Η ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

Η ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

Όταν ο Κύριος και Θεός ημών, ο μονογενής Υιός και Λόγος του Πατρός επρόκειτο να κατέλθει από τους ουρανούς, για να συλληφθεί στην παρθενική κοιλία της παναμώμου Μητρός Του, θέλησε να προμηνύσει την δική Του άσπορο σύλληψη με ένα άλλο παρόμοιο θαύμα. Έξι μήνες πριν από τον Ευαγγελισμό της Κυρίας Θεοτόκου, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εμφανίσθηκε στον προφήτη και ιερέα Ζαχαρία [5 Σεπτ.], κατά την ώρα που εκείνος προσέφερε το θυμίαμα στο θυσιαστήριο των θυμιαμάτων, και του ευηγγελίσθηκε την σύλληψη του Τιμίου Προδρόμου: «Μη φοβάσαι, Ζαχαρία! Γιατί η προσευχή σου εισακούσθηκε· η γυναίκα σου, η Ελισάβετ, θα σου γεννήσει γιο και θα του δώσεις το όνομα “Ιωάννης”. Θα νιώσεις χαρά και αγαλλίαση και πολλοί θα είναι εκείνοι που θα χαρούν με την γέννησή του. Με την αποστολή και το έργο του θα γίνει μέγας ενώπιον του Κυρίου. Θα είναι γεμάτος με Πνεύμα Άγιο ήδη από την κοιλιά της μάνας του και θα κάνει πολλούς Ισραηλίτες να επιστρέψουν στον Κύριο και Θεό τους» (Λουκ. 1, 13-15). Αλλά ο Ζαχαρίας, γέροντας ήδη στην ηλικία, όπως και η σύζυγός του, η Ελισάβετ, η οποία επί πλέον ήταν και στείρα, δίστασε να πιστεύσει σε αυτή την πρωτάκουστη θεία επαγγελία. Εφ’ όσον όμως «όπου Θεός βούλεται, νικάται φύσεως τάξις», τιμωρήθηκε από τον Αρχάγγελο του Κυρίου με αφωνία και με αλαλία μέχρι την γέννηση του παιδιού του [24 Ιουν.]. Το θαυμαστό αυτό γεγονός πανηγυρίζει σήμερα η Εκκλησία ως απαρχή της εκπληρώσεως του μεγάλου μυστηρίου της σωτηρίας μας.

※

«Νέος Συναξαριστής

της Ορθοδόξου Εκκλησίας»,

Τόμ. 1ος, Σεπτέμβριος,

Εκδόσεις «Ίνδικτος».

※

Στή Γέννηση τοῦ Ἁγίου Προφήτου Προδρόμου καί Βαπτιστοῦ Ἰωάννου

Στή Γέννηση τοῦ Ἁγίου Προφήτου Προδρόμου καί Βαπτιστοῦ Ἰωάννου

ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΣΤΟΥΔΙΤΟΥ

πηγή:εδώ 

α’. Ἀκόμα καί ἄν ἔμοιαζε ὁ λόγος μας μέ ἀνοιξιάτικο τραγούδι καλικέλαδου ἀηδονιοῦ, πολύ φτωχά θά κατάφερνε νά ὑμνήσει τή μεγάλη φωνή τῆς ἀλήθειας πού γεννιέται σήμερα. Τώρα ὅμως πού ἡ λαλιά μας εἶναι ἀσθενική καί πολύ κακοφωνή, πῶς νά ὑμνήσει τόν πιό δοξασμένο ἀπό ὅλους τούς Προφῆτες; Πῶς νά ψάλλει αὐτόν πού εἶναι ἡ τιμή καί ἡ δόξα τῶν Ἀποστόλων; Πῶς νά δοξολογήσει αὐτόν πού ἔχει μιά ξέχωρη τιμή ἀνάμεσα στούς μάρτυρες;

Ἐκεῖνο δέ πού μοῦ φαίνεται ἀξιοπρόσεχτο εἶναι τό ὅτι, ὅσον ἀφορᾶ τούς ἄλλους ἁγίους, πλέκει ὁ ἕνας τοῦ ἄλλου τά ἐγκώμια, ὁ πιό ἀξιοτίμητος τοῦ πιό ἀναγνωρισμένου καί ὁ λιγότερο γνωστός τοῦ λιγότερο φημισμένου. Αὐτόν ὅμως πού τώρα ἐμεῖς ἐξυμνοῦμε τόν ἐγκωμίασε, πρίν ἀπ’ ὅλους τούς ἄλλους ἐγκωμιαστές του, ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός καί Θεός, ἡ Ἀλήθεια, λέγοντας: «Δέν ἔχει μέχρι σήμερα γεννηθεῖ μεγαλύτερος προφήτης ἀπό τόν Ἰωάννη τό Βαπτιστή» (Ματθ. 11, II).

Ἀφοῦ λοιπόν τόσο πλούσια καί ἀνυπέρβλητα ἔχει ἐπαινεθεῖ καί ἔχει ἐγκωμιαστεῖ ὁ μέγας Πρόδρομος ἀπό τόν Ὑψιστο Θεό-Λόγο, ἔχει τάχα ἀνάγκη ἀπό τά φτωχά μας λόγια, ἀγαπητοί μου ἀκροατές; Ὄχι βέβαια, δέν ἔχει ἀνάγκη ἀπό τά φτωχά μας λόγια ὁ Τίμιος Πρόδρομος. Ἐμεῖς ὅμως ἀποτολμᾶμε νά ποῦμε δυό λόγια γι’ αὐτόν, γιατί εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νά τό κάνουμε ἀπό ὑπακοή στόν πατέρα καί ἡγούμενό μας, ἐκτελώντας ὁπωσδήποτε τήν ἐντολή πού μᾶς ἔδωσε. Συγχρόνως ὅμως θά λάβουμε ἁγιασμό καί Χάρη καί μόνο πού ὁ νοῦς μας θ’ ἀσχοληθεῖ μέ τόν Τίμιο Πρόδρομο.

β’. Ἐμπρός λοιπόν, ἄς γιορτάσουμε τήν ἡμέρα. Ἄς πανηγυρίσουμε τό γεγονός τῆς γεννήσεώς του, ὄχι μόνο ὅσοι κατοικοῦν στά περίχωρα, ἀλλά καί ὅλοι ὅσοι περιτριγυρίζουν τόν πνευματικό Ἰορδάνη.

Ἄς μποῦμε βαθιά στό νόημα αὐτοῦ τοῦ παράδοξου μυστηρίου. Ἄς γνωρίσουμε αὐτό πού τόσο ὑπερφυσικά γίνεται σήμερα. Ἄς ἐμβαθύνουμε στά ὅσα ἔχουν συμβεῖ γύρω ἀπό τό πρόσωπο τοῦ Ζαχαρία. Καί ἄς μήν παραλείψουμε νά ἀναφέρουμε ὅλα ἐκεῖνα πού διαδραματίστηκαν στό πρόσωπο τῆς Ἐλισάβετ. Πόσο μεγάλος ὑπῆρξε ὁ Πρόδρομος φαίνεται καί μόνο ἀπό τούς γονεῖς πού εἶχε, γιατί οἱ γονεῖς του δέν ὑπῆρξαν ἄσημοι ἀλλά πολύ περίδοξοι καί ἐπιφανεῖς.

Ὁ μέν Ζαχαρίας, σάν ἄλλος Ἀαρών καί στήν ἡλικία καί στό ἀξίωμα, ντυμένος τήν Ἀρχιερατική στολή —δηλαδή τό περιστήθιο, τήν ἐπωμίδα, τό χιτώνα πού ἔφτανε μέχρι τούς ἀστραγάλους καί τό χιτώνα τόν κροσσωτό, τό διακριτικό σκοῦφο τῆς ἱερωσύνης καί τή ζώνη, πού ἦταν ὅλα καταστόλιστα μέ χρυσάφι καί πολύτιμους λίθους καί ὑάκινθο καί βύσσο— εἰσῆλθε στά Ἅγια τῶν Ἁγίων νά ἱερουργήσει γιατί ἐφημέρευε.

Ἡ δέ Ἐλισάβετ ὑπῆρξε ἴδια στή δόξα μέ τή Σάρρα καί μᾶλλον πιό δοξασμένη ἀπ’αὐτήν, ὡς συγγενής τῆς Θεομήτορος. Αὐτή λοιπόν σύμφωνα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ χαριτώθηκε, ἄν καί ἦταν στείρα, νά γεννήσει ὄχι τόν Ἰσαάκ, πού ὀνομάστηκε δοῦλος τοῦ Θεοῦ (Γέν. 34, 14 καί Δαν. 3, 35), ἀλλά τόν Ἰωάννη πού ἔγινε γνήσιος φίλος τοῦ Χριστοῦ.

Ὤ ἄγονη μήτρα, πού κράτησες μέσα σου τέτοιο παιδί! Ὤ ἄκαρπη γῆ, πού βλάστησες τέτοιο καρπερό στάχυ!

Γι’ αὐτό δέν πρέπει νά διστάσουμε ν’ ἀναφωνήσουμε καί πάλι πρός αὐτήν, μέ καινούργιο τώρα νόημα τά λόγια τοῦ μεγαλόστομου Ἠσαῦ. «Γέμισε τήν καρδιά σου μ’ εὐφροσύνη στείρα, πού δέν ἀπόχτησες παιδιά. Φώναξε μ’ ὅλη σου τή δύναμη ἐσύ πού δέν δοκίμασες ὠδίνες τοκετοῦ» (Ἠσ. 54, 1), γιατί ἔκανες ν’ ἀνθίσει ἀπό τήν ἔρημη μήτρα σου ὁ Ἰωάννης, τό κρίνο τῆς ἁγνότητας, τό τριαντάφυλλο πού εὐωδιάζει ἀπό Ἅγιο Πνεῦμα, τό λιβάδι τῆς ἐγκράτειας, πού μᾶς γεμίζει μέ ἀγαθά, ἡ φωτοδότρα πηγή πού λάμπει κατά τή φανέρωση τοῦ Χριστοῦ πάνω στή γῆ, ὁ Ἰωάννης, ὁ στρατιώτης τοῦ οὐράνιου βασιλιᾶ, πού ὁ Ἴδιος τόν ξεχώρισε καί τόν ὑπέδειξε στό λαό Του, ὁ ἄριστος νυμφαγωγός τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ πρός τόν οὐράνιο Νυμφίο της Χριστό, ὁ ἀκούραστος διαλαλητής καί μάρτυρας τοῦ Χριστοῦ πού εἶναι ἡ μόνη Ἀλήθεια, ὁ Ἰωάννης, ὁ φλογερός κήρυκας τῆς μετάνοιας, ὁ σαρκωμένος ἄγγελος τοῦ Κυρίου, αὐτός πού φανέρωσε σέ ὅλους τόν Ἀμνό, πού θά σήκωνε πάνω του ὅλου τοῦ κόσμου τίς ἁμαρτίες.

Καί δέν θά μπορέσω μέ ὅ,τι καί νά πῶ νά ἀναφέρω ὅλες τίς ἀρετές του, ἀκόμα καί ἄν ἀραδιάσω ὅλους τούς τίτλους πού τοῦ ἔχουν δοθεῖ. Γιατί τοῦ ταιριάζουν πολλά ὀνόματα καί εἶναι κοσμημένος μέ πάρα πολλές ἀρετές, μιά καί αὐτός ἀξιώθηκε νά πάρει τήν πιό μεγάλη χάρη ἀπ’ ὅλους ἐκείνους πού σφράγισε τό Ἅγιο Πνεῦμα.

γ’. Τιμοῦμε βέβαια καί τή γενέθλια ἡμέρα τοῦ προπάτορα Ἰσαάκ, τόν ὁποῖο συνέλαβε καί γέννησε στά γηρατιά της ἡ Σάρρα καί γιά τόν ὁποῖο εἶπε: «Ποιός θά φέρει τό χαρούμενο μαντάτο στόν Ἀβραάμ καί θά τοῦ μηνύσει ὅτι ἡ Σάρρα θηλάζει βρέφος;» (Γέν. 21, 7), γεγονός πού πανηγύρισε ὁ Ἀβραάμ μέ μεγάλο συμπόσιο τήν ἡμέρα ταῆς ἀπογαλακτίσεώς του.

Ἐπίσης τιμοῦμε καί τή γενέθλια ἡμέρα τοῦ Σαμψών πού καί αὐτός χαρίστηκε στό Μανωέ ἀπό στείρα μάνα, σύμφωνα μέ τό ξεχωριστό θέλημα καί τήν ξεχωριστή χάρη τοῦ Θεοῦ (Ἰουδ. 13,14). Αὐτός, καθώς λέει ἡ Ἁγία Γραφή, δέν θα ‘πινε κρασί καί οἰνοπνευματώδη ποτά καί δέν θά ‘τρωγε τίποτα ἀκάθαρτο. Θά ἀναδειχνόταν ἀκόμα ἀρχηγός τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ γιά νά τόν σώσει ἀπό τούς ἀλλοφύλους ἐχθρούς του.

Τέλος, προσπερνώντας καί ἄλλων ἁγίων σχετικές περιπτώσεις, θά ἀναφέρω τόν προφήτη Σαμουήλ, τόν ὁποῖο γέννησε ἡ πολυδοξασμένη Ἄννα μέ τόν Ἐλκανά καί τόν ἀφιέρωσε ἀπό βρέφος στόν Θεό. Ἀλλά ὅλοι αὐτοί δέν φτάνουν, ἀγαπητοί μου, τό μεγαλεῖο τοῦ Ἰωάννη. Γιατί ἄλλοι ἀπ’ αὐτούς ἔζησαν πρίν ἀπό τήν παράδοση τοῦ γραπτοῦ Νόμου καί ἄλλοι μετά ἀπ’ αὐτή. Ὁ Ἰωάννης ὅμως, ὁ γιός τοῦ ἱερέα Ζαχαρία καί τῆς ἀξιοθαύμαστης Ἐλισάβετ, τό ἄνθος πού στόλισε τήν εἴσοδο τοῦ Χριστοῦ στόν κόσμο, φύτρωσε καί ἄνθισε στό μεσοδιάστημα τοῦ Νόμου καί τῆς Χάρης. Ἀνέτειλε τό νοητό ἀστέρι, προαναγγέλλοντας τήν ἀνατολή τοῦ Ἡλίου τῆς δικαιοσύνης. Προέτρεξε ὁ στρατιώτης, κηρύττοντας τόν ἐρχομό τοῦ βασιλιᾶ ὁλόκληρης τῆς κτίσης. Ἦρθε ὁ ὁδηγός τῆς Νύμφης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, διαλαλώντας τήν ἐπικείμενη παρουσία τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ. Καί οἱ μέν ἄλλοι προφῆτες προφήτεψαν ἡ θαυματούργησαν ἀρκετά χρόνια μετά τή γέννησή τους, ὁ Τίμιος Πρόδρομος ὅμως πληρώθηκε ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα καί ἀναδείχτηκε θαυματουργός ἐνόσω ἀκόμα βρισκόταν στήν κοιλιά τῆς μάνας του.

δ’. Θά κάνω λοιπόν μιά παρομοίωση γιά νά δείξω τή μεγαλοπρέπεια τῆς μορφῆς τοῦ Τιμίου Προδρόμου. Ὅπως ἕνας βασιλιᾶς, πού βγαίνει μέ πομπή καί βασιλική μεγαλοπρέπεια ἀπό τά ἀνάκτορά του, ἔχει ραβδούχους και ἄλλους πού προπορεύονται μέ σκῆπτρα, μετά ὑπάτους, ὑπάρχους καί ταξιάρχους - τελευταία δέ ἔρχεται ἕνας ἀξιωματικός μέ πολύ μεγάλο βαθμό καί μετά ἀπ’ αὐτόν ἀμέσως ἐμφανίζεται ὁ βασιλιᾶς, ἀστράφτοντας μέσα στό χρυσάφι καί τούς πολύτιμους λίθους - τό ἴδιο φανταστεῖτε ὅτι συνέβη καί μέ τόν ἀληθινό καί μόνο βασιλιᾶ ὁλόκληρης τῆς κτίσης, τόν Χριστό καί Θεό μας. Ὅταν ἐπρόκειτο νά ἔρθει ὁ Χριστός στόν κόσμο σάν ἄνθρωπος, προπορεύτηκαν οἱ πατριάρχες, ὅπως ὁ Ἀβραάμ, ὁ Ἰσαάκ καί ὁ Ἰακώβ. Ἔπειτα ὁ Μωυσῆς, πού ἀξιώθηκε νά φανερώσει τό νόμο τοῦ Θεοῦ στούς ἄνθρωπους, ὁ Ἀαρών καί ὁ Σαμουήλ καί ὅλος ὁ χορός τῶν ἁγίων προφητῶν. Τελευταῖος δέ ἀπό ὅλους ἐμφανίστηκε ὁ Ἰωάννης καί ἀμέσως μετά ὁ Δεσπότης μας Χριστός, γιά τόν Ὁποῖο ὁ Ἰωάννης εἶπε: «Αὐτός πού ἔρχεται μετά ἀπό μένα, εἶναι ἀνώτερός μου, γιατί ὑπῆρξε πρίν ἀπό μένα» (Ἰωάν. 1, 15). Ἔτσι ἀποδείχτηκε ὁ Τίμιος Πρόδρομος ἄν καί τελευταῖος στήν παράταξη, πρῶτος στήν ἀξία καί ἀπό αὐτούς ἀκόμα τούς Προφῆτες καί τούς Ἀποστόλους καί ἀπό ὅλους τούς ἄλλους ἁγίους σπουδαιότερος, σύμφωνα μέ ὅσα κήρυξε ὁ ἀληθινός Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Χριστός. Καί εἶναι πιότερο τιμημένος, γιατί ἦταν τελευταῖος ἀπό τούς προφῆτες καί πρῶτος ἀπό τούς ἁγίους τῆς ἐποχῆς τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ἀναπτύσσοντας λοιπόν τήν ἱστορία, ὅπως ἀναφέρεται στό ἱερό Εὐαγγέλιο, ἄς ἀκούσουμε τί ἦταν ἐκεῖνα πού ὁ Γαβριήλ εἶπε στό Ζαχαρία.

ε’. «Φανερώθηκε σ’ αὐτόν», λέει, «ἄγγελος Κυρίου καί παραστάθηκε δεξιά ἀπό τήν Τράπεζα πού ἔκαιγαν τό θυμίαμα. Καί μόλις τόν εἶδε ὁ Ζαχαρίας ταράχτηκε και φοβήθηκε πολύ» (Λουκ. 1, 11-12). Γιατί ἦταν πολύ σεβάσμια καί ἱερή ἡ ὀπτασία καί φοβερός ὁ τόπος πού συνέβη τό γεγονός. Γιατί λέει ἡ Ἁγία Γραφή: «Πόσο φοβερός εἶναι αὐτός ὁ τόπος! Αὐτός δέν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρά ἡ ἴδια ἡ κατοικία τοῦ Θεοῦ» (Γέν. 28, 17). Καί δέν εἶναι περίεργο τό ὅτι ὁ ἱερέας, ἄν καί ἦταν δίκαιος, ταράχτηκε καί κυριεύτηκε ἀπό φόβο, ἀφοῦ τό ἴδιο συνέβη καί μέ τόν Δανιήλ τόν «ἄνθρωπο τῶν ἐπιθυμιῶν» (Δαν. 10, 8), πού βλέποντας τόν ἄγγελο θαμπώθηκε καί ἔμεινε ἄφωνος καί ἔπεσε μέ τό πρόσωπο στή γῆ, ἀπό τοῦ ἄγγελου τήν ὑπέρμετρη καί ἀσύγκριτη λαμπρότητα. «Φάνηκε» λέει, «σ’ αὐτόν ἄγγελος Κυρίου». Τί ἔχουν νά μᾶς ποῦν γι’ αὐτό οἱ μισοχριστιανοί πού δέν ἱστοροῦν εἰκόνες τῶν ἁγίων ἀγγέλων; Ἄν ποτέ ἔχει φανερωθεῖ ἄγγελος σέ ἄνθρωπο, τότε ἔχει καί ζωγραφιστεῖ ὅπως ἀκριβῶς καί φανερώθηκε καί ὄχι μέ μορφή διαφορετική. Καί φανερώθηκε μέ τήν ἴδια ἀκριβῶς μορφή πού παρουσιάστηκαν παλιά στό Μωυσῆ, στό ὅρος Σινᾶ, τά Χερουβείμ πού περιστοιχίζουν τό ἱλαστήριο τῆς κιβωτοῦ τῆς Διαθήκης. Ἐάν λοιπόν αὐτό πού οὔτε σῶμα οὔτε ὑλική μορφή ἔχει, δύναται νά περιγραφεῖ - σύμφωνα μέ τήν μορφή πού φανερώθηκε - πῶς δέν θά μπορούσαμε νά ἱστορήσουμε εἰκόνα γιά κάτι πού καί σῶμα ἔχει καί ὑλική μορφή καί προσλαμβάνει διάφορα χρώματα καί ψηλαφιέται σάν τρισδιάστατο ἀντικείμενο, ὅπως εἶναι καί ἡ μορφή τοῦ Σωτήρα μας, ὥστε μ’ αὐτόν τόν τρόπο νά κάνουμε ὁλοφάνερη τή σάρκωσή του, γεγονός πού πρέπει νά μένει ἔξω ἀπό κάθε φαντασία;

Ἄς μή νομίσουν λοιπόν οἱ ἄφρονες ὅτι, ζωγραφίζοντας τή μορφή τοῦ Χριστοῦ, ἀπεικονίζουμε ταυτόχρονα καί τή θεότητά Του, ἡ ὁποία δέν μπορεῖ νά ἐκφραστεῖ, οὔτε νά κατανοηθεῖ ἤ νά περικλειστεῖ, οὔτε νά πάρει σχῆμα, οὔτε θέση, οὔτε ἔκταση, οὔτε μέγεθος, οὔτε κανένα ἄλλο γνώρισμα, ἀπ’ ὅσα εἶναι δυνατόν νά περιγραφοῦν. Γιατί ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄπειρη καί ἀκατάληπτη.

Γι’ αὐτό καί ὅταν ἱστοροῦμε τήν εἰκόνα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, μέ τό νά περιγράφουμε τή μορφή Του δέν περιγράφουμε συγχρόνως καί τήν ψυχή Του πού εἶναι ἄυλη καί ἄμορφη - αὐτό εἶναι ἀδύνατον - ἀλλά ἀποδίδουμε χωριστά καί ξεκάθαρα στό ἄυλο καί στό ὑλικό αὐτό πού τοῦ ταιριάζει. Δηλαδή τήν οὐσία τοῦ Θεοῦ πού δέν περιγράφεται, δέν τήν ἀπεικονίζουμε. Εἰκονίζουμε ὅμως τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, πού δύναται νά περιγραφεῖ, σύμφωνα μέ ὅσα στοιχεῖα μᾶς δίνει τό ἱερό Εὐαγγέλιο.

Ἀλλά ἄς γυρίσουμε στό θέμα μας.

στ’. «Καί τοῦ εἶπε ὁ ἄγγελος·μή φοβᾶσαι Ζαχαρία, γιατί ὁ Θεός δέχτηκε τήν προσευχή σου» (Λουκ. 1, 13). Ἀμέσως μέ τή διαβεβαίωση αὐτή τοῦ ‘διωξε τό φόβο, ὅπως ἀκριβῶς συμβαίνει μέ κάθε ἀγγελική ὀπτασία. Μετά δηλαδή ἀπό τό φόβο πού προκαλεῖ ἡ ἐμφάνιση τοῦ ἀγγέλου, ἀφαιρεῖται ἀπό τόν ἄνθρωπο ἡ δειλία. Ἐνῶ γίνεται ἀκριβῶς τό ἀντίθετο ὅταν ἐμφανίζεται ὁ δαίμονας. Δηλαδή στήν ἀρχή ὁ ἄνθρωπος πού τόν δέχεται εἶναι χαρούμενος καί θαρραλέος, μετά ὅμως ἀπό λίγο γεμίζει ταραχή καί φόβο.

«Μή φοβᾶσαι, εἶπε, Ζαχαρία, γιατί ὁ Θεός δέχτηκε τήν προσευχή σου καί ἡ γυναίκα σου ἡ Ἐλισάβετ θά φέρει στόν κόσμο ἕνα γιό» (Λουκ. 1, 10).

Ὤ ἀξιοεπιθύμητο καί θεόσδοτο παράγγελμα, σύμφωνο μέ τή βαθιά ἐπιθυμία τους! Ὤ ἀγγελοφερμένη ὑπόσχεση, πού εἶσαι καρπός τόσων ἐπίμονων προσευχῶν! Κατάφερε ὁ Ζαχαρίας νά κερδίσει ἐκεῖνο πού ἡ ψυχή του ἐπιθυμοῦσε! Πέτυχε ἐκεῖνο γιά τό ὁποῖο παρακαλοῦσε μέ τόση θέρμη! Βρῆκε ἐκεῖνο πού ζητοῦσε. Βρῆκε, ὄχι ἀπό φυσική συνάφεια ἀλλά ἀπό καρποφόρα προσευχή τό ξανάνιωμα τῆς ἄγονης μήτρας καί τήν ἱκανοποίηση τῆς λαχτάρας της νά κάνει παιδί. Διότι ἡ στείρωσή της δέν ἦταν βέβαια ἐπιτίμιο καί κατάρα τοῦ Θεοῦ - μήν πάει ἐκεῖ τό μυαλό σας - ἀλλά ἦταν προφητικό ἐξάγγελμα μεγάλου μυστηρίου.

Ἔχω τήν ἐντύπωση ὅτι, παρόλο πού ὁ Ζαχαρίας εἶχε παραδοθεῖ σέ πολλή προσευχή καί παρακαλοῦσε τόν Θεό νά λύσει τή στείρωση τῆς Ἐλισάβετ, δέν εἰσακούστηκε ἀμέσως ἀπό τόν Θεό, γιατί δέν ἦταν ἀκόμα ὁ κατάλληλος καιρός. Δέν εἶχε φτάσει ἀκόμα ἡ ἐποχή πού ὁ Χριστός θά σαρκωνόταν. Τότε μόνον νά ἐλπίζεις ὅτι θά ἀπόκτησεις παιδί, Ζαχαρία, ὅταν ἔρθει στή γῆ Αὐτός πού χρόνια προσδοκοῦν καί περιμένουνε τά ἔθνη. Τότε νά περιμένεις πώς ἡ Ἐλισάβετ θά πάψει νά εἶναι στείρα, ὅταν ἔρθει Αὐτός πού εἶναι ἡ ἐλπίδα τῆς οἰκουμένης. Ἐπειδή ὅμως ἦρθε πιά αὐτή ἡ ὥρα, δέξου μέ τήν προαγγελία τοῦ ἀρχαγγέλου Γαβριήλ τῆς καρδιᾶς σου τό ποθούμενο. Σάν ἄλλος ἀετός ξαναπάρε τό νεανικό σου σφρίγος (Ψαλμ. 102, 5). «Γνώρισε, εἶπε ὁ ἄγγελος, τή σύζυγό σου. Γιατί ἔγινε δεκτή ἡ προσευχή σου καί ἡ γυναίκα σου Ἐλισάβετ, θά σοῦ γεννήσει ἕνα γιό καί θά τοῦ δώσεις τό ὄνομα Ἰωάννης». Φανέρωσε ἔτσι ὁ ἄγγελος καί τό ὄνομα πού θά ‘παιρνε τό παιδί, ὄνομα πού καί ἀπό τήν ἴδια τήν ἐτυμολογία του φανερώνει ὅτι τό παιδί θά ἦταν οὐρανόσταλτο.

ζ’. Εἶπε δέ ὁ Ζαχαρίας στόν ἄγγελο - γιατί μιλάει μέ τόν ἄγγελο μέ θάρρος σάν ἴσος πρός ἴσο. «Πῶς θά βεβαιωθῶ γι’ αὐτό, ἀφοῦ ἐγώ εἶμαι γέροντας καί ἡ γυναίκα μου προχωρημένη στήν ἡλικία;» (Λουκ. 1, 18). Ἡ ἀπόδειξη πού χωρίς ἰδιαίτερη σκέψη ζήτησε, γιά τόν τρόπο πού θά γινόταν πατέρας, τοῦ προσάπτει ὡς ἱερέα τό ἁμάρτημα τῆς ἀπιστίας. Αὐτή ἡ ἐρώτηση ὅμως δέν προέρχεται ἀπό τήν ἀπιστία, ἀλλά ἀπό τήν ἀνάγκη ἐξακριβώσεως τῆς ἀλήθειας. Ἔπαθε ἔτσι καί ὁ Ζαχαρίας τό ἴδιο μέ τόν Ἀπόστολο Θωμᾶ. Γιατί δέν ἦταν δικαιολογημένο, προφήτης αὐτός καί γνώστης τῶν θείων πραγμάτων, νά ἀγνοεῖ ὅτι ὁ Θεός μπορεῖ νά ἀνακαινίσει τή φύση, νά ξανανιώσει τά γηρατειά, νά βγάλει ἀπό τό ἀδιέξοδο τόν ἄνθρωπο, νά βρεῖ λύσεις στά προβλήματα, ὅπως ἄλλωστε συνέβη μέ τόν Ἀβραάμ καί τή Σάρρα, μέ τήν Σωμανίτιδα καί μέ τόσες καί τόσες ἄλλες ἀνάλογες περιπτώσεις, πού ἔδειξε τή θαυματουργική Του δύναμη. Ἀλλ’ ὅμως ἐπειδή οἱ χαρούμενες ἀγγελίες, πού μηνύουν τήν πραγματοποίηση τῶν μεγάλων καί ἀσυνήθιστων προσδοκιῶν τῆς ψυχῆς, ὅταν ἀκουστοῦν ἀπροσδόκητα καί ξαφνικά φέρνουν συνήθως ταραχή, γι’ αὐτό καί τώρα ὁ Ζαχαρίας, ἐπειδή ταράχτηκε, τηρεῖ ἐπιφυλαχτική στάση. Καί αὐτό νομίζω ὅτι τό κάνει ὄχι ἐξαιτίας τῆς ἀπιστίας του, ἀλλά γιατί βιάζεται νά φτάσει στήν ἀναμφισβήτητη καί ἀδιάσειστη βεβαιότητα. Καί ἀμέσως σάν νά κυριεύτηκε ἀπό ἀφόρητη χαρά, φωνάζει πρός τόν ἄγγελο καί λέει: «Πῶς θά βεβαιωθῶ γι’ αὐτό πού μοῦ λές»; Μήπως παραλογίζεσαι; Μή καί δέν βγοῦν ἀληθινά αὐτά πού μοῦ ἀναγγέλλεις; Δός μου ἐπίσημη διαβεβαίωση, δός μου χειροπιαστή ἀπόδειξη, ὅπως παλιότερα ἔδωσε ὁ Θεός στόν Ἀβραάμ τό σημεῖο τῆς περιτομῆς, βεβαιώνοντάς τον ἔτσι ὅτι θά γίνει πατέρας πολλῶν ἐθνῶν καί ὅτι θά γεννηθοῦν ἀπ’ τή γενιά του πολλοί βασιλεῖς. Καί ὅπως διαβεβαίωσε πρίν ἀπ’ αὐτόν τό Νῶε μέ τό σημεῖο τοῦ οὐράνιου τόξου, ὅτι δηλαδή δέν θά καταστρέψει μέ κατακλυσμό τή γῆ. Ἀκόμα ὅπως ἔκανε τή ράβδο τοῦ Μωυσῆ νά πάρει μορφή φιδιοῦ καί νά ξαναγίνει ἀμέσως πάλι ραβδί, γιά νά πιστέψουν μ’ αὐτόν τόν τρόπο οἱ Αἰγύπτιοι ὅτι τοῦ φανερώθηκε ὁ Θεός.

η’. Καί ἀποκρίθηκε ὁ ἄγγελος καί τοῦ εἶπε: Νά τό σημεῖο πού ζητᾶς: Θά χάσεις τή λαλιά σου καί δέν θά μπορεῖς πιά νά βγάλεις λέξη, γιατί δέν πίστεψες στά λόγια μου - ἐννοεῖται βέβαια γιατί δέν πίστεψε ἁπλά καί ἀνεξέταστα - πού θά ἐκπληρωθοῦν ὅταν φτάσει ὁ κατάλληλος καιρός. Πῆρε λοιπόν τήν κατάλληλη γιά τήν περίσταση ἀπόδειξη, πού ζητοῦσε ὁ Ζαχαρίας, δηλαδή τή σιγή τῆς φωνῆς του, μιᾶς φωνῆς πού κάποτε θά σταματοῦσε γιά πάντα μπροστά στή ζωντανή καί σαρκωμένη φωνή, τόν Πρόδρομο πού θά γεννιόταν ἀπ’ αὐτόν. Καί ἐνῶ ἔμεινε μέ κλειστό στόμα συνέχισε νά ὑμνεῖ, μέ μυστική πιά φωνή τό Δωρητή τοῦ παιδιοῦ, πού ἔμελλε νά γεννηθεῖ. Ὅταν βγῆκε, λέει ὁ ἱερός εὐαγγελιστής, ἀπό τό ἱερό τοῦ Ναοῦ, «δέν μποροῦσε πιά νά μιλήσει. Καί ἀπ’ αὐτό κατάλαβαν οἱ ἄλλοι ὅτι εἶχε δεῖ κάποιο ὅραμα στό ἱερό, ἐνῶ ὁ ἴδιος προσπαθοῦσε νά ἐξηγήσει μέ νοήματα καί παρέμενε βουβός» (Λουκ. 1, 22). Ἔμεινε κωφάλαλος, πρῶτα-πρῶτα γιά νά μή δέχεται ἐρωτήσεις, γιατί ἀλλιῶς δέν θά μποροῦσε νά μήν πληροφορήσει τούς ἄλλους γιά τό ὅραμα. Ἔπειτα δέ ἐπειδή κατά κάποιο τρόπο εἶχε βγεῖ ἀπό τίς αἰσθήσεις του καί καθώς ἔμεινε κατάπληκτος καί ἐμβρόντητος ἀπό τό ὅραμα πού ἐξακολουθοῦσε νά τό ζεῖ τόσο βαθιά μέσα του, δέν μποροῦσε νά δώσει προσοχή στά κούφια λόγια τῶν ἄλλων. Ἡ σιωπή λοιπόν δέν εἶχε κανένα ἄλλο νόημα, παρά ἦταν μονάχα μιά προφητεία, πού προδήλωνε ὅτι θά γινόταν πατέρας προφήτη. Καί αὐτό ἦταν ἴσως καί σημεῖο τοῦ τέλους τῆς λατρείας τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου, ἀλλά καί σημεῖο τῆς ἀνατολῆς τῆς ἐποχῆς τῆς Χάρης, πού θά ἄρχιζε μέ τό γεγονός τῆς γεννήσεως τοῦ Ἰωάννη.

Προσπερνώντας ὅμως τά ἄλλα σημεῖα πού σχετίζονται μέ τό θέμα μας - γιατί δέν εἶναι οὔτε τῆς ἡμέρας, οὔτε τῆς δυνατότητάς μας - ἄς ἔρθουμε ἀμέσως σ’ αὐτό πού μᾶς ἐνδιαφέρει ἄμεσα.

θ’. Καί συνέβη, ὅπως λέει ὁ ἱερός εὐαγγελιστής, τό ἑξῆς: «Μόλις ἄκουσε ἡ Ἐλισάβετ τό χαιρετισμό τῆς Μαρίας, σκίρτησε ἀπό χαρά μέσ’ τήν κοιλιά της τό βρέφος» (Λουκ. 1, 41).

Ὤ Ἰωάννη, μακαριστό βρέφος, ἀκοίμητο ἔμβρυο! Ἐνῶ ἀκόμα βρισκόσουν στήν κοιλιά τῆς μητέρας σου, πῶς ἔνιωσες τί γίνεται στόν κόσμο; Ἐνῶ ἀκόμα δέν εἶχες τελειωθεῖ πῶς παρουσιάζεσαι ὑπερτέλειος; Πῶς ἔξι μόλις μηνῶν ἔμβρυο, ἐκφράστηκες σάν σοφός γέροντας; Πῶς χωρίς ἀκόμα νά μπορεῖς νά διανοηθεῖς φάνηκες τόσο συνετός; Πῶς μίλησες μέ τόση εὐφράδεια, ἐνῶ ἀκόμα δέν μποροῦσες νά ἀρθρώσεις λέξη; Πές μας, πές μας λοιπόν, πῶς ἐνῶ βρισκόσουν ἀκόμη στή σκοτεινή χώρα τῶν μητρικῶν σπλάχνων, χωρίς νά βλέπεις, χωρίς ν’ ἀκοῦς, χωρίς νά ἔχεις ἀρθρώσει ἀκόμα μιά λέξη, χωρίς νά ἔχεις κάνει ἀκόμα οὔτε ἕνα βῆμα, χωρίς νά ἔχεις ἀκόμα σκάσει τό πρῶτο χαριτωμένο παιδικό χαμόγελο, πῶς βλέπεις τόσο καθαρά ὅσα δέν μποροῦν νά δοῦν οἱ ἄνθρωποι; Πῶς ἔχεις μιά τόσο σοφή γνώση; Πῶς θεολογεῖς; Πῶς σκιρτᾶς χαρούμενα; Γιατί χαίρεσαι τόσο πολύ; Ἀπάντησέ μας, ἀπάντησέ μας, πανθαύμαστε!

Μεγάλο, λέει, τό μυστήριο πού συντελεῖται καί δέν μπορεῖ νά τό συλλάβει νοῦς ἀνθρώπινος αὐτό πού διαδραματίζεται. Ἄν καί εἶμαι ἁπλός ἄνθρωπος ἐπιτελῶ παράδοξα πράγματα, γιά νά φανερώσω Ἐκεῖνον πού πρόκειται ὡς Θεάνθρωπος νά ὑπερβεῖ τούς ὅρους τῆς φύσης. Βλέπω μολονότι εἶμαι ἀκόμα ἔμβρυο, γιατί αἰσθάνομαι κοντά μου νά κυοφορεῖται ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης. Ἔχω τή δυνατότητα νά ἀκούω ἐπειδή γνωρίζω πολύ καλά τά πάντα καί ἐπειδή γεννιέμαι γιά νά εἶμαι ἡ φωνή τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ. Κράζω μέ ὅλη μου τή δύναμη, γιατί νιώθω νά σαρκώνεται ὁ Μονογενής Υἱός τοῦ Πατρός. Σκιρτάω, γιατί αἰσθάνομαι νά παίρνει ἀνθρώπινη μορφή ὁ Ποιητής ὅλης τῆς κτίσης. Χαίρομαι μέ ὅλη μου τήν ψυχή, γιατί λογίζομαι ὅτι σαρκώνεται ὁ Λυτρωτής τοῦ κόσμου. Σᾶς ἀναγγέλλω τήν ὥρα πού ὁ Θεός ἔρχεται σάν ἄνθρωπος στόν κόσμο. Τρέχω μπροστά, πρίν φτάσει Ἐκεῖνος ἀνάμεσά σας, σάν κορυφαῖος τοῦ δοξολογικοῦ χοροῦ σας καί σάν τόν Δαυίδ λοιπόν σᾶς παραγγέλλω προφητικά: Ἀρχίστε τό τραγούδι, πάρτε καλόηχο τύμπανο, ψαλτήρι καί κιθάρα. Τραγουδῆστε, ψάλτε γι’ Αὐτόν, ὑμνεῖστε ὅλο του τό μεγαλεῖο πού βρίσκεται σέ ὅσα θαυμάσια ἐπιτελεῖ.

ι΄. Ἄρα λοιπόν Ἰωάννη, σηκώθηκες πάνω ἀπ’ τά ἐπίγεια καί ἀξιώθηκες νά ἀντικρύσεις τά οὐράνια; Ξεπέρασες καί αὐτές τίς ἀγγελικές δυνάμεις πού ὑπῆρχαν πρίν ἀπό τή δημιουργία τοῦ ὁρατοῦ κόσμου; Πῶς λοιπόν τιμήθηκες μέ τό ἀξίωμα τῶν ἀγγελικῶν ταγμάτων, ἐνῶ δέν πλάστηκες ἄγγελος; Καί πῶς ἀγέννητος ἀκόμα, μᾶς ἐμήνυσες καί μᾶς προανάγγειλες μέ ἄμεση θεϊκή ἔμπνευση ἐκεῖνο πού καί γιά τούς ἀγγέλους ἀκόμα ἦταν ἄγνωστο καί ἀδίδακτο;

Δέν προσπάθησα ν’ ἀνέβω σέ φανταστικά ὕψη. Οὔτε περπάτησα πάνω στά σύννεφα, οὔτε ξεπέρασα τούς οὐρανούς, οὔτε ἀνέβηκα πιό ψηλά ἀπό τίς τάξεις τῶν φλογερῶν καί ἀσώματων ἀγγέλων. Κανένας ἄς μή φανταστεῖ κάτι τέτοιο. Ἀλλά μάθετε ὅτι Αὐτός πού βρίσκεται πάνω ἀπ’ ὅλα καί μένει στούς Πατρικούς κόλπους μαζί μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα, χωρίς νά χωριστεῖ ἀπό τόν Πατέρα καί τό Ἅγιο Πνεῦμα διέφυγε τήν προσοχή - καί αὐτῶν ἀκόμα τῶν πύρινων λειτουργῶν του - καί εἰσῆλθε στή μήτρα τῆς «ἀειπαρθένου» Μαρίας, σάν σέ ἄλλο οὐρανό. Αὐτός λοιπόν, μοῦ φανερώθηκε καί μέ μύησε σ’ αὐτά τά θεϊκά μυστήρια. Εἶμαι λοιπόν κήρυκας τοῦ βρέφους. Διαλαλῶ ὅτι «γεννήθηκε παιδί γιά χάρη μας καί μᾶς δόθηκε σάν δῶρο Αὐτός πού εἶναι ὁ προαιώνιος Θεός», ὅπως λέει καί ὁ μεγάλος προφήτης Ἡσαΐας (Ἡσ. 9, 6). Γεννήθηκα ἀπό μήτρα στείρα, γιατί πρόκειται νά γεννηθεῖ παιδί ἀπό μάνα παρθένο. Πόσο ὑπερφυσικά πράγματα, πόσο παράδοξα θαύματα εἶναι αὐτά, πού χαρούμενα μᾶς μηνύει σήμερα τό ἀγέννητο ἀκόμα βρέφος! Πόσο πρωτοφανῆ μηνύματα θεολογώντας μᾶς προανάγγειλε ὁ γιός τῆς Ἐλισάβετ;

Σκίρτησε ἀπό χαρά λοιπόν ὁλόκληρη ἡ οἰκουμένη, ψάλλε καί ὕμνησε Ἐκκλησία, τά προεόρτια πανηγυρίζοντας, πρίν ἀπό τή Γέννηση τοῦ Χριστοῦ, τά γενέθλια τοῦ Ἰωάννη. Γέμισε ἀπό χαρά ὁλόκληρη ἡ κτίση, καθώς δέχεσαι τό μαντατοφόρο τῆς Σαρκώσεως τοῦ βασιλιά τῶν πάντων.

ια’. Μακαριστέ Ἰωάννη, πού εἶσαι μεγαλύτερος ἀκόμα καί ἀπό τούς πιό ἔνδοξους προφῆτες, ὁ πιό ἐπιφανής ἀπό τούς ἀποστόλους, ὁ πιό ἀξιοτίμητος ἀπ’ ὅλους τούς μεγαλομάρτυρες, ὁ κοσμημένος μέ θεία κάλλη ἀρχηγός τῶν ἐρημιτῶν, ὁ ἀγαπημένος φίλος τοῦ πάγκαλου Νυμφίου, τό ἑτοιμασμένο λυχνάρι πού λάμπει τό φῶς ἐκεῖνο, πού μέ λόγια δέν μπορεῖ νά περιγραφεῖ, ὁ ἔμπιστος κήρυκας τοῦ ἄμωμου Ἀμνοῦ, ὁ προσεκτικός ἀκροατής τῆς πατρικῆς φωνῆς, ὁ φημισμένος Βαπτιστής τοῦ Χριστοῦ, ὁ ἀτρόμητος ἔλεγχος τῆς ἁμαρτίας τοῦ Ἡρώδη, ὁ προάγγελος τῆς ζωῆς γιά ὅσους βρίσκονταν στόν Ἅδη, ἡ σάλπιγγα πού σημαίνει τά θεϊκά προστάγματα στήν οἰκουμένη, μίλησέ μας καί τώρα ἀπό τόν οὐρανό, μέ τίς ἱερές πρεσβεῖες σου καί τίς εὐχές τοῦ μακαριστοῦ πνευματικοῦ πατέρα μου καί δεῖξε τήν εὐμένειά σου στό λαό καί στό μικρό σου ποίμνιο πού σέ ὑμνεῖ, συγχωρώντας ταυτόχρονα τό τολμηρό ἐπιχείρημα ἑνός φτωχοῦ, πού στό προσφέρει ὄχι σάν δῶρο, ἀλλά σάν ταπεινό χρέος καί φόρο πού ὀφείλεται ἀπό τιποτένιο δοῦλο, πού προσφέρεται ὅμως μέ πόθο ψυχῆς.

Στόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό πρέπει ἡ δόξα, ἡ τιμή καί ἡ προσκύνηση, καθώς καί στόν Παντοκράτορα Πατέρα καί στό Πανάγιο Πνεῦμα, τώρα καί πάντοτε καί στούς αἰῶνες τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

«Θεϊκό Λυχνάρι, ὁ Τίμιος Πρόδρομος»

Ἐκδόσεις ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ

Ἱερᾶς Μονῆς Τιμίου Προδρόμου Καρέα

Η σύναξις του τιμίου Προφήτου, Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου

 

Η σύναξις του τιμίου Προφήτου, Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου

ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΝ ΠΡΟΔΡΟΜΟ - ΕΔΩ 

Η Εκκλησία συνηθίζει την επαύριο ορισμένων Δεσποτικών και Θεομητορικών εορτών να τιμά εκείνον που υπηρέτησε το εν λόγω μυστήριο· σήμερα, επαύριο των Θεοφανείων, τιμά τον Βαπτιστή και Πρόδρομο, και τον εγκωμιάζει ως μεγαλύτερο των προφητών, «μείζονα εν γεννητοίς γυναικών», φωνή του Λόγου, κήρυκα της χάριτος, χελιδόνα αναγγέλλουσα την Άνοιξη την πνευματική, Λύχνο του θείου Φωτός, πνευματική αυγή αναγγέλλουσα τον Ήλιο της Δικαιοσύνης, επίγειο άγγελο και ουράνιο άνθρωπο που βρίσκεται στο μεταίχμιο γης και ουρανού και ενώνει την Παλαιά με την Καινή Διαθήκη. 

Εστάλη από τον Θεό ως «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», για να αναγγείλει και να προετοιμάσει την έλευση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, και ολοκληρώνει ο Ιωάννης την αποστολή του βαπτίζοντας τον Κύριο στον Ιορδάνη ποταμό: «Αύτη ουν η χαρά η εμή πεπλήρωται· εκείνον δει αυξάνειν, εμέ δε ελαττούσθαι» (Ιω. 3:30). 

Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και μετά την φανέρωση της χάριτος και τον μαρτυρικό του θάνατο, ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής παραμένει για τους χριστιανούς ο «Πρόδρομος», με την πνευματική έννοια, του Χριστού. Πρότυπο εγκρατείας, παρθενίας, μετανοίας και κάθαρσης από τα πάθη δια της ασκήσεως και της προσευχής, καθίσταται μυσταγωγός του μοναχικού βίου και αδιάκοπα προετοιμάζει δι’ ημάς την οδόν που οδηγεί στον Κύριο. 

Ακολουθώντας το μήνυμα μετανοίας του Τιμίου Προδρόμου μπορούμε επάξια να προετοιμασθούμε ώστε να λάβουμε το άγιο Βάπτισμα και, μιμούμενοι μετά τον φωτισμό την άγια βιοτή του στην έρημο, θα μπορέσουμε να διαφυλάξουμε την χάρη και να την κάνουμε να αυξάνει αδιάκοπα, έως ότου ο Χριστός σκηνώσει μέσα μας με όλη την δόξα της Αναστάσεώς του. 

Νέος Συναξαριστής

της Ορθοδόξου Εκκλησίας,

Τόμος 5ος , Ιανουάριος.

Εκδόσεις Ορμύλια,

Εδώ με σένα ζωγραφίζω την γλυκειά και φωτεινή μορφή της Εκκλησίας μου με το να παρέχω στο δεξί σου χέρι τη δύναμι, την οποία ακριβώς κατόπιν θα δώσω στα χέρια των φίλων μου και των ιερέων.

ιγ΄  

Ω βαπτιστά και εριστά, μη εις αντιλογίαν, αλλά προς λειτουργίαν συντόμως ευτρεπίζου· ιδού γαρ όψει α τελώ· ώδε ζωγραφώ σοι την τερπνήν και φαεινήν μορφήν της εκκλησίας μου νέμων τη δεξιά σου την δύναμιν, ήνπερ μετά ταύτα χορηγήσω ταις παλάμαις των φίλων μου και των ιερέων· δεικνύω σοι σαφώς το άγιον πνεύμα, την φωνήν δε του πατρός ακουτιώ σε γνήσιον υιόν δηλούσαν με και βοώσαν· ‘ούτος υπάρχει το φως το απρόσιτον.’

ιγ΄ 

Ω Βαπτιστή φιλόνικε, όχι γι’ αντιλογία μα προς υπηρεσία σύντομα να ’τοιμάζεσαι. Κοίταξε ’δω και σίγουρα θα

καταλάβης όσα κάμνω. Εδώ με σένα ζωγραφίζω την γλυκειά και φωτεινή

μορφή της Εκκλησίας μου με το να παρέχω στο δεξί σου χέρι τη δύναμι, την οποία

ακριβώς κατόπιν θα δώσω στα χέρια των φίλων μου και των ιερέων. Σου δείχνω καθαρά το Άγιο Πνεύμα, και του Πατέρα τη φωνή θα σε κάνω να ακούσης

που γνήσιο Γιό του με δηλώνει και λέει∙

‘Αυτός είναι το Φως το Απρόσιτο’.

 

 

Από το βιβλίο «Ύμνοι», Ρωμανού Μελωδού, απόδοση στα νέα ελληνικά: Αρχιμ. Ανανία Κουστένη, τόμος Πρώτος, Β΄ έκδοση, Εκδόσεις Χ. Μπούρας, Αθήνα.

Τo «Πτηνόν Της Ερήμου»

Τo «Πτηνόν Της Ερήμου»

Ο ΑΓΙΟΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ

Σε ένα τροπάρι του στην έκτη ωδή, ο εμπνευσμένος υμνογράφος που έγραψε τον κανόνα για τη Σύναξη του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, προσφέρει έναν καίριο χαρακτηρισμό του:

Προφητών σε σφραγίδα γινώσκομεν,

ως τη Παλαιά και Καινή μεσιτεύσαντα

και Βαπτιστήν και Πρόδρομον,

του Σωτήρος Χριστού καταγγέλλομεν.

Δηλαδή: «σε γνωρίζουμε σαν επισφράγισμα και τελείωμα όλων των Προφητών, σαν ένα σύνδεσμο και μια γέφυρα, που μας φέρνει από την Παλαιά στην Καινή Διαθήκη, από το Νόμο στη Χάρη· και το κηρύχνουμε φανερά, πως είσαι ο Βαπτιστής και Πρόδρομος του Σωτήρα μας, του Χριστού». Γι’ αυτό η Εκκλησία μας τελεί, μια μέρα ύστερ’ από τ’ άγια Θεοφάνεια, τη Σύναξη του αγίου προδρόμου, «ως τω μυστηρίω του θείου Βαπτίσματος υπουργήσαντος» - όπως ακριβώς, μια μέρα ύστερ’ απ’ τη θεία Γέννηση του Χριστού, τελεί τη Σύναξη της Υπεραγίας Θεοτόκου, «ως υπουργησάσης εις το μυστήριον της γεννήσεως του Χριστού».

 

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος στάθηκε πάντα μια θαυμαστή για τον κάθε πιστό μορφή αγίου, αλλά και μια τραγική προφητική φυσιογνωμία. Η γέννησή του έγινε με τη χάρη του Θεού, κ’ η σύλληψή του ευαγγελίστηκε, όπως μας αναφέρει ο Ευαγγελιστής Λουκάς (α΄ 5-25), στον πατέρα του Ζαχαρία, μέσα στην εκκλησία, την ώρα που εθυμίαζε. Είπεν εκεί ο αρχάγγελος Γαβριήλ στο Ζαχαρία, πως η στείρα και μεγάλη πια στα χρόνια γυναίκα του Ελισάβετ, θα γεννήσει υιόν: «και καλέσεις το όνομα αυτού Ιωάννην· και έσται χαρά σοι και αγαλλίασις και πολλοί επί τη γεννήσει αυτού χαρήσονται. Έσται γαρ μέγας ενώπιον του Κυρίου». Κι αλήθεψεν ο λόγος τούτος του αγγέλου. Γεννήθηκεν ο Πρόδρομος «εκ των στειρωτικών λαγόνων» της Ελισάβετ, λύνοντας ταυτόχρονα την αφωνία του πατέρα του Ζαχαρία. Ακόμα, όταν ήταν στην κοιλιά της Ελισάβετ και σκίρτησε, προφήτεψε τη σάρκωση του θείου Λόγου, στην παρθενική μήτρα της Παναγίας. Χωρίς να γνωρίσει την αμαρτία του κόσμου ο Πρόδρομος φεύγει νεώτατος στην έρημο, όπου ζει με άσκηση φοβερή, τρεφόμενος με ακρίδες και άγριο μέλι, σα να ’τανε πουλί. (Σε πολλές εικόνες της βυζαντινής αγιογραφίας, ο άγιος Πρόδρομος βρίσκεται ιστορημένος πράγματι με δύο φτερά, φυτρωμένα στους ώμους του, και με την επιγραφή «το πτηνόν της ερήμου»). Εκεί στην έρημο, μέσα στο μεγάλο καμίνι που δοκιμάζονται και ωριμάζουν οι μεγάλοι άγιοι, αρχίζει το κήρυγμα της μετανοίας. Βροντοφωνεί ότι «ήγγικεν», πως έφτασε κ’ είναι πολύ κοντά η βασιλεία των Ουρανών – εννοώντας, ασφαλώς, το Χριστό, που ερχόταν κοντά του, και ο οποίος, σαν Θεός, «έμπροσθέν του γέγονε». Δεν δειλιάζει να κηρύξει και ελέγξει προς όλες τις κατευθύνσεις, χτυπώντας τελευταία και τη μοιχεία του Ηρώδη, κι ας ήξερε πως αυτό θα του κόστιζε τη ζωή του. Με τον αποκεφαλισμό του, στο παράνομο συμπόσιο των γενεθλίων, ο Πρόδρομος ανοίγει τις πύλες του Άδη κ’ ευαγγελίζεται κ’ εκεί την έλευση του Σωτήρος, όπως ψάλλουμε και στο απολυτίκιό του: «όθεν της αληθείας υπεραθλήσας, χαίρων ευηγγελίσω και τοις εν Άδη, Θεόν φανερωθέντα εν σαρκί, τον αίροντα την αμαρτίαν του κόσμου και παρέχοντα ημίν το μέγα έλεος». Κι αξιώθηκε ν’ ακούσει στο τέλος το εγκώμιο, που κανείς άνθρωπος δεν άκουσε, απ’ το ίδιο το φοβερό στόμα του Κυρίου και Θεού του, που βάφτισε στον Ιορδάνη ποταμό: «αμήν λέγω υμίν, ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου του βαπτιστού» (Ματθ. ια΄ 11).

Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής είναι η πιο αποπνευματωμένη μορφή της

βυζαντινής αγιογραφίας. Ιστορείται σύμφωνα με την παράδοση, που τον διέδωσε, ως ένα πραγματικό «πτηνόν της ερήμου». Ιδού μια εικόνα του, ιστορημένη απ’ το χέρι και τον κάλαμον ενός αγίου, του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου: «Ήτον κατά την σωματικήν θεωρίαν άγριος και φοβερός και ανόμοιος με τους άλλους ανθρώπους, διά την πολυχρόνιον εν ταις ερήμοις διατριβήν· αυτός είχε τα μαλλία της κεφαλής πεπυκνωμένα και ακτένιστα· αυτός είχε κεκαυμένον υπό του ηλίου το πρόσωπον αυτός ήτον λεπτός εις το σώμα, και τόσον λεπτούς είχε τους βραχίονας και τα πλευρά, ώστε εφαίνοντο ως αράχνη και τα σκέλη του επαρομοίαζαν με τα σκέλη των ακρίδων· η ομιλία του ήτον τραχεία εν ταυτώ και γλυκεία· τραχεία μεν δια το ονειδιστικόν, γλυκεία δε δια το κήρυγμα της μετανοίας· διότι έλεγε προς τους Ιουδαίους: «γεννήματα εχιδνών» (τούτο είναι το τραχύ και άγριον), «ποιήσατε καρπούς αξίους της της μετανοίας» (τούτο είναι το γλυκύ και πράον της ομιλίας). Και διά να είπω καθολικώς, καθώς ήτον η τροφή του Ιωάννου μέλι άγριον, ούτω και η διδασκαλία του ήτο σμιγμένη με γλυκύτητα και με σκληρότητα».

Ακριβώς σ’ αυτή την παράδοση των αγίων Πατέρων στηρίζεται και η σημερινή ορθόδοξη αγιογραφία και εικονογραφεί τον άγιο Πρόδρομο. Ιδού τώρα μια εικόνα του, καμωμένη «δια χειρός Φωτίου Κόντογλου»: «Ίσταται επάνω εις μίαν πέτραν, ως άγριον όρνεον, πτερωτός, με λεπτούς πόδας, φορών κατάσαρκα μηλωτήν εκ δέρματος καμήλου, κοντήν έως ολίγον κάτω από το γόνατον, και επάνωθεν αυτής είναι τυλιγμένος εις ιμάτιον λαδοπράσινον. Η κεφαλή του είναι αναμαλλιασμένη ωσάν άγριος πρίνος… Οι οφθαλμοί περίλυποι, μακράν ατενίζοντες, το στόμα μελαγχολικόν. Η έκφρασίς του είναι αυστηρά, μετά μειλιχίας εγκαρτερήσεως. Η κόμη, πολυπλόκαμος πίπτει επί των ώμων. Τα καλάμια των χειρών και των ποδών είναι άσαρκα, ωσάν των πτηνών. Το πρόσωπόν του είναι λιπόσαρκον και μελαμψόν από τον καύσωνα της ερήμου, τα μαλλιά του και τα γένεια του έχουν τας τρίχας ηγριωμένας από την κακοπάθειαν και τον άνεμον, το όμμα του σκληρόν και πλήρες εγκαρτερήσεως, η μύτη του γυριστή, τα μηλομάγουλά του εξέχοντα, βαθυμάγουλος, μακρόλαιμος με το στήθος του γυμνόν, όπου ξεχωρίζουν τα κόκκαλα κάτω από το μελαψόν δέρμα. Με την δεξιάν κάμνει το σχήμα της ευλογίας και με την αριστεράν κρατεί κοντάρι με σταυρόν και ειλητάριον ανοικτόν… Εις την δεξιάν γωνίαν της εικόνος, επάνω εις μίας πέτραν, ευρίσκεται δοχείον, μέσα εις το οποίον είναι η κομμένη κεφαλή του, εις δε την αριστεράν ένα άγριον δένδρον, μία δρυς… και ανάμεσα εις τα κλωνάρια της φαίνεται σφηνωμένη μία αξίνη, όπου συμβολίζει τα λόγια του προφήτου: “Ήδη δε και η αξίνη προς την ρίζαν των δένδρων κείται” (Ματθ. γ΄ 10). Εις τους ώμους του είναι φυτρωμένες άγριες πτέρυγες αετού, κατά το προφητικόν ρήμα όπου λέγει: “Ιδού εγώ αποστέλλω τον άγγελόν μου προ προσώπου σου, τού κατασκευάσαι την οδόν σου έμπροσθέν σου” (Μαρκ. α΄ 2, Μαλαχ. γ΄ 1). Αι πτέρυγες αύται συνεργούν εις το να φαίνεται το ιερόν τούτο πτηνόν πλέον υπερφυές» (Φ. Κόντογλου, «Έκφρασις», τ. Α΄, σελ. 86-87).

Εβάλαμε αυτά τα δύο κείμενα εδώ, για δύο λόγους: πρώτα-πρώτα, για να φανεί η συνέχεια της παραδόσεως στην Ορθόδοξη Εκκλησία και στις λειτουργικές τέχνες της· κ’ ύστερα, γιατί, βλέποντας με τα μάτια τα πνευματικά την εικόνα ενός αγίου, «κατανυσσόμεθα» και πλησιάζουμε πιο πολύ τη ζωή του, το παράδειγμά του, τη διδασκαλία του· ανοίγουμε τις πνευματικές πύλες των αισθήσεών μας να ’μπει το μήνυμα της λυτρώσεως και της σωτηρίας μέσα μας, κατά το λόγο του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού: «Είδα την ανθρώπινη εικόνα του Θεού και η ψυχή μου εσώθη» (Α΄ λόγος υπέρ των Εικόνων, κεφ. κβ΄).

Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος έχει πολλά ονόματα – στην αγία Γραφή και στην Παράδοση της Εκκλησίας μας. Στην Παλαιά Διαθήκη, προφητικά ονομάζεται «φωνή βοώντος εν τη ερήμω» – κατά τον προφήτη Ησαΐα που λέγει: «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω, ετοιμάσατε την οδόν του Κυρίου, ευθείας ποιείτε τας τρίβους αυτού» (Ησ. μ΄ 3). Από αυτήν την προετοιμασία και την προλείανση της στράτας του Κυρίου ονομάστηκε και «Πρόδρομος», «η φωνή του Λόγου», «ο λύχνος του Φωτός», «ο εωσφόρος (δηλαδή ο αυγερινός) του Ηλίου», «ο φίλος του Νυμφίου» κ.λπ.

Η ονομασία «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω» γεννά μερικά προβλήματα για τον ερμηνευτή του θείου λόγου. Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος γράφει: «Εν δε ταις ημέραις εκείναις παραγίνεται Ιωάννης ο βαπτιστής, κηρύσσων εν τη ερήμω της Ιουδαίας» (Ματθ. γ΄ 1). Ενώ ο Λουκάς σημειώνει: «και ήλθεν εις πάσαν την περίχωρον του Ιορδάνου, κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εις άφεσιν αμαρτιών» (Λουκ. γ΄ 3). Είναι πολύ πιθανόν, τότε, να ήταν έρημος ο τόπος και στα περίχωρα του Ιορδάνη, όπου μαζευόταν ο κόσμος και άκουγε το κήρυγμα του Ιωάννου, κατά το λόγο του ευαγγελιστού Ματθαίου: «Τότε εξεπορεύετο προς αυτόν Ιεροσόλυμα και πάσα Ιουδαία και πάσα η περίχωρος του Ιορδάνου» (Ματθ. γ΄ 5). Ένας παλαιός ερμηνευτής λέγει ότι, επειδή «το ρήμα (το πρόσταγμα δηλ.) εγένετο εν τη ερήμω προς Ιωάννη», γι’ αυτό λέγεται και ότι εκήρυττε το κήρυγμά του στην έρημο. Ο Ευθύμιος Ζιγαβηνός, λέγει, ότι «δύο ερήμους νοούμεν· μίαν την ενδοτέραν, αφ’ ης ήλθεν ο Ιωάννης και εν η εγένετο προς αυτόν το ρήμα Κυρίου, κατά τον Λουκάν, δευτέραν δε την περί τον Ιορδάνην, εφ’ ην εξήλθεν, ην ο Ματθαίος έρημον της Ιουδαίας ωνόμασεν, ο δε Λουκάς περίχωρον του Ιορδάνου». Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, κάνει μια λεπτότατη ερμηνευτική νύξη: «Ει δε θέλει να νοήση τινάς έρημον, τους ερήμους όντας ανθρώπους πάσης θεογνωσίας και αγαθοεργίας, αρμόζει να νοήση περί των ανθρώπων το “φωνή βοώντος εν τη ερήμω”». Κ’ ένας νεώτερος σχολιαστής του Ευαγγελίου, βρισκόμενος κοντά στην άποψη του αγίου Νικοδήμου, έγραψε: «Ο Ιωάννης κράζει στην έρημο. Γιατί δεν υπάρχει έρημος πιο καταθλιπτική από την ακοή των ανθρώπων, που δεν θέλουν ν’ ακούσουν, κι από τα μάτια του κόσμου, που δεν θέλει να δη… Δεν υπάρχουν άνθρωποι περισσότερο τυφλοί, από κείνους που δεν θέλουν να δουν».

Ο Ιωάννης είναι από τους πιο αγαπημένους αγίους της Ορθοδοξίας μας. Κάθε χωριό και κάθε πολιτεία θα ’χει από ’να εκκλησάκι ή ένα μεγαλοπρεπή ναό αφιερωμένο στον άγιο Πρόδρομο. Και τον τιμούν με πολλήν ευλάβεια, κάνοντας ακολουθίες, αγρυπνίες, λειτουργίες, πανηγύρια στη μνήμη του, γιατί είναι κοντά στο Χριστό και στην Παναγία, και γιατί κάνει πολλά θαύματα σ’ όποιον ζητάει με πίστη τη μεσιτεία, την ικεσία και την πρεσβεία του προς το Χριστό. Κι όσοι ακούν και διαβάζουν το βίο του, διδάσκονται πως πρέπει να ’ναι αγνοί και πεντακάθαροι, όπως εκείνος που αξιώθηκε ν’ αγγίξει με τ’ αγιασμένα χέρια του την «κορυφήν του Δεσπότου». Διδάσκονται ακόμα, πως πρέπει να ’ναι ταπεινοί όπως εκείνος, που ενώ άκουγε απ’ το στόμα του Χριστού – πως «κανείς άλλος, δε γεννήθηκεν από γυναίκα τόσο μεγάλος, όσο ο Ιωάννης», αυτός έλεγε σ’ αυτούς που τον άκουγαν: «Δεν ειμ’ εγώ ο Χριστός, ούτε ο Μεσσίας, ούτε ο ήλιος της Δικαιοσύνης. Ειν’ Εκείνος που έρχεται, και δεν είμαι άξιος εγώ, ούτε τα λουριά να σκύψω να του λύσω απ’ τα ποδήματά του». Αν ο Πρόδρομος έσκυβε πιο χαμηλά απ’ τα υποδήματα του Κυρίου, γιατί δεν θεωρούσε τον εαυτό του άξιο, εμείς πόσο πιο χαμηλά δεν πρέπει να σκύβουμε και πόσο πιο ταπεινή γνώμη δεν πρέπει να ’χουμε για τον εαυτό μας!

Όμως, περ’ απ’ όλα αυτά, ο Πρόδρομος είναι το «ουκ έξεστι σοι έχειν την γυναίκα του αδελφού σου». Δηλαδή, μετά το Βαπτιστή Πρόδρομο, έρχεται ο άφοβος ελεγκτής Πρόδρομος. Πόσα «ουκ έξεστί σοι» δε βροντοφωνεί και σήμερα, στον καθένα μας ξεχωριστά: στο γυιό και τη θυγατέρα για την παρεκτροπή· στη μάνα και στον πατέρα, για την απροσεξία και την ενοχή αμέλεια· στον εργάτη για το γογγυσμό και την επιπολαιότητα· στον εργοδότη για κακή μεταχείριση και εκμετάλλευση· στο μαθητή και στο δάσκαλο, στον επαρχιώτη και τον πρωτευουσιάνο, στο μορφωμένο και στον αμόρφωτο, που πατούν πάνω στο Ευαγγέλιο και στο δίκαιο, για να μη ζημιωθούν τα συμφέροντά τους. Σ’ όλους μας έχει να πει κι από ’να ή περισσότερα «ουκ έξεστί σοι» ο αετός της ερήμου. Αλλά πρέπει να ξεβουλώσουμε τ’ αυτιά μας πρώτα καλά, κ’ ύστερα ν’ ακούσουμε και να συνετιστούμε. Γιατί, έτσι πως πορευόμαστε, μακρυά από την Εκκλησία, μακρυά από τη στράτα του Θεού, η τραγική φωνή του μεγάλου ερημίτου, δεν θα ηχεί, παρά ως «φωνή βοώντος εν τη ερήμω». 

Πηγή: Π. Β. Πάσχου, Έρως Ορθοδοξίας, Αποστολική Διακονία 2006

ΤΟ ΓΕΝΕΘΛΙΟ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

24 Ιουνίου  

ΤΟ ΓΕΝΕΘΛΙΟ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

Μόλις ο αρχάγγελος Γαβριήλ άφησε την Παναγία, αφού της ανήγγειλε το χαρμόσυνο μήνυμα του Τόκου της, η Μαρία εκλαμβάνοντας ως απόδειξη των λεγομένων του το γεγονός ότι η εξαδέλφη της Ελισάβετ είχε συλλάβει έσπευσε στην Ιουδαία, στο χωριό [1] όπου κατοικούσαν ο Ζαχαρίας και η Ελισάβετ. Χαιρέτησε την εξαδέλφη της και αμέσως το βρέφος των έξι μηνών που βρισκόταν στα σπλάχνα της Ελισάβετ σκίρτησε από χαρά (Λουκ. 1, 41), γινόμενο ήδη από τότε Πρόδρομος του Σωτήρος Χριστού πριν ακόμα να γεννηθεί. Η Ελισάβετ «επλήσθη» Πνεύματος Αγίου και μιλώντας για λογαριασμό του αγέννητου υιού της, αναφώνησε με θεϊκή έξαρση: «Ευλογημένη είσαι εσύ απ’ τον Θεό, περισσότερο απ’ όλες τις γυναίκες! Ευλογημένο και το παιδί που έχεις στα σπλάχνα σου! Αλλά, πώς μου έγινε αυτή η τιμή να με επισκεφθεί η Μητέρα του Κυρίου μου;» (Λουκ. 1, 44). Η Κυρία Θεοτόκος τής απάντησε με τον γνωστό ευχαριστήριο ύμνο της: «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο…» (Λουκ. 1, 46) [2]. Η Παναγία έμεινε τρεις μήνες κοντά στην Ελισάβετ, βοηθώντας την και συζητώντας μαζί της για όλα τα θαυμαστά του Θεού και επέστρεψε κατόπιν στο σπίτι της στην Ναζαρέτ.

Όταν έφθασε η ώρα να γεννήσει η Ελισάβετ, έφερε στον κόσμο έναν γιο που έγινε δεκτός με χαρές και γιορτές από τους συγγενείς και τους γείτονες. Την ογδόη ημέρα, ενώ γινόταν η περιτομή του νεογέννητου, όλοι ήθελαν να του δώσουν το όνομα του πατέρα του, Ζαχαρία, σύμφωνα με το έθιμο. Η Ελισάβετ όμως πήρε αποφασιστικά τον λόγο και είπε με κατηγορηματικό τόνο: «Όχι, θα ονομασθεί Ιωάννης!» (Λουκ. 1, 59). Οι παρευρισκόμενοι τής αντέτειναν ότι κανείς από τους συγγενείς της δεν έφερε το όνομα αυτό και απευθυνόμενοι με νοήματα στον Ζαχαρία, ο οποίος παρέμενε κουφός και μουγγός από τότε που τον επισκέφθηκε μέσα στο Ιερό ο αρχάγγελος Γαβριήλ (Λουκ. 1, 5-25), ζήτησαν την γνώμη του. Εκείνος τότε ζήτησε μια μικρή πλάκα και έγραψε: «Ιωάννης είναι τ’ όνομα του παιδιού!» (Λουκ. 1, 63). Στην στιγμή λύθηκε η γλώσσα του και, αφού πληρώθηκε από Πνεύμα Άγιο, άρχισε να προφητεύει και ανέπεμψε προς τον Θεό τον Ύμνο αυτό: «Ας είναι ευλογημένος ο Θεός του Ισραήλ! Γιατί ήρθε και λύτρωσε τον λαό Του και για χάρη μας έστειλε έναν δυνατό Σωτήρα από τη γενιά του Δαβίδ, του δούλου Του, όπως ακριβώς είχε πει αιώνες πριν με το στόμα των αγίων Προφητών Του. Μ’ Αυτόν θα μας σώσει από τους εχθρούς μας και από την εξουσία όλων όσοι μας μισούν. […] Κι εσύ, παιδί μου, θα ονομαστείς Προφήτης του Θεού, γιατί θα προπορευθείς πριν από τον Κύριο για να ετοιμάσεις τον δρόμο Του, κάνοντας γνωστή στον λαό Του την σωτηρία με την συγχώρεση των αμαρτιών τους, γιατί ο Θεός μας είναι γεμάτος ευσπλαχνία» (Λουκ. 1, 68-79) [3].

Αυτός που γεννήθηκε πέραν πάσης προσδοκίας από μήτρα στείρα, ανήγγειλε με την γέννησή του, σαν μέσω μιας πνευματικής ανοίξεως, ότι ο Μεσσίας, την έλευση του Οποίου προετοίμαζε επί γης, θα ανανέωνε τους νόμους της στείρας ανθρώπινης φύσεως και θα της άνοιγε τον δρόμο της θεώσεως. Αυτός που κλήθηκε από τον Θεό να γίνει η προπαρασκευαστική φωνή του Λόγου, έλυσε έτσι με την θεοχαρίτωτη γέννησή του την γλώσσα του λευίτη πατέρα του, που είχε δεθεί από έλλειψη πίστης, και έβαλε οριστικό τέλος στις αρχαίες προτυπώσεις και σκιές της Παλαιάς Διαθήκης. Τελευταίος των Προφητών, ο Ιωάννης, ο οποίος κατά την παναληθέστατη μαρτυρία του Κυρίου είναι ο «μέγιστος όλων των ανθρώπων» (Ματθ. 11, 11· Λουκ. 7, 28), είναι επίσης και ο πρώτος των Αποστόλων. Με την γέννησή του την ημέρα αυτή, αρχίζει και λάμπει ως Λαμπάδα του αληθινού Φωτός, ως Αστέρας που αναγγέλλει τον Ήλιο της Δικαιοσύνης και ως Προάγγελος που κηρύσσει την είσοδο του ενσαρκωμένου Λόγου.

Φόβος και θάμβος κυρίευσαν όσους παρευρίσκονταν εκεί και η είδηση του θαύματος διαδόθηκε αστραπιαία σε όλη την Ιουδαία. Το παιδί μεγάλωνε και κραταιωνόταν πνευματικά γιατί το φιλάνθρωπο χέρι του Θεού ήταν αδιάκοπα επάνω του. Μόλις απογαλακτίστηκε και μπόρεσε να περπατήσει [4], έφυγε από το πατρικό του για να ζήσει βαθειά μέσα στην έρημο (Λουκ. 1, 80) ντυμένος με δέρμα καμήλας, με μία δερμάτινη ζώνη στην μέση και τρεφόμενος με ακρίδες και μέλι άγριο (Ματθ. 3, 4· Μάρκ. 1, 6). Αυτός, που ο κόσμος δεν ήταν αντάξιός του, διήγε βίο μεγάλης και ανεκδιήγητης ασκήσεως, δίχως απατηλές μέριμνες, δίχως κοσμική θλίψη, απαλλαγμένος από τα πάθη και τις επιθέσεις της ηδυπάθειας, ατενίζοντας διακαώς στην ενθεωτική παρουσία του Θεού στην καρδιά του και κάνοντας Αυτόν μόνη απόλαυση και παραμυθία του [5]. Φυσικά, και άλλοι προφήτες και άνθρωποι του Θεού είχαν πριν από αυτόν διαμείνει στην έρημο, όπως ο Μωυσής ή ο Ηλίας· ζώντας όμως στην έρημο σαν να ζούσε στον ουρανό, ο Ιωάννης, που ήταν ανώτερος από αυτούς, φανέρωνε με την πρωτόγνωρη απόσυρση αυτή την εκ βαθέων ανανέωση της φύσης, Πρόδρομος της οποίας είχε αυτός μονάχα ορισθεί, και εγκαινίαζε για τους ανθρώπους την δυνατότητα να πολιτεύονται πια ως ένσαρκοι άγγελοι με την παρθενία, την άσκηση και την προσευχή [6].

Διήγε ισαγγελικό βίο στην έρημο (Λουκ. 1, 80) μέχρι τον δέκατο πέμπτο χρόνο της ηγεμονίας Τιβερίου Καίσαρος (Λουκ. 3, 1) [7]. Τότε του μίλησε ο Θεός και του έδωσε εντολή (Λουκ. 3, 2) να επιστρέψει προς τις κατοικημένες και προσβάσιμες περιοχές, για να αναγγείλει με παρρησία την έλευση του Σωτήρος Χριστού και να ετοιμάσει διά του κηρύγματός του την οδό Του, παροτρύνοντας συνεχώς τους ανθρώπους να μετανοήσουν και βαπτίζοντάς τους στον ποταμό Ιορδάνη προς άφεσιν των αμαρτιών τους (Ματθ. 3, 2· Μαρκ. 1, 4· Λουκ. 3, 3). Καθώς όλοι αναρωτιόνταν μήπως ο Ιωάννης ήταν τελικά ο προσδοκώμενος Μεσσίας που περίμενε εναγωνίως μέσα στους αιώνες ο Ισραήλ, εκείνος πήρε τον λόγο και απάντησε με ευθύτητα και με όλη την αλήθεια του θείου Πνεύματος: «Εγώ σας βαφτίζω με νερό. Έρχεται όμως Αυτός που είναι πιο ισχυρός από μένα και που εγώ δεν είμαι καν άξιος να λύσω το λουρί από τα υποδήματά Του. Αυτός πρόκειται να σας βαφτίσει με Άγιο Πνεύμα και με φωτιά…» (Μάρκ. 1, 7-8· Λουκ. 3, 15-18· Ιωάν. 1, 15 και 26-27). Και με άλλους αποκαλυπτικούς λόγους επίσης ανήγγειλε το χαρμόσυνο μήνυμα της Σωτηρίας της εν Ιησού Χριστώ, του Κυρίου ημών (Ματθ. 3, 7-12· Λουκ. 3, 7-14· Ιωάν. 1, 19-43).

Παρά το γεγονός ότι όλες οι προφητείες του Τιμίου Προδρόμου εκπληρώθηκαν, το ουράνιο και πανανθρώπινο μήνυμά του παραμένει ωστόσο μόνιμο και εναργές για την Εκκλησία. Δεν θα πάψει να είναι μέχρι το πλήρωμα του χρόνου ο Πρόδρομος του Σωτήρος, αναγγέλλοντας σε κάθε άνθρωπο που επιθυμεί ειλικρινά να δεχθεί μέσα του τον Χριστό, ότι διά της μετανοίας και της επιστροφής προς την θεία Αγάπη, διά της αρνήσεως των αποχαυνωτικών απολαύσεων αυτού του πρόσκαιρου κόσμου, διά της απόσυρσης στην ιερά ησυχία και την καρδιακή προσευχή, θα μπορούσε να ετοιμάσει μυστικά μέσα του την οδό, από την οποία ο Ιησούς Χριστός θα κάνει την είσοδό Του με την δύναμη του Αγίου Πνεύματος.

Τέλος, ίσως αξίζει να επισημανθεί ότι η ημερομηνία της 24ης Ιουνίου έχει πιθανώς λατινική προέλευση, διότι σύμφωνα με το ρωμαϊκό ημερολόγιο αντιστοιχεί ακριβώς -με μεσοδιάστημα έξι μηνών- με την Γέννηση του Σωτήρος Χριστού. Στις αρχαίες αγιολογικές συλλογές από την Ιερουσαλήμ, η γέννηση του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου εορταζόταν στις 25 Ιουνίου [8].

- Σ Η Μ Ε Ι Ω Σ Ε Ι Σ -

[1] «Αν Καρίμ», κώμη που βρίσκονταν σε απόσταση 6 χλμ. από την Ιερουσαλήμ.

[2] Η γνωστή και προσφιλής στην λατρεία και στον λαό της Εκκλησίας «Ωδή της Θεοτόκου» (βλ. Λουκ. 1, 46-55), με τα θεσπέσια «Μεγαλυνάρια» των έξι στίχων της, ψάλλεται κάθε μέρα στην αρχή της θ΄ ωδής του Όρθρου.

[3] Η θ΄ ωδή του Όρθρου.

[4] Αυτό υποθέτουν ορισμένοι Πατέρες της Εκκλησίας. Κατ’ άλλους ανεχώρησε στην έρημο σε ηλικία δώδεκα ετών.

[5] Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς· «Ὁμιλία εἰς τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Πρόδρομο», PG 151, 510.

[6] Άγιος Σωφρόνιος Ιεροσολύμων· «Ἐγκώμιον τοῦ Τιμίου Προδρόμου», PG 87, 3352. Αυτός είναι ο λόγος που ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος αναπαριστάνεται συχνά με πελώρια φτερά στους ώμους του κατά την παράδοση της ορθόδοξης εικονογραφίας.

[7] Τουτέστιν το έτος 28 ή 29 μ.Χ.

[8] Gérard Garitte (1914-1990· Βέλγος επιστήμονας ιστορικός στο Καθολικό Πανεπιστήμιο του Leuven [στα Ολλανδικά] ή Louvain [στα Γαλλικά]): «Le Calendrier (palestino-géorgien du Sinaiticus 34)», σελ. 259. 

«Νέος Συναξαριστής

της Ορθοδόξου Εκκλησίας»,

Τόμος 10ος (Ιούνιος),

Εκδόσεις «Ίνδικτος»·

Στο χέρι του κρατάει το λιχνιστήρι για να ξεκαθαρίσει το αλώνι του και να συνάξει το σιτάρι στην αποθήκη του·

 

ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 

Κεφ.3,15-18

Το κήρυγμα του Ιωάννη του Βαπτιστή

15 Καθώς ο κόσμος περίμενε κι όλοι σκέφτονταν μέσα τους για τον Ιωάννη, μήπως αυτός είναι ο Χριστός, 16 εκείνος απαντούσε σε όλους κι έλεγε: «Εγώ σας βαφτίζω με νερό, έρχεται όμως αυτός που είναι πιο ισχυρός από μένα και που εγώ δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί απ’ τα υποδήματά του. Αυτός θα σας βαφτίσει με Άγιο Πνεύμα και φωτιά. 17 Στο χέρι του κρατάει το λιχνιστήρι για να ξεκαθαρίσει το αλώνι του και να συνάξει το σιτάρι στην αποθήκη του· το άχυρο όμως θα το κάψει με φωτιά που δε σβήνει ποτέ». 18 Και με πολλές άλλες προτροπές ακόμη κήρυττε στο λαό το χαρμόσυνο μήνυμα.

Ἐγκώμιον εἰς τήν Σύλληψιν τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. Ἁγίου Σωφρονίου Ἰεροσολύμων

Ἐγκώμιον εἰς τήν Σύλληψιν τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. 

Ἁγίου Σωφρονίου Ἰεροσολύμων

Ἃς μιλήσουμε γιὰ τὴ θαυμαστὴ σύλληψη τοῦ Τιμίου Προδρόμου, ἀφοῦ θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι αὐτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς ὅλης διηγήσεως καὶ νὰ βάλει σὲ σειρὰ ὅσα πρόκειται πανηγυρικὰ νὰ ἀναφέρουμε, ἔτσι ὅπως θὰ εὐδοκήσει νὰ μᾶς χαρίσει τὴ δύναμη τοῦ λόγου αὐτὸς ποὺ σήμερα ἐγκωμιάζεται. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἦταν ἀσύμφορο νὰ ἀρχίσουμε τὴν ὁμιλία μας ἀπὸ γεγονότα ποὺ προηγοῦνται. Ἔτσι θὰ δείχναμε ὅτι καὶ πρὶν ἀπὸ τὴ σύλληψή του, αὐτὸς φανερώθηκε πὼς θὰ γίνει μέγας καὶ τρανὸς καὶ πὼς θὰ ὑπηρετήσει τὴν προσδοκία τῶν ἀνθρώπων γιὰ πολὺ πιὸ μεγάλες καὶ σωτήριες ὑποθέσεις, ἐφόσον δὲν θὰ ἔμενε ἄσχετος ἀπὸ τὶς συνέπειες ποὺ εἶχε γιὰ ὅλο το ἀνθρώπινο γένος ἡ πτώση τῶν πρωτοπλάστων. Ἐξαιτίας αὐτῆς τῆς πτώσεως εἴχαμε φτάσει στὸ σημεῖο νὰ ζοῦμε πάνω στὴ γῆ μὲ ἀθλιότητα καὶ νὰ καταλήγουμε στὴ φθορά, σὰν γενικοὶ κληρονόμοι τῆς ἀποφάσεως τοῦ Θεοῦ ποὺ εἶπε: «Χῶμα εἶσαι καὶ στὸ χῶμα θὰ ξαναγυρίσεις» (Γέν. 3, 19).

Αὐτὸ ἦταν ἡ φυσικὴ κατάληξή μας, σὰν καταδίκη της παρακοῆς μας. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἀθλιότητα τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων δὲν ἦταν ἡ μοναδική. Τὴν ἀκολουθοῦσε καὶ ἡ ἀποστασία ἀπὸ τὸ Θεό. Γιατί οἱ ἄνθρωποι λησμονήσαμε τὸν Κύριο καὶ δημιουργό του σύμπαντος Θεὸ καὶ λατρεύαμε πολλὲς φορὲς ἄλλους ἀνθρώπους ποὺ καθόλου δὲν μᾶς ξεπερνοῦσαν στὴν ἁμαρτία καὶ στὴν ἀθλιότητα. Ἄλλες φορὲς πάλι εἴχαμε γιὰ θεοὺς ἀντικείμενα καὶ εἴδωλα ποὺ τὰ κατασκευάζαμε μὲ τὰ ἴδια μᾶς τὰ χέρια. Ἀπὸ ἐκεῖ φτάσαμε νὰ δουλεύουμε στὰ πάθη τῆς ἀτιμίας, ἀφοῦ προσφέραμε τὴν τιμὴ καὶ τὴ λατρεία ποὺ ἅρμοζε μόνο στὸ Θεό, στὰ ἄτιμα εἴδωλα καὶ στοὺς δαίμονες.

Τέτοια κατάπτωση καὶ τέτοια διαστροφὴ εἴχαμε πάθει ποὺ δὲν μποροῦσε νὰ ὑπάρξει μεγαλύτερη ἀπ’ αὐτὴ καὶ ποὺ εἶχε ἀνάγκη νὰ δεχτεῖ θεραπεία τόσο δυνατὴ καὶ τόσο μεγάλη, ἀνάλογη μὲ τὸ μέγεθός της. Καὶ ἡ μοναδικὴ θεραπεία γὶ ’ αὐτὴν τὴν ἀρρώστια ἦταν νὰ μοιάσει ὁ κτίστης καὶ δημιουργὸς Θεὸς μὲ τὰ κτίσματά Του. Νὰ γίνει δηλαδὴ ὁ Θεὸς ἄνθρωπος, ὅμοιος μέ μας, παίρνοντας ἀνθρώπινο σῶμα καὶ ἀνθρώπινη ψυχή. Ἔτσι πῆρε σὰν γνήσιος ἄνθρωπος ὅλα τα ἰδιώματα τῆς ἀνθρώπινης φύσεως, ποὺ εἶναι ἀπαλλαγμένα ἀπὸ τὴν ἁμαρτία. Ἀνέλαβε δηλαδή, ὅλα τα ἀδιάβλητα πάθη τοῦ ἀνθρώπου. Στὸ πρόσωπό Του ἑνώθηκαν τέλεια καὶ πραγματικὰ ἡ θεία καὶ ἡ ἀνθρώπινη φύση καὶ μὲ τὴν ἕνωση αὐτὴ στάθηκε δυνατὸ νὰ διασωθεῖ ὁ ἄνθρωπος, ποὺ κρατιόταν καὶ κρατιέται μὲ τὴ θέλησή του αἰχμάλωτος στὰ ἁμαρτωλὰ πάθη. Ἔτσι δόθηκε ἡ δυνατότητα κάθε ἄνθρωπος νὰ ἀναγεννιέται μέσα στὸ Χριστὸ καὶ νὰ μπορεῖ νὰ ἀποκτήσει τὴν αἰώνια μακαριότητα, γιὰ τὴν ὁποία τὸν προόρισε ὁ Θεὸς ἀπὸ τότε ποὺ τὸν δημιούργησε […]

Αὐτὴ τὴ μακαριότητα ὑποσχέθηκε ὁ Θεὸς νὰ τὴ δώσει στὸν ἄνθρωπο. Ἀνάμεσά σε τέτοιους ἀνθρώπους διακρινόταν καὶ 0 πρεσβύτης καὶ ἱερέας Ζαχαρίας, ποὺ τὰ χρόνια του εἶχαν περάσει καὶ μαζὶ μὲ τὴ σωματικὴ παρακμὴ εἶχαν φέρει καὶ τὸ θάνατο πιὸ κοντά του. Αὐτὸς προσευχόταν στὸ Θεὸ συχνὰ καὶ ἐπίμονα — γιατί ἢ γλώσσα του δὲν εἶχε δεθεῖ — νὰ μὴ στερηθεῖ ἕνα τέτοιο θέαμα, ποὺ ὅλοι το περίμεναν, οὔτε νὰ βρεῖ τὸ θάνατο, ποὺ ἦταν τόσο κοντὰ στὴν πόρτα του, πρὶν νὰ δεῖ τὸ Σωτήρα τοῦ Κόσμου. Αὐτὴν τὴν προσευχὴ πάντοτε τὴν ἔκανε ὁ ἅγιος αὐτὸς γέροντας στὸ Θεό, παρακαλώντας τὸν, τόσο νὰ κάνει ὥστε τὸ φῶς τῆς σωτηρίας νὰ λάμψει γρήγορα, ὅσο καὶ νὰ τοῦ ἐπιτρέψει τοῦ ἴδιου νὰ δεῖ τὴν ἀνατολὴ αὐτοῦ του φωτός.

Καὶ γιὰ νὰ μὴν τὸν ἁρπάξει ὁ θάνατος ἀμέτοχο αὐτῆς τῆς θεωρίας, ἀκριβῶς τὴ στιγμὴ ποὺ θὰ ἔφτανε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου γι’ αὐτήν, αὐτὸς ἔκανε ἀδιάκοπα αὐτὴν τὴν προσευχή, ἀλλὰ περισσότερο τότε ποὺ ὡς ἱερέας πρόσφερε στὸ Θεὸ τὶς λατρευτικές του ὑπηρεσίες, σύμφωνα μὲ τὸ Νόμο. Τὸν παρακαλοῦσε λοιπὸν ἡ πραγματοποίηση αὐτῆς τῆς ὑποσχέσεως νὰ γίνει γρήγορα, ὥστε ὅσο τὸ δυνατὸν πιὸ πνευματικὰ καὶ πιὸ τέλεια, νὰ λυτρωθοῦν ἀπὸ τὸ βάρος τῆς ἁμαρτίας ὅλοι ἐκεῖνοι ποὺ μοιράζονταν μαζί του τὴν ἱερωσύνη. Αὐτὸ τὸ ἔκανε κάθε φορᾶ ποὺ στὸν καιρὸ τῆς ἐφημερίας τοῦ ἔμπαινε στὰ Ἅγια των Ἁγίων νὰ προσφέρει θυμίαμα. Ἐκεῖ ποὺ μιὰ φορὰ τὸ χρόνο ἔμπαινε μονάχα ὁ Ἀρχιερέας, ἔχοντας ραντισμένα τὰ χέρια του μὲ αἷμα καὶ δηλώνοντας ἔτσι τόσο φανερά, μὲ αὐτὴν τὴν πράξη του, τὴ θυσία τοῦ Σωτήρα μᾶς Χριστοῦ, ἡ ὁποία θὰ ἦταν ἡ μοναδικὴ καὶ πραγματικὴ θυσία, ποὺ τὴν πρόσφερε στὸ Θεὸ καὶ πατέρα Τοῦ ὁ ἴδιος καὶ σὰν Ἀρχιερέας καὶ σὰν θύμα, σὰν ἀμνὸς ποὺ θυσιάστηκε γιὰ τὴ σωτηρία ὅλων των ἀνθρώπων.

Μέσα στὰ Ἅγια των Ἁγίων λοιπὸν εἶχε βρεθεῖ ὁ Ζαχαρίας — γιατί ἦταν ἄξιος καὶ εἶχε τὸν ἱερατικὸ βαθμὸ γιὰ μιὰ τέτοια ὑπηρεσία. Καθὼς λοιπὸν βρισκόταν στὸ θυσιαστήριο, δέχτηκε μέσα στὴν ἐπίμονη προσευχή του, τὴν ἐπίσκεψη οὐράνιου ἀγγέλου. Τὸν εἶδε νὰ στέκεται δεξιὰ ἀπὸ τὸ θυσιαστήριο ποὺ προσφερόταν τὸ θυμίαμα καὶ νὰ τοῦ μιλάει γιὰ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ στὴ γῆ, χαρίζοντάς του ἔτσι τὴν πιὸ οὐράνια καὶ πιὸ εὐχάριστη ἀγγελία.

Ὁ Ἄγγελος ποὺ ἔφερε αὐτὰ τὰ σπουδαῖα μηνύματα ἦταν ὁ ἀρχάγγελος Γαβριήλ. Αὐτὸς καὶ μόνο μὲ τὸ ὄνομά του φανερώνει τὴ σημασία ποὺ εἶχαν τὰ μηνύματα ποὺ ἔφερνε. Γιατί αὐτὸς ἦρθε στὸ θυσιαστήριο νὰ ἀναγγείλει θαυμαστὰ γεγονότα, ποὺ θὰ γίνονταν πρὶν ἀπὸ τὴν ἐνανθρώπηση τοῦ Θεοῦ, γιὰ τὴν ὁποία καὶ ὁ ἱερέας Ζαχαρίας τόσο ἐπίμονα παρακαλοῦσε. Αὐτὸν τὸ Ζαχαρία τὸν εἶδε ὁ ἄγγελος τοῦ Θεοῦ νὰ συγκλονίζεται ἀπὸ τὸ ὅραμα τῆς παρουσίας του καὶ κατάλαβε ὅτι ὅσο πιὸ πολὺ φοβόταν τόσο πιὸ πολὺ κλονιζόταν.

Γιατί λέει τὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο: «Ταράχτηκε ὁ Ζαχαρίας βλέποντας τὸν ἄγγελο καὶ ἔπεσε πάνω του φόβος μεγάλος» (Λουκ. 1, 12). Ὁ τρόμος τοῦ Ζαχαρία φανέρωνε ὅτι ἔφτανε ὁ χρόνος ποὺ θὰ σταματοῦσε ἡ ἀπόλυτη ἰσχὺς τοῦ Νόμου τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ ὅτι ἦρθε ὁ καιρὸς ποὺ οἱ ἄνθρωποι θὰ ἀκολουθοῦσαν τὸ δρόμο τοῦ Εὐαγγελίου. Διώχνει λοιπὸν τὸ φόβο ἀπὸ τὸ Ζαχαρία καὶ στὴ συνέχεια τοῦ δίνει τὰ εὐχάριστα μηνύματα. Γιατί ὅσα τοῦ εἶπε δὲν προκαλοῦσαν φόβο ἀλλὰ ἀφοβία καὶ εὐχαρίστηση. Τί τοῦ εἶπε·, «Μὴ φοβᾶσαι Ζαχαρία, γιατί ὁ Θεὸς ἄκουσε τὴν προσευχή σου» (Λουκ. 1,13). Δηλαδή, δὲν τοῦ φώναξε μοναχά: Τί φοβᾶσαι σεβάσμιε γέροντα, τί φοβᾶσαι τώρα ποῦ παίρνεις αὐτὰ ποῦ ζητᾶς; Τί φοβᾶσαι τώρα ποῦ λυτρώνεσαι ἀπὸ τὸ βάρος τῆς νομικῆς λατρείας;

Γιατί ταράζεσαι τώρα ποῦ βλέπεις τὸ φῶς μετὰ ἀπὸ τὴ σκιά; Γιατί μένεις κατάπληκτος τώρα ποῦ βλέπεις νὰ ἑδραιώνονται στὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ ὅσοι κλονίζονταν πρίν; Ἀλλὰ τοῦ εἶπε: Εἶναι ὑπερθαύμαστα αὐτὰ τὰ μηνύματα πού σου φέρνω, δὲν ἐμπνέουν ὅμως φόβο σὲ ὅσους τὰ ἀκοῦνε. Ἔχω νὰ σοῦ ἀποκαλύψω μεγάλα μυστήρια, δὲν πρέπει ὅμως νὰ ταραχτεῖς τώρα ἀκριβῶς ποὺ θὰ τὰ ἀκούσεις. Ἀντίθετα πρέπει νὰ χαρεῖς καὶ νὰ εὐχαριστηθεῖς μαζί μου, γιατί αὐτὰ ἀπὸ τὴ φύση τοὺς εἶναι προξένα χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης. Ἡ λύτρωση τῶν ἀνθρώπων βρίσκεται πιὰ κοντά τους.

Ἔφτασε ἡ ὥρα νὰ σηκωθοῦν οἱ πεσμένοι. Ὁ νόμος βρῆκε τὸ σκοπό του. Ἔχει πιὰ ἀνατείλει ὁ καιρὸς τῆς Θείας Χάριτος. Καὶ πολὺ σύντομα θὰ δεῖς -γιατί βρίσκεται κοντὰ στὰ μάτια σου- Αὐτὸν ποὺ εἶναι τὸ κεφάλαιο ὅλων αὐτῶν πού σου εἶπα. Θὰ δεῖς τὸ Θεὸ Λόγο νὰ σαρκώνεται ἀπὸ τὴν Παρθένο, νὰ γεννιέται, ὅπως ὅλοι ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι καὶ νὰ σώζει ὅλο το ἀνθρώπινο γένος. Καὶ δὲν θὰ θαυμάσεις μόνο αὐτὰ ποὺ τόσο πολὺ ἐπιθύμησες νὰ δεῖς, ἀλλὰ θὰ εὐτυχήσεις καὶ νὰ τὰ ὑπηρετήσεις. Γιὰ νὰ πιστέψεις στὰ λόγια μου, προσθέτω -καὶ σὲ παρακαλῶ νὰ πιστέψεις-  ἀκόμη ἕνα ἀξιοθαύμαστο γεγονὸς καὶ σοῦ ἀποκαλύπτω ὅτι θὰ γίνουν πραγματικότητα ἐκεῖνα γιὰ τὰ ὁποῖα εἶχες χάσει τὴν ἐλπίδα σου.

Ποιὰ εἶναι αὐτά; «Ἡ γυναίκα σου ἡ Ἐλισάβετ, θὰ σοῦ γεννήσει γιὸ καὶ θὰ τὸν ὀνομάσεις Ἰωάννη. Καὶ θὰ δοκιμάσεις, χαρὰ καὶ ἀγαλλίαση καὶ πολλοὶ θὰ χαροῦν γιὰ τὴ γέννησή του. Αὐτὸς θὰ ἀναδειχτεῖ μεγάλος ἐνώπιόν του Κυρίου καὶ δὲν θὰ πιεῖ κρασὶ καὶ οἰνοπνευματώδη ποτά, καὶ θὰ γεμίσει ἀπὸ Ἅγιο Πνεῦμα, ἀπὸ τὸν καιρὸ ἀκόμα ποὺ θὰ βρίσκεται στὴν κοιλιὰ τῆς μάνας του. Καὶ πολλοὺς ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους του Ἰσραήλ, ποὺ ἔχουν ἀπομακρυνθεῖ ἀπὸ τὸ Θεό, θὰ τοὺς ἐπαναφέρει μὲ τὴ μετάνοια στὸν Κύριο καὶ Θεό τους, ποὺ ἔγινε γιὰ χάρη τοὺς ἄνθρωπος. Καὶ αὐτὸς θὰ προπορευτεῖ πρὶν ἀπὸ Αὐτὸν μὲ τὸ πνεῦμα καὶ τὴ δύναμη τοῦ προφήτη Ἠλία, γιὰ νὰ ξαναγυρίσει στὰ παιδιὰ τὶς καρδιὲς τῶν πατέρων τους καὶ νὰ ξαναφέρει στοὺς ἀπειθεῖς το φρόνημα ποὺ ἔχουν οἱ δίκαιοι. Καὶ νὰ ἑτοιμάσει ὅλους αὐτοὺς ποὺ εἶχαν καλὴ προαίρεση ὥστε νὰ δεχτοῦν τὸν Κύριο» (Λούκ, 1,13-18).

Βλέπεις πόσα καὶ πόσο μεγάλα εἶναι αὐτὰ γιὰ τὰ ὅποια ἀγγελικὲς φωνὲς μαρτυροῦν ὅτι θὰ μποροῦσε νὰ καυχηθεῖ ὁ Ἰωάννης, γιατί συνέβηκαν στὴ σύλληψή του καὶ πρὶν ἀκόμη ἀπ’ αὐτήν; […]

Γιατί πῶς θὰ μποροῦσε ποτὲ νὰ μὴν πειστεῖ στὰ χαρμόσυνα αὐτὰ μηνύματα ὁ σεβάσμιος αὐτὸς γέροντας καὶ ἱερέας, ποὺ ὄχι μόνο πίστευε στὸ Νόμο, ἀλλὰ δίδασκε καὶ τοὺς ἄλλους – αὐτὸς ποὺ ἀκόμη ἀνῆκε σὲ κείνους οἱ ὁποῖοι περίμεναν τὸ Μεσσία γιὰ νὰ παρηγορήσει καὶ νὰ σώσει τὸν Ἰσραηλιτικὸ λαὸ καὶ προσευχόταν ἐπίμονα γιὰ τὸν ἐρχομὸ Τοῦ - ἂν δὲν προτύπωνε καὶ δὲν συμβόλιζε ὁ ἴδιος τὴ δυσπιστία ὅλων ἐκείνων, ποῦ στηριγμένοι στὸ Μωσαϊκὸ Νόμο, θὰ ἔμεναν ἔξω ἀπὸ τὴ πίστη στὸ Χριστό; Ἀφοῦ λοιπὸν εἶδε τὸν ἅγιο ἄγγελο νὰ στέκεται πλάι στὸ ἅγιο θυσιαστήριο καὶ ἀπὸ ἐκεῖ νὰ τοῦ λέει ὅσα τοῦ μήνυσε, γιατί δὲν δέχτηκε μὲ ἁπλὴ πίστη ὅσα ἄκουσε καὶ γιατί δὲν ἔδειξε μιὰ τέτοια πίστη, ὅπως σὲ ἀνάλογη περίσταση ἔδειξε ὁ Ἀβραὰμ καὶ ἡ Σάρρα;

Μὰ καὶ ἂν δὲν μποροῦσε νὰ κάνει κάτι τέτοιο, ὁπωσδήποτε ἔπρεπε νὰ δεχτεῖ μὲ ἁπλὴ πίστη ὅτι ὁ Θεὸς μποροῦσε νὰ κάνει, ἂν ἤθελε, ὁποιοδήποτε ἀξιοθαύμαστο καὶ ὑπερφυσικὸ ἔργο. Γιατί τί μπορεῖ νὰ ὑπάρξει στὸν κόσμο ἀπὸ ὅλα τα ὄντα καὶ τὰ γεγονότα, ποὺ ἀπὸ κάποια ἄποψη, δὲν ἔχει καὶ δὲν παίρνει τὴν ὑπόστασή του ἀπὸ τὴν παντοδύναμη θέληση τοῦ Θεοῦ; Αὐτὸ μὲ κάποιον ἄλλο τρόπο θαυμαστὸ δὲν διακήρυξε καὶ ὁ Ἰώβ, ὁ θαυμάσιος αὐτὸς ἄνθρωπος, ὅταν διδάχτηκε ἀπὸ τὸ Θεό, ποὺ τοῦ μίλησε καὶ τὸν βεβαίωσε μέσα ἀπὸ τὸ νέφος; «Κατάλαβα ὅτι ὅλα σου εἶναι δυνατὰ καὶ τίποτα δὲν σοὺ εἶναι ἀδύνατο» (Ἰὼβ 42,2).

Ἐὰν πάλι ὁ Ζαχαρίας νόμιζε ὅτι ἡ φωνὴ ποὺ τοῦ μιλοῦσε ἦταν ἐχθρικὴ καὶ ἐνάντια πρὸς τὸ Θεό, δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ ζητήσει διαβεβαίωση καὶ ἐπεξηγήσεις καὶ νὰ πεῖ: «Πῶς θὰ πειστῶ γι’ αὐτό»; Ἤξερε πολὺ καλὰ ὅτι ὁ διάβολος εἶναι ψεύτης ἀπὸ τὴ φύση του καὶ δὲν ξέρει ποτὲ νὰ λέει τὴν ἀλήθεια. Ἀφοῦ λοιπὸν θὰ ἦταν ψεύτικά τα πρῶτα λόγια του καὶ θὰ ἦταν ἀπατηλὴ ἡ ἐμφάνισή του, δὲν θὰ εἶχε καμιὰ δυσκολία νὰ πεῖ ψέματα καὶ στὴ συνέχεια.

Ἔτσι θὰ κατόρθωνε νὰ ἀποπλανήσει καὶ νὰ παρασύρει σὲ μεγαλύτερα ψέματα καὶ σὲ φρικτότερες ἀπάτες αὐτὸν ποὺ θὰ τὸν εἶχε ξεγελάσει μὲ τὰ πρῶτα του ψέματα. Ἀλλὰ δὲν ἦταν τόσο ἄμυαλος ὁ Ζαχαρίας, αὐτὸς ποὺ θὰ γινόταν πατέρας τοῦ μεγάλου Ἰωάννη. Ἀλίμονο! Ποτὲ δὲν θὰ μποροῦσε ἀπὸ ἄμυαλο πατέρα νὰ γεννηθεῖ αὐτὸς ὁ τόσο γλυκὺς καρπός, ὁ Ἰωάννης, ὁ ὁποῖος τρεφόταν μὲ μέλι, θέλοντας νὰ σημάνει ὅτι γι’ αὐτοὺς ποὺ ἀγαποῦν τὴν ἀνώτερη καὶ πνευματικὴ ζωή, εἶναι πολὺ εὐχάριστος καὶ γλυκὸς ὅποιος τοὺς προσκαλεῖ καὶ τοὺς προτρέπει νὰ τὸν μιμηθοῦν στὴ δική του ζωή, ποὺ τὴν τρέφει καὶ τὴ γλυκαίνει ὁ Θεός.

Ὅπως νομίζω λοιπὸν καὶ ὅπως εἶπα, ὁ σεβάσμιος γέροντας Ζαχαρίας ἔπεσε σὲ ἔκσταση, ὅπως ἄλλοτε ὁ Ἰσαάκ, γιὰ νὰ προτυπώσει ἔτσι τὴν κατάργηση τοῦ Νόμου, μὲ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴ δυσκολία νὰ δεχτοῦν τὸ Χριστὸ ὅσοι τυφλὰ μένουν στὰ διατάγματα τοῦ Νόμου. Ἀκόμα γιατί ἔπρεπε νὰ προαναγγείλει καὶ νὰ φανερώσει ὅτι τὰ ἔθνη θὰ δεχτοῦν τὴ βροντερὴ φωνὴ τοῦ Εὐαγγελίου, ποὺ θὰ ἀκουστεῖ σὲ ὅλα τα πέρατα τῆς γῆς καὶ θὰ φέρει τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ στοὺς ἀνθρώπους.

Ὁ μεγάλος λοιπὸν αὐτὸς ἱερέας μέσα βαθιὰ στὴ ψυχὴ τοῦ δυσπίστησε μυστικὰ καὶ πιὸ μυστικὰ χάνει τὴ φωνή του, γιὰ νὰ φανερώσει μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ πόσο παράλογη θὰ εἶναι ἡ δυσπιστία τῶν Ἰουδαίων. Καὶ μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι ὁ Ἰωάννης, ὁ Πρόδρομος τοῦ Θεοῦ Λόγου, γεννιέται ἀπὸ τὸ Ζαχαρία καὶ εἶναι κληρονόμος τῶν ἀρετῶν τοῦ πατέρα του. Αὐτὸ φανερώνεται καὶ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ θεϊκὰ λόγια, ποὺ ἀργότερα εἶπε ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, δηλαδὴ ὅτι «κάθε δέντρο γνωρίζεται ἀπὸ τὸν καρπό του, γιατί δὲν μπορεῖ ἕνα ἄχρηστο καὶ σάπιο δέντρο νὰ φέρει καλοὺς καρποὺς» (Ματθ. 7,18). Καὶ θὰ μποροῦσα νὰ πῶ ὅτι ὅποιος δὲν θελήσει νὰ δώσει ἕνα τέτοιο νόημα στὴ δυσπιστία τοῦ σεβάσμιου γέροντα Ζαχαρία, θὰ ἀποδειχτεῖ ὅτι εἶναι κατὰ τὴν ἀρετὴ πολὺ πιὸ μικρὸς ἀπὸ τὴν Ἐλισάβετ.

Γιατί ἐκείνη, ἂν καὶ δὲν ἄκουσε ποτὲ τὰ λόγια τοῦ ἀγγέλου, οὔτε τῆς τὰ διηγήθηκε ὁ Ζαχαρίας - ἀφοῦ ἔφτασε πιὰ ἄφωνος στὸ σπίτι τοῦ - μπόρεσε νὰ γνωρίσει τὴν πραγματικὴ κατάσταση τῆς Παρθένου Μαρίας, ὅταν τὴν ἐπισκέφτηκε καὶ συναντήθηκαν. Γι’ αὐτὸ καὶ μόλις δέχτηκε τὸ χαιρετισμό της, ἀμέσως τὴν κήρυξε Θεοτόκο, δηλαδὴ πραγματικὴ Μητέρα τοῦ Θεοῦ, λέγοντας μεγαλόφωνα: «Εὐλογημένη εἶσαι σὺ ἀπὸ τὸ Θεό, περισσότερο ἀπ’ ὅλες τὶς γυναῖκες. Καὶ εὐλογημένο εἶναι τὸ παιδὶ ποὺ φέρνεις στὰ σπλάχνα σου. Καὶ γιὰ ποιὰ ἀρετὴ ἢ ἀξία μου, ἔγινε σὲ μένα αὐτὴ ἡ τιμή, νὰ ’ρθει ἡ Μητέρα τοῦ Κυρίου στὸ σπίτι μου; Γιατί νά, ποὺ πραγματικά, μόλις ἄκουσά τα λόγια τοῦ χαιρετισμοῦ σου, σκίρτησε τὸ βρέφος χαρούμενο μέσα στὴν κοιλιά μου» (Λουκ. 1,42-44). Καὶ στὴ συνέχεια τὴ μακάρισε ἐπάξια λέγοντας: «Καὶ εἶναι μακάρια ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ δεῖ νὰ πραγματοποιοῦνται στὴ ζωὴ τῆς ὅσα τῆς φανέρωσε καὶ τῆς ὑποσχέθηκε ὁ Κύριος» (Λουκ. 1,45).

Ἔτσι, ὄχι μόνο μὲ τὴ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος γνώρισε ἡ Ἐλισάβετ ποιὸν κυοφοροῦσε ἡ Παρθένος Μαρία, ἀλλὰ ἦταν τόσο καλὰ πληροφορημένη, ὥστε νὰ γνωρίζει καὶ ὅλα ἐκεῖνα ποὺ εἶχε φανερώσει καὶ ὑποσχεθεῖ ὁ Θεὸς σ’ αὐτὴ μὲ τὸν ἄγγελό του. Αὐτὸ πραγματικὰ θὰ μποροῦσε νὰ θεωρηθεῖ κάτι ἀπίθανο καὶ ἀπίστευτο.

Ὁ Ζαχαρίας ἑτοιμάστηκε ἀπὸ τὸ Θεὸ καὶ στάθηκε στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ ἕνα τέλειο καὶ κατάλληλο ὄργανο. Αὐτὸ τὸ φανερώνει ὄχι μόνο το γεγονὸς ὅτι στάλθηκε στὸ Ζαχαρία ὁ ἴδιος ἄγγελος ποὺ ἀξιώθηκε νὰ διακονήσει τὸ μυστήριο τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου καὶ εἶχε τὸ ἱερὸ προνόμιο νὰ τοῦ ἀναγγείλει τὴ γέννηση τοῦ Ἰωάννη, ποὺ θὰ ἦταν συγγενής του Κυρίου, ἀλλὰ τὸ ἐπιβεβαιώνουν καὶ αὐτὰ ποὺ ὁ ἴδιος ὁ Ζαχαρίας εἶπε προφητικὰ γιὰ τὸ Χριστό, μὲ τὴν ὠδὴ ποὺ ἔψαλε, ὅταν γεννήθηκε ὁ Ἰωάννης. […]

Ἀκόμη τὸ πνευματικὸ ἀνάστημα τοῦ Ζαχαρία φανερώνεται ἀπ’ αὐτὰ ποὺ ὁ ἴδιος προφήτεψε γιὰ τὸ παιδὶ τοῦ λέγοντας: «Καὶ σὺ παιδί μου, θὰ ὀνομαστεῖς προφήτης τοῦ Ὑψίστου. Γιατί θὰ προηγηθεῖς πρὶν ἀπὸ τὸν Κύριο, γιὰ νὰ ἑτοιμάσεις στὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων τοὺς δρόμους Του, γιὰ νὰ κάνεις γνωστὴ στὸ λαὸ Τοῦ τὴ σωτηρία ποὺ θὰ ἔρθει μὲ τὴ συγχώρεση τῶν ἁμαρτιῶν τους, χάρη στὸ μεγάλο ἔλεος τοῦ Θεοῦ μᾶς» (Λουκ. 1,76-78). Καὶ αὐτὰ ὅλα δὲν τὰ εἶπε ἀπὸ τὴν καρδιά του, μὲ τὶς δικές του δηλαδὴ δυνάμεις, ἀλλὰ γέμισε ἀπὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Αὐτὸ εἶναι γραμμένο στὰ ἱερὰ Εὐαγγέλια ποὺ λένε γι’ αὐτόν: «Καὶ ὁ Ζαχαρίας, ὁ πατέρας του, πληρώθηκε μὲ Ἅγιο Πνεῦμα καὶ εἶπε αὐτὰ τὰ προφητικὰ λόγια» (Λουκ. 1,67). Εἶναι λοιπὸν φανερὸ πὼς δὲν θὰ μποροῦσε ὁ Ζαχαρίας νὰ πληρωθεῖ μὲ Ἅγιο Πνεῦμα, ἐὰν δὲν ἦταν ἀξιόπιστος καὶ δεκτικός του Ἁγίου Πνεύματος. Οὔτε θὰ γινόταν πατέρας τοῦ Ἰωάννη, ἂν δὲν ἦταν ἄξιος γιὰ μιὰ τέτοια τιμή.

Ὅλα αὐτὰ λοιπόν, ποὺ προηγήθηκαν ἀπὸ τὴ σύλληψη τοῦ Ἰωάννη, φανερώνουν ὅτι αὐτὸς πραγματικὰ ὑπῆρξε πιὸ μεγάλος ἀπὸ ὅλους τους ἀνθρώπους, πρὶν ἀκόμα συλληφθεῖ. Ἔτσι λοιπὸν καὶ ὁ ἴδιος ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ἡ Αὐτοαλήθεια, ἔδωσε γιὰ τὸν Ἰωάννη μιὰ τέτοια μαρτυρία, ὥστε κανένας νὰ μὴν ἰσχυριστεῖ ὅτι ὁ Ἰωάννης εἶναι μικρότερος ἀπὸ κάποιον ἄλλο ἄνθρωπο, ἐπειδὴ δὲν θὰ εἶχε γεννηθεῖ ἀπὸ γονεῖς τόσο μεγάλους καὶ ἐπιφανεῖς. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἐπιδίωκε καὶ τὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο, μὲ ὅσα εἴπαμε πιὸ μπροστά, ἔχοντας τὴν πρόθεση νὰ ἀποστομώσει κάθε ἕναν ποὺ θὰ ἤθελε νὰ ἀμφισβητήσει τὴ μοναδικότητα καὶ τὸ μεγαλεῖο του Ἰωάννη. «Καὶ ἦταν καὶ οἱ δυό τους δίκαιοι ἐνώπιόν του Θεοῦ, γιατί ζοῦσαν σύμφωνα μὲ τὶς ἐντολὲς καὶ τὰ προστάγματα τοῦ Κυρίου καὶ τηροῦσαν ὅλες τὶς ἐντολὲς Τοῦ» (Λουκ. 1,6).

Τί σημαίνει αὐτό; Αὐτὴ ἡ εὐαγγελικὴ μαρτυρία ποὺ ἀναφέρεται στοὺς γονεῖς τοῦ Ἰωάννη, τὸ Ζαχαρία καὶ τὴν Ἐλισάβετ, φανερώνει ὅτι αὐτοὶ ζοῦσαν πάνω στὴν ἀκρόπολη τῶν ἀρετῶν καὶ γι’ αὐτὸ ξεχώριζαν ἀνάμεσα στοὺς ἄλλους ἀνθρώπους γιὰ τὶς ἀρετές τους. Γιατί ἡ εὐαγγελικὴ αὐτὴ μαρτυρία, ποὺ δὲν μεροληπτεῖ καὶ δὲν προσωποληπτεῖ, δὲν τοὺς ἀποκάλεσε μόνο δίκαιους, ἀλλὰ πρόσθεσε καὶ τὸ «ἐνώπιόν του Κυρίου», ποὺ σημαίνει ὅτι αὐτοὶ προσπαθοῦσαν μὲ κάθε τρόπο νὰ εἶναι καὶ νὰ φαίνονται δίκαιοι στὸ Θεό, σύμφωνα μὲ τὸν εὐαγγελικὸ νόμο. Γιατί μὲ τὰ προφητικά τους χαρίσματα, πρέπει νὰ ὑπολογίζουμε ὅτι εἶχαν ἀξιωθεῖ νὰ ἔχουν εὐαγγελικὸ φρόνημα καὶ πρὶν ἀπὸ τὸ εὐαγγέλιο.

Καὶ ἀφοῦ ἦταν τέτοιοι, προσπαθοῦσαν μὲ τὸ ἀριστερό τους χέρι νὰ κρύβουν τὴν εὐάρεστη στὸ Θεὸ πολιτεία τους, δηλαδὴ ὅ,τι ἔκανε τὸ δεξί τους χέρι (Ματθ. 6,3). Καὶ ἔτσι ἔφταναν μὲ τὸ ἔργο καὶ μὲ τὴν πράξη τους νὰ ἐφαρμόζουν τὸ εὐαγγελικὸ πρόσταγμα. Σ’ αὐτὴ τὴν εὐαγγελικὴ μαρτυρία γιὰ τὸ Ζαχαρία καὶ τὴν Ἐλισάβετ, μὲ πολλὴ σαφήνεια φανερώνεται ὅτι αὐτοί, κατὰ ἄψογο τρόπο, ἐφάρμοζαν ὅλες τὶς ἐντολὲς καὶ τὶς διδασκαλίες τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου. Καὶ ἔτσι μᾶς δείχνουν ὅτι ὅσοι βαδίζουν σύμφωνα μὲ τὸ νόμο, εἴτε τὸν τῆς Παλαιᾶς εἴτε τὸν τῆς Καινῆς Διαθήκης, στεφανώνονται μὲ τὰ βραβεῖα ποὺ θεσμοθετοῦσε ἡ παλαιὰ νομοθεσία καὶ λαμπρύνονται γιὰ τὶς ὕψιστες ἀρετές, ποὺ χαρίζει τὸ εὐαγγελικὸ πολίτευμα.

Τέτοιοι ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εἶναι καὶ νὰ φαίνονται αὐτοὶ ποὺ γέννησαν τὸν Ἰωάννη, γιατί ὁ Ἰωάννης ἐπρόκειτο νὰ ἀναδειχτεῖ μεσίτης ἀνάμεσα στὴν Παλαιὰ καὶ στὴν Καινὴ Διαθήκη καὶ νὰ γίνει φορέας πραγματικὸς ὅλων των ὕψιστων ἀγαθῶν ποὺ ἀποκαλύπτονται μέσα καὶ στὶς δυὸ Διαθῆκες. Καὶ βέβαια ἔχει ὁμολογηθεῖ ὅτι στὸ πρόσωπο τοῦ Ἰωάννη βρῆκε τὸ τέλος της ἡ Παλαιὰ Διαθήκη. Γιατί ὁ Ἰωάννης βρίσκεται στὸ τέλος τοῦ χοροῦ τῆς Παλαιὸς Διαθήκης. Ἔτσι ἄλλωστε λέγεται ἀπὸ πολλοὺς ὅτι ὅλοι οἱ προφῆτες προφήτεψαν μέχρι τὸν Ἰωάννη τὸ Βαπτιστή. Καὶ ἀκόμη ὁ Ἰωάννης θεωρεῖται ἡ ἀρχὴ τῆς Νέας Διαθήκης -ἐπειδὴ αὐτὸς προπορεύτηκε ἀπὸ τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ- ποὺ τὴν ὑπέγραψε μὲ τὸ αἷμα Του.

Πραγματικά, ὁ Ἰωάννης προηγήθηκε ἀπὸ ὅλους τους Ἀποστόλους, ἐπειδὴ πραγματικὰ εἶχε ἀποσταλεῖ νὰ βαδίσει πιὸ μπροστὰ ἀπὸ τὸ Χριστὸ καὶ νὰ γίνει ἡ ἀπαρχὴ ὅλων των ἁγίων ποὺ θὰ κήρυτταν τὸν ἐρχομὸ τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Γιατί αὐτὸς εἶχε πρῶτος διαταχτεῖ νὰ ἐξαγγείλει τὸν ἐρχομὸ τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, πρὶν ἀπὸ τὸ Χριστό. Καὶ θὰ μπορούσαμε νὰ ἰσχυριστοῦμε ὅτι ἀπὸ τὶς ἡμέρες τοῦ Ἰωάννη τοῦ Βαπτιστῆ, «ἡ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν βιάζεται καὶ βιαστὲς ἁρπάζουν αὐτὴ» (Ματθ. 11,12) καὶ ὁ πρῶτος βιαστὴς τῆς ὑπῆρξε ὁ Ἰωάννης, ποὺ μᾶς φανέρωσε μὲ τὸ παράδειγμά του ὅτι ὅλοι μποροῦμε νὰ τὴν κατακτήσουμε, ἂν συμμορφώσουμε τὴ ζωή μας μὲ τὶς εὐαγγελικὲς ἀλήθειες.

Καὶ συλλαμβάνεται στὴν κοιλιὰ τῆς ἁγίας μάνας του, ποὺ ἦταν κοσμημένη μὲ προφητικὸ χάρισμα, ἀπὸ τὸν ἱερέα καὶ προφήτη πατέρα του, ποὺ τὸν κοσμοῦσαν καὶ χίλιες δυὸ ἄλλες λαμπρὲς ἀρετὲς καὶ ἰδιαίτερά το φιλόθεο φρόνημά του. Ποιός; Ὁ Ἰωάννης ποὺ μόνος ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ἀξιώθηκε νὰ προφητέψει, ὄντας ἀκόμα στὴν κοιλιὰ τῆς μάνας του. Αὐτὸς ἀξιώθηκε νὰ ἀναγνωρίσει τὸ Δεσπότη Χριστό, ποὺ βρισκόταν μέσα στὴν κοιλιὰ τῆς Παρθένου καὶ ἔτσι νὰ γίνει ὁ μόνος ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους πού, ἐνῶ βρισκόταν στὴν κοιλιὰ τῆς μάνας του, κυοφόρησε ὁ ἴδιος το Ἅγιο Πνεῦμα. Μᾶς ἔδωσε ἔτσι τὴ θαυμαστὴ πραγματικότητα ἑνὸς βρέφους ποὺ ἔφερε κυοφορούμενο. Ἦταν κυοφορούμενος στὴ στείρα μάνα του καὶ κυοφοροῦσε τὴ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Κυοφόρησε ὁ ἴδιος τὴν προφητεία καὶ πρὶν νὰ κυοφορηθεῖ καὶ νὰ γεννηθεῖ, γέννησε χάρισμα πνευματικό. Γιατί πραγματικά, ὅπως λέει ὁ προφήτης τοῦ Θεοῦ Ἠσαΐας (Ἡσ. 26,17-18), οἱ προφῆτες δέχονται τὸ προφητικὸ μήνυμα καὶ τὸ κρατοῦν μέσα τους μὲ ὠδίνη. Καὶ ὅταν μετὰ ἔρθει ὁ καιρὸς νὰ διακονήσουν τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, φανερώνουν στοὺς ἀνθρώπους τὸ νόημα τοῦ προφητικοῦ μηνύματος, ποὺ τὸ κρατοῦσαν μέσα τους μυστικό, σὰν νὰ φέρνουν παιδὶ στὸν κόσμο. Αὐτὴ ὅμως τὴν καθιερωμένη προφητικὴ διαδικασία, ὁ Ἰωάννης τὴν ἀκολούθησε μετὰ τὴν παράδοξη σύλληψή του. Ὅπως εἴπαμε, εἶχε συλληφθεῖ στὴν ἄγονη μήτρα τῆς γριᾶς μάνας του, ὅπου εἶχε σπαρεῖ ἀπὸ τὸ γέρο πατέρα του.

Καὶ ἀπὸ τότε ἡσύχαζε ἀναγκαστικὰ μέχρι τὴ συνάντηση τῆς Παρθένου μὲ τὴ μητέρα του, μιὰ καὶ αὐτὸ τοῦ ζητοῦσε ἡ μητρικὴ στοργὴ καὶ ἀσφάλεια. Ἐκεῖνος ὅμως δὲν ἤθελε νὰ κρατάει τὴ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ποὺ εἶχε μέσα του, ἀδρανῆ, γιατί εἶναι βέβαιο, ὅπως μᾶς τὸ ’χει μαρτυρήσει καὶ ὁ ἄγγελος, ὅτι ἦταν γεμάτος ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, ὄντας ἀκόμη μέσα στὴν κοιλιὰ τῆς μάνας του. Γι’ αὐτὸ καὶ ὅταν εἶχαν περάσει οἱ πέντε μῆνες τῆς κυοφορίας του, ἡ μάνα τοῦ ἐξακολουθοῦσε νὰ κρύβει τὸν ἑαυτό της ἀπὸ τὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ μὴ θέλει νὰ φανερώσει ὅτι θὰ γίνει μητέρα. Οἱ πέντε αὐτοὶ μῆνες ἔχουν μιὰ ἀντιστοιχία στὰ πέντε αἰσθητήρια τοῦ ἀνθρώπου, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προσπαθοῦσε νὰ ξεφύγει καὶ ἡ Ἐλισάβετ, ὅταν μαζὶ μὲ τὸν ἑαυτό της, προσπαθοῦσε νὰ κρύψει καὶ τὸν προφήτη ποὺ κρατοῦσε μέσα της, ἂν καὶ βιαζόταν ἐκεῖνος νὰ φανερωθεῖ.

Ἔφτασε λοιπὸν καὶ ὁ ἕκτος μήνας καὶ παρουσιάστηκε ἡ Παρθένος νὰ φέρει στὴν κοιλιὰ τῆς κυοφορούμενο τὸ Δημιουργὸ ὅλης της κτίσεως. Γιατί αὐτὴ συνέλαβε στὸν ἕκτο μήνα τῆς κυοφορίας τὶς Ἐλισάβετ Αὐτὸν ποὺ δημιούργησε ὅλο τὸν ἄλλο κόσμο σὲ ἕξι ἡμέρες καὶ ἰδιαίτερα τὸν ἄνθρωπο τὴν ἕκτη ἡμέρα. Αὐτὸν ποὺ ἀναγέννησε τὸν ἄνθρωπο μὲ τὸ σταυρό Του, ὅταν ἐκεῖνος εἶχε πιὰ ἐξαχρειωθεῖ ἀπὸ τὶς ἁμαρτίες του. Τότε πιὰ ὁ Ἰωάννης δὲν κρατήθηκε μέσα στὴν ἡσυχία του. Οὔτε δέχτηκε νὰ σιωπήσει, αὐτὸς ποὺ ἦταν ἡ φωνὴ τοῦ Λόγου, μπροστὰ στὸν παρόντα Λόγο. Ἔτσι καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν ὥρα τοῦ ἔγινε προάγγελος τοῦ ἐρχομοῦ τοῦ Χριστοῦ, γιατί δὲν στάθηκε ἱκανὸ νὰ τὸν ἐμποδίσει τίποτα, οὔτε καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν μποροῦσε νὰ χρησιμοποιήσει τὴ γλώσσα του, σὰν κυοφορούμενο βρέφος.

Μὲ τὰ σκιρτήματά του φώναζε καὶ διαλαλοῦσε ὅτι τώρα βρίσκεται μπροστά Του Αὐτὸς ποὺ θὰ μᾶς ἐλευθερώσει ἀπὸ τὰ δεσμὰ τὶς ἁμαρτίας. Ἔτσι, χαρίζοντας σὲ μᾶς σκιρτήματα ἀγαλλιάσεως γιὰ τὴν ἀποδέσμευσή μας ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς ἁμαρτίας, χαιρόταν καὶ ἀγαλλιοῦσε καὶ ἐκεῖνος, μὲ τὴ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ κήρυττε ὅτι ἔφτασε Αὐτὸς ποὺ θὰ ἀφαιρέσει κάθε δάκρυ ἀπὸ τὰ πρόσωπά μας καὶ θὰ χαρίσει σταθερὴ εἰρήνη καὶ ἀγαλλίαση σ’ ὅλο τὸν κόσμο. Ἅπλωνε ἐνδεικτικά το δάκτυλό του καὶ φανέρωνε τὸν Ἀμνὸ τοῦ Θεοῦ, ποὺ θὰ σφαγιαστεῖ γιὰ μᾶς τὰ ἀγριοκάτσικα, γιὰ τὶς ἁμαρτίες ὅλων μας καὶ θὰ σηκώσει στοὺς ὤμους Τοῦ τὴν ἔνοχη γιὰ τὶς ἁμαρτίες ὅλου του κόσμου.

Ἅπλωσε καὶ τὰ δυό του χέρια καὶ μ’ αὐτὸ τὸν τρόπο κήρυξε, πρὶν ἀπὸ τὴν ὥρα του, τὸ τρόπαιο τοῦ Σταυροῦ. Τὸ τρόπαιο ποὺ ἦρθε νὰ στήσει ἐνάντια στοὺς δαίμονες Αὐτὸς ποὺ τώρα βρίσκεται μέσα στὴν κοιλιὰ τῆς Παρθένου. Στάθηκε ὁ Ἰωάννης ὄρθιος μέσα στὴν κοιλιὰ τῆς μάνας του καὶ μὲ τὴ στάση τοῦ αὐτὴ κελαηδοῦσε μυστικὰ τὴν ἐξανάσταση ὅλων των ἀνθρώπων ἀπὸ τὸν Ἅδη. Τὴν ἐξανάσταση ποὺ χάρισε μὲ τὸ νὰ κρυφτεῖ τότε στὸν τάφο Αὐτὸς ποὺ τώρα κρύβεται μέσα στὴν ἄσπορο μήτρα τῆς μάνας του. Καὶ σὰν νὰ μάλωνε ὁ Ἰωάννης μὲ τὴ μάνα τοῦ τῆς ἔλεγε πώς, ἐνῶ ἐκεῖνος θέλει ὅλα αὐτὰ νὰ τὰ κηρύξει, ἐκείνη θὰ φανεῖ ὅτι τὸν ἐμποδίζει μὲ τὰ φυσικὰ δεσμὰ τῆς μήτρας καὶ τὸν κρατᾶ, παρὰ τὴ θέλησή του, δέσμιο, ἕκτος ἂν συμφωνήσει νὰ τοῦ δανείσει ἀμέσως τὴ φωνή της καὶ ἡ ἴδια πλέον νὰ διακηρύξει ὅλα αὐτὰ πρὸς τὴν Ἁγία καὶ Μακαρία Παρθένο.

«Εὐλογημένος εἶναι ὁ καρπὸς τῆς κοιλιᾶς σου. Καὶ πῶς ἦταν νὰ ἔρθει ἡ μητέρα τοῦ Κυρίου μου σὲ μένα»; Αὐτὸ τὸ κήρυγμα εἶναι τοῦ Ἰωάννη, ἔστω καὶ ἂν ἔχει διακηρυχτεῖ ἀπὸ τὸ στόμα τῆς Ἐλισάβετ. Γιατί μέσα σ’ αὐτὸ τὸ κήρυγμα ἦταν ἡ ἴδια καὶ ἀπαράλλακτη ἐκείνη συγγενικὴ φωνὴ ποὺ μίλησε στὸ Χριστό, ὅταν Ἐκεῖνος ἦρθε στὸν ποταμὸ Ἰορδάνη, ὅπου ὁ Ἰωάννης βάπτιζε τοὺς ἀνθρώπους, γιὰ νὰ βαπτιστεῖ ἀπὸ αὐτὸν καὶ ὁ Ἴδιος. Μ’ αὕτη τὴ φωνὴ φώναξε τότε ὁ Ἰωάννης στὸ Χριστό, ὅταν τὸν εἶδε νὰ πλησιάζει: «Ἐγὼ ἔχω ἀνάγκη νὰ βαπτιστῶ ἀπὸ σένα καὶ σὺ ἔρχεσαι σὲ μένα»; Εἴδατε λοιπὸν τὴ συγγένεια τῆς φωνῆς; Αὐτὸς πραγματικὰ εἶναι ποὺ μίλησε τότε καὶ ποὺ μιλάει καὶ τώρα. Τότε μίλησε μὲ τὸ δικό του στόμα καὶ τώρα μιλάει μὲ τὸ στόμα τῆς μητέρας του.

«Τὸ θεϊκὸ λυχνάρι, ὁ Τίμιος Πρόδρομος», ἔκδ. Ἑτοιμασία, Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου- Καρέας 1984, σ.263-353. (ἀποσπάσματα)

πηγή