Παρασκευή, 22 Ιανουαρίου 2010

Αναγνώσεις Τριωδίου

033020c
Η ανάγνωση του Τριωδίου αρχίζει το Σάββατο το απόγευμα μέσα στην ακολουθία του Εσπερινού. Λειτουργικά και πρακτικά το Τριώδιο αρχίζουμε να το διαβάζουμε μετά την ακολουθία της Θ΄ Ώρας και σε αυτή την μικρή ακολουθία η οποία αναγιγνώσκετε στο νάρθηκα θα ήθελα να σταματήσω για λίγο.


Το μικρό ωρολόγιο είναι ένα βιβλίο το οποίο σαν σελιδοδείκτης μας βοηθάει να εισέλθουμε λειτουργικά στις ώρες της μέρας μας. Τις ώρες της μέρας μας που τώρα πια δεν είναι μόνο ώρες δικές μας. Είναι οι ώρες και ο χρόνος της Εκκλησίας. Το γράφω αυτό γιατί είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε πως με την βάπτιση μας αποτελούμε μέλη του Σώματος του Χριστού.


Και ο Χρόνος είναι Αυτός. Μόνο αναγνωρίζοντας Αυτόν ως τον χρόνο μας μπορεί κάποιος να αποδεχθεί στη ζωή του Αυτόν που είναι η Ζωή. Οι ακολουθίες των Ωρών φέρνουν στη μνήμη μας το αντικείμενο της μνήμης[i] μας που είναι Αυτός.


Ώρα Θ΄ και είναι η ώρα που για τα μάτια του κόσμου, για τα μάτια όλων αυτών που εισέρχονται στο νάρθηκα και παραμένουν σε αυτόν ο Ιησούς «πεθαίνει»


Ο εν τη ενάτη ώρα δι' ημάς σαρκί του θανάτου γευσάμενος, νέκρωσον της σαρκός ημών το φρόνημα, Χριστέ ο Θεός, και σώσον ημάς.


Όσοι από εμάς έχουν εισέλθει λειτουργικά σε νάρθηκες ναών είναι εύκολο να φανταστούμε τον χώρο στον οποίο ο αναγνώστης διαβάζει την ακολουθία της Θ΄ ώρας. Για την ώρα ας αρκεστούμε σε αυτά που η αναζήτηση μας στο διαδίκτυο μπορεί να μας αποκαλύψει.


Θ΄ ώρα είναι η ώρα που τα μάτια των μαθητών βλέπουν τον Κύριο Τους να πεθαίνει πάνω στον σταυρό. Είναι η ώρα που για τα μάτια του κόσμου η ιστορία με αυτό τον λαοπλάνο έχει τελειώσει. Το μυστήριο του θανάτου της Ζωής είναι το αφετηριακό για την είσοδο μας στον κυρίος ναό, στο σώμα της Εκκλησίας. Το μυστήριο Του δικού Του θανάτου είναι αυτό που μπορεί να νοηματοδοτίσει την δική μας ζωή.


Ο νάρθηκας με τον χαμηλό φωτισμό του, με τα λιγοστά καντηλάκια είναι τύπος του κόσμου και του θανάτου, του κόσμου ως δυνατότητα να στραφούμε προς Αυτόν ή να απομακρυνθούμε από Αυτόν. Σε αυτό τον νάρθηκα απαρνιόμαστε το πνεύμα του κόσμου, σε αυτόν βαφτιζόμαστε και από αυτόν εισερχόμαστε όχι μόνο σωματικά αλλά και πνευματικά στην βασιλεία Του.


Το άνοιγμα του Τριωδίου λειτουργικά θα μπορούσε να μας βρει όλους εκεί στο νάρθηκα, κατηχούμενους και μυσταγωγούμενους στη Ζωή και το Πάθος Του. Με το τέλος της ακολουθίας της Θ΄ ώρας ο ιερές επιτρέπει στο βλέμμα μας να εισέλθει στον κυρίως ναό τραβώντας την κουρτίνα ή την βήλα από την κεντρική πύλη εισόδου στον κυρίως ναό.


Και αυτή η είσοδος μας πάντα μα πάντα θα πρέπει να είναι συνειδητή, η βήλα η κουρτίνα αυτή το καταπέτασμα που μας εμποδίζει να δούμε με τις αισθήσεις μας, να κατανοήσουμε με την λογική μας και με την καρδία μας είναι πρώτα από όλα πνευματική και εσωτερική και μπορεί να την άνοιξη μόνο η μετάνοια, ο ναός /το σώμα μας, οι αισθήσεις/ ο νάρθηκας, ο κυρίως ναός /ο νους και το ιερό / καρδία μας.


Τῆς μετανοίας ἄνοιξόν μοι πύλας Ζωοδότα· ὀρθρίζει γὰρ τὸ πνεῦμά μου, πρὸς ναὸν τὸν ἅγιόν σου, ναὸν φέρον τοῦ σώματος, ὅλον ἐσπιλωμένον· ἀλλ' ὡς οἰκτίρμων κάθαρον, εὐσπλάγχνῳ σου ἐλέει.
Καὶ νῦν... Θεοτοκίον
Ἦχος ὁ αὐτὸς
Τῆς σωτηρίας εὔθυνόν μοι τρίβους, Θεοτόκε· αἰσχραῖς γὰρ κατερρύπωσα, τὴν ψυχὴν ἁμαρτίαις, ὡς ῥαθύμως τὸν βίον μου, ὅλον ἐκδαπανήσας, ταῖς σαῖς πρεσβείαις ῥῦσαί με, πάσης ἀκαθαρσίας.
Εἶτα, Στίχ. Ἐλέησόν με ὁ Θεὸς κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου, ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου.
Ἦχος πλ. β'
Τὰ πλήθη τῶν πεπραγμένων μοι δεινῶν, ἐννοῶν ὁ τάλας, τρέμω τὴν φοβερὰν ἡμέραν τῆς κρίσεως· ἀλλὰ θαρρῶν εἰς τὸ ἔλεος τῆς εὐσπλαγχνίας σου, ὡς ὁ Δαυῒδ βοῶ σοι· Ἐλέησόν με ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα σου ἔλεος.


Ώρα Θ΄ και πάντα μα πάντα αυτή την ώρα είναι επιτρεπτό σε εμάς τους βαπτησμένους να εισέλθουμε από το νάρθηκα στον κυρίως ναό. Στους ναούς τον μεγαλουπόλεων ο νάρθηκας δεν υπάρχει πια για να αισθητοποιεί την αδυναμία μας να εισέλθουμε στη βασιλεία Του. Δεν υπάρχουν και οι κατηχούμενοι, και για τον λόγο αυτό τα λειτουργικά κείμενα της εκκλησία μας είναι ένας δυναμίτης για την πνευματικότητα μας.


Ο νάρθηκας είναι το πρώτα από τα τρία μέρη του ναού που συναντάμε με την είσοδο μας από την δυτική πύλη.  Ένα χώρο στον οποίο η εκκλησία ως κοινότητα έχει προβλέψει κατά τις εργασίες ανοικοδόμησης του ναού να είναι αρκετός για να φιλοξενήσει τους κατηχούμενους. Στις μέρες μας αυτός ο χώρος δεν υφίσταται δεν λειτουργείται κατηχητικά. Ασφαλώς εξαιρέσεις υπάρχουν δεν είναι ο κανόνας όμως. Δεν είναι η μέριμνα και η φροντίδα της εκκλησίας μας στραμμένη στο νάρθηκα, πια. Για τον λόγο αυτό οι αναγνώσεις του Τριωδίου θέλοντας και μη αποκτούν λειτουργικά έναν άλλο σκοπό, να μας ελέγξουν πνευματικά για την ακαρπία μας. Την πνευματική μας αναπηρία να εξέλθουμε από την επτασφράγιστη ψυχική μας αιχμαλωσία μέσα στην εκκλησία στην χώρα του άλλου/Άλλου. Την αδυναμία μας να ακούσουμε την φωνή Του Αναστημένου Ιησού να μας λέει «πορευθέντες ουν μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του πατρός και του υιού και του αγίου πνεύματος, διδάσκοντες αυτούς τηρείν πάντα όσα ενετειλάμην υμίν" (Ματθ. 28, 18 - 20)


Μπορεί να βρισκόμαστε λοιπόν για χρόνια μέσα στην Εκκλησία, να μετέχουμε στα μυστήρια, να εκφράζουμε λόγο «πνευματικό» και να βρισκόμαστε ακόμα στο νάρθηκα, στον κόσμο των αισθήσεων και την θεραπεία τους. Σαν άλλοι φαρισαίοι να καυχόμαστε για τα έργα μας και τις πράξεις μας αδιαφορώντας ή κατακρίνοντας τον Άλλον.





[i] Η μνήμη δόθηκε στον άνθρωπο κατά τη δημιουργία του ώστε να μπορεί μέσω αυτής να έχει συνεχή μνήμη του Θεού και να ενώνεται μ’ Αυτόν μόνιμα και δια του νού και δια της καρδιάς.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Follow by Email