Σταυρώσου ἐπάνω εἰς τὸν σταυρὸ τῆς προσευχῆς

 

Σταυρώσου ἐπάνω εἰς τὸν σταυρὸ τῆς προσευχῆς.

182. Ἐὰν ἔχεις αἰσθανθεῖ ὅτι ὁ νοῦς σου ἑνώθηκε μὲ τὴν καρδιά σου καὶ δὲν εἶσαι πλέον διχασμένος ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, ἀλλὰ ἀποτελεῖς κάτι ἑνιαῖο και ἀμέριστο ,ἡ δὲ χάρις τοῦ Χριστοῦ ἐσκίρτησε ἐντός σου, τότε φύλαξε τὸ δῶρο τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὲ πολὺ ἐπιμέλεια. 

Ἂς γίνει τὸ κυριότερο σοῦ ἔργο ἡ προσευχὴ καὶ ἡ μελέτη τῶν θείων βιβλίων. 

Οἱ ὑπόλοιπες ἐργασίες ἂς ἔχουν δευτερεύουσα θέση. 

Ὁ δὲ ἱερὸς κόσμος τῆς ψυχῆς σου (τὰ καλὰ νοήματα), ως σκίρτημα τοῦ Ἁγ.Πνεύματος, εἶναι λεπτὸς καὶ γιὰ αὐτὸ ἀποχωρεῖ ἀπ' τὴν ψυχὴ ἡ ὁποία συμπεριφέρεται ἀπερισκέπτως, καὶ ἀπροσέκτως ἐνώπιον τοῦ διαταράσσει τὴν εἰρήνη, διασπᾶ τὴν ἀφοσίωση, μὲ τὶς ὑποχωρήσεις πρὸς τὴν ἁμαρτία κ ἐπιτρέπει σὲ αὐτὴν τὴν ἀμέλεια. 

Ταυτοχρόνως μὲ τὴν ἀποχώρηση τοῦ εὐλογημένου αὐτοῦ κόσμου ἀποχωρεῖ ἀπ' τὴν ἀναξία αὐτὴ ψυχὴ καὶ ἡ εὐλογημένη προσευχή, ἡ φρουρὸς αὐτῆς καὶ τότε ὁρμοῦν σὲ αὐτὴ ὡς θηρία τὰ πάθη γιὰ νὰ ξεσχίσουν τὸ αὐτόμολον θῦμα, τὸ ἐγκαταλελειμμένο ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Ἐξ αἰτίας τῆς λαιμαργίας, ἰδίως τῆς μέθης, ὁ ἅγιος αὐτὸς κόσμος τῆς ψυχῆς θὰ παύσει νὰ λειτουργεῖ ἐντός σου. 

Ἐπιπλέον καὶ ἐξ αἰτίας τῆς ὀργῆς καὶ τοῦ θυμοῦ γιὰ ἀρκετὸ χρόνο θὰ ἀποχωρήσει ὁ κόσμος αὐτός. Ἂν ἐπιτρέψεις στὸν ἑαυτό σου κάποια αὐθάδεια θὰ διακοπεῖ ἡ λειτουργία του πρὸς καιρό. Ἂν ἀγαπήσεις κάτι γήινο ἢ ἐργόχειρο, ἢ ἰδιαιτέρως προτιμήσεις ἐμπαθῶς κάποιον ἄνθρωπο, ὁ ἀγιος αὐτὸς κόσμος γιὰ τὸν ὁποῖον κάνουμε λόγο ὁπωσδήποτε θὰ ἀποχωρήσει. Ἂν σκεφτεῖς μέσῳ τῆς φαντασίας καὶ λογισμὸ πορνείας, ὁ κόσμος αὐτὸς θὰ σὲ ἐγκαταλείψει ἐπὶ πολύ, παρὰ πολὺ καιρό, γιατί δὲν ἀνέχεται ἁμαρτωλὴ δυσοσμία. Θὰ ζητήσεις τὸν γλυκὺ καὶ ὡραῖο αὐτὸ κόσμο καὶ δὲν θὰ τὸν βρεῖς εὔκολα. Θὰ θρηνήσεις γιὰ τὴν ἀπώλεια του γιὰ νὰ πληροφορηθεῖς τὴν τιμὴ ποὺ ὄφειλες νὰ ἀποδώσεις στὴν δωρεὰ τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ τὴν φύλαγες μὲ τὴν ἁρμόζουσα ἐπιμέλεια. 

Γιὰ ὅλα αὐτὰ ὅμως δὲν πρέπει νὰ ἀπελπίζεσαι ἀλλὰ μὲ περισσότερο πόνο νὰ λὲς ὅπως ὁ Δαυΐδ: «ἐλέησον μὲ ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου» καὶ πάλι «ἀπόδος μοὶ τὴν ἀγαλλίαση τοῦ σωτηρίου σου καὶ πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξον με».  

Κάνοντας ἔτσι δὲν θὰ καθυστερήσει σὲ σένα ἡ Γλυκεῖα Τοῦ ἐπίσκεψη καὶ ἡ παρηγοριά. Ἀπόστρεψον λοιπόν τον νοῦ σου καὶ τὴν καρδιά σου ἀπὸ κάθε τί ποὺ σὲ ὁδηγεῖ πρὸς τὰ κάτω, πρὸς τὶς διασκεδάσεις καὶ πρὸς τὴν ἁμαρτία. Σταυρώσου ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν καὶ διαρκῶς νὰ τηρεῖς τὸν ἑαυτό σου προσηλωμένο σὲ αὐτές. Γενναίως καὶ ἀγρύπνως ἀπέκρουε κάθε λογισμὸ ἁμαρτωλὸ καὶ ἐπιθυμία αἰσχρά. Μερίμνησε γιὰ τὴν ἐντός σου ἀναζωογόνηση ὅλων τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν καὶ μὲ θέρμη ἐκτέλεσε αὐτές. 

Κατὰ τὴν προσευχή σου, σταυρώσου. Σταυρώσου ἐπάνω εἰς τὸν σταυρὸ τῆς προσευχῆς, ἀπομάκρυνε ἀπὸ ἐσένα κατὰ τὴν ὥρα αὐτῆς ὅλες τὶς ἐνθυμήσεις ἀκόμη καὶ τὶς πιὸ σοβαρὲς οἱ ὁποῖες περιφέρονται ἐκείνη τὴν ὥρα γιὰ νὰ σοῦ διασπάσουν τὴν προσοχή. 

Μὴν θεολογεῖς κατὰ τὴν ὥρα αὐτή, μὴν παρασύρεσαι μὲ περιέργεια σὲ ἐκθαμβωτικὲς σκέψεις οὔτε παλιὲς οὔτε νέες, ὅταν αὐτὲς (οἱ σκέψεις) ἀρχίζουν ξαφνικὰ νὰ παρουσιάζονται καὶ νὰ αὐξάνονται μέσα σου. Ἡ ἱερὰ σιωπὴ ἐπιβάλλεται στὸν νοῦ κατὰ τὴν προσευχὴ μὲ μόνη την αἴσθηση τοῦ μεγαλείου τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία τότε σὲ ἀναβιβάζει καὶ σὲ πληροφορεῖ περὶ Θεοῦ, μὲ ὑψηλότερο καὶ ἰσχυρότερο ἀπὸ κάθε ἄλλο λογισμό. 

Οἱ πατέρες εἶπαν:«ἐὰν προσεύχεσαι ἀληθινά, τότε εἶσαι θεολόγος». 

Ἡ νοερὰ ἄθλησις 

Συλλογὴ διδασκαλιῶν τῶν Ἁγίων Πατέρων καὶ πεπειραμένων ἀσκητῶν περὶ τῆς προσευχῆς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Περὶ τῆς νοερᾶς, καρδιακῆς καὶ νηπτικῆς προσευχῆς.

ΝΗΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΚΑΙ ΑΠΕΛΠΙΣΜΕΝΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ

ΛΟΓΟΣ Ι΄ 

Περὶ τῆς νοερᾶς, καρδιακῆς καὶ νηπτικῆς προσευχῆς. 

Εὐλόγησον πάτερ. 

Ὅταν, ἀγαπητέ, θέλεις νὰ προσευχηθεῖς νοερῶς ἀπὸ τὸ βάθος τοῦ ἑαυτοῦ σου, μιμήσου στὴν καρδιακὴ εὐχὴ τὴν φωνὴ τοῦ τζίτζικα. Ὁ τζίτζικας ὅταν λαλεῖ, φωνάζει κατὰ δύο τρόπους. Διότι πρῶτα φωνάζει πέντε - δέκα φορὲς μὲ σιγανὴ καὶ διακεκομμένη φωνὴ καὶ ὕστερα, στὸ τέλος τῆς φωνῆς, τελειώνει μὲ δυνατότερο τόνο καὶ μὲ τραβηχτὴ καὶ μουσικότερη φωνή. Τὸ λοιπὸν καὶ ἐσύ, ἀγαπητέ, ὅταν προσεύχεσαι νοερῶς μέσα στὴν καρδιά σου, ἔτσι νὰ προσεύχεσαι· πρῶτα νὰ λέγεις τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με» καμμιὰ δεκαριὰ φορὲς δυνατὰ ἀπὸ τὴν καρδιά σου καὶ καθαρὰ μὲ τὸν νοῦ σου καὶ ἀπὸ τὸ βάθος τοῦ ἑαυτοῦ σου, σὲ κάθε ἀναπνοὴ μία εὐχή, καὶ σὲ κάθε εὐχὴ νὰ κρατᾶς τὴν ἀναπνοή σου· καὶ ἀφοῦ πεῖς καμμιὰ δεκαριὰ φορὲς ἢ καὶ περισσότερες μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο τὴν εὐχή, μέχρι ποὺ νὰ ζεσταθεῖ μέσα σου ἐκεῖ ποὺ μελετήθηκε ἡ εὐχή, τότε λέγε αὐτὴν τὴν εὐχὴ μὲ δυνατότερο τόνο τοῦ ἑαυτοῦ σου καὶ περισσότερη βία τῆς καρδιᾶς σου, ὅπως τελειώνει καὶ ὁ τζίτζικας τὴν μελωδία του μὲ δυνατότερο τόνο τῆς φωνῆς του καὶ μὲ μουσικότερη φωνή. Αὐτὴ ἡ εὐχή, ποὺ λέγεται κυρίως Νοερὰ προσευχή, λέγεται ἀκόμη καὶ Καρδιακὴ προσευχὴ καὶ Νηπτικὴ προσευχή. Καὶ ὅταν τὴν λέγεις νοερῶς καὶ τὴν μελετᾶς μυστικῶς μέσα σου μὲ ἐσωτερικὴ φωνὴ καὶ μὲ ἡσυχία, τότε λέγεται αὐτὴ ἡ εὐχὴ «Νοερὰ προσευχή». Ὅταν λέγεις αὐτὴν τὴν εὐχὴ ἀπὸ τὴν καρδιά σου, ἀπὸ τὸ βάθος τῆς καρδιᾶς σου, μὲ δυνατὸ τόνο τῆς καρδιᾶς σου, μὲ ἐσωτερικὴ βία τοῦ ἑαυτοῦ σου, τότε λέγεται αὐτὴ ἡ εὐχὴ «Καρδιακὴ εὐχή». «Νηπτική» λέγεται, ὅταν μὲ τὴν προσευχή σου αὐτὴν ἢ καὶ ἀπὸ τὴν ἄπειρη ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ κατοικεῖ ἡ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στὴν ψυχή σου καὶ ἀγγίζει τὴν καρδιά σου ἢ καὶ σοῦ δείχνει κάποια θεωρία, στὴν ὁποία νήφει καὶ προσέχει ὁ ὀφθαλμὸς τῆς διανοίας σου. Ἔτσι, ὅταν καλλιεργεῖς αὐτὴν τὴν νοερὰ προσευχὴ καὶ τὴν μελετᾶς μὲ εὐλάβεια καὶ ὅπως ταιριάζει σ᾿ αὐτήν, τότε φαίνεται τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ τόσο παρηγορητικὸ καὶ γλυκὺ στὴν διάνοιά σου καὶ στὴν ψυχή σου, ὥστε δὲν τὸ χορταίνεις ποτὲ μνημονεύοντάς το. Ὅταν καλλιεργεῖς τὴν καρδιακὴ εὐχή, δηλαδὴ ὅταν τὴν ἐπιτύχει ἡ καρδιὰ καὶ ἀγγίξει ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ τὴν καρδιά σου, ἀπὸ τὴν ὁποία Χάρη τοῦ Θεοῦ συλλαμβάνει ἡ καρδιά σου τὴν κατάνυξη, ὅπως συνέλαβε ἡ Κυρία Θεοτόκος τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, τότε φαίνεται στὴν καρδιά σου τὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ καὶ Θεοῦ καὶ ὅλη ἡ Ἁγία Γραφὴ μία ἄρρητη γλυκύτητα, καὶ κάθε πνευματικὸ νόημα τῆς γίνεται ἕνας γλυκόρροος ποταμὸς τῆς θεϊκῆς κατάνυξης, ποὺ τὴν γλυκαίνει καὶ τὴν θερμαίνει θαυμασίως μὲ τὸν ἔρωτα καὶ τὴν ἀγάπη τοῦ δημιουργοῦ της Θεοῦ. Μερικὲς φορὲς πάλι, ὅταν ἐργάζεσαι αὐτὴν τὴν καρδιακὴ εὐχὴ μὲ πόνο τῆς ἐξασθενημένης σου καρδιᾶς καὶ μὲ λύπη τῆς ταπεινωμένης σου ψυχῆς, τότε καταλαβαίνει ἡ ψυχή σου τὴν παρηγορία καὶ τὴν ἐπίσκεψη τοῦ Κυρίου σ᾿ αὐτήν. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ λέγει ὁ προφήτης· «Ἐγγὺς Κύριος τοῖς συντετριμμένοις τὴν καρδίαν» (Ψλμ. λγ΄ 19), διότι ἐγγίζει ἀοράτως ὁ Κύριος σ᾿ ἐσένα γιὰ νὰ σοῦ δείξει κάποιο μυστικὸ πρᾶγμα, δηλαδὴ σοῦ δείχνει κάποια ὀπτασία γιὰ νὰ σὲ κάνει θερμότερο στὴν πνευματικὴ ἐργασία τῆς καρδιᾶς σου. Καὶ λοιπόν, ἀγαπητέ, ὅταν μὲ τὴν Χάρη τοῦ Χριστοῦ θεωρεῖ ἡ ψυχή σου κάποια ὀπτασία καὶ κατανύσσεσαι ἀπὸ αὐτὴν τὴν προσευχή, τότε καταλαβαίνεις ὅτι ἡ νηπτικὴ εὐχὴ δὲν εἶναι ἄλλο πρᾶγμα παρὰ αὐτὴ ἡ θεϊκὴ Χάρη, δηλαδὴ ἡ νοερὰ θεωρία, ἡ θεϊκὴ ὀπτασία τὴν ὁποία κοιτάζει ἡ διάνοιά σου καὶ ἀντικρύζει σταθερὰ ὁ νοῦς σου καὶ νήφει ἡ ψυχή σου. Καὶ ὅτι ἡ θεϊκὴ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατοίκησε στὴν ψυχή σου καὶ ἄγγιξε ἀνεπαισθήτως τὴν καρδιά σου καὶ γλύκανε ἀνεκφράστως τὴν διάνοιά σου, τὸ γνωρίζεις καὶ τὸ καταλαβαίνεις μόνον ἐσὺ μὲ τὸν ἑαυτό σου, διότι ἀναβλύζει ἀσταμάτητα σὰν ἀπὸ κάποια ἀσταμάτητη πηγὴ ἀπὸ τὴν καρδιά σου ἡ κατάνυξη, μαζὶ μὲ ἄρρητη γλυκύτητα τῆς διάνοιάς σου καὶ μαζὶ μὲ πολλὴ παρηγορία τῆς ψυχῆς σου. Ὁπότε, λαμβάνοντας ἡ ψυχή σου αὐτὴν τὴν ὥρα κάποιο πνευματικὸ θάρρος, παρακαλεῖ μυστικῶς τὸν πλάστη καὶ δημιουργό της Θεὸ καὶ λέγει· «Μνήσθητί μου, Κύριε, ἐν τῇ βασιλείᾳ Σου» (Λουκ. κγ΄ 42), ἢ κάποιο ἄλλο παρόμοιο ρητὸ τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ἐκείνη ἡ ἁγία καὶ καθαρὴ δέηση, ποὺ γίνεται ἔτσι μέσα ἀπὸ τὴν ψυχή, τόσο ἰσχυρὴ εἶναι, ὥστε διαπερνώντας τὸν οὐρανὸ φθάνει καὶ προχωράει μέχρι τὸν θρόνο τῆς Ἁγίας Τριάδος, μπροστὰ στὴν Ὁποία στέκεται σὰν τὸ μυρωμένο καὶ εὐωδιαστὸ θυμίαμα. Γι᾿ αὐτὴν τὴν προσευχὴ ἔλεγε καὶ ὁ προφήτης· «Κατευθυνθήτω ἡ προσευχή μου, ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν Σου» (Ψλμ. ρμ΄ 2). Καὶ λοιπόν, ἐκείνη ἡ ἁγία δέηση δέχεται τότε ἀνεκφράστως ἀπὸ τὸν ἐν Τριάδι Θεὸν τὸν καρπὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὸν ὁποῖο, ἀφοῦ λάβει μαζί της εὐλαβῶς καὶ μὲ σεμνότητα, τὸν προσφέρει στὴν ψυχὴ σὰν ἕνα ἀτίμητο καὶ οὐράνιο δῶρο ποὺ στέλνεται σ᾿ αὐτὴν ἀπὸ τὸν Θεὸ τῶν ὅλων γιὰ ἀρραβῶνα τῆς μελλούσης Βασιλείας καὶ υἱοθεσίας. Αὐτὸν τὸν οὐράνιο καὶ θεϊκὸ καρπὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀφοῦ τὸν δεχτεῖ ἡ ψυχὴ ἀπὸ τὴν δέηση, δηλαδὴ ἀπὸ τὴν καθαρὴ προσευχή, ἀποκτάει ἡ ἴδια τὴν θεία ἀγάπη, τὴν πνευματικὴ χαρά, τὴν καρδιακὴ εἰρήνη, τὴν μεγάλη ὑπομονὴ στὶς θλίψεις καὶ στοὺς πειρασμοὺς αὐτοῦ τοῦ αἰῶνος, τὴν ἀρετὴ σὲ ὅλα καὶ τὴν ἀγαθωσύνη, τὴν ἀδίστακτη πίστη, τὴν πραότητα τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν παθοκτόνο ἐγκράτεια. Ὅλα αὐτὰ λέγονται «καρπὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (Γαλ. ε΄ 9). Στὸν Θεό μας ἀνήκει ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

 

 ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΗΣΥΧΑΣΤΟΥ ΝΗΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ἐκ χειρογράφου τῆς Ἱ.Μ.Ξενοφῶντος

Ἁγίου Ὄρους 

Ὅταν κάποιος νηστευτὴς βιάσει τὴν καρδιά του στὴν νοερὰ προσευχὴ τόσο πολὺ ὥστε νὰ αἰσθάνεται στὸ βάθος τοῦ ἑαυτοῦ του τὸν πόνο τῆς καρδιᾶς...

 

ΝΗΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΚΑΙ ΑΠΕΛΠΙΣΜΕΝΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ

 ΛΟΓΟΣ Θ΄

Περὶ τῆς τελείας ἀτονίας τῆς ἐξωτερικῆς καὶ ἐσωτερικῆς καταστάσεως τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν ἄκρα βία τῆς καρδιακῆς προσευχῆς καὶ τῆς παντοτινῆς νηστείας, καὶ ὅτι ἡ ἀτονία αὐτὴ προξενεῖ στὴν ψυχὴ καὶ στὴν καρδιὰ τὴν γλυκύτητα καὶ τὴν παρηγορία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. 

Εὐλόγησον πάτερ.

Ἀτονεῖ ἡ καρδιά μου, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί μου, ἐξασθενοῦν τὰ νεφρά μου, ἀτονεῖ τὸ χέρι μου καὶ ὅλη ἡ ἁρμονία τοῦ ταπεινοῦ καὶ οἰκτροῦ μου σώματος καὶ δὲν μπορῶ ὁ ἐλάχιστος νὰ γράψω λεπτομερῶς τὸ μεγάλο ὄφελος καὶ τὴν μεγάλη δύναμη καὶ τὴν ἄρρητη χάρη, τὴν ὁποία προξενεῖ στὴν ψυχὴ ἡ ἄκρα ἀτονία τῆς καρδιᾶς, ἡ ὁποία δημιουργεῖται ἀπὸ τὴν ἄκρα βία τῆς καρδιακῆς καὶ βίαιης προσευχῆς. Ἀλλά, σ᾿ αὐτὴν τὴν ἄκρα ἀτονία τῆς ἐσωτερικῆς καὶ τῆς ἐξωτερικῆς κατάστασης τοῦ σώματος ὅποιος θέλει νὰ φθάσει, ἢ νὰ πῶ καλύτερα, ὅποιος θέλει νὰ φθάσει στὰ μέτρα καὶ στὴν κατάσταση τῶν ἁγίων Πατέρων, γιὰ νὰ γευθεῖ κάπως ἡ ψυχή του καὶ ἡ καρδιά του τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ στὸν ἑαυτό του, ἀναλόγως μὲ τὸ μέτρο τῆς ἀτονίας του, εἶναι ἀναγκαῖο δύο πράγματα νὰ ἀκολουθήσει, νηστεία καὶ καρδιακὴ προσευχή. Διότι αὐτὰ τὰ δύο ἀφοροῦν τὴν ψυχὴ καὶ γίνονται γι᾿ αὐτὴν σὰν δύο μελιστάλακτα θεῖα φυτά, τὰ ὁποῖα σταλάζουν στὴν ψυχὴ συνεχῶς καὶ θαυμασίως κάθε θεϊκὴ γλυκύτητα. Λέγω, κάθε θεϊκὴ γλυκύτητα, διότι ὅποιος ἔχει αὐτὲς τὶς δύο ἐργασίες, γεύεται ἡ ψυχή του καὶ ἡ καρδιά του μυστικῶς κάθε πνευματικὴ παρηγορία. Δηλαδή, ὅσος οὐράνιος καὶ ἀκατανόητος πλοῦτος καὶ ὅση πνευματικὴ καὶ ἄρρητη χαρὰ βρίσκονται κρυμμένα μέσα στὶς ἅγιες καὶ θεόπνευστες Γραφές, αὐτός -λέγω- ὅλα αὐτὰ τὰ αἰσθάνεται στὸν ἑαυτό του, ὄχι σὰν σὲ ὄνειρο, ὄχι σὰν σὲ καθρέπτη, ὅπως τὰ φαντάζονται μόνον μὲ τὴν διάνοια ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἔχουν αὐτὲς τὶς δύο ἐργασίες, ἀλλὰ τὰ αἰσθάνεται πραγματικῶς τόσο στὴν ψυχή, ὅσο καὶ στὴν καρδιά. Τὰ αἰσθάνεται μάλιστα κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπο· 

Ὅταν κάποιος νηστευτὴς βιάσει τὴν καρδιά του στὴν νοερὰ προσευχὴ τόσο πολὺ ὥστε νὰ αἰσθάνεται στὸ βάθος τοῦ ἑαυτοῦ του τὸν πόνο τῆς καρδιᾶς, τότε αὐτὸς κυριεύεται ἀπὸ κάποια ἄκρα ἀτονία, τόσο τῆς ἐσωτερικῆς κατάστασης ὅλου τοῦ ἑαυτοῦ του, ὅσο καὶ τὴς ἐξωτερικῆς ὅλου τοῦ σώματός του. Αὐτὴ ἡ ἄκρα ἀτονία κόβει καὶ ἀπονευρώνει ὁλοκληρωτικῶς κάθε φανερὴ καὶ νοητὴ σαρκικὴ ἡδονὴ ποὺ βρίσκεται κρυμμένη μέσα στὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου. Καὶ μετὰ ἀπ᾿ αὐτὰ γεύεται ὁ ἄνθρωπος τὴν οὐράνια καὶ πνευματικὴ ἡδονὴ μέσα του καὶ γι᾿ αὐτὸ λέγει· «Ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστιν» (Λουκ. ιζ΄ 21). Αὐτὴ ἡ οὐράνια καὶ πνευματικὴ ἡδονή, τὴν ὁποία γεύεται μέσα του ὁ ἄνθρωπος, ἀναγνωρίζεται καλύτερα μὲ τὸν ἑξῆς τρόπο· 

Λέγοντας κανεὶς μὲ τὴν καρδιά του τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με», ἀποκτάει μέσα του μία ἀληθινὴ καὶ ἀνεπιτήδευτη εὐλάβεια πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τὰ θεῖα Του λόγια. Συγχρόνως δὲ καὶ μαζὶ μὲ ἐκείνην τὴν καθαρὴ καὶ ἀνεπιτήδευτη εὐλάβεια, σημαδεύεται μέσα του ἡ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ ὁποία εἶναι μία παρηγορία καὶ εὐφροσύνη τόσο τῆς ψυχῆς, ὅσο καὶ τῆς καρδιᾶς τοῦ ἀνθρώπου. Διότι, ὅποτε πλησιάσει στὴν καθαρὴ καρδιὰ ἡ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, παρηγορεῖται ὄχι μόνον ἡ ψυχή, ἀλλὰ γλυκαίνεται καὶ ἡ καρδιὰ μὲ τρόπο ἀκατανόητο καὶ μυστικό, ὅπως γλυκαίνεται καὶ ἡ γλῶσσα τοῦ ἀνθρώπου ὅταν προσεύχεται νοερῶς μὲ τὴν καρδιά του γιὰ πολλὲς ὧρες, μὲ ἄκρα προσοχὴ στὴν εὐχή. 

Πάλι λέγουμε ὅτι ἐκείνη ἡ γλυκύτητα τῆς καρδιᾶς, τὴν ὁποία αἰσθάνεται ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἶναι μυστικότατη καὶ πνευματική, ὅμως ὁμοιάζει μὲ ἐκείνην τὴν αἰσθητὴ γλυκύτητα, τὴν ὁποία νοιώθει μέσα στὸ στόμα του ὁ ἄνθρωπος ὅταν τρώγει μέλι ἢ ζάχαρη. Ἡ δὲ ψυχὴ αἰσθάνεται τὴν γλυκύτητα τῆς Χάρης τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μὲ τὸν ἑξῆς τρόπο· 

Ὅταν πλησιάσει στὴν ψυχὴ ἡ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τότε φαίνεται σ᾿ αὐτὴν ὅλη ἡ Ἁγία Γραφὴ σὰν κάποιο σκιερό, ζαχαροσταλακτόφυλλο δέντρο, τοῦ ὁποίου οἱ ρίζες ἀρδεύονται καὶ ποτίζονται ἀπὸ τὴν ἄπειρη γλυκύτητα τοῦ Χριστοῦ, ἐνῶ τὰ κλαδιὰ στάζουν τὴν ἀκατανόητή τους 49 γλυκύτητα σ᾿ αὐτὴν τὴν ψυχή, ἀπ᾿ ὅλα τὰ μέρη. Ἡ καρδιὰ αἰσθάνεται καὶ αὐτὴ τὴν γλυκύτητα τῆς Χάρης τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπο· 

Ὅταν κάποιος καταλάβει στὸν ἑαυτό του ὅτι κατοικεῖ στὴν καρδιά του ἡ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τότε καταλαβαίνει στὸ κέντρο τοῦ ἑαυτοῦ του, στὰ ἔγκατά του κάποια θεϊκὴ χαρὰ καὶ κάποια πνευματικὴ παρηγορία. Ὅταν παρηγορεῖται ἡ καρδιά, τότε θερμαίνεται αὐτὴ μὲ ἄϋλη καὶ οὐράνια θερμότητα ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ὁ Χριστὸς λέγει· «Πῦρ ἦλθον βαλεῖν εἰς τὴν γῆν, καὶ τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη» (Λουκ. ιβ΄ 49). 

Ἀφοῦ λοιπὸν θερμανθεῖ ἡ καρδιά σου μὲ ἐκείνην τὴν οὐράνια θέρμη, ἀνάβει σ᾿ αὐτὴν ἡ μεγάλη πυρκαγιὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν κυριεύει ὁ πόθος καὶ ὁ ἔρωτάς Του. Καὶ τότε, μόνον νὰ θυμηθεῖ ἡ καρδιὰ τὸν Κύριό της Ἰησοῦ ἢ τοὺς οἰκείους καὶ φίλους τοῦ Χριστοῦ, τότε, μαλακώνει καὶ λειώνει ἀπὸ τὰ δάκρυα γιὰ τὸν Χριστὸ καὶ τοὺς Ἁγίους. Καὶ ὅπως, ὅταν ἀναβλύζει ἀπὸ κάποια πηγὴ νερό, δὲν μπορεῖ κάποιος νὰ τὸ ἐμποδίσει τελείως νὰ μὴν ἀναβλύζει, διότι ἂν τὸ κλείσει ἐδῶ, ἐκεῖνο ἀναβλύζει ἐκεῖ, καὶ ἂν τὸ κλείσει ἐκεῖ, αὐτὸ ἀναβλύζει ἀλλοῦ, ἔτσι γίνεται καὶ στὴν καρδιά. Ὅταν γλυκαθεῖ ἡ καρδιὰ ἀπὸ τὴν γλυκύτητα τοῦ Θεοῦ, κλαίει μέσα της αὐτομάτως, θαυμάζοντας τὴν γλυκύτητα τῆς Χάρης. 

Ἂν ὅμως αὐτὴν τὴν ὥρα ποὺ κλαίει ἡ καρδιά, κόψει κάποιος ἄλλος τὰ δάκρυά της, κάνοντας ἔργα καὶ πράγματα τοῦ ἄρχοντος τοῦ αἰῶνος τούτου, τοῦ διαβόλου, τότε, τὴν ὥρα ποὺ ἐνεργεῖ τὰ ἔργα του ὁ ἄρχοντας τῆς κακίας, κόβονται τὰ δάκρυα τῆς καρδιᾶς προσωρινῶς ἀπὸ τὸ κακούργημα τοῦ μισοκάλου. Ὅμως, ἀφοῦ πάλι ἡ καρδιὰ ἔχει ἐγρήγορση καὶ προσέχει τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία τὸν ἐπισκέπτεται πάλι, κλαίει ὅπως καὶ πρῶτα. Κλαίει ἡ καρδιά, διότι ὅταν κλαίει γιὰ τὸν πλάστη της, μαζὶ μὲ τὰ κλάματα αἰσθάνεται μέσα της τὴν πνευματικὴ γλυκύτητα τῆς Χάρης. Καὶ αὐτὸ εἶναι ὁ καρπὸς τοῦ πένθους, τὸ ὁποῖο εἴχαν ὅλοι οἱ Ἅγιοι στὴν ζωή τους ὡς ἀρραβῶνα τῆς ἀναμενόμενης ἐκείνης ἄρρητης εὐφροσύνης τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. 

Ἀπὸ τότε λοιπὸν καὶ στὸ ἑξῆς, κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ χωρίσει τελείως τὴν καρδιὰ ἀπὸ τὴν θεϊκή της θεωρία καὶ τὴν πνευματική της μελέτη, ὄχι μόνον ἄνθρωπος ἢ δαίμονας, ἀλλὰ τολμῶ νὰ πῶ ὅτι οὔτε αὐτοὶ οἱ ἄγγελοι δὲν μποροῦν νὰ τὴν ξεκόψουν ἀπὸ τὴν οὐράνια καὶ νοερή της μελέτη τὴν ὁποία ἔχει κρυφὰ στὴν γλυκύτητα τῆς πνευματικῆς χαρᾶς. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ λέγει ὁ μακάριος Παῦλος· «Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;» (Ρωμ. η΄ 35). Δὲν μπορεῖ κανένα πρᾶγμα νὰ χωρίσει τὴν καρδιὰ ἀπὸ τὴν πνευματική της μελέτη, ποὺ ἔχει στὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, διότι ἀπὸ τὴν ὥρα ποὺ γεύθηκε μυστικῶς τὴν χαρὰ τῆς θείας Χάρης, ἀπὸ τότε κατάλαβε τὴν πρώτη της πλάνη καὶ ἀπώλεια ποὺ εἶχε μέσα της προτοῦ νὰ βρεῖ καὶ προτοῦ νὰ δοκιμάσει τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἂν ἕνας ἄνθρωπος πτωχός, δυστυχισμένος, ταλαιπωρημένος, καταπτοημένος καὶ ἀπελπισμένος, γινόταν φίλος τοῦ βασιλέως ἀπὸ κάποιαν περίσταση, καὶ ντυνόταν λαμπρὰ καὶ πολυτελῆ ἐνδύματα ζώντας μὲ τὸν βασιλέα στὸ παλάτι, μὲ ζωὴ μεγαλοπρεπῆ καὶ ἀναπαυτική, σὲ ἐρωτῶ· καταδέχεται πιὰ αὐτὸς νὰ ἀφήσει ἐκείνην τὴν βασιλικὴ ζωὴ καὶ νὰ γυρίσει «ἐπὶ τὸ ἴδιον ἐξέραμα» τῆς πρώην δυστυχισμένης του ζωῆς; Καὶ ἂν αὐτὸ γίνεται ἔτσι στὸν σαρκικὸ καὶ ἐξωτερικὸ ἄνθρωπο, πόσο μᾶλλον δὲν θὰ γίνει στὸν πνευματικὸ καὶ ἐσωτερικὸ ἄνθρωπο; 

Διότι, ἡ καρδιὰ ποὺ γεύεται κάθε ἡμέρα καὶ κάθε ὥρα τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, ξέρει σὲ ποιοὺς δρόμους μὲ ἀγκάθια καὶ τριβόλια καὶ σὲ ποιὰ καρφιὰ περπατοῦσε πρῶτα, καὶ πλέον τώρα δὲν προσέχει σ᾿ ἐκεῖνα ποὺ τῆς προβάλλει ὁ δόλιος δαίμονας σὰν ἀνάπαυση. Ἐπειδὴ ἐκεῖ, στὴν ὁδὸ τοῦ ἐχθροῦ, γνωρίζει ἀκριβέστατα ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν ὑπάρχει παρὰ ἡ ἀπώλεια τῆς ψυχῆς, πίκρα καρδιακὴ καὶ ἔλεγχος συνειδήσεως. Ἐνῶ ἐδῶ, στὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, γνωρίζει ὅτι ὑπάρχει παρηγορία, χαρὰ καὶ γλυκύτητα τῆς ψυχῆς μαζὶ καὶ τῆς καρδιᾶς. Γι᾿ αὐτὸ λοιπόν, παρακαλοῦσε καὶ ὁ προφήτης Δαβὶδ καὶ ἔλεγε στὸν Θεό· «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός, καὶ Πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς  ἐγκάτοις μου» (Ψλμ. ν΄ 12). 

Ὁ προφήτης Δαβὶδ ἐπειδὴ γνώριζε ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ὅτι, ἂν καθαριστεῖ ἡ καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου τότε θὰ δεῖ νοερῶς τὸν Θεό, καθὼς λέγει καὶ ὁ Χριστός «Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται» (Ματθ. ε΄ 8), γι᾿ αὐτὸ ἔλεγε· «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ ὁ Θεός». Καὶ πάλι ὡς προφήτης ποὺ ἦταν, γνώριζε ὅτι ἂν κατοικήσει μέσα στὴν καρδιά του τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο θὰ αἰσθανθεῖ στὴν καρδιά του μία ἄρρητη χαρὰ καὶ θὰ θερμανθεῖ τὸ ἐσωτερικό του μὲ μία ἀκατανόητη πνευματικὴ καὶ θεϊκὴ θέρμη, συγκερασμένη μὲ πολλὴ πνευματικὴ καὶ θεϊκὴ γλυκύτητα. Γι᾿ αὐτὸ ἔλεγε· «Καὶ Πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου». 

Εὐχή. 

Ἀλλ᾿ ὦ Χριστέ μου γλυκύτατε, ἐγκαίνισε (ἐγκατάστησε), παρακαλῶ, στὰ κατάβαθά μου τὸ Πνεῦμα Σου τὸ ἀγαθὸ καὶ παρηγορητικό, γιὰ νὰ γλυκαθεῖ ἀνεκφράστως καὶ ἡ πικραμένη μου καρδιὰ καὶ νὰ φωτιστεῖ νοητῶς τόσο ἡ καρδιά μου ὅσο καὶ τὸ πρόσωπό μου ἀπὸ τὴν παρηγορία τοῦ Πνεύματός Σου. «Καρδίας γὰρ εὐφραινομένης θάλλει πρόσωπον» (Παρ. ιε΄ 13). 

Ναί! γλυκύτατε Θεέ μου! Ἡ ἀγαλλίαση καὶ ὁ γλυκασμὸς τῆς ψυχῆς μου, γλύκανε, δέομαι, θεοπρεπῶς τὴν καρδιά μου γιὰ νὰ γλυκαθεῖ συγχρόνως καὶ ἡ διάνοιά μου ἀπὸ τὴν χάρη τῆς παρηγορίας Σου. Διότι, Κύριε τῆς δόξης, γι᾿ αὐτὸ λέγεσαι Παράκλητος, διότι παρηγορεῖς τοὺς φίλους Σου, καθὼς τὸ ὑποσχέθηκες καὶ μόνος Σου, ἐσὺ ὁ ἀψευδὴς Θεός μου καὶ Κύριος. Διότι, Κύριε, Ἐσὺ εἶπες στοὺς ἁγίους Σου Μαθητὲς καὶ Ἀποστόλους· «Συμφέρει εἰς ἐσᾶς, ἵνα ὑπάγω ἐγὼ πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα σας, πρὸς τὸν Θεόν μου καὶ Θεόν σας, διότι ὅταν ὑπάγω ἐγώ, θέλω παρακαλέσει τὸν Πατέρα μου νὰ σᾶς στείλει ἄλλον Παράκλητο, ὡσὰν ἐμένα» (πρβλ. Ἰω. ιδ΄ 16, ιστ΄ 7, κ΄ 17). Αὐτὸν τὸν Παράκλητο, Κύριε, παρακαλῶ, παρακάλεσε τὸν Πατέρα Σου καὶ Πατέρα μου, τὸν Θεό Σου καὶ Θεό μου, νὰ Τὸν στείλει καὶ σ᾿ ἐμένα τὸν μηδαμινὸ καὶ ἐλάχιστο ὅλων καὶ νὰ μὲ στηρίξει μὲ Αὐτὸν στὴν ἀγάπη τὴν δική Σου, τοῦ Παντοκράτορος Κυρίου καὶ Θεοῦ μου, καθὼς τὸ λέγει πάλι ὁ προφητάνακτας· «Καὶ Πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με» (Ψλμ. ν΄ 14). Διότι, Κύριε τῆς εὐθυμίας τῆς καρδιᾶς μου καὶ Σωτήρα κάθε ψυχῆς ποὺ ἐλπίζει μὲ θάρρος σὲ Σένα, ὅταν πλησιάσει αὐτὴ ἡ Χάρη τοῦ Πνεύματός Σου τοῦ Ἁγίου στὴν καρδιά μου καὶ ψηλαφήσει τὴν ψυχή μου, μοῦ δίνει ἀμέσως νὰ γευθῶ καὶ νὰ αἰσθανθῶ κάτι λίγο ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ἀνέκφραστα καὶ αἰώνια ἀγαθά, ποὺ ἔχεις ἑτοιμασμένα γι᾿ αὐτοὺς ποὺ Σὲ ἀγαποῦν πρὶν ἀκόμη δημιουργήσεις τὸν κόσμο, τῶν ὁποίων τὴν αἴσθηση, Ἰησοῦ μου, ὅταν τὴν λάβει ἡ καρδιά μου, ἐγκεντρίζεται ἀμέσως στὴν ἀγάπη τὴν δική Σου καὶ φλέγεται ἀμέσως ἡ ψυχή μου ἀπὸ κάποιον ἄσβεστο καὶ οὐράνιο ἔρωτα, Σοῦ τοῦ Χριστοῦ μου. Γι᾿ αὐτό, Κύριε, ὅταν μὲ ἀξιώσεις μὲ τὴν Χάρη σου τὴν Ἁγία, τότε θὰ Σοῦ προσφέρω ὕμνο καρδιακό, σὰν τὴν θυσία μόσχου· «Τότε», λέγει καὶ ἡ Γραφή, «ἀνοίσουσιν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν σου μόσχους» (Ψλμ. 21β). Διότι Σοὶ πρέπει πᾶσα δόξα καὶ αἴνεσις εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

 

 ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΗΣΥΧΑΣΤΟΥ ΝΗΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ἐκ χειρογράφου τῆς Ἱ.Μ.Ξενοφῶντος

Ἁγίου Ὄρους

Πόσον πολύτιμος τυγχάνει μία ἔμπειρος ὑπόδειξις καὶ πόσον δύναται νᾷ βλάψει ἔνας αὐθαίρετος διακανονισμός!

9.Η προσευχὴ ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον ἔργον εἳς τὴν ηθικοθρησκευτικήν χριστιανικὴν ζωὴν.Ἡ ῥίζα τῆς τοιαύτης ζωῆς εἷναι ἡ συνειδητῶς ἐλευθέρα σχέσις ἡμῶν πρὸς τὸν Θεόν, ἡ ὁποία καὶ καθορίζει τὴν πνευματικὴ ζωή. Ἡ προσευχὴ εἷναι ἐπίσης το στάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποκαλύπτεται ἡ πνευματικὴ αὑτῇ ζωὴ καὶ παρουσιάζεται ἐν δράσει. Ἡ δρᾶσις αὑτῇ εἷναι ἡ προσευχὴ ὡς κοινωνία μετὰ τοῦ Θεοῦ. Ἀποτελεῖ  αὑτῇ τὸ χαρακτηριστικὸν γνώρισμα τῶν σχέσεων μᾷς πρὸς τὸν Θεὸν καὶ πρὸς τοὺς συνανθρώπους μᾷς, διότι ὁ εἰς προσευχὴν ἀσχολούμενος, καθὼς πρέπει, ἀγαπᾷ τὸν Θεὸν καὶ τὸν πλησίον αὑτοῦ. Ἡ ἄσκησις πάλιν εἷναι πεδίον ὅπου ἀποκαλύπτεται ἡ σχέσις τοῦ Θεοῦ με τὸν ἑαυτὸ μᾷς.

Ὁποία εἷναι ἡ σχέσις μᾷς πρὸς τὸν Θεόν, τοιαύτῃ εἷναι καὶ ἡ προσευχὴ μᾷς. Ὁποία δε πάλιν εἷναι ἡ προσευχὴ μᾷς, τοιαύτη εἷναι καὶ ἡ σχέσι μᾷς πρὸς τὸν Θεόν. Ἐπειδὴ δε αἰ σχέσεις αὗται δὲν εἷναι πάντοτε αἰ αὐταί, δὲν εἷναι ἰδία καὶ ἡ δύναμις τῆς προσευχῆς μᾷς. Διαφοροτρόπως σχετίζεται πρὸς τὸν Θεὸν ὁ ἀδιάφορος διά τὴν προσωπικὴ τοῦ σωτηρίαν, διαφοροτρόπως σχετίζεται καὶ ἐκεῖνος, που ἀπέχει ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν καὶ ἐπιδίδεται μετὰ ζήλου εἰς τὴν ἀγαθοεργίαν, μολονότι δὲν εἰσῆλθεν ἐντὸς τοῦ ἑαυτοῦ τοῦ καὶ ἐργάζεται τῷ Κυρίῳ ἐξωτερικῶς εἰσέτι. Καὶ τέλος, διαφοροτρόπως σχετίζεται ἐκεῖνος, που εἰσῆλθεν ἐντὸς ἑαυτοῦ καὶ φέρει μέσα τοῦ τὸν Κύριον καὶ βρίσκεται ἐνώπιον Τοῦ! Ὁ πρῶτος, ὅπως ἀδιαφορεῖ δία τὴν σωτηρίαν τοῦ ἀδιαφορεῖ καὶ δία τὴν προσευχὴν καὶ ἐκτελεῖ αὑτὴν μόνον εἰς τὸν ναὸν ἡ καὶ εἰς τὴν οἰκίαν, κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν ἔθιμον ἄνευ προσοχῆς και ἄνευ κατανύξεως. Ὁ δεύτερος προσεύχεται πολὺ καὶ συχνάζει στὴν εκκλησίαν, προσπαθών ταυτοχρόνως νᾷ τηρήσει τὴν προσοχὴν καὶ νᾷ ἔχει κατανύξῃ ἀναλόγως τῶν τελουμένων προσευχῶν, μολονότι τὸ κατορθώνει σπανίως. Ο δε τρίτος, συγκεντρωθείς ἐντὸς τοῦ ἑαυτοῦ τοῦ, με τὸν νοῦν ἵσταται ἐνώπιον τοῦ Κυρίου καὶ ἀπερισπάστως προσεύχεται Αὑτῷ ἐν τῆ καρδία!

Ἀν αφαιρέσητε ἀπὸ τὸν δεύτερον τὸ προσευχητάριον θα τοῦ αφαιρέσητε κάθε προσευχήν. Ἀν φορτώσετε εἰς τὸν τρίτον τὸ προσευχητάριον, θα σβύσετε τρόπον τινὰ μέσα του τὴν θέρμην τῆς προσευχῆς, διά τῶν παραγόμενον μετεωρισμὸν ἐκ τοῦ πλατυσμοῦ τῆς ψαλμῳδίας. Διά κάθε τάξῃ ἀνθρώπων, διά κάθε βαθμὸν προσεγγίσεως πρὸς τὸν Θεόν, ὑπάρχει ἴδιος τρόπος προσευχῆς καὶ ἀντίστοιχοι δι' ἄυτήν κανόνες.

Πόσον πολύτιμος δι' αὑτὸ τυγχάνει μία ἔμπειρος ὑπόδειξις καὶ πόσον δύναται νᾷ βλάψει ἔνας αὐθαίρετος διακανονισμός!

απόσπασμα απο το βιβλίο

Η ΝΟΕΡΑ ΑΘΛΗΣΙΣ Η ΤΟΙ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ σελ.42-44

Υπό Γέροντος Κλήμεντος μοναχού και συνοδείας αυτού

ΓΈΝΝΗΣΙΣ ΧΡΙΣΤΟΥ

Κατουνάκια Αγίου Όρους 1978