Κυριακή, 21 Φεβρουαρίου 2010

Βασικές αρχές της Αγιογραφίας και ανάλυση της θεολογίας της εικόνας της Υπεραγίας Θεοτόκου.

01_2005110404

Στην αρχή των μαθημάτων μας θα κάνουμε ένα εικοσάλεπτο το οποίο θα το λέμε «θεολογία της εικόνας», γιατί η θεολογία της εικόνας είναι πάρα πολύ ουσιαστική για να ξέρουμε πώς θα αγιογραφούμε. Δεν περιγράφουμε απλώς γεγονότα και τα αποτυπώνουμε όπως μας ήρθε στο μυαλό. Η κάθε γραμμή που κάνουμε και χαράσσουμε είναι μια θεολογία, γιατί στην εικόνα ξεδιπλώνεται όλη η θεολογία των Πατέρων.

Η Εκκλησία μας, για δυνατότητα μελέτης που έχουμε για τα γεγονότα τα οποία περιγράφονται στο έργο της θείας οικονομίας, έχει την Αγία Γραφή η οποία μας λέει τα γεγονότα, έχει τους Πατέρες που ερμηνεύουν αυτά τα γεγονότα, έχει τους ύμνους της Εκκλησίας μας που ερμηνεύουν και εκείνοι τα γεγονότα - είναι μια ερμηνεία του κειμένου οι ύμνοι- και έχει και τις εικόνες που είναι και αυτές μια ερμηνεία δια της γραφικής τέχνης. Άρα για να κάνω ερμηνεία, όπως κάνουν οι Πατέρες της Εκκλησίας για να μπορούν να ερμηνεύσουν την Αγία Γραφή, πρέπει ο αγιογράφος να είναι άνθρωπος φωτισμένος, να μετέχει στα γεγονότα της Εκκλησίας και να ξέρει την Γραφή.

Είναι μια διδασκαλία που μετέχει σε μια γλώσσα ειδική που είναι η γλώσσα της Αγίας Γραφής. Έτσι λοιπόν ο αγιογράφος πρέπει να ξέρει την ερμηνευτική της Εκκλησίας σε όλα τα γεγονότα για να μπορεί να αποτυπώσει πάνω στην εικόνα την θεολογία που αποτυπώνεται μέσα στην Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας μας. Άρα κανείς δεν μπορεί να πάρει και να περιγράψει τα γεγονότα με τη δική του φαντασία. Θα το δείτε αυτό στην πορεία των μαθημάτων μας, πως η κάθε γραμμή, η κάθε έκφραση - μάλιστα και πολλά στοιχεία είναι δογματικά - είναι αναλλοίωτα. Το δόγμα δεν το αλλάζεις. Και εδώ στις εικόνες αυτές επάνω χαράζουμε και διαγράφουμε το δόγμα εμείς πάντοτε. Και στο δόγμα κανείς δεν παρεμβαίνει. Θα το δείτε στην πορεία και θα καταλάβετε και θεωρώ [αυτό] για μένα το πιο σπουδαίο τμήμα αυτών των εναρκτήριων μαθημάτων σας, γιατί εάν μάθετε απλώς να αγιογραφείτε μια τεχνική χωρίς να ξέρετε τη βαθιά θεολογία, δεν θα κάνετε τίποτα. Απλώς θα παλινδρομείτε, «πώς θα το κάνω», «έτσι θα το κάνω», «αλλιώς θα το κάνω» ή θα γίνετε μιμητές και αντιγραφείς εικόνων, και τίποτε άλλο.

Αφού αρχίζουμε σήμερα τη θεολογία για πρώτη φορά, να σας πω μερικές γενικές αρχές της εικόνας, πολύ γενικές αρχές, να τις θυμάστε απλώς, για να τις έχετε σαν γενικό δομικό στοιχείο στο νου σας, και πάνω σε αυτές τις γενικές αρχές θα οικοδομήσουμε το περαιτέρω υπόβαθρο που λέγεται «θεολογία της εικόνας».

Η πρώτη βασική αρχή της εικόνας, μια ουσιαστική βασική αρχή είναι το ότι η εικόνα, η οποιαδήποτε εικόνα αποτυπώνει γεγονότα πάνω σε δύο διαστάσεις, ποτέ σε τρεις διαστάσεις. Πάνω σε δύο διαστάσεις. Στην πρώτη Εκκλησία τα πρώτα χρόνια υπήρχαν κάποια γλυπτά, ημίγλυπτα, τα οποία σιγά-σιγά καταργήθηκαν. Και αυτό είναι μια θεολογία. Βλέπετε στο χώρο της Ρωμαιοκαθολικής «Εκκλησίας» παρέμεινε ο χώρος του γλυπτού. Σε εμάς καταργήθηκε τελείως για λόγους πολύ βαθιά θεολογικούς και πολύ βαθιά ουσιαστικούς για το γεγονός το οποίο λειτουργεί ο πιστός που είναι μπροστά στην εικόνα. Βλέπετε όταν λέω δύο διαστάσεις, έχω ύψος και πλάτος, δεν έχω βάθος.

Βέβαια, σε μια τεχνική αγιογραφική θα μπορούσε κάποιος να κάνει και βάθος, να βάλει ένα λεγόμενο κεντρικό σημείο φυγής και αναφοράς και βάσει αυτού του σημείου, τα γεγονότα που είναι μπροστά να τα έχει μεγαλύτερα, τα γεγονότα που έχει πίσω να τα έχει μικρότερα. Παρόλο που η εικόνα μπορεί να έχει πολύπτυχα γεγονότα και να τα περιγράφει, και είναι πάρα πολλά τα θέματα που είναι μπροστά ή πίσω, ανατρέπεται αυτή η ισορροπία του «μπρος ή πίσω», «μικρό ή μεγάλο». Βλέπετε εδώ έχουμε το γεγονός της Γεννήσεως, ένα πολύπτυχο γεγονός. Εμάς δεν μας ενδιαφέρει να έχουμε στην εικόνα προοπτική, πρέπει οπωσδήποτε να έχουμε μόνο ύψος και πλάτος, ποτέ βάθος. Γιατί αυτό το ανώμαλο μέγεθος, αφού και μια λογική ζωγραφικής μου λέει πολύ σωστά να έχω και βάθος για να βλέπω καλύτερα τις εικόνες;

Οι τρεις διαστάσεις με την κλασσική έννοια, ας το πω έτσι, της Ευκλειδείου σκέψεως της Γεωμετρίας,…… ας μην πάω σε άλλες διαστάσεις του χρόνου, αλλά οι κλασσικές εκφράσεις της διάστασης, ύψος, πλάτος και βάθος, η τρισδιάστατη γεωμετρία. Είναι κάτι πολύ αληθινό και είναι κάτι πολύ υπαρκτό, αλλά είναι αυθύπαρκτο, δηλαδή κάτι που έχει ύψος, βάθος και πλάτος είναι αυθύπαρκτο, δεν χρειάζεται κάτι άλλο. Είναι ένα αντικείμενο, το βλέπεις από εδώ, από εκεί, το περιεργάζεσαι και είναι πραγματικά ένα αντικείμενο. Εάν [όμως] κάποιος σταθεί μπροστά σε αυτήν την εικόνα και βλέπει μόνο ύψος και πλάτος και δεν βλέπει βάθος, η εικόνα τον καλεί να καταλάβει ότι η εικόνα είναι ελλιπής. Προσέξτε. Γιατί να είναι ελλιπής; Τι λείπει; To βάθος. Αυτό υπάρχει για να καταλάβει ο ίδιος το ελλείπον βάθος. Είναι ο ίδιος που στέκεται μπροστά στην εικόνα. Η εικόνα δεν είναι γεγονός μουσειακό, ούτε γεγονός τέχνης. Είναι γεγονός το οποίο με καλεί για να συμμετέχω στα γεγονότα αυτά, γεγονός προσευχής.

Ο πιστός που στέκεται μπρος στην εικόνα και νιώθει την έλλειψη του βάθους, γίνεται ο ίδιος βάθος. Δηλαδή αντί το βάθος να είναι πίσω, το βάθος είμαι εγώ -ή η τρίτη διάσταση- που στέκομαι μπροστά στην εικόνα. Είναι μια πολύ σπουδαία αρχή αυτή, μια ουσιαστική αρχή η οποία δεν μπορεί να εξηγηθεί κατά τα μέτρα της λογικής ερμηνείας πολλών Δυτικών μελετητών της εικόνας, που λένε «πολύ ωραία τέχνη, αλλά είναι ελλιπής δεν έχει βάθος». Μα εμείς δεν κάνουμε τέχνη για την τέχνη, κάνουμε τέχνη για την προσευχή.

Είναι τέχνη αναγωγική, ερμηνευτικής του κειμένου όπως σας είπα και ταυτόχρονα τέχνη αναγωγική. [Που] σημαίνει ότι ο Χριστός θα μετέχει στα γεγονότα και θα αναπληρώσει το ελλείπον βάθος της εικόνας δια της παρουσίας Tου μπροστά στην εικόνα. Γι΄ αυτό εμείς δεν αρεσκόμαστε να έχουμε εικόνες στα μουσεία. Να περνάει κάποιος απλώς για να τις βλέπει. Οι εικόνες είναι για τις Εκκλησίες όπου στέκεται ο άλλος και προσεύχεται μπροστά στην εικόνα. Και μπορεί να αγιάσει μπροστά στην εικόνα. Λέμε πολλές φορές ότι υπάρχουν αγιασμένες εικόνες [και] μια εικόνα μυροβλύζει. Πώς έγινε αγία η εικόνα; Για δύο αιτίες.

Πρώτη αιτία, ο αγιογράφος που την έκανε μπορεί να ήταν άγιος. Και αγίασε όλη η εικόνα. Η δεύτερη αιτία είναι μπροστά στην εικόνα να αγίασαν πολλοί άνθρωποι. Κλάμα, δάκρυα, μετάνοιες και να αγίασε πιο πολύ η εικόνα. Αυτές είναι οι αγιασμένες εικόνες. Το ξύλο δεν έχει μόνο του καμμιά ιδιότητα, αλλά οι άνθρωποι αποδίδουν αγιαστικά δεδομένα πάνω στα αντικείμενα. Βλέπετε, έχουμε την σκιά του Πέτρου, έκανε θεραπείες το ρούχο του Χριστού, η κάπα του αγίου Ηλιού, οι αλυσίδες του αγίου Πέτρου έκαναν θαύματα. Τι ήταν αυτά; Αντικείμενα ήταν τα οποία αγιάζουν από τον αγιαζόμενο άνθρωπο. Μόνο του ένα αντικείμενο δεν κάνει τίποτα. Έτσι λοιπόν αυτή ήταν η πρώτη βασική αρχή της καταργήσεως του τρισδιάστατου και της προσλήψεως της τρίτης διαστάσεως στο πρόσωπο που συμμετέχει σε αυτά τα γεγονότα.

Μια δεύτερη αρχή η οποία αρκετά εκκωφαντικά φαίνεται πάνω σε αυτή την εικόνα της Γεννήσεως, μετά από λίγο θα πω μερικά λογάκια, παρόλο που είναι πολύπτυχη, μερικά λογάκια θα πω, θα την αναλύσω την άλλη φορά πιο βαθιά. Είναι η εικόνα της Γεννήσεως. Βλέπετε, εδώ περιγράφονται τα πάντα. Έχουμε την Παναγία, το Χριστό, τους Αγγέλους που κατεβαίνουνε, κάποιους βοσκούς που βλέπουν τα γεγονότα, τον Ιωσήφ που σκέφτεται εάν θα πρέπει να κρατήσει την Παναγία ή όχι, τους μάγους που έρχονται, πάρα πολλά γεγονότα που έγιναν διαχρονικά μέσα σε μια εικόνα. Δηλαδή εμείς ποτέ δεν έχουμε κόμικς. Όλα τα γεγονότα της διαχρονικότητας συγκεντρώνονται πάνω εδώ. Η εικόνα έχει δεύτερη αρχή της την αρχή της καταργήσεως του χρόνου και του ξεπεράσματος του χρόνου. Στην Εκκλησία ο χρόνος καταργείται και όλα γίνονται αιωνιότητα.

Τι λένε την Μεγάλη Εβδομάδα: «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου», ή τα Χριστούγεννα: «Σήμερον γεννάται εκ Παρθένου». Πώς εννοούν «Σήμερον»; Κατάργηση και ξεπέρασμα του χρόνου και θεωρούν ότι τα κάνει όλα σήμερον, όλα είναι μαζί. Υπάρχουν δύο εικόνες που είναι… να πω τη μία μονάχα για να καταλάβετε το γεγονός αυτό. Είναι η εικόνα της Αναλήψεως του Χριστού, 40 μέρες μετά την Ανάστασή του. Εδώ είναι η Παναγία μπροστά και είναι οι Απόστολοι γύρω-γύρω. Έτσι ήταν τα γεγονότα. Άγγελοι κατέβηκαν. Ανέβηκε με τους Αγγέλους στον ουρανό. Πολύ καλά. Και όμως αυτή η εικόνα μέσα πρέπει να είναι παράλογη. Μπροστά-μπροστά είναι ο Απόστολος Παύλος ο οποίος Απόστολος Παύλος όταν γινόταν η Ανάληψη δεν ήταν καν χριστιανός. Εάν διαβάσετε τα κείμενα των Πράξεων των Αποστόλων που περιγράφεται η ιστορία αυτή της Αναλήψεως είναι στο πρώτο κεφάλαιο των Πράξεων. Ο Απόστολος Παύλος βλέπει το φως στη Δαμασκό και μετανιώνει. Είναι στο 9ο κεφάλαιο. Άρα η εικόνα εδώ είναι ανιστόρητη. Ο απόστολος Παύλος «δεν έχει δουλειά» στην Ανάληψη μέσα. Και όμως για εμάς έχει δουλειά.

Εφ΄ όσον μετάνιωσε κερδίζει τον προηγούμενο χρόνο. Είναι παρών στο χρόνο. Ο μετανοών κερδίζει τον προηγούμενο χρόνο. Βλέπετε, αυτό είναι κατάργηση του χρόνου. Έχουμε και άλλες τέτοιες εικόνες που περιγράφουν τέτοια γεγονότα που ξεπερνούν το χρόνο. Και είναι μια πολύ σπουδαία αρχή. Δεν λέμε ο Παύλος «δεν ήταν». «Ήταν», αφού μετάνιωσε. Μια άλλη πολύ βασική αρχή είναι το ότι στις εικόνες δεν έχουμε σκιές. Βλέπετε, εδώ στο έδαφος πάνω, δεν υπάρχουν σκιές. Καμμιά σκιά. Γιατί δεν υπάρχουν σκιές; Και υπάρχει σκιά όπου υπάρχει μια πηγή φωτός. Βλέπετε, έρχεται η πηγή φωτός και αφήνει μια σκιά πάνω στο ταβάνι, τη σκιά του δρόμου, της λάμπας. Υπάρχει μια πηγή φωτός από όπου έρχεται το φως. Εάν το φως είναι παντού, εάν το φως έρχεται πανταχόθεν, από παντού έρχεται, δεν υπάρχει δυνατότητα να υπάρχει σκιά, η σκιά καταργείται. Όλα είναι φως.

Και μέσα στην εικόνα [τα] εκφράζουμε όλα ως φως. Απλώς υπάρχουν μερικές πτυχώσεις ενδυμάτων κλπ. αλλά μέσα στην εικόνα όλα είναι φως. Ποτέ δεν κάνουμε σκιές υπό σκιά… είναι μια ……, τοποθέτηση όπου πια καταργεί την έννοια της Βασιλείας των Ουρανών. Το φως μέσα στο οποίο είναι λουσμένες οι εικόνες, ειδικά οι εικόνες που είναι πάνω σε ξύλο, είναι με χρυσό. Βλέπετε εκφράζουν αυτό το φως και βέβαια στους τοίχους, επειδή το χρυσάφι δεν μπορεί να πιάσει εύκολα, κάνουμε άλλα χρώματα, αλλά ειδικά γι΄ αυτό στην έκφραση της αγιογραφίας πάνω σε ξύλο δεν υπάρχει σκιά και έρχεται το φως από παντού. Είναι το φως της βασιλείας του Θεού αυτό το φως. Αυτή είναι μια άλλη ουσιαστική αρχή που αφορά τη σκιά και το φως και το πώς εκχέεται πάνω στις εικόνες.

Και μια άλλη βασική αρχή, παρόλο που δεν μπορώ να πω γιατί… -συμπυκνώνω τώρα κατ’ ανάγκην αυτές τις αρχές για να έχετε μια δόση ενάρξεως αυτών των μαθημάτων της θεολογίας της εικόνας - είναι το ότι οι άγιοι, οι οποιοιδήποτε άγιοι περιγράφονται πάνω στην εικόνα, βλέπουν κατά πρόσωπον. Το κατά πρόσωπον δεν σημαίνει πάντα, όπως είναι εδώ ο Χριστός, βλέπει κατά πρόσωπον.

Βλέπετε κάτω τους Αποστόλους να είναι πλαγιαστά. Βλέπετε υπάρχουν πλάγιες εικόνες, αλλά όλων φαίνονται τα μάτια, ή έτσι λίγο πλαγιαστά ή κατά πρόσωπον, πλάγια απεικόνιση τη λέμε ή κατά πρόσωπον, πάντα φαίνεται το πρόσωπον. Ποτέ δεν καταργείται το πρόσωπο γιατί η έννοια είναι ότι θα δούμε τον Θεό πρόσωπον προς πρόσωπον.

Πρόσωπον σημαίνει «Προς ώπα» προς τα μάτια. Προς ώπα. Ώπα είναι τα μάτια. «Πρόσωπον» είναι το κατά πρόσωπον κοίταγμα. Και οι άγιοι βλέπουν τον Θεόν πρόσωπον προς πρόσωπον κατά τα μέτρα που δύνανται βέβαια. Θα πούμε αυτά τα γεγονότα σε άλλες εικόνες, όπως το λέει και ο Απόστολος Παύλος, αλλά οπωσδήποτε έχουν κάποιες εξαιρέσεις.

Θα τολμούσα να πω μερικές εξαιρέσεις σε κάποια στοιχεία κάποιων εικόνων. Δεν ξέρω γιατί, πάντα θα το λέω, στις εικόνες θα το δούμε και θα πείτε γιατί είναι εκεί πέρα αυτό το πρόσωπο προφίλ, γιατί έχει βάλει ο Θεοφάνης, ο μεγάλος αγιογράφος ο Θεοφάνης ο Κρης κάποιες παραστάσεις όπου κάποιες προσωπικότητες είναι προφίλ. Δεν το ξέρω γιατί. Δεν μπορώ να το καταλάβω. Αλλά η θεολογία της εικόνας απαιτεί πάντα να είναι η κατά πρόσωπον απεικόνιση με τα δύο τα μάτια. «Προς ώπα» να φαίνονται τα μάτια. Αυτό το πώς απεικονίζεται θα το δούμε όλο. Αυτό που σας είπα τώρα είναι μερικές πολύ γενικές αρχές για τη θεολογία των εικόνων, όπου εμείς θα περιγράφουμε μετά όλες τις εικόνες σιγά-σιγά σε όλα αυτά τα μαθήματα. Τουλάχιστον μέχρι το Μάρτιο που θα κάνουμε το πρώτο εικοσάλεπτο «θεολογία της εικόνας», θα δείτε πάρα πολλές λεπτομέρειες και πάρα πολύ βαθιά θεολογία η οποία θα σας προκαλέσει να μελετήσετε θεολογικά, εάν θέλετε σοβαρώς να αγιογραφήσετε σωστά.

Σας είχα πει, είναι η μελέτη της Γραφής, των Πατέρων της Εκκλησίας και των ύμνων που αποτυπώνουν τη θεολογία της εικόνας. Όταν ακούτε έναν ύμνο, αυτό είναι θεολογία. Μελέτησε ένας το γεγονός αυτό και θεολογεί πάνω στο γεγονός. Το τροπάριο το αυριανό του αγίου. Δεν είναι απλώς περιγραφή της ζωής του. Είναι θεολογία της ζωής του. Και εδώ όπως είπαμε είναι μια θεολογία η οποία γίνεται δια του λόγου της Γραφής και της ζωγραφικής.

Για να δούμε, για λίγα λεπτά μόνο, την εικόνα της Γέννησης του Χριστού μας. Μερικά στοιχεία θα δούμε. Κοιτάξτε η εικόνα είναι πασίγνωστη σε εμάς. Για να δούμε κάποια κεντρικά γεγονότα της εικόνας. Στο κέντρο υπάρχει αυτό το σπήλαιο στο οποίο γεννήθηκε ο Χριστός, [και] στο βάθος είναι σκοτάδι. Να θυμίσω πως ποτέ στην αγιογραφία δεν αγιογραφούμε το κακό, ας πούμε το διάβολο, ποτέ. Ακόμη και το σκοτάδι εδώ είναι μια μικρή εξαίρεση, να δείξουμε αυτό που λέγει ο προφήτης Ησαΐας ότι ο Χριστός γεννήθηκε στο χώρο που ήταν εν χώρα και σκιά θανάτου. Ποτέ σκοτάδι. Υπάρχουν πολλές εικόνες με σκοτάδι που δεν ξέρουν [οι αγιογράφοι] θεολογία και γιατί το κάνουν. Π.χ. η αγία Μαρίνα με ένα διαβολάκι. Ποτέ δεν αγιογραφούμε το κακό. Είναι λάθος τελείως γιατί εμείς αγιογραφούμε ό,τι έκανε ο Θεός, το ενυπόστατο και όχι το ανυπόστατο. Ο διάβολος είναι ανυπόστατος. Προσέξτε «ανυπόστατος» δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Άλλο «υπάρχω» και άλλο «έχω υπόσταση». Διαφέρει πάρα πολύ. Δεν λέω «δεν υπάρχει ο διάβολος». Είπα ότι ο διάβολος είναι ανυπόστατος. Πολύ ουσιαστική διαφορά, εάν ξέρετε Ελληνικά. Είναι η θεολογία των Πατέρων της Εκκλησίας.

Ανυπόστατος σημαίνει πως ο Θεός δεν έφτιαξε τέτοιες μορφές. Ο διάβολος ήταν άγγελος. Ο Θεός έφτιαξε υπόσταση αγγέλου. Δεν έφτιαξε υπόσταση διαβόλου. Διότι ο Θεός είναι δημιουργός μόνο καλών. Δεν κάνει κακό πράγμα. Εν ελευθερία ο διάβολος θέλησε να γίνει ανυπόστατος. Υπαρκτός αλλά ανυπόστατος. Προσέξτε. Μάθετε Ελληνικά λιγάκι. Άρα ως δημιούργημα δεν υπάρχει διάβολος. Ήταν άγγελος που στη φύση του παραμένει άγγελος που διαστρέβλωσε αυτήν την αγγελική του φύση. Αυτό είναι το ανυπόστατο. Εμείς λοιπόν ποτέ δεν αγιογραφούμε το ανυπόστατο. Ούτε σκηνές τρόμου κλπ. Ποτέ.

Αυτό είναι πολύ βασικό στην αγιογραφία και δεν αγιογραφούμε ποτέ πρόσωπα τα οποία δεν τα είδαμε. Οι άγιοι όλοι φάνηκαν. Φανερώθηκαν. Στην εικόνα της Αγίας Τριάδος θα δούμε ότι τον Πατέρα δεν τον αγιογραφούμε. Τον Πατέρα δεν τον είδαμε ποτέ. Τον Υιό τον είδαμε, τον αγιογραφούμε. Το άγιο Πνεύμα το είδαμε ως περιστερά ή ως φως, το αγιογραφούμε. Τον Πατέρα δεν τον είδαμε και δεν τον αγιογραφούμε. Δεν υπάρχει αγία Τριάδα όπου θα δείτε τον Πατέρα με μια γενειάδα. Είναι λάθος η εικόνα και είναι η εικόνα θεολογικά ανυπόστατη, γιατί ποτέ δεν φανερώθηκε ο Πατέρας. Έτσι λοιπόν εδώ έχουμε το σκοτάδι, περιγράφεται αυτό το σκότος και η σκιά του θανάτου το οποίο λέγει ο προφήτης Ησαΐας. Μέσα στο σπήλαιο υπάρχουν δύο ζώα. Ένα γαϊδουράκι (όνος) και ένα βόδι. Δύο ζώα.

Γιατί δεν επιλέγουμε άλλα ζώα; Όπως επιλέγουν οι Χριστουγεννιάτικες κάρτες και για να είναι χαριτωμένες βάζουν κουνελάκια κλπ. ή μπορεί να βάλεις έναν δεινόσαυρο που θέλουν τα παιδιά. Η Αγία Γραφή σε αυτά τα δύο μόνο ζώα στέκεται, γιατί αυτά τα δύο ζώα τα αναφέρει και ο προφήτης Ησαΐας και ο προφήτης Μιχαίας που αναφέρονται προφητικά στο γεγονός της γέννησης. Και οι δύο προφήτες αναφέρονται σε δύο ζώα ανάμεσα στα οποία θα γεννηθεί ο Χριστός.

«Εν μέσω δύο ζώων γνωσθήση», λέει ο προφήτης Μιχαίας και ο Ησαΐας, προσδιορίζει τα ζώα, και λέει «έγνω βους τον κτησάμενον αυτόν και όνος τον κύριον αυτού, ο δε Ισραήλ ουκ έγνω». Βλέπε λέει βους και όνος. Τι σημαίνει τώρα βους και όνος; Κατά τα μέτρα της ερμηνευτικής των Πατέρων της Εκκλησίας μας είναι πρώτα-πρώτα τα άλογα ζώα, το άλογο του ανθρώπου, είναι δύο ειδών άλογα ζώα.

Είναι οι εξ Ιουδαίων και οι εξ εθνικών χριστιανοί. Ποιοι προσκύνησαν το Χριστό; Οι Εβραίοι οι οποίοι είχαν γνωρίσει το Χριστό λίγο πιο πριν, λόγω της αποκαλύψεως που έγινε σε αυτούς, και μετά οι εξ εθνών χριστιανοί. Είναι δύο κατηγορίες. Οι εξ εθνών και οι εξ Ιουδαίων. Και οι δύο είναι άλογοι όμως. Και οι Εβραίοι γνώρισαν [το Χριστό] και αυτοί τον σταύρωσαν, οι άλλοι δεν τον ήξεραν καθόλου το Χριστό. Είναι πάντοτε δύο ζώα και παραμένουν δύο ζώα. Τίποτα άλλο. Ένας ο οποίος θα τολμήσει να κάνει κάτι άλλο αλλάζει την Αγία Γραφή. Μερικά δευτερεύοντα στοιχεία μπορεί να αλλάξει εάν επιτρέπεται με κάποια φειδώ. Κάποιο χρώμα ρούχου. Τίποτε άλλο. Αλλά ποτέ τα κεντρικά στοιχεία. Όπως ο Χριστός o οποίος είναι μέσα στο χώρο αυτό, μέσα στο κρεβατάκι στο οποίο βρίσκεται. Αυτό θα το κάνετε έτσι και μόνο έτσι. Ποτέ τίποτα άλλο. Ούτε κρεβατάκι, ούτε άλλα ρούχα.

Και τα δύο είναι στοιχεία θεολογικά και δογματικά ταυτόχρονα. Ο Χριστός φοράει αυτά τα ρούχα γιατί ακριβώς έρχεται για να σταυρωθεί και να πεθάνει για εμάς. Αυτή η γιορτή των Χριστουγέννων δεν είναι μια αυτοτελής γιορτή. Aυτή η γιορτή των Χριστουγέννων έχει νόημα εάν αυτό που γίνεται τώρα καταλήγει σε ένα γεγονός σωτηριολογικό για την ανθρωπότητα. Μεγάλο πράγμα όταν ο Θεός γίνεται άνθρωπος, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για τη σωτηρία. Πρέπει να καταλυθεί ο Άδης. Γι’ αυτό σε εμάς τους ορθοδόξους η εορτή των εορτών είναι το Πάσχα. Στη Δύση είναι τα Χριστούγεννα. Εκεί γιορτάζουν τα Χριστούγεννα. Το Πάσχα είναι μια γιορτή αρκετά υποτιμημένη. Εμείς λοιπόν και το γεγονός αυτό το μεγάλο της Γέννησης του Χριστού το λειτουργούμε ως υπηρετικό της Αναστάσεως, του έργου σωτηρίας του ανθρώπου. Έτσι το παιδί αυτό που γεννιέται τώρα ετοιμάζεται να πεθάνει και να σταυρωθεί για εμάς. Και το πεθαμένο πάνω του, το δείχνει με αυτά τα σουδάρια. Είναι τα σουδάρια με τα οποία τύλιξαν το Χριστό κατά την ώρα της αποκαθήλωσής Του όταν Τον πήγαιναν στον τάφο. Τα σουδάρια [είναι αυτά] τα οποία βρήκαν μετά οι μυροφόρες στον άδειο τάφο τυλιγμένα. Είναι το παιδί το οποίο θα πεθάνει για εμάς. Γι’ αυτό δεν μπορείς να βάλεις στο Χριστό για λόγους δογματικούς οποιαδήποτε άλλα ρούχα, αλλά τα ρούχα αυτού ο οποίος ετοιμάζεται να πεθάνει και να αναστηθεί….. Ταυτόχρονα και το κρεβάτι στο οποίο βρίσκεται είναι τάφος. Είναι ο τάφος μέσα στον οποίο μπήκε ο Χριστός για να αναστηθεί. Δεν είναι οποιοδήποτε κρεβάτι. Γι΄ αυτό όταν βλέπουμε [κάποια άλλη] εικόνα και λέμε «τι ωραία εικόνα», [να γνωρίζουμε ότι] είναι τελείως λανθασμένη.

Αυτή η θεολογία [της αγιογραφίας] ξέφυγε τελείως από το χώρο των Ρωμαιοκαθολικών. Γιατί οι Προτεστάντες δεν έχουν [αγιογραφία], απλώς έχουν κάποια βιτρώ πάνω στα τζάμια. Ανάγκη και αυτοί να απεικονίσουν κάτι. Βλέπεις εδώ. Είναι το κρεβατάκι. Βλέπετε αμέσως μπήκαμε στα γεγονότα τα βαθιά, τα πολύ βαθιά θεολογικά. Θα αναλύσω αυτήν την εικόνα και την άλλη φορά.

Τελειώνουμε με ένα γεγονός το οποίο θα το δούμε ταυτόχρονα και στην επόμενη εικόνα που θα αναλύσουμε μετά τη Γέννηση, που είναι ο Ευαγγελισμός, στην εικόνα της Παναγίας. Η Παναγία πάντοτε όταν αγιογραφείται πρέπει να έχει -πάντοτε, μα πάντοτε- στο κεφάλι της και στις δύο πλάτες της -εδώ και εδώ- τρία αστεράκια. Τα βλέπετε, τρία αστεράκια. Στο κεφάλι της και στις δύο πλάτες της. Τα αστεράκια αυτά είναι οκτάκτινα. Αυτό είναι δογματικό στοιχείο και κανείς δεν μπορεί να το αλλάξει. Και το οκτάκτινο και το τρία. Το τρία σημαίνει ότι η Παναγία δογματικά είναι αειπάρθενος. Αειπάρθενος σημαίνει ότι ήταν παρθένος προ του τόκου, κατά τον τόκο και μετά τον τόκο. Προ, κατά και μετά. Αυτό εκφράζει την αειπαρθενία. Το αεί πώς είναι; Eίναι το πριν, το τώρα και το μετά. Το αειπάρθενο εκφράζεται δια των τριών αστέρων και είναι απαραίτητο αυτό να δηλωθεί, για να δηλωθεί ότι δεν είναι μια οποιαδήποτε γυναίκα είναι Η γυναίκα που είναι πάντοτε αειπάρθενος. Και ταυτόχρονα τα αστεράκια είναι οκτάκτινα, με οκτώ ακτίνες. Δεν είναι και αυτό τυχαίο γιατί δεν μπορείς να κάνεις ένα αστεράκι με πέντε ή έξι ακτίνες ή με τρεις ακτίνες, γιατί με την Παναγία εγκαινιάζεται το έργο του μυστηρίου της 8ης ημέρας της δημιουργίας. Ο Θεός έκανε τον κόσμο σε έξι ημέρες. Εκεί τελείωσε το έργο Του. Και έλεγε πάντοτε η Αγία Γραφή - εάν πάρετε το πρώτο κεφάλαιο της Γενέσεως. «Και εγένετο πρωί και εγένετο εσπέρας ημέρα πρώτη. Και εγένετο πρωί και εγένετο εσπέρας ημέρα δεύτερη. Και εγένετο πρωί και εγένετο εσπέρας ημέρα Τρίτη» και κλείνει τις ημέρες. Τέλος, φτιάχνει και τον άνθρωπο και λέει «εγένετο πρωί εγένετο εσπέρας ημέρα έκτη». Και τελείωσε η δημιουργία. Η έβδομη ημέρα, την ξέρετε πολύ καλά, περιγράφεται στο 2ο κεφάλαιο της Γενέσεως που λέει ότι ο Θεός «κατέπαυσεν από των έργων Αυτού» την έβδομη ημέρα.

«Κατέπαυσεν» την έβδομη ημέρα. Εάν ψάξετε όλη τη Γραφή, δεν θα βρείτε να τελειώνει πουθενά η έβδομη μέρα. Δεν θα πει «και εγένετο εσπέρας και εγένετο πρωί ημέρα εβδόμη». Η ημέρα η εβδόμη μένει ανοιχτή. Είναι η ημέρα την οποία ζούμε σήμερα. Είμαστε στην εβδόμη ημέρα της δημιουργίας. Γι’ αυτό έμεινε ανοιχτή αυτή η ημέρα. Αλλά μέσα στην εβδόμη ημέρα ο άνθρωπος απέτυχε να γίνει αυτό που ο Θεός τον προετοίμασε να γίνει.

Και ο Θεός, συγχωρώντας την αποτυχία του ανθρώπου, εγκαινιάζει την όγδοη ημέρα, που είναι -η όγδοη ημέρα- το έργο της θείας οικονομίας και σε αυτό το έργο μετέχει η Παναγία. Τώρα που ζούμε εδώ, σε αυτό τον κόσμο, ζούμε την έβδομη ημέρα της δημιουργίας ως αποτυχημένου κόσμου και ταυτόχρονα, εάν ζούμε στην Εκκλησία, ζούμε ταυτόχρονα και την 8η ημέρα της δημιουργίας.

Μετά τη Δευτέρα Παρουσία θα έχουμε μονάχα την 8η ημέρα της δημιουργίας. Όποιος έχει κουράγιο στο μέλλον, να διαβάσει αυτά τα στοιχεία. Ο άγιος Μάξιμος Ομολογητής, πάρα πολύ πρώιμα εκεί τον 6ο – 7ο αιώνα, περιγράφει βαθύτατα το μυστήριο της 8ης ημέρας. Βλέπετε εδώ έχουμε απεικόνιση θεολογίας. Αλλά δεν λέμε πολλά λόγια. Εδώ υπάρχουν τρομερά μυστικά βλέπετε. Είναι πολύ πιο δύσκολο να διαβάσεις αυτό, παρά τον Μάξιμο τον Ομολογητή. Ο Μάξιμος το λέει καθαρά. Εδώ πρέπει να ξέρεις Μάξιμο για να καταλάβεις αυτό το γεγονός.

Σας έφερα λίγο στα κλειδιά και στα μυστικά του μυστηρίου της θεολογίας της εικόνας, την οποία θα την κάνουμε όλο το χρόνο σχεδόν με ποικίλους τρόπους, για να μπείτε σε αυτή τη βαθιά έκφραση της Ορθοδοξίας για τους αγιογράφους. Χωρίς τη θεολογία δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα.

Οι Ορθόδοξοι πρέπει να είναι θεολόγοι, δεν είναι θέμα πτυχίου. Είναι θέμα προσωπικής συμμετοχής στα γεγονότα και φυσικά προσωπικής κάθαρσης και φωτισμού. Δεν είναι θέμα τεχνικής. Οι αγιογράφοι, για να κάνουν εικόνες παλιά, νήστευαν πάρα πολλές μέρες, έκαναν προσευχές, Παράκληση και ξεκινούσαν. Και εάν θέλετε κάτι να μάθετε εδώ, σε αυτό το χώρο, ή όταν ετοιμάζετε να αγιογραφήσετε οτιδήποτε, θα το κάνετε εν νηστεία και προσευχή. Θα κάνετε προσευχή για τα γεγονότα, για να μετέχετε στα γεγονότα και να γίνεται μια αλληλοπεριχώρηση. Όταν αγιογραφείς τον άγιο, γνωρίζεις τον άγιο και γίνεται μια αλληλοπεριχώρηση. Να διαβάσετε το βίο του αγίου. Να μάθετε τα τροπάρια του αγίου. Δεν είναι αυτό μια τεχνική. Γι΄ αυτό η αγιογραφία έχει μια δυνατότητα να έχει αύξηση. Αύξηση δεν σημαίνει να κάνω νέα μοντέλα αγιογραφίας. [Σημαίνει] να μπορώ αυτήν τη θεολογία να την εκφράζω βαθύτερα. Στην Εκκλησία τίποτα δεν είναι στατικό και δεν παραμένει αρτηριοσκληρωτικό. Αύξηση γίνεται από ανθρώπους που είναι φωτισμένοι και η Χάρη του αγίου Πνεύματος δίνει αύξηση. Και όχι η δική μου ιδέα να κάνω μια μοντέρνα Σχολή αγιογραφίας. Βλέπετε, εάν μελετήσετε τη διαχρονική πορεία της αγιογραφίας θα δείτε μια αύξηση · χωρίς να καταλαβαίνετε τη διαφορά, θα την βλέπετε. Να δείτε ας πούμε τη Σερβική Σχολή αγιογραφίας που έρχεται μετά από τις δύο βασικές Σχολές Πανσέληνος και Θεοφάνης. Παραμένουν εκεί, αλλά βάζουν μια άλλη πιο βαθιά ποικιλία χωρίς να αλλάξουν τη θεολογία, την εικόνα, τις ισορροπίες και είναι μια πολύ βαθιά αύξηση της εικόνας η οποία είναι μεταγενέστερη, γιατί το άγιο Πνεύμα πάντα δίνει αύξηση στους ανθρώπους. Να μην πω κάτι άλλο και σας κουράζω περισσότερο.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του πρωτοπρεσβύτερου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια των μαθημάτων Αγιογραφίας των Αγίων Εικόνων της Ορθοδοξίας μας, που έγινε την Παρασκευή, 04-11-2005.

πηγή: www.floga.gr

Παρασκευή, 19 Φεβρουαρίου 2010

Τα Λειτουργικά Αναγνώσματα της Παρασκευής της Α. εβδομάδος των νηστειών.

bible-and-candle
Εις την Τριθέκτην
Προφητείας Ησαϊου το ανάγνωσμα
Ησαΐας Γ, 1 – 14.
Ιδού, ο Δεσπότης Κύριος Σαβαώθ, αφελεί από της Ιουδαίας και Ιερουσαλήμ, ισχύοντα και ισχύουσαν, ισχύν άρτου και ισχύν ύδατος, γίγαντα, και ισχύοντα, και άνθρωπον πολεμιστήν, και δικαστήν, και προφήτην, και στοχαστήν, και πρεσβύτερον, και πεντηκόνταρχον, και θαυμαστόν σύμβουλον, και σοφόν αρχιτέκτονα, και συνετόν ακροατήν. Και επιστήσω νεανίσκους άρχοντας αυτών, και εμπαίκται κυριεύσουσιν αυτών. Και συμπεσείται ο λαός, άνθρωπος προς άνθρωπον, και άνθρωπος προς τον πλησίον αυτού, προσκόψει το παιδάριον προς τον πρεσβύτην, και ο άτιμος προς τον έντιμον. Ότι επιλήψεται άνθρωπος του αδελφού αυτού, ή του οικείου του πατρός αυτού, λέγων: «Ιμάτιον έχεις, αρχηγός ημών γενού, και το βρώμα το εμόν υπό σέ έστω.» Και αποκριθείς εν τη ημέρα εκείνη, ερεί: ουκ έσομαί σου αρχηγός’ ου γάρ έστιν εν τω οίκω μου άρτος, ουδέ ιμάτιον, ουκ έσομαι αρχηγός του λαού τούτου, ότι ανείται Ιερουσαλήμ, και Ιουδαία συμπέπτωκε, και αι γλώσσαι αυτών, μετά ανομίας. Τα προς Κύριον απειθούσι, διότι εταπεινώθη η δόξα αυτών, και η αισχύνη του προσώπου αυτών αντέστη αυτοίς” την δέ αμαρτίαν αυτών, ως Σοδόμων ανήγγειλαν, και ενεφάνισαν, ουαί τη ψυχή αυτών! Διότι βεβούλευνται βουλήν πονηράν καθ’ εαυτών, ειπόντες: Δήσωμεν τον δίκαιον, ότι δύσχρηστος ημίν εστί. Τοίνυν, τα γεννήματα των έργων αυτών φάγωνται. Ουαί τω ανόμω! Πονηρά κατά τα έργα των χειρών αυτού συμβήσεται αυτώ. Λαός μου, οι πράκτορες υμών καλαμώνται υμάς, και οι απαιτούντες, κυριεύουσιν υμών. Λαός μου, οι μακαρίζοντες υμάς, πλανώσιν υμάς, και την τρίβον των ποδών υμών ταράσσουσιν. Αλλά νύν καταστήσεται εις κρίσιν Κύριος, και στήσει εις κρίσιν τον λαόν αυτού’ Αυτός γάρ Κύριος εις κρίσιν ήξει μετά των πρεσβυτέρων του λαού, και μετά των αρχόντων αυτού.
Απόδοση.
Να, λοιπόν, ο εξουσιαστής Κύριος Σαβαώθ θ’ αφαιρέσει από την Ιουδαία κι από την Ιερουσαλήμ κάθε στήριγμα και βοήθεια:
τη δύναμη του ψωμιού και του νερού,
τον ήρωα και τον γενναίο,
τον πολεμιστή και τον δικαστή,
τον προφήτη, τον μάντη και τον πρεσβύτερο,
τον πεντηκόνταρχο και τον επιφανή σύμβουλο,
τον σοφό αρχιτέκτονα και τον ικανό πνευματιστή.
Τότε θα πει: «Θα βάλω για άρχοντες τους νεαρούς, και θα τους κυβερνάνε απατεώνες».
Και θα συγκρούεται ο λαός• άνθρωπος εναντίον ανθρώπου και ο καθένας εναντίον του συνανθρώπου του• ο νεαρός θα επιτίθεται στον γέροντα, ο άτιμος στον έντιμο.
Θα πιάνει, λοιπόν, ο άνθρωπος τον συγγενή του ή τον γνωστό του πατέρα του, και θα του λέει: «Έχεις πανωφόρι, γίνε αρχηγός μας, και το φαγητό μας στη διάθεσή σου». Μα εκείνος τότε θα τους απαντά: «Δεν γίνομαι αρχηγός σας• στο σπίτι μου δεν υπάρχει ούτε ψωμί ούτε ρούχο• δεν γίνομαι αρχηγός σ’ ετούτο τον λαό».
Η Ιερουσαλήμ θα εγκαταλειφθεί και η Ιουδαία θα πέσει μαζί της, γιατί μιλούν παράνομα, απειθαρχώντας σε όσα είναι αρεστά στον Κύριο. Τώρα λοιπόν θα καταρρακωθεί η δόξα τους• η ατιμία του προσώπου τους μαρτυρεί εναντίον τους, καθώς την αμαρτία τους τη διαλαλούν και την επιδεικνύουν όπως γινόταν στα Σόδομα. Αλίμονό τους, γιατί οι πονηρές τους σκέψεις στρέφονται εναντίον τους, όταν λένε: «Να συλλάβουμε τον δίκαιο, γιατί δεν είναι του χεριού μας»• τώρα, λοιπόν, θα απολαύσουν τα επακόλουθα των έργων τους. Αλίμονο στον άνομο• κακό θα τον βρεί, σύμφωνα με τα έργα του.
«Λαέ μου, οι φοροεισπράκτορές σας σάς απογυμνώνουν
και οι δανειστές σάς καταδυναστεύουν•
λαέ μου, εκείνοι που σας κολακεύουν,
σας παραπλανούν, και στον δρόμο σας φέρνουν σύγχυση».
Αλλά τώρα ο Κύριος θα καθίσει για να κρίνει, και θα δικάσει τον λαό του• ο Κύριος ο ίδιος θα έρθει για να δικάσει τους πρεσβυτέρους του λαού και τους άρχοντές του.
***
Εν τω Εσπερινώ
Γενέσεως το ανάγνωσμα
Γένεσις Β, 20 – Γ. 20.
Εκάλεσεν Αδάμ ονόματα πάσι τοις κτήνεσι, και πάσι τοις πετεινοίς του ουρανού, και πάσι τοις θηρίοις της γής. Τω δέ Αδάμ ουχ ευρέθη βοηθός, όμοιος αυτώ. Και επέβαλεν ο Θεός έκστασιν επί τον Αδάμ, και ύπνωσε, και έλαβε μίαν των πλευρών αυτού, και ανεπλήρωσε σάρκα αντ’ αυτής. Και ωκοδόμησε Κύριος ο Θεός την πλευράν, ήν έλαβεν από του Αδάμ, εις γυναίκα, και ήγαγεν αυτήν προς τον Αδάμ. Και είπεν Αδάμ: «Τούτο νύν οστούν εκ των οστών μου, και σάρξ εκ της σαρκός μου. Αύτη κληθήσεται Γυνή, ότι εκ του ανδρός αυτής ελήφθη αύτη. Ένεκεν τούτου, καταλείψει άνθρωπος τον πατέρα αυτού και την μητέρα, και προσκολληθήσεται προς την γυναίκα αυτού, και έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν.» Και ήσαν οι δύο γυμνοί, ο τε Αδάμ και η γυνή αυτού, και ουκ ησχύνοντο. Ο δέ όφις ήν φρονιμώτατος πάντων των θηρίων των επί της γής, ών εποί ησε Κύριος ο Θεός. Και είπεν ο όφις τη γυναικί: «Τί ότι είπεν ο Θεός, ου μή φάγητε από παντός ξύλου του εν τω Παραδείσω;» Και είπεν η γυνή τω όφει: «Από παντός ξύλου του εν τω Παραδείσω φαγώμεθα, από δέ του καρπού του ξύλου, ο εστιν εν μέσω του Παραδείσου, είπεν ο Θεός, ου φάγεσθε απ’ αυτού, ουδέ μή άψησθε αυτού, ίνα μή θανάτω αποθανείσθε.» Και είπεν ο όφις τη γυναικί: «ου θανάτω αποθανείσθε’ ήδει γάρ ο Θεός, ότι ή δ’ άν ημέρα φάγητε απ’ αυτού, διανοιχθήσονται υμών οι οφθαλμοί, και έσεσθε ως θεοί, γινώσκοντες καλόν και πονηρόν.» Και είδεν η γυνή, ότι καλόν το ξύλον εις βρώσιν, και ότι αρεστόν τοις οφθαλμοίς ιδείν, και ωραίόν εστι του κατανοήσαι, και λαβούσα η γυνή από του καρπού αυτού, έφαγε, και έδωκε και τω ανδρί αυτής μετ’ αυτής, και έφαγον. Και διηνοίχθησαν οι οφθαλμοί των δύω, και έγνωσαν ότι γυμνοί ήσαν, και έρραψαν φύλλα συκής, και εποίησαν εαυτοίς περιζώματα. Και ήκουσαν της φωνής Κυρίου του Θεού, περιπατούντος εν τω Παραδείσω το δειλινόν, και εκρύβησαν, ό τε Αδάμ και η γυνή αυτού, από προσώπου Κυρίου του Θεού, εν μέσω του Παραδείσου. Και εκάλεσε Κύριος ο Θεός τον Αδάμ, και είπεν αυτώ: «Αδάμ, πού εί;» Και είπεν αυτώ: «της φωνής σου ήκουσα, περιπατούντος εν τω Παραδείσω, και εφοβήθην, ότι γυμνός ειμί, και εκρύβην.» Και είπεν αυτώ ο Θεός: «Τίς ανήγγειλέ σοι ότι γυμνός εί; Ειμή από του ξύλου, ού ενετειλάμην σοι τούτου μόνον μή φαγείν, απ’ αυτού έφαγες;» Και είπεν ο Αδάμ: «Η γυνή, ήν έδωκας μετ’ εμού, αύτη μοι έδωκεν από του ξύλου, και έφαγον.» Και είπε Κύριος ο Θεός τη γυναικί: «Τί τούτο εποίησας;» Και είπεν η γυνή: «ο όφις ηπάτησέ με, και έφαγον.» Και είπε Κύριος ο Θεός τω όφει: «Ότι εποίησας τούτο, επικατάρατος εί από πάντων των κτηνών, και από πάντων των θηρίων της γής. Επί τω στήθει σου και τη κοιλία πορεύση, και γήν φαγή πάσας τας ημέρας της ζωής σου. Και έχθραν θήσω ανά μέσον σού, και ανά μέσον της γυναικός, και ανά μέσον του σπέρματός σου, και ανά μέσον του σπέρματος αυτής. Αυτός σου τηρήσει κεφαλήν, και σύ τηρήσεις αυτού πτέρναν.» Και τη γυναικί είπε: «Πληθύνων πληθυνώ τας λύπας σου, και τον στεναγμόν σου. Εν λύπαις τέξη τέκνα, και προς τον άνδρα σου η αποστροφή σου, και αυτός σου κυριεύσει.» Τω δέ Αδάμ είπεν: «Ότι ήκουσας της φωνής της γυναικός σου, και έφαγες από του ξύλου, ού ενετειλάμην σοι τούτου μόνου μή φαγείν, απ’ αυτού έφαγες, επικατάρατος η γή εν τοις έργοις σου. Εν λύπαις φαγή αυτήν πάσας τας ημέρας της ζωής σου” ακάνθας και τριβόλους ανατελεί σοι, και φαγή τον χόρτον του αγρού. Εν ιδρώτι του προσώπου σου φαγή τον άρτον σου, έως του αποστρέψαι σε εις την γήν, εξ ής ελήφθης, ότι γή εί, και εις γήν απελεύση.» Και εκάλεσεν Αδάμ το όνομα της γυναικός αυτού, Ζωή, ότι αύτη μήτηρ πάντων των ζώντων.
Απόδοση.
Έτσι, ο Αδάμ έδωσε ονόματα σε όλα τα ζώα, στα πουλιά του ουρανού και στα θηρία του αγρού• για τον Αδάμ όμως δεν βρέθηκε σύντροφος όμοιός του. Τότε ο Θεός βύθισε τον Αδάμ σε έκσταση, και τον έκανε να κοιμηθεί βαθιά. Πήρε έπειτα μία από τις πλευρές του και στη θέση της έβαλε σάρκα. Την πλευρά που πήρε από τον Αδάμ τη διαμόρφωσε ο Θεός σε γυναίκα και την οδήγησε στον Αδάμ. Αυτός τότε είπε: «Αυτό επιτέλους είναι οστούν εκ των οστέων μου και σαρξ εκ της σαρκός μου. Αυτή θα λέγεται ‘‘γυναίκα’’, γιατί πάρθηκε από τον άνδρα της». Γι’ αυτό ο άνδρας θα αφήσει τον πατέρα του και τη μητέρα του, θα ενωθεί με τη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο ένας άνθρωπος.
Ο Αδάμ και η γυναίκα του ήταν και οι δύο γυμνοί, αλλά δεν ντρέπονταν.
Απ’ όλα τα θηρία της γης, που δημιούργησε ο Κύριος ο Θεός, το φίδι ήταν το πιο πανούργο. Ρώτησε, λοιπόν, το φίδι τη γυναίκα: «Είναι αλήθεια ότι ο Θεός είπε να μη φάτε από κανένα δέντρο του κήπου;» Η γυναίκα απάντησε στο φίδι: «Από τους καρπούς των δέντρων του κήπου μπορούμε να φάμε, από τον καρπό όμως του δέντρου που βρίσκεται στη μέση του κήπου, ο Θεός είπε: ‘‘Να μη φάτε απ’ αυτόν ούτε να τον αγγίξετε, για να μην πεθάνετε’’». Τότε το φίδι είπε στη γυναίκα: «Όχι, δεν θα πεθάνετε• ο Θεός όμως ξέρει ότι τη μέρα που θα φάτε απ’ αυτόν θ’ ανοίξουν τα μάτια σας και θα γίνεται σαν θεοί• θα γνωρίζεται το καλό και το κακό». Η γυναίκα παρατήρησε ότι ο καρπός του δέντρου φαινόταν εύγεστος και ελκυστικός και ότι θα ευνοούσε την απόκτηση γνώσης. Πήρε, λοιπόν, κι έφαγε από τον καρπό του δέντρου• έδωσε και στον άνδρα της, που ήταν μαζί της, και έφαγε κι αυτός. Αμέσως τα μάτια και των δύο άνοιξαν και κατάλαβαν ότι ήταν γυμνοί. Έτσι, συνένωσαν φύλλα συκιάς και έκαναν περιζώματα για να καλυφθούν.
Τότε άκουσαν τον θόρυβο που έκανε ο Κύριος ο Θεός, καθώς περπατούσε στον κήπο το δειλινό, και κρύφτηκαν από τον Θεό και ο Αδάμ και η γυναίκα του ανάμεσα στα δέντρα του κήπου. Ο Κύριος ο Θεός φώναξε τον Αδάμ και του είπε: «Αδάμ, που είσαι;» Εκείνος του απάντησε: «Άκουσα τον θόρυβο που έκανες καθώς περπατούσες στον κήπο και φοβήθηκα, επειδή είμαι γυμνός, και κρύφτηκα». Τότε ο Θεός τον ρώτησε: «Ποιος σου είπε ότι είσαι γυμνός; Μήπως έφαγες από το μόνο δέντρο που σε πρόσταξα να μην φας;» ο Αδάμ απάντησε: «Η γυναίκα, που μου την έδωσες για σύντροφό μου, αυτή μου έδωσε από τον καρπό του δέντρου και έφαγα» Τότε ο Κύριος ο Θεός ρώτησε τη γυναίκα: «Γιατί το έκανες αυτό;» κι εκείνη απάντησε: «Το φίδι με εξαπάτησε και έφαγα». Τότε ο Κύριος ο Θεός είπε στο φίδι: «Επειδή το έκανες αυτό, να είσαι εσύ το πιο καταραμένο απ’ όλα τα θηρία της γης• θα σέρνεσαι με το στήθος και με την κοιλιά και θα τρως χώμα σ’ όλη σου τη ζωή. Θα βάλω έχθρα ανάμεσα σ’ εσένα και στη γυναίκα, κι ανάμεσα στους απογόνους σου και στους απογόνους της. Αυτός θα σου στρίψει το κεφάλι κι εσύ θα πληγώσεις τη φτέρνα του». Στη γυναίκα είπε: «Θα πληθύνω τα βάσανα και τους στεναγμούς σου. Με πόνους θα γεννάς παιδιά, στον άνδρα σου θα καταφεύγεις, αλλά αυτός θα σε εξουσιάζει». Και στον Αδάμ είπε: «Επειδή άκουσες τη γυναίκα σου και έφαγες από τον καρπό του μόνου δέντρου που σε πρόσταξα να μην φας, να είναι καταραμένη η γη όταν τη δουλεύεις. Με κόπο θα τρως τους καρπούς της σ’ όλη τη διάρκεια της ζωής σου. Αγκάθια και ζιζάνια θα βγάζει η γη για σένα, και θα τρως το χορτάρι του αγρού. Με τον ιδρώτα του προσώπου σου θα τρως το ψωμί σου, ώσπου να γυρίσεις πίσω στο χώμα, από το οποίο προήλθες, γιατί χώμα είσαι και στο χώμα θα γυρίσεις». Ο Αδάμ ονόμασε τη γυναίκα του «Ζωή», γιατί αυτή είναι η μητέρα όλων των ανθρώπων.
Παροιμιών το ανάγνωσμα
Παροιμίαι Γ. 19 – 34.
Ο Θεός τη σοφία εθεμελίωσε την γήν, ητοίμασε δέ ουρανούς εν φρονήσει. Εν αισθήσει αυτού άβυσσοι ερράγησαν, νέφη δέ ερρύησαν δρόσον. Υιέ, μή παραρρυής, τήρησον δέ εμήν βουλήν και έννοιαν, ίνα ζή σή ψυχή, και χάρις ή επί σώ τραχήλω. Έσται δέ ίασις ταις σαρξί σου, και επιμέλεια τοις οστέοις σου, ίνα πορεύη πεποιθώς εν ειρήνη πάσας τας οδούς σου. Ο δέ πούς σου ου μή προσκόψη’ εάν γάρ κάθη, άφοβος έση, εάν δέ καθεύδης, ηδέως υπνώσεις, και ού φοβηθήση πτόησιν επελθούσαν, ουδέ ορμάς ασεβών επερχομένας. Ο γάρ Κύριος έσται επί πασών οδών σου, και ερείσει σόν πόδα, ίνα μή αγρευθής. Μή απόσχου ευποιείν ενδεή, ηνίκα άν έχη η χείρ σου βοηθείν. Μή είπης: Επανελθών επάνηκε, και αύριον δώσω, δυνατού σου όντος ευποιείν. Ου γάρ οίδας τί τέξεται η επιούσα. Μή τέκταινε επί σόν φίλον κακά, παροικούντα και πεποιθότα επί σοί. Μή φιλεχθρήσης προς άνθρωπον μάτην, ίνα μή τι εις σέ εργάσηται κακόν. Μή κτήση κακών ανδρών ονείδη, μηδέ ζηλώσης τας οδούς αυτών. Ακάθαρτος γάρ έναντι Κυρίου πάς παράνομος, εν δέ δικαίοις ου συνεδρεύει. Κατάρα Κυρίου εν οίκοις ασεβών, επαύλεις δέ δικαίων ευλογούνται. Κύριος υπερηφάνοις αντιτάσσεται, ταπεινοίς δέ δίδωσι χάριν.
Απόδοση.
Με τη σοφία ο Θεός θεμελίωσε τη γη και με τη φρόνηση τους ουρανούς στερέωσε•
με τη γνώση ανοίχτηκαν οι άβυσσοι, και στάλαξαν δροσιές τα σύννεφα.
Γιε μου, μην παρεκτραπείς•
φύλαξε τη συμβουλή μου και την ικανότητα να σκέφτεσαι,
για να μείνεις στη ζωή και η χάρη να σε περιβάλλει σαν περιδέραιο.
Για να ’ναι για το σώμα σου γιατρειά και θεραπεία για τα κόκαλά σου, ώστε σ’ όλους τους δρόμους σου με ασφάλεια να βαδίζεις
και το πόδι σου να μη σκοντάψει•
γιατί όταν κάθεσαι δεν θα φοβάσαι,
κι όταν πλαγιάζεις θα ’χεις ύπνο γλυκό•
δεν θα φοβάσαι από τρόμο ξαφνικό
κι από τις επερχόμενες των ασεβών τις επιθέσεις•
γιατί ο Κύριος θα ’ναι μαζί σου όπου κι αν πας,
τα πόδια σου θα τα στηρίζει για να μην κλονιστείς.
Μην παύεις τον φτωχό να ευεργετείς,
όταν το χέρι σου μπορεί να βοηθάει•
μην του πεις: «Φύγε και ξαναέλα• αύριο θα σου δώσω»,
ενώ μπορείς να τον ευεργετήσεις τώρα•
γιατί δεν ξέρεις τι θα φέρει η επόμενη μέρα.
Μη σχεδιάζεις το κακό στον φίλο σου ενάντια,
σ’ εκείνον που κοντά σου μένει και σ’ εμπιστεύεται.
Χωρίς αιτία μη φιλονικείς με άνθρωπο,
μήπως κι αυτός κακό σου κάνει.
Μην αποκτήσεις τα αίσχη των ανθρώπων των κακών,
ούτε τον τρόπο της ζωής τους να ζηλέψεις•
γιατί είναι για τον Κύριο ακάθαρτος κάθε παράνομος,
και να συναναστρέφεται με τους δικαίους δεν μπορεί.
Στων ασεβών τα σπίτια πέφτει η κατάρα του Θεού,
ενώ οι κατοικίες των δικαίων ευλογούνται.
Ο Κύριος εναντιώνεται στους υπερήφανους,
ενώ δίνει τη χάρη του στους ταπεινούς.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:
«ΠΡΟΦΗΤΟΛΟΓΙΟΝ» ΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ. σελ. 48-57. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ
Επιμέλεια κειμένων, Νικολέτα – Γεωργία Παπαρδάκη.
Copyright: Ορθόδοξη Πορεία

εισερχόμενοι στην ανάμνηση ενός θαύματος

A SABBATO 001

σκέψεις που ακολουθούν την ανάμνηση ενός θαύματος!

α) Αυτό έγινε σε ημέρα νηστείας.

β) Η παρουσία του αγίου ήταν στον Αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως .

γ) Το θαύμα  βιώνετε μέσα στην Εκκλησία.

δ) Σε αυτό κοινωνούν όσοι κάνουν υπακοή στην Εκκλησία.

ε) Ασχέτως αν εμείς είδαμε ή δεν είδαμε τον άγιο. Τον είδε η Εκκλησία, δια του επισκόπου της ή ενός αφανούς και ταπεινού μέλους της.

Τρίτη, 16 Φεβρουαρίου 2010

Συμβουλές για τη Σαρακοστή. Ο εκκλησιασμός.

st-theophan-2
Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου
Δόξα σοι, Κύριε! Η περίοδος της νηστείας πλη­σιάζει. Ευχαριστήθηκα μαθαίνοντας ότι θ' αρχίσεις να νηστεύεις και να συμμετέχεις τακτικά στις ιε­ρές ακολουθίες. Μην αλλάξεις απόφαση. Οι περισσό­τεροι χριστιανοί νηστεύουν και συμμετέχουν στις ακο­λουθίες τη Μεγάλη Εβδομάδα, εσύ όμως μην το ανα­βάλεις ως τότε. Τη Μεγάλη Εβδομάδα νηστεύουν, εκ­κλησιάζονται και κοινωνούν πολλοί. Άλλοι απ' αυτούς έχουν κάνει το ίδιο και στις προηγούμενες εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής· άλλοι, οι πιο ράθυμοι, πε­ριορίζουν τον αγώνα της νηστείας και της προσευχής σε μερικές μόνο μέρες· και άλλοι, οι χλιαροί ή και ολό­τελα ψυχροί, ακολουθούν τους προηγούμενους ανα­γκαστικά, με αδιαφορία ή και γογγυσμό. Εσύ θέλεις ν' ανήκεις στους πρώτους.
Εύχομαι, με τη βοήθεια του Κυρίου, να περάσεις τη Σαρακοστή όπως πρέπει, με νηστεία, εκκλησιασμό, μόνωση, μελέτη, περισυλλογή, προσευχή. Με όλα αυτά θα ετοιμαστείς πνευματικά, για να μεταλάβεις άξια τα άχραντα Μυστήρια. Όπως ξέρεις, για να κοι­νωνούμε άξια, πρέπει να καθαρίζουμε την ψυχή μας με τη μετάνοια. Όσα, λοιπόν, κάνουμε στην περίοδο της Σαρακοστής, σκοπό έχουν να καλλιεργήσουν μέ­σα μας τη μετάνοια, μετάνοια αληθινή. Τί σημαίνει με­τάνοια αληθινή; Καρδιακή συντριβή και σταθερή από­φαση για μια νέα ζωή, πού θα ευαρεστεί τον Κύριο.
Ή πρώτη προϋπόθεση της γνήσιας μετάνοιας είναι η περισυλλογή και αυτοεξέταση. Οι γήινες υπο­θέσεις, οι βιοτικές μέριμνες και η ακατάσχετη περι­πλάνηση των λογισμών δεν μας επιτρέπουν να στρα­φούμε μέσα μας και να μελετήσουμε τον εαυτό μας. Γι' αυτό, στη διάρκεια της Σαρακοστής, ο χριστιανός αναστέλλει ή έστω μειώνει, όσο περισσότερο μπορεί, τις μέριμνες του και αυξάνει το χρόνο της παραμονής του στο σπίτι. Δίχως την αναστολή  η μείωση των βιο­τικών μερίμνων, η ευλογημένη αυτή περίοδος τού εκκλησιαστικού έτους φεύγει αναξιοποίητη και άκαρπη. Πρέπει να περικόψεις, λοιπόν, κι εσύ τις μέριμνες σου. Όσο λίγες κι αν είναι, προκαλούν περισπασμούς. Ξεκίνησε τη Σαρακοστή έχοντας βάλει στην άκρη τους περισπασμούς.
Ας υποθέσουμε τώρα ότι έχεις παραμερίσει τις βιοτικές μέριμνες κι έχεις κλειστεί στο δωμάτιο σου. Τί θα κάνεις εκεί; Είναι πιθανό να κάθεσαι χωρίς να κά­νεις τίποτα! Όχι, πρέπει ν' ασχοληθείς με τα έργα πού συντελούν στην εκπλήρωση των πνευματικών επιδιώξεων της Σαρακοστής. Και ποια είναι  αυτά; Νίψη, προσευχή, μελέτη.
Ή προσευχή στο σπίτι αποτελεί τη φυσική συνέ­χεια και τη συμπλήρωση της προσευχής πού γίνεται στην εκκλησία. Γνωρίζεις, βέβαια, πώς να προσεύχε­σαι στην εκκλησία. Υπογραμμίζω, ωστόσο, τα έξης σημαντικά: Να πηγαίνεις στο ναό πρόθυμα, νιώθο­ντας πώς είναι το σπίτι του Θεού, άλλα και το δικό σου σπίτι. Να πηγαίνεις εκεί με ιερό πόθο και ένθεο ζήλο, όχι αδιάφορα, όχι βαριεστημένα. Να πηγαίνεις εκεί για να προσεύχεσαι μ' όλη σου την καρδιά, όχι για να παραβρίσκεσαι απλώς στις ακολουθίες. Να προσεύχεσαι με πηγαία θέρμη, γυμνώνοντας την ψυ­χή σου μπροστά στον θεό, με συντριβή και ταπείνω­ση, με ευλάβεια και φόβο, με υψηλά αιτήματα για τις βιοτικές και πνευματικές σου ανάγκες. Να προετοι­μάζεσαι από το σπίτι για όλα αυτά. Και στην εκκλη­σία να τα εφαρμόζεις, ασκώντας βία στον εαυτό σου. Βέβαια, και αύτη καθεαυτή ή προσέλευση σου στο ναό δεν είναι μάταιη, καθώς, όσο ή ακολουθία εξελίσ­σεται, ή καρδιά θερμαίνεται και επικαλείται αυθόρμη­τα τον θεό. Αυτό είναι το βασικό. Επιπλέον, πρέπει να προσέχεις σε όσα τελούνται, ψάλλοντα και δια­βάζονται, ευθυγραμμίζοντας μ' αυτά τους λογισμούς και τα συναισθήματα σου. Ή εναλλαγή ευχών, ανα­γνωσμάτων και τροπαρίων, εφόσον εξυπηρετεί ένα συγκεκριμένο στόχο και δεν δημιουργεί περισπασμό, συμβάλλει στη διατήρηση της προσοχής και ενισχύει τον καλό αγώνα της προσευχής μ' έναν ευχάριστο τρόπο. Πρόσεχε ιδιαίτερα τις αιτήσεις του λειτουρ­γού, γιατί σ' αυτές συνοψίζονται όλες οι ανάγκες για τις οποίες καταφεύγουμε στον Θεό.
Συχνά, ωστόσο, ο νους σου θα ξεφεύγει και θά περιπλανιέται. Ό μετεωρισμός αυτός οφείλεται σε έλλειψη προσαυξητικού βιώματος. Μπορείς να τον αντιμετωπίσεις με τον εξής τρόπο: Μόλις συνειδητο­ποιείς ότι ο νους σου έχει φύγει από την εκκλησία, να τον γυρνάς πίσω και να τον συγκρατείς όσο μπορείς, ώστε να μένει προσηλωμένος στη θεία λατρεία. Μικρό είναι το φταίξιμο σου, όταν ρεμβάζεις χωρίς να το συ­νειδητοποιείς· όταν, όμως, ρεμβάζεις συνειδητά μέσα στην εκκλησία, τότε αμαρτάνεις σοβαρά. Ανάμεσα στο εκκλησίασμα βρίσκεται ο Κύριος. Όποιος, λοιπόν, δεν έχει το νου του στον Κύριο, άλλα ονειροπολεί, μοι­άζει με άνθρωπο πού, ενώ πάει στο βασιλιά για να τού ζητήσει κάτι, όχι μόνο δεν του δίνει καμιά σημασία, άλλα και τον αγνοεί περιφρονητικά, κάνοντας άπρε­πους μορφασμούς και προσβλητικές κινήσεις. Σ' όλη τη διάρκεια του πνευματικού σου αγώνα, ίσως δεν θα μπορέσεις να αποτρέψεις εντελώς την περιπλάνηση των λογισμών σου. Μην επιτρέψεις τουλάχιστον στον εαυτό σου να μετεωρίζεται ενσυνείδητα- αυτό είναι και δυνατό και αναγκαίο. Εφάρμοσε τους δύο κανόνες πού ανέφερα πιο πάνω: 1) Μόλις παρατηρείς μετε­ωρισμό, φέρνε το νου σου πίσω- και 2) μην αφήνεις τους λογισμούς σου να περιπλανιούνται συνειδητά.
Ό μετεωρισμός, πάντως, θεραπεύεται αποτελε­σματικά με τη νίψη, δηλαδή την προσεκτική εποπτεία του νου, άλλα και με την επίγνωση της παρουσίας του Κυρίου. Μέσα στο ναό ο Θεός είναι μπροστά μας κι εμείς είμαστε μπροστά Του. Ας μην το ξεχνάμε ποτέ. Ό νους μας, πάντως, θα είναι σταθερά προσηλω­μένος στη θεία λατρεία, αν έχουμε φόβο Θεοί και πό­θο να Τον ευαρεστήσουμε. 'Απ' αυτά τα δύο ιερά αισθήματα γεννιέται στην καρδιά μας ή θέρμη, πού έλκει και συγκεντρώνει όλη την προσοχή μας στον Κύριο. Αγωνίσου να θερμάνεις την καρδιά σου, και θα δεις τότε πώς μια θερμή καρδιά χαλιναγωγεί έναν ατί­θασο λογισμό. Είναι απαραίτητο να ασκείς βία στον εαυτό σου. Δίχως μόχθο και νοερό αγώνα δεν θ' απο­κτήσεις τίποτα πνευματικό. Οι μετάνοιες συμβάλλουν στη θέρμανση της καρδιάς. Κάνε πιο συχνά τόσο μι­κρές όσο και στρωτές μετάνοιες.
Ό Κύριος να σου δίνει αγαλλίαση και ευφροσύνη, όταν βρίσκεσαι στην εκκλησία, ώστε να τρέχεις εκεί με λαχτάρα, όπως τρέχει κανείς από την παγωνιά σ' ένα ζεστό δωμάτιο. Στον καιρό της νηστείας, ή συ­χνή και συνειδητή συμμετοχή στη θεία λατρεία είναι ή πεμπτουσία του πνευματικού μας αγώνα. Με άλλες πράξεις και ενέργειες, πού την υποβοηθούν, θ' ασχο­ληθούμε στη συνέχεια της αλληλογραφίας μας.
``````````````````````````````````````````````````````````
Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ γράμματα σέ μιά ψυχή, Οσίου Θεοφάνου του Εγκλείστου, ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Ιερά Μονή Παρακλήτου Ωρωπού Αττικής 2008

Δευτέρα, 15 Φεβρουαρίου 2010

Προφητείας Ησαΐου το Ανάγνωσμα (Κεφ. Α', 1-20)

0509_isaiah1
ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΗΣ Α' ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΟΡΘΡΟΝ
ΗΣΑΙΑΣ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
Ένα έθνος σε αποστασία
1 Όραμα που είδε ο Ησαΐας, γιος του Αμώς, σχετικά με τον Ιούδα και την Ιε­ρουσαλήμ, την εποχή που βασιλιάδες του Ιούδα ήταν ο Ουζζίας, ο Ιωθάμ, ο Αχαζ και ο Εζεκίας.
2 Ακούστε ουρανοί, κι εσύ γη δώσε προ­σοχή, γιατί μιλάει ο Κύριος: «Ανέθρεψα παι­διά και τώρα που μεγάλωσαν, πεισματικά ορθώνονται εναντίον μου.3Το βόδι γνωρίζει τον αφέντη του, και το γαϊδούρι ξέρει το παχνί εκείνου που το ορίζει. Μα ο Ισραήλ σε ποιον ανήκει δεν το ξέρει· ο λαός μου τίπο­τα δεν κατανοεί».
4 Αλίμονο σου έθνος αμαρτωλό, λαέ που είσαι γεμάτος αμαρτία! Απόγονοι κακοποι­ών, παιδιά διεφθαρμένα! Τον Κύριο τον εγ­καταλείψατε περιφρονήσατε τον Άγιο Θεό του Ισραήλ, του στρέψατε τα νώτα.5 Ποιαν άλλη τιμωρία ακόμα θέλετε, και συνεχίζετε την αποστασία σας; Η κεφαλή ολόκληρη είν’ άρρωστη κι όλη η καρδιά υποφέρει.6Ε­σείς, από τα νύχια ως την κορφή τίποτα δεν έχετε γερό, παρά μονάχα τραύματα, μώλω­πες κι ανοιχτές πληγές, που δεν σας τις κα­θάρισαν ούτε τις επιδέσανε ούτε τις καταπράυναν με αλοιφές. 7Η γη σας ερημώθηκε, οι πολιτείες σας κάηκαν. Ξένοι τους καρ­πούς τρώνε των αγρών σας μπροστά στα μάτια σας κι όλα είν’ έρημα, όμοια με των Σοδόμων την καταστροφή.8 Μόνον η πόλη της Σιών απέμεινε σαν την καλύβα μες στ’ αμπέλι, σαν μια καλύβα έρημη μες σε φυτεία αγγουριών, σαν πολιορκημένη πόλη.9Αν ο Κύριος του σύμπαντος δεν μας είχε αφήσει ένα υπόλοιπο του λαού, θα 'χαμε γίνει σχε­δόν όπως τα Σόδομα, και με τα Τόμορρα θα’ χαμε μοιάσει.
Κλήση για γνήσια μεταμέλεια
10 Το λόγο του Κυρίου ακούστε άρχοντες των Σοδόμων μάθε το νόμο του θεού μας, των Γομόρρων λαέ.11 «Τι μου χρειάζονται οι πολυάριθμες θυσίες σας;» λέει ο Κύριος. «Έχω χορτάσει από των κριαριών τα ολο­καυτώματα, από το πάχος των καλοθρεμμένων μοσχαριών. Το αίμα των ταύρων, των προβάτων και των τράγων δεν μ' ευχαριστεί. 12 Μπροστά μου ερχόσαστε να παρουσια­στείτε· αλλά ποιος σας το ζήτησε του ναού μου να πατάτε τις αυλές; 13Πάψτε πια να προσφέρετε ανώφελες θυσίες μ’ αηδιάζει το θυμίαμα. Νουμηνίες και Σάββατα, προ­σκλήσεις σε γιορταστικές συνάξεις, ασέβει­ες μαζί με πανηγυρικές λατρείες δεν μπορώ να τα’ ανεχθώ.14 Απεχθάνομαι τις νουμηνίες σας και τις γιορτές σας! Για μένα είναι φορ­τίο μού είναι βαρετό να τις ανέχομαι. Ό­ταν υψώνετε τα χέρια σας, κλείνω τα μάτια μου να μη σας βλέπω. Κι όταν απανωτές λέ­τε τις προσευχές σας, εγώ δεν τις ακούω, γιατί τα χέρια σας είναι στο αίμα βουτηγμέ­να.16 Λουστείτε κι εξαγνιστείτε, να μη βλέ­πουν τα μάτια μου τις πονηρές σας πράξεις· πάψτε να κάνετε το κακό.17Μάθετε το καλό να κάνετε, τη δικαιοσύνη επιδιώξτε, τον κα­ταπιεσμένο βοηθήστε1 το δίκιο αποδώστε στο ορφανό, υποστηρίξτε την υπόθεση της χήρας.
18 «Λοιπόν, ελάτε, κι ας κριθούμε μεταξύ μας», λέει ο Κύριος. «Είναι οι αμαρτίες σας κόκκινες σαν το αίμα· μα σαν το χιόνι θα μπορούσαν να γίνουνε λευκές. Έχουν το χρώμα της πορφύρας μα σαν καθάριο θα μπορούσανε μαλλί να λευκανθούν, 19αν μόνο θέλατε να υπακούσετε! Τότε θ' απολαμβά­νατε τα αγαθά της γης.020Εσείς όμως αντι­στέκεστε κι αποστατείτε· γι' αυτό θα γίνετε του ξίφους η τροφή. Εγώ ο Κύριος το λέω».
’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’
Άλλη, λιγότερο πιθανή απόδοση των στ. 18-19: «Ακόμη κι αν οι αμαρτίες σας είναι σαν το βαθυκόκκινο χρώμα, θα γίνουν άσπρες σαν το χιόνι· αν έχουν το χρώμα της πορφύρας, θα γίνουν άσπρες σαν το μαλλί. Αν θελήσετε να υπα­κούσετε, θα απολαύσετε τα αγαθά της γης». ^Εδώ ο προφήτης υπαινίσσεται τα έθιμα της χανανιτικής λατρείας της γονιμότητας (πρβλ. κεφ. 17,10 και Ωσ 4,13). Πίστευαν ότι τα είδωλα που λάτρευαν στους ιερούς αυτούς κήπους, έδιναν καλή σοδειά στα χωράφια τους.
--------------------------
ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ ( μετάφραση από τα πρωτότυπα κείμενα)
Ελληνική Βιβλική Εταιρία

ΙΕ Διδασκαλία για τις αγίες νηστείες Αββά Δωροθέου

159_ Με το Μωσαϊκό Νόμο πρόσταξε ό Θεός τους Ισραη­λίτες, να ξεχωρίζουν κάθε χρόνο το ένα δέκατο από όσα θ’ αποκτούν (Αριθμ. 18) και να τα’ αφιερώνουν στο Θεό και κάνον­τας αυτό να παίρνουν ευλογία για όλα τους τα έργα. Έχοντας υπόψη τους αυτό, οι Άγιοι Απόστολοι σκέφτηκαν και αποφάσι­σαν, για να βοηθήσουν και να ευεργετήσουν τις ψυχές μας, να μας παραδώσουν κάτι ακόμα υψηλότερο και τελειότερο, δηλα­δή ν’ αφιερώνουμε στο Θεό το ένα δέκατο των ήμερων της ζωής μας, για να ευλογούνται έτσι τα έργα μας και να παίρνουμε συγχώρεση κάθε χρόνο για τις αμαρτίες ολόκληρου του χρόνου. Λογάριασαν λοιπόν και χαρακτήρισαν σαν αγίες από τις τριακό­σιες εξήντα πέντε ήμερες του χρόνου, αυτές τις επτά εβδομάδες των νηστειών. Και έτσι ξεχώρισαν επτά εβδομάδες. Άλλά με την πάροδο του χρόνου, συμφώνησαν να προστεθεί σ’ αυτές και άλλη μια εβδομάδα. Αυτό έγινε και για να προγυμνάζονται και να προετοιμάζονται όσοι πρόκειται να μπουν στο κοπιαστικό στάδιο των νηστειών, και για να τιμήσουν τον αριθμό των ήμε­ρων της αγίας Τεσσαρακοστής πού νήστεψε ο Κύριος μας. Γιατί, αν αφαιρέσουμε τα Σάββατα και τις Κυριακές, οι οκτώ εβδομά­δες γίνονται σαράντα ήμερες(1), τιμώντας ξεχωριστά τη νηστεία του Μεγάλου Σαββάτου, επειδή είναι πολύ ιερή και η μόνη ήμερα νηστείας ανάμεσα σ’ όλα τα Σάββατα του χρόνου. Οι σε επτά εβδομάδες, χωρίς τα Σάββατα και τις Κυριακές, γίνονται τριάντα πέντε ήμερες. Αν προστεθεί, λοιπόν και η νηστεία του Μ. Σαββάτου και η μισή νύχτα της Λαμπρής, γίνονται τριάντα έξι και μισή ήμερες, πού είναι ακριβώς το ένα δέκατο από τις τριακόσιες εξήντα ήμερες του χρόνου. Γιατί το ένα δέκατο του τριακόσια είναι το τριάντα, του εξήντα το έξι και του πέντε το μισό. Συμπληρώνονται λοιπόν τριάντα έξι και μισή ήμερες, όπως είπαμε. Αυτή είναι η «δεκάτη», όπως θα λεγε κανείς, όλου του χρόνου, πού μας καθιέρωσαν οι Αγ. Απόστολοι, για να γίνει αφορμή να καθαριστούμε, όπως είπαν, από τις αμαρτίες, πού κάναμε ολόκληρο το χρόνο, και για να οδηγηθούμε στη μετά­νοια.
160_ Μακάριος λοιπόν, αδελφοί μου, είναι όποιος φυλάει με επιμέλεια τον εαυτόν του αυτές τις άγιες ήμερες. Γιατί και αν, σαν άνθρωπος, έτυχε να πέσει στην αμαρτία, είτε από αδυναμία, είτε από αμέλεια, όμως έδωσε ο Θεός τις άγιες αυτές ήμερες, ώστε αν αγωνιστεί, με πνευματική αγρύπνια και ταπεινοφροσύ­νη και φροντίσει τον εαυτόν του και μετανοήσει, να καθαριστεί από τις αμαρτίες ολόκληρου του χρόνου. Έτσι λοιπόν αναπαύε­ται από το βάρος της αμαρτίας και προσέρχεται με καθαρή ψυχή την άγια ήμερα της Αναστάσεως και μεταλαμβάνει τα άγια μυστήρια, χωρίς να προκαλεί την κατάκριση του Θεού. Γιατί έγινε νέος άνθρωπος, με τη μετάνοια των αγίων τούτων νηστει­ών και ζει με χαρά και πνευματική ευφροσύνη, γιορτάζοντας με τη Χάρη του Θεού, και όλη την περίοδο έως την Κυριακή της Πεντηκοστής. Γιατί Πεντηκοστή είναι, όπως λέει, «Ανάσταση ψυχής». Γ’ αυτό έχουμε και το συμβολικό έθιμο, προς τιμή της Αναστάσεως, να μη γονατίζουμε στην εκκλησία μέχρι την Κυ­ριακή της Πεντηκοστής.
161_ Καθένας λοιπόν πού θέλει να καθαριστεί από τις αμαρτίες όλου του χρόνου, με τη νηστεία αυτών των ήμερων, πρέπει πρώτα-πρώτα να προσέχει τί θα τρώει, γιατί δεν είναι το ίδιο όλες οι τροφές. Επειδή το να τρώει κανείς αδιάκριτα κάθε τροφή, όπως λένε οι Πατέρες(2) , προξενεί πολλά κακά. Παρό­μοια, στη συνέχεια, πρέπει να φυλάει τον εαυτόν του να μην καταλύει τη νηστεία, χωρίς μεγάλη ανάγκη, να μην επιζητάει νόστιμα φαγητά, να μη βαραίνει το στομάχι του με πολλά φαγη­τά και ποτά. Γιατί είναι δύο είδη γαστριμαργίας. Πολλές φορές πολεμιέται κανείς από τη νοστιμιά και δεν θέλει πάντα να τρώει πολλά φαγητά, άλλα θέλει τα νόστιμα. Και όταν αυτός τρώει φαγητό πού του αρέσει, τόσο πολύ νικιέται από την ηδονή της νοστιμάδας, ώστε το κρατάει πολλή ώρα στο στόμα του, μασών­τας το αρκετά και δεν αποφασίζει εύκολα να το καταπιεί, για να διατηρήσει την ηδονή πού αισθάνεται. Τότε λέμε ότι αυτός έχει λαιμαργία. Άλλους δεν τους απασχολεί η ποιότητα, άλλα η ποσότητα της τροφής. Δεν θέλουν δηλαδή καλά φαγητά, ούτε ενδιαφέρονται για τη νοστιμιά. Άλλα είτε καλά είναι, είτε άσχη­μα δεν ενδιαφέρονται για τίποτα άλλο, παρά μόνο για να τρώνε, ό,τιδήποτε και αν είναι αυτό πού τρώνε, γιατί τους απασχολεί μόνο να γεμίσουν το στομάχι τους. Τότε λέμε ότι αυτοί έχουν γαστριμαργία. Και σας εξηγώ αυτούς τους δύο χαρακτηρισμούς «λαιμαργία»(3) και «γαστριμαργία»(4). «Μαργαίνω» στην κοσμική παιδεία σημαίνει χάνω την αυτοκυριαρχία μου και τη λογική μου δηλαδή, γίνομαι μανιακός σε κάποιο πάθος. Και «μάργος» λέγε­ται αυτός πού τον έχει κυριεύσει κάποιο πάθος. Όταν λοιπόν παρατηρείται η ακατάσχετη και νοσηρή εκείνη επιθυμία του να θέλει κανείς να γεμίζει συνεχώς την κοιλιά του, τότε λέμε ότι έχουμε το φαινόμενο της γαστριμαργίας, από το «μαργαίνω τήν γαστέρα», πού σημαίνει έχω τη μανία να γεμίζω το στομάχι μου (ή κοιλιά μου με κάνει τρελλό). Όταν δε συμβαίνει να έχουμε τη νοσηρή και ακατάσχετη επιθυμία να αισθανόμαστε διαρκώς την ευχαρίστηση στο λαιμό, τότε έχουμε το φαινόμενο της λαιμαργί­ας, από το «μαργαίνω τόν λαιμό», πού σημαίνει έχω τη μανία της ηδονής του λαιμού.
162_ Αυτά λοιπόν πρέπει να τα’ αποφεύγει με άγρυπνη φροντίδα, όποιος θέλει να καθαριστεί από τις αμαρτίες του. Γιατί αυτά δεν ανταποκρίνονται σε ανάγκη του σώματος άλλα προέρχονται από τα πάθη. Και αν κανείς τα ανεχτεί, εξελίσσον­ται σε αμαρτία. Είναι όπως ακριβώς ο νόμιμος γάμος και ή πορνεία, γιατί η μεν πράξη είναι ή ίδια, εκείνο όμως πού τα κάνει να διαφέρουν είναι ό σκοπός. Ο μεν ένας συνάπτει σχέσεις για να κάνει παιδιά, ό δε άλλος για να ικανοποιήσει τη φιληδονία του. Το ίδιο συμβαίνει και με το φαγητό, γιατί την ίδια δουλειά κάνουμε και όταν τρώμε από ανάγκη και όταν τρώμε από ηδο­νή. Ό σκοπός είναι εκείνος πού συνιστά την αμαρτία. Τρώει κανείς ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού του, όταν καθο­ρίζει ό ίδιος πόσο θα τρώει κάθε μέρα, και παρακολουθεί αν του ήταν πολύ αυτό πού όρισε να φάει, και πρέπει ν’ αφαιρέσει λίγο, και αφαιρεί ή αν δεν του ήταν αρκετό και εξαντλήθηκε και πρέπει να προσθέσει λίγο ακόμα, και προσθέτει. Έτσι σταθμίζει κανείς καλά τις ανάγκες του οργανισμού του και εφαρμόζει αυτό ακριβώς πού καθόρισε, όχι για να ευχαριστηθεί από το φαγητό, αλλά για να δυναμώσει το σώμα του. Και αυτό ακόμα πού τρώει κανείς, οφείλει να το τρώει με προσευχή και να κατακρίνει τον εαυτόν του, με το λογισμό του, ότι είναι ανάξιος να δέχεται οποιαδήποτε παρηγοριά. Και να μην προσέχει αν κάποιος άλλος τρώει κάτι ιδιαίτερο - επειδή φυσικά είναι απα­ραίτητο ή επειδή υπάρχει κάποια ανάγκη - ώστε και αυτός να θέλει και να ζητάει κάτι περισσότερο ή να μη νομίζει ότι αυτό το περισσότερο πού θα ζητήσει δεν πρόκειται να τον βλάψει.
163_ Κάποτε πού βρισκόμουν στο κοινόβιο, πήγα να επι­σκεφτώ ένα Γέροντα - υπήρχαν εκεί πολλοί μεγάλοι Γέρον­τες - και βρίσκω εκεί τον αδελφό πού τον υπηρετούσε να τρώει μαζί με το Γέροντα, και του λέω ιδιαίτερα: «Ξέρεις, αδελφέ μου, ότι αυτοί οι Γέροντες πού τους βλέπεις να τρώνε και να έχουν κάποια καλύτερη περιποίηση, μοιάζουν μ’ εκείνους τους ανθρώ­πους, πού ενώ απόκτησαν πουγγί, συνέχισαν να εργάζονται προσθέτοντας χρήματα στο πουγγί εκείνο, μέχρι πού το γέμι­σαν, και αφού το σφράγισαν εργάστηκαν και πάλι και συγκέν­τρωσαν άλλα χίλια νομίσματα, για να τα βρουν και να τα χρησι­μοποιήσουν σε καιρό ανάγκης και να φυλάξουν εκείνα πού έχουν στο πουγγί; Έτσι και αυτοί οι Γέροντες εργάστηκαν πολύ και συγκέντρωσαν θησαυρούς και αφού τους σφράγισαν, εργά­στηκαν και συγκέντρωσαν άλλα λίγα και τα έχουν τώρα στον καιρό της αρρώστιας και των γηρατειών τους και ξοδεύουν οπ’ αυτά, και τα υπόλοιπα τα έχουν αποταμιευμένα. Εμείς όμως, αφού ούτε αυτό το πουγγί δεν αποκτήσαμε ακόμα, από που ξοδεύουμε»; Γι’ αυτό, όπως είπα, οφείλουμε και αν ακόμα τρώμε μόνο για την ανάγκη του σώματος, να κατακρίνουμε τους εαυ­τούς μας, ότι είμαστε ανάξιοι για κάθε είδους περιποίηση, ακόμα και γι’ αυτήν την ικανοποίηση των αναγκών που επιτρέπει ο μοναχικός κανόνας και να μην τρώμε άφοβα και απρόσεκτα. Μόνον έτσι δεν θα κατακριθούμε.
164_ Και αυτά μεν σχετικά με την εγκράτεια στα φαγητά. Έχουμε όμως επίσης ανάγκη όχι μόνον να προσέχουμε τη διατροφή μας, άλλα και να απομακρυνόμαστε και από κάθε άλλη αμαρτία.
Ώστε, όπως ακριβώς νηστεύουμε από τροφές, έτσι να νη­στεύει και ή γλώσσα μας και να είναι μακριά από την καταλαλιά, από το ψέμα, από την αργολογία, από την αποδοκιμασία του πλησίον, από την οργή και γενικά από κάθε αμαρτία πού γίνεται με τη γλώσσα. Παρόμοια να νηστεύουμε με τα μάτια μας, δηλα­δή να μην κοιτάζουμε μάταια πράγματα, να μην πέφτουμε στην «παρρησία» με τα μάτια, να μην κοιτάζουμε κάποιον με αναί­δεια. Παρόμοια και τα χέρια και τα πόδια να εμποδίζουμε από κάθε κακό πράγμα (4) . Και νηστεύοντας έτσι, όπως λέει ό Μ. Βασίλειος(5), νηστεία δεκτή, απέχοντας από κάθε κακία, πού δια­πράττεται με όλες τις αισθήσεις, ας προσερχόμαστε κατά την αγία ημέρα της Αναστάσεως, όπως ήδη είπαμε, ανανεωμένοι, καθαροί και άξιοι να μεταλάβουμε τα άγια μυστήρια, αφού πρώ­τα βγούμε για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο μας και να υποδε­χτούμε με βάγια και κλαδιά ελιάς, Αυτόν πού μπαίνει στην άγια Πόλη καθισμένος στο γαϊδουράκι.
165_ Τί νόημα έχει άραγε το ότι Αυτός κάθισε πάνω στο γαϊδουράκι; Αυτό έγινε για να επαναφέρει ό «Λόγος» του Θεού και να υποτάξει στη Θεότητα Του την ψυχή πού ξέπεσε στην κατάσταση της «αλογίας»(7) - όπως λέει ο προφήτης (Ψαλμ. 48, 21) - και ομοιώθηκε με τα άλογα ζώα. Τί όμως σημαίνει να τον προϋπαντήσουμε με βάγια και κλαδιά ελιάς; Όταν επιτίθεται κανείς κατά του εχθρού του και γυρίζει πίσω στην πόλη νικητής, κάθε γνώριμος του τον υποδέχεται με βάγια, όπως ταιριάζει σε νικητή. Γιατί τα βάγια είναι σύμβολο της νίκης. Πάλι όταν αδικείται κάποιος και θέλει να παρουσιαστεί μπροστά στο δικα­στή ζητώντας να εκδικάσει την υπόθεση του, κρατάει κλαδιά ελιάς, φωνάζοντας και παρακαλώντας να ελεηθεί και να βοηθη­θεί. Γιατί ή ελιά είναι σύμβολο του ελέους (8) . Γι’ αυτό και εμείς υποδεχόμαστε το Δεσπότη μας Ιησού Χριστό, με βάγια μεν, επειδή είναι νικητής - γιατί αυτός νίκησε για λογαριασμό μας τον εχθρό μας- με κλαδιά ελιάς δέ, επειδή ζητάμε απ’ Αυτόν έλεος, ώστε όπως ακριβώς νίκησε Εκείνος, έτσι και εμείς ζητά­με τη βοήθεια Του για να νικήσουμε και να κρατήσουμε τα σύμβολα της νίκης Του. Αυτά τα σύμβολα πού εκπροσωπούν όχι μόνον τη νίκη πού Εκείνος κέρδισε για χάρη μας, άλλα και αυτή πού κερδίσαμε και εμείς με τη βοήθεια Του και τις ευχές όλων των Αγίων. Αμήν.
---------------------------------------------------------------------------------
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
1. «Τεσσαράκοντα εἰσήλθομεν εἰς τό στάδιον, οἱ τεσσαράκοντα στεφανωθείημεν, Δέσποτα. Μή λείψῃ τῷ ἀριθμῷ μηδέ εἷς. Τίμιός ἐστιν, ὅν ἐτίμησας τῇ νηστείᾳ τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν δι᾽ οὗ νομοθεσία εἰσῆλθεν εἰς τόν κόσμον. Τεσσαράκοντα ἡμέραις ἐν νηστείᾳ Ἠλίας ἐκζητώντας τόν Κύριον τῆς θέας ἔτυχεν».

(Μ. Βασ. P.G. 31, 520Α)
2. «Εἶπεν ὁ Ἀββᾶς Ἀντώνιος· Λογίζομαι ὅτι ἔχει τό σῶμα κίνησιν φυσικήν συναναφυρεῖσαν αὐτῷ· ἀλλ᾽ οὐκ ἐνεργεῖ, μή θελούσης τῆς ψυχῆς· μόνον δέ σημαίνει ἐν τῷ σώματι ἀπαθῆ κίνησιν. Ἔστι δέ καί ἄλλη κίνησις, ἐκ τοῦ τρέφειν καί θάλπειν τό σῶμα βρώμασι καί πόμασιν· ἐξ ὧν ἡ θέρμη τοῦ αἵματος διεγείρει τό σῶμα πρός ἐνέργειαν».

(Μ. Ἀντών. P.G. 65, 84Β)
3. «Ἕνα σκοπόν ἐγκρατείας παραδεδώκασι, τό μή ἀπατᾶσθαι χορτασίᾳ κοιλίας, μηδέ ἐξέλκεσθαι τῇ τοῦ λάρυγγος ἡδονῇ. Οὐδέ γάρ ἡ διαφορά τῆς ποιότητος μόνον, ἀλλά καί ἡ ποσότης τοῦ πλήθους τῶν βρωμάτων τά πεπυρωμένα βέλη τῆς ἁμαρτίας εἴωθεν ἀνάπτειν· οἵας γάρ δήποτε τροφῆς πληρουμένη γαστήρ, ἀσωτίας σπέρματα τίκτει».

(Μ. Ἀθαν. P.G. 28, 873Β)
4. «Σάρκα μέν λέπτυνε κατά τῆς πορνείας· ψυχήν δέ ταπείνου κατά τῆς ὑπερηφανείας».

(Ἀβ. Νεῖλ. P.G. 79, 1437- 1440) καί (Ἀβ. Νεῖλ. P.G. 79, 1465)

5. «Τιμή γάρ νηστείας, οὐχί σιτίων ἀποχή, ἀλλ᾽ ἁμαρτημάτων ἀναχώρησις, ὡς ὅ γε τῇ τῶν βρωμάτων ἀποχῇ μόνον ὁρίζων τήν νηστείαν, οὗτός ἐστιν ὁ μάλιστα ἀτιμάζων αὐτήν. Νηστεύεις; δεῖξον μοι διά τῶν ἔργων αὐτῶν. Ποίων ἔργων φησίν; Ἐάν ἴδῃς πένητα, ἐλέησον· ἐάν ἴδῃς ἐχθρόν, καταλλάγηθι· ἐάν ἴδῃς φίλον εὐδοκιμοῦντα, μή βασκάνης· ἐάν ἴδῃς γυναῖκα εὔμορφον ὑπερβλήθητι· Μή γάρ δή στόμα νηστευέτω μόνον, ἀλλά καί ὀφθαλμός, καί ἀκοή, καί πόδες, καί χεῖρες, καί πάντα τά τοῦ σώματος μέλη».

(Ἰ. Χρυσ. P.G. 49, 53)
Πρβλ. καί Φωταγωγικόν Τετάρτης Τυρινῆς Ἦχ. α'
6. «Νηστεία δέ ἀρχή μετανοίας. Εἰ οὖν βούλει διά τῆς ἐξομολογήσεως ἐπανελθεῖν πρός Θεόν, φεῦγε, τήν μέθην, μή σοι χαλεπωτέραν κατασκευάσῃ τήν ἀλλοτρίωσιν. Οὐ μέντοι ἐξαρκεῖ καθ᾽ ἑαυτήν ἡ ἀποχή τῶν βρωμάτων πρός τήν ἐπαινετήν νηστείαν, ἀλλά νηστεύσωμεν νηστείαν δεκτήν, εὐάρεστον τῷ Θεῷ. Ἀληθής νηστεία ἡ τοῦ κακοῦ ἀλλοτρίωσις, ἐγκράτεια γλώσσης, θυμοῦ ἀποχή, ἐπιθυμιῶν χωρισμός, καταλαλιᾶς, ψεύδους, ἐπιορκίας. Ἡ τούτων ἔνδοια νηστεία ἐστίν ἀληθής. Ἐν τούτοις μέν οὖν ἡ νηστεία καλόν».

(Μ. Βασ. P.G. 31, 196D)
Πρβλ.
α) Ἰδιόμελον Ἀποστίχων Δευτέρας Α' ἑβδομάδας τῶν Νηστειῶν
β) Μ. Βασ. P.G. 30, 180D καί
γ) Ξ. Παπαχαραλάμπους: Ἀληθής νηστεία. Ἀθῆναι 1980.
7. Ἡ λογικότητα τοῦ ἀνθρώπου εἶναι οὐσιώδης ψυχοδιανοητική λειτουργία πού ὑλοποιεῖται στήν ποικιλόμορφη καθημερινή πράξη. Δέν εἶναι ὅμως παγιωμένη καί ἀναλλοίωτη κατάσταση. Ὑπόκειται σέ διάφορες ἀλλοιώσεις πού ξεκινοῦν ἀπό τήν ἐλαφρή διαταραχή ἤ σύγχυση (μικρός παραλογισμός) καί φθάνουν στήν πλήρη ἀπουσία τοῦ λόγου. Τότε στό τελευταῖο αὐτό στάδιο ἔχουμε τήν κατάσταση τῆς ἀλογίας, πού δέν εἶναι μόνο ἠθική ἐξαχρείωση ἀλλά καί βιολογική ἀναπηρία. Στό μεταπτωτικό ἄνθρωπο ἡ ἀποκατάσταση σέ τέλειο βαθμό τῆς λογικότητάς του ἐξαρτᾶται ἀπόλυτα ἀπό τήν ὑποταγή τοῦ ἀνθρώπινου λόγου στό Λόγο τοῦ Θεοῦ. Αὐτήν τήν ἀλήθεια τονίζει ὁ ἀββᾶς Δωρόθεος, κάνοντας πάλι ἀλληγορική ἑρμηνεία.

8. Μ. Βασ. P.G. 31, 196D.

'Από τό βιβλίο
ΑΒΒΑ ΔΩΡΟΘΕΟΥ
Ἔργα Ἀσκητικά

Ἐκδ. ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ
Ἱ.Μ. Τιμίου Προδρόμου,
Καρέας, 2000

Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου 2010

Λόγος στον Εσπερινό της συγχωρήσεως


11


Αγίου Λουκά αρχιεπισκόπου Κριμαίας

Πρέπει, αδελφοί και αδελφές μου, να έχουμε χα­ραγμένο στην καρδιά μας και να θυμόμαστε πάντα τον λόγο του Χριστού: «Εάν γαρ αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών, αφήσει και υμίν ο πατήρ υμών ο ουράνιος. εάν δε μη αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών, ουδέ ο πατήρ υμών αφήσει τα παραπτώματα υμών. » (Μτ. 6, 14-15). Είναι πολύ φοβερά αυτά τα λόγια του Κυρίου. Αν δεν συγχωρούμε τα παραπτώματα τού πλησίον μας τότε και ο Χριστός, στη Φοβερά του Κρίση, θα μας βάλει στα αριστερά του δεν θα μας αφήσει τις αμαρτίες μας διότι και εμείς δεν αφήναμε τα παραπτώματα του πλησίον μας. Βλέπετε, διότι πραγματικά είναι φρικτό πράγμα να μην συγχωρούμε τους ανθρώπους.

Στους βίους των αγίων υπάρχουν αρκετά παρα­δείγματα ανθρώπων πού τιμωρήθηκαν επειδή δεν ήθελαν να συγχωρήσουν. Ό ιερομόναχος Τίτος της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου βρισκόταν στην επιθανάτια κλίνη. Μαζεύτηκε γύρω του όλη ή αδελ­φότητα της Μονής. Όλοι ήξεραν ότι υπάρχει παλιά έχθρα μεταξύ του Τίτου και του Ιεροδιακόνου Ευάγριου, γι’ αυτό και έφεραν τον Ευάγριο να συμφιλι­ωθεί με τον Τίτο πριν αποθάνει.

Ό μακάριος αυτός ό Τίτος σηκώθηκε στο κρεβά­τι του, έσκυψε μπροστά στον Ευάγριο το κεφάλι του και του ζήτησε συγγνώμη. Αλλά ό σκληρόκαρδος Ευάγριος του απάντησε με έναν τρομερό λόγο: «Δεν θα σε συγχωρήσω ούτε σ’ αυτή την ζωή ούτε στην μέλλουσα». Μόλις το είπε αυτό έπεσε νεκρός, και ό μακάριος Τίτος σηκώθηκε υγιής από το κρεβάτι του. Διηγήθηκε στους αδελφούς ότι είδε τους αγγέλους και τους δαίμονες οι όποιοι είχαν μαζευτεί γύρω από το κρεβάτι του. Οι δαίμονες ήθελαν να πάρουν την ψυχή του, διότι είχε έχθρα με τον Ευάγριο, ενώ οι άγγελοι έκλαιγαν γι’ αυτόν. Μόλις όμως ό Ευάγριος είπε τον φοβερό εκείνο λόγο, ένας άγγελος με το φλογισμένο δόρυ του χτύπησε τον Ευάγριο ό όποι­ος αμέσως έπεσε νεκρός. Ό ίδιος άγγελος πήρε το χέρι του Τίτου, τον θεράπευσε και τον σήκωσε από το κρεβάτι του.

Γνωρίζουμε και ένα άλλο παράδειγμα από το βίο του μάρτυρα Νικηφόρου. Υπήρχε έχθρα μεταξύ αυ­τού και του πρεσβυτέρου Σαπρικίου, με τον όποιον κάποτε ήταν πολύ καλοί φίλοι. Όμως, όπως συχνά γίνεται, ο διάβολος με τις πανουργίες του κατέστρε­ψε αυτή τη φιλία. Ήταν καιρός πού γινόταν σφο­δρός διωγμός κατά των χριστιανών. Ο πρεσβύτερος Σαπρίκιος συνελήφθη, τον βασάνισαν και τελικά τον οδήγησαν σε μαρτύριο. Όταν πήγαν να τον εκ­τελέσουν ο Νικηφόρος τον ακολουθούσε, έπεφτε μπροστά του και τον ικέτευε λέγοντας: «Μάρτυρα του Χριστού, συγχώρησε με». Ο Σαπρίκιος όμως δεν ήθελε να τον συγχωρήσει. Όταν έφτασαν στον τόπο του μαρτυρίου ο Σαπρίκιος ξαφνικά είπε: «Μην με αποκεφαλίζετε. Αρνούμαι τον Χριστό». Έτσι αρνή­θηκε τον Χριστό του και χάθηκε ή ψυχή του. Την θέ­ση του πήρε ο Νικηφόρος, ο όποιος έσκυψε το κε­φάλι του κάτω από το τσεκούρι του δημίου, μαρτύρησε και δοξάστηκε στους Ουρανούς. Τρομερό, πραγματικά τρομερό γεγονός. Και νομίζω ότι πρέπει να ταράξει αυτούς πού δεν θέλουν να συγχωρούν τον πλησίον τους.

Θυμηθείτε τον Κύριο πού συγχωρούσε όλους: συγχώρησε τον ληστή πάνω στο Σταυρό, τον τελώ­νη, την πόρνη, πού έβρεξε με τα δάκρυα της τα πό­δια του και τα σκούπισε με τα μαλλιά της. Ας θυμη­θούν αυτοί πού δεν θέλουν να συγχωρούν την παρα­βολή του κακού δούλου πού ό βασιλιάς του χάρισε το πολύ μεγάλο χρέος του. Εκείνος, όμως, μόλις βγήκε από τον βασιλιά, βρήκε έναν από τους συνδούλους του πού του όφειλε ένα μικρό ποσό, τον έπιασε και τον έσφιγγε να τον πνίξει, λέγοντας του: «ξόφλησε μου το χρέος».

Όταν το είδαν αυτό οι σύνδουλοί του, λυπήθη­καν πάρα πολύ. Πήγαν και το διηγήθηκαν στον κύ­ριο τους. Τότε ό βασιλιάς τον κάλεσε και του είπε: «τότε προσκαλεσάμενος αυτόν ο κύριος αυτού λέγει αυτώ. δούλε πονηρέ, πάσαν την οφειλήν εκείνην αφήκα σοι, επί παρεκάλεσας με. ουκ έδει και σε ελεήσαι τον σύνδουλον σου, ως και εγώ σε ηλέησα; και οργισθείς ο κύριος αυτού παρέδωκεν αυτόν τοις βασανισταίς έως ου αποδώ πάν το οφειλόμενον αυτώ.» (Μτ. 18, 32-34).

Φοβερός είναι αυτός ό λόγος. Μας παροτρύνει να είμαστε ελεήμονες, σπλαχνικοί και να συγχω­ρούμε τους άλλους. Εμείς όμως πολύ συχνά γινόμα­στε άσπλαχνοι, επιμένουμε στα δικά μας και δεν συγχωρούμε τον πλησίον. Έτσι πρέπει να ενεργούμε; Να εχθρευόμαστε αυτούς πού μας αδικούν; Α­σφαλώς όχι. Αν βλέπουμε τον πλησίον μας να μας κάνει κακό ή να μας προσβάλλει, δεν πρέπει να τον μισούμε. Αντίθετα, πρέπει να τον σπλαχνιζόμαστε, διότι είναι ασθενής. Ασθενεί ή ψυχή του και υποφέ­ρει από μίσος. Γι’ αυτό πρέπει να τον σπλαχνιζόμαστε.

Δεν πρέπει αυτόν να μισούμε, αλλά τον διάβολο και τους δαίμονες, πού φαρμάκωσαν με την κακία τους την καρδιά του και τον έκαναν άσπλαχνο και σκληρό. Αν τυχόν θα απαντήσουμε και εμείς με τη προσβολή στην προσβολή και θ’ ανάψει στην καρδιά μας ή φλόγα του μίσους, τότε ας σταματήσουμε και ας σκεφτούμε λιγάκι: και ποιος είμαι εγώ που τον μισώ, είμαι μήπως καλύτερος άπ’ αυτόν; Δεν είμαι και εγώ γεμάτος αμαρτία; Τότε γιατί τον μισώ! Και αμέσως θα ηρεμήσει ή καρδιά μας. Ο καλός λόγος θα σβήσει το μίσος.

Έτσι πρέπει να ενεργούμε. Να είμαστε επιεικείς απέναντι των αδελφών μας πού πάσχουν από κακία και ασθενούν, τρέφοντας μίσος εναντίον μας. Με το έλαιο της αγάπης να μαλακώνουμε την καρδιά τους πού αιχμαλωτίστηκε από τους δαίμονες και δουλεύει σ’ αυτούς.

Αρχίζει η Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Ο Κύριου ζητά να συγχωρήσουμε ο ένας τον άλλον. Και πρώτος εγώ πρέπει να σας ζητήσω συγγνώμη. «Συγχωρήστε, πατέρες και αδελφοί, τις αμαρτίες πού έκανα σ’ αυτή την ημέρα και σ’ όλες τις ήμερες της ζωής μου».

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
ΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΕΣ Α΄ Εκδόσεις : ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ σελ.79-82

Κυριακή της Τυρινής


m_matthew0
Ματθ.Κεφ.6 14-21 Ομιλία στο κατά Ματθαίον από τον π.Κωνσταντίνο Στρατηγόπουλο
Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο Κεφ. 6,  14 - 21
14 Είπεν ὁ Κύριος, ἐὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος· 15 ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν.
16 ῞Οταν δὲ νηστεύητε, μὴ γίνεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ σκυθρωποί· ἀφανίζουσι γὰρ τὰ πρόσωπα αὐτῶν ὅπως φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις νηστεύοντες· ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. 17 σὺ δὲ νηστεύων ἄλειψαί σου τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ πρόσωπόν σου νίψαι, 18 ὅπως μὴ φανῇς τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων, ἀλλὰ τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ.
19 Μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς, ὅπου σὴς καὶ βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται διορύσσουσι καὶ κλέπτουσι· 20 θησαυρίζετε δὲ ὑμῖν θησαυροὺς ἐν οὐρανῷ, ὅπου οὔτε σὴς οὔτε βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται οὐ διορύσσουσιν οὐδὲ κλέπτουσιν· 21 ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ὑμῶν.
Απόδοση στα νέα ελληνικά
Είπεν ο Κύριος, αν συγχωρείτε στους ανθρώπους τα παραπτώματα τους, θα συγχωρήσει καί σε σας ο πατέρας σας ο ουράνιος· και αν δε συγχωρείτε στους ανθρώπους τα παραπτώματα τους ούτε καί ο πατέρας θα συγχωρήσει τα παραπτώματα σας.
Και όταν νηστεύετε να μη γίνεστε περίλυποι σαν τους υποκριτές, γιατί αυτοί παίρνουν ένα ύφος λυπημένο, για να φάνουν στους ανθρώπους πώς νηστεύουν. Σας βεβαιώνω πώς τον έχουν το μισθό τους από τους ανθρώπους. Άλλα εσύ όταν νηστέψεις, να χτενιστείς και να νιφτείς για να μη φανείς στους ανθρώπους πώς νηστεύεις, αλλά στον πατέρα σου που είναι κρυμμένος καί αόρατος παντού· καί ο πατέρας σου, πού σε βλέπει κρυφά καί δεν τον βλέπεις, θα στο αποδώσει στα φανερά.
Να μη μαζεύετε για τον εαυτό σας θησαυρούς στη γη, όπου ο σκόρος και η σκουριά τους καταστρέφει καί όπου οι κλέφτες σκάβουν τους τοίχους και τους κλέβουν αλλά να μαζεύετε για τον εαυτό σας θησαυρούς στον ουρανό, οπού ούτε σκόρος ούτε σκουριά τους καταστρέφουν και όπου κλέφτες ούτε σκάβουν τους τοίχους ούτε τους κλέβουν. Γιατί όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας.

Παρασκευή, 12 Φεβρουαρίου 2010

μνήμη Αγίου Αλεξίου μητροπολίτου Μόσχας (12 Φεβρουαρίου)

0212Alexis.moscow
Ό μέγας αυτός ιεράρχης της ρωσικής Εκκλησίας, ο όποιος κα­τόρθωσε να διαφυλάξει την Εκκλησία και το ποίμνιο του στους δύσκο­λους καιρούς της μογγολικής κατοχής, γεννήθηκε στις αρχές του 14ου αιώνα από οικογένεια αξιωματούχων της αυλής του μεγάλου ηγεμόνος της Μόσχας Δανιήλ Αλεξάνδροβιτς. Έλαβε λαμπρή μόρφωση και έφθασε σε τόσο υψηλό επίπεδο γνώσης της ελληνικής γλώσσας, ώστε ή μετάφραση του Ευαγγελίου πού εκπόνησε χρησιμοποιήθηκε ως βάση της σλαβικής έντυπης έκδοσης.
Ευλαβής, συνεσταλμένος, με κλίση στην μελέτη της Γραφής και στην προσευχή παρά στις κοσμικές εκδηλώσεις, έγινε μοναχός σε ηλικία είκοσι ετών, στην Μονή των Θεοφανείων της Μόσχας, όπου έζησε ησυχαστικά επί είκοσι χρόνια, υπό την καθοδήγηση του Στεφάνου, αδελφού του αγίου Σέρβου του Ραντονέζ, μέσω του οποίου συνδέθηκε φιλικά με τον μεγάλο γέροντα. Ή παιδεία και ά αρετές του δεν πέρασαν απαρατήρητες κι έτσι 6 μητροπολίτης Θεόγνωστος τον όρισε εκπρόσωπο του στο Βλαδιμίρ, την κανονική έδρα του μητροπολίτου της Ρωσίας, ό όποιος διέ­μενε τότε κατά κανόνα στην Μόσχα. Ό Αλέξιος τοποθετήθηκε επίσης στην θέση του προέδρου του εκκλησιαστικού δικαστηρίου, επιδεικνύοντας μεγάλη ικανότητα στην ρύθμιση των υποθέσεων της Εκκλησίας. Για τον λόγο αυτό, ό μητροπολίτης, προχωρημένης ηλικίας και άρρωστος, πρό­τεινε στον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως να τον χειροτονήσει διάδοχο του. Λίγο μετά την χειροτονία του ως επισκόπου του Βλαδιμίρ, κι ενώ ό Θεόγνωστος είχε κοιμηθεί (1353), ό Αλέξιος προσκλήθηκε από τον πα­τριάρχη άγιο Φιλόθεο στην Κωνσταντινούπολη, όπου έμεινε περισσότερο από ένα έτος στην σχολή του μεγάλου τούτου διδασκάλου της ορθοδόξου πίστεως.
Φθάνοντας στην Βασιλεύουσα, βρήκε άλλον έναν διεκδικητή του αρχιε­πισκοπικού θρόνου της Ρωσίας, κάποιον Ρωμανό, πού είχε σταλεί από τον ηγεμόνα της Λιθουανίας και τους εχθρούς της ηγεμονίας της Μόσχας. Ό αντίζηλος αυτός υποστηριζόταν στην Κωνσταντινούπολη από τους οπα­δούς του αιρετικού Βαρλαάμ, ενώ την υπόθεση του άγιου 'Αλεξίου υπερ­ασπίζονταν οι μαθητές του άγιου Γρηγορίου του Παλαμά.Τε­λικά Ό Πατριάρχης Φιλόθεος επεφύλαξε στον άγιο Αλέξιο τον τίτλο του αρχιεπισκόπου και μητροπολίτου Κιέβου, Βλαδιμίρ και πάσης Ρωσίας (1354) και παραχώρησε στον Ρωμανό δικαιοδοσία μόνο επί της Λιθουα­νίας. Με την πολιτική ανατροπή στην Κωνσταντινούπολη και την ανά­ληψη της εξουσίας από τον Ιωάννη Ε' Παλαιολόγο, ό Αλέξιος κλήθηκε εκ νέου στην Βασιλεύουσα από τον νέο πατριάρχη, άγιο Κάλλιστο Α', για να δικαιολογήσει την εκλογή του. Ό Ρωμανός, ωστόσο, δεν παρα­δέχθηκε την ήττα του και κατηγόρησε τον Αλέξιο ότι δεν διέμενε στην έδρα του, το Κίεβο. Ό άγιος Αλέξιος αναγκάσθηκε τότε να μεταβεί εκεί, άλλα συνελήφθη με εντολή του δούκα της Λιθουανίας και απελευθερώ­θηκε μόνο χάρις στην επέμβαση αφοσιωμένων πιστών.
Όταν ο άγιος Φιλόθεος ανέκτησε τον θρόνο του (1364), αποφάσισε ότι η ρωσική Εκκλησία έπρεπε να εξαρτάται από έναν και μόνο μητροπολίτη. Λίγα χρόνια, όμως, αργότερα ο βασιλέας της Πολωνίας ίδρυσε την μητρόπολη Γαλικίας και ό ηγεμόνας της Λιθουανίας, Όλγκερντ, κα­τηγορώντας τον μητροπολίτη για πολιτική μεροληψία υπέρ’ της ηγεμο­νίας της Μόσχας, φρόντισε να εκλεγεί στην θέση του ο άγιος Κυπριανός ως αρχιεπίσκοπος Κιέβου .Ή Εκκλησία, λοιπόν, βρέθηκε πάλι διαιρεμένη: οι ηγεμονίες του Βορρά αναγνώριζαν τον Αλέξιο, ως πρωθιεράρχη, ενώ οι ηγεμονίες του Νότου τον Κυπριανό.
Στην πραγματικότητα ό άγιος Αλέξιος ασκούσε στην Μόσχα όχι μόνο το αξίωμα του αρχιεπισκόπου, άλλα βρισκόταν επίσης επικεφαλής του Κράτους, διότι μετά τον θάνατο του ηγεμόνος Συμεών του Υπερήφανου (1353) στον λοιμό, έγινε αντιβασιλέας κατά την βασιλεία του ασθενικού ηγεμόνα Ιωάννη. Κατά την περίοδο αυτή ό άγιος ιεράρχης συνέβαλε ενεργητικά στην εδραίωση του μοσχοβίτικου κράτους, διασφαλίζοντας την υπεροχή του έναντι των άλλων ηγεμονιών. Ήταν όντως ή μόνη λογική λύση ώστε να εξασφαλισθεί ή ενότητα του έθνους που γεννιόταν και να αποφευχθεί ή αιματηρή καταπίεση από πλευράς των Μογγόλων κατα­κτητών. Για τον σκοπό αυτό μάλιστα ταξίδευσε δύο φορές στην Χρυσή Ορδή, την έδρα του χάνου των Τατάρων. Την πρώτη φορά θεράπευσε την σύζυγο του χάνου, Ταϊντουλά, από σοβαρή ασθένεια (1359). Με το θαύμα αυτό απέκτησε μεγάλο κύρος στους Τατάρους, το όποιο μπόρεσε να εκμεταλλευθεί λίγα χρόνια αργότερα, σε μια δεύτερη αποστολή με σκοπό να κατευνάσει το μίσος του νέου χάνου κατά των Ρώσων και να εξασφαλίσει την ελευθερία της Εκκλησίας. Όταν πέθανε Ό μέγας ηγε­μόνας Ιωάννης Γ' Ίβάνοβιτς, ό άγιος 'Αλέξιος ανέλαβε για κάποιο διά­στημα την αντιβασιλεία του Κράτους, μέχρι την ενηλικίωση του ηγεμόνος Δημητρίου Ντονσκόι. Υπό την ιδιότητα του αυτή πραγματοποίησε ένα τρίτο ταξίδι στην Χρυσή Ορδή, για να εξασφαλί­σει την συγκατάθεση του χάνου στην αναγόρευση του Δημητρίου ως με­γάλου ηγεμόνα.
Καθ’ όλη την διάρκεια της τόσο κοπιαστικής επισκοπικής διαποίμανσης του, πού είδε το απόγειο της βυζαντινής επιρροής στην ρωσική γη, ό άγιος Αλέξιος παρέμεινε αφοσιωμένος στην μοναχική βιωτή. Ίδρυσε πλήθος μοναστηριών και ενεθάρρυνε ιδιαιτέρως τον γυναικείο μοναχισμό, εξασφαλίζοντας την ανεξαρτησία των γυναικείων μονών έναντι των ανδρώων. Βρισκόταν σε επαφή όσο πιο συχνά μπορούσε με τους όσιους μοναχούς της εποχής του και ίδρυσε και μια ακόμη νέα μονή. Προς το τέλος της ζωής του θέλησε να επιβάλει στον φίλο του άγιο Σέργιο να γίνει διάδοχος του, άλλα εκείνος αρνήθηκε από ταπεινοφροσύνη. Αφού μόχθησε τόσο για την Εκκλησία και το έθνος του, δ άγιος Αλέξιος ανα­παύθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1378. Τα λείψανα του βρέθηκαν άφθαρτα, και τιμώνται σήμερα στον καθεδρικό ναό των Θεοφανίων στην Μόσχα.

Παρασκευή, 5 Φεβρουαρίου 2010

η διατήρηση της φιλονικίας είναι έργο διαβολικό

IMG_8415A
Είναι πολλές οι φορές, που οι απαντήσεις των αββάδων είναι εκπληκτικές! Μας βγάζουν εκ της πλήξης μέσα στην οποία αρεσκόμαστε να ζούμε. Είναι όμως όμορφες και οι ερωτήσεις αυτών που αναζητούν το ποιο ασφαλές μονοπάτι, μέσα στις αναγνώσεις της πορείας τους από το καθ’  ημέρα στο καθ’  ομοίωση.

Ερώτηση*
Αν κάποιος από τους Πατέρες οδοιπορήσει μαζί μου και κατά την πορεία ζητά επίμονα να κρατήσει αυτό που βαστάζω εγώ, αλλά δεν πρέπει, ούτε οικοδομεί κάτι τέτοιο όσους μας βλέπουν, διότι είναι μεγαλύτερος μου, τι να κάνω;

Απόκριση Ιωάννου
Βάλε μετάνοια με ταπείνωση, ζητώντας να ευλογήσει να συνεχίσεις να το κρατάς εσύ. Και αν δεν υποχωρήσει, βάλε για δεύτερη φορά μετάνοια και πες του: Συγχώρεσε με για τον Κύριο( που δεν υπακούω), αλλά δεν μπορούμε να περπατήσουμε μαζί, διότι θα σκανδαλίζουμε όσους μας βλέπουν. Αν όμως, και μετά τη δεύτερη μετάνοια, εκείνος συνεχίσει να επιμένει, τότε να υποχωρήσεις εσύ, ώστε να σταματήσει η φιλόνικη συζήτηση, διότι η διατήρηση της φιλονικίας είναι έργο διαβολικό.
______________________________________
η φωτογραφία είναι του Iωάννης Φρουδαράκης απο το http://sacredcrete.blogspot.com/
*Βαρσανουφίου και Ιωάννου κείμενα διακριτικά και ησυχαστικά (ερωταποκρίσεις) τόμος Γ΄ φμ΄ 540, σελ.14-17, εκδόσεις “ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ”

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Follow by Email