ΑΓΙΟΣ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΣ ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ

Άγιος Λουκιανός - Μηνολόγιο του Βασιλείου Β΄

 

ΠΗΓΗ:ΕΔΩ 

ΑΓΙΟΣ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΣ ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ

Πρεσβύτερος της Εκκλησίας της Αντιόχειας

Ο άγιος Λουκιανός έζησε στα χρόνια του μεγάλου διωγμού του Διοκλητιανού (304-312). Καταγόταν από την Αντιόχεια ή κατ’ άλλους από τα Σαμόσατα. Όταν πέθαναν οι γονείς του, μοίρασε όλη του την περιουσία στους φτωχούς, άφησε τη γενέτειρά του και πήγε στην Έδεσσα της Οσροηνής, για να παρακολουθήσει την πνευματική διδασκαλία του Μακαρίου, ενός φημισμένου διδασκάλου. Εκεί έλαβε το άγιο Βάπτισμα και έζησε πολλά χρόνια με αυστηρή άσκηση. Μοναδική του συντροφιά ήταν η νηστεία, οι αγρυπνίες και τα δάκρυα. Ο διδάσκαλός του, του είχε μεταδώσει τόσο μεγάλο πόθο για τη μελέτη της Αγίας Γραφής, ώστε ο Λουκιανός περνούσε όλες του τις νύχτες σχεδόν χωρίς να κοιμάται· τόσο κοντά στην επουράνια και αιώνια πραγματικότητα τον έφερνε η ανάγνωση των Γραφών και η προσευχή. Η Εκκλησία της Αντιόχειας όμως, έχοντας επίγνωση του θεάρεστου βίου του, τον κάλεσε να επιστρέψει και τον χειροτόνησε πρεσβύτερο.

Ο άγιος Λουκιανός ίδρυσε τότε στην Αντιόχεια την περίφημη «Σχολή των Ερμηνευτών», όπου οι μαθητές διδάσκονταν, υπό την φωτισμένη καθοδήγησή του, την ιστορική και φιλολογική ερμηνεία της Αγίας Γραφής [1]. Επειδή ήταν γνώστης και της εβραϊκής γλώσσας, μπορούσε να διορθώνει όσα χειρόγραφα κείμενα είχαν φθαρεί από τον χρόνο ή είχαν αλλοιωθεί από τις επεμβάσεις των αιρετικών [2]. Όταν ο αυτοκράτορας Μαξιμίνος Δάιας πληροφορήθηκε την επιρροή που ασκούσε ο Λουκιανός, διέταξε να τον συλλάβουν και να τον φέρουν στη Νικομήδεια.

Φθάνοντας ο άγιος στην πόλη αυτή, άρχισε με μεγάλο ζήλο να ενθαρρύνει τους χριστιανούς, οι οποίοι λόγω των βασανιστηρίων εγκατέλειπαν την Πίστη και ασπάζονταν την ειδωλολατρία. Τους απέδειξε, με αναφορές στην Αγία Γραφή, ότι η αιώνια τιμωρία που επιφυλάσσεται στους αποστάτες είναι πολύ φρικτότερη από τα σύντομα βασανιστήρια των ειδωλολατρών. Τα λόγια του είχαν τέτοια δύναμη, ώστε όλοι μετανόησαν για τη δειλία τους και περίμεναν με ανυπομονησία να δώσουν τον αγώνα του μαρτυρίου. Αλλά και ο ίδιος ο άγιος ακτινοβολούσε τόσο πολύ, ώστε συχνά αρκούσε στους συνομιλητές του να δουν το πρόσωπό του, που έλαμπε από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, και να βεβαιωθούν για την αλήθεια των λόγων του. Από φόβο μήπως πέσει και ο ίδιος ο αυτοκράτορας θύμα αυτής της χάριτος, όταν κάλεσε τον άγιο να παρουσιασθεί ενώπιόν του, έβαλε ανάμεσά τους ένα παραπέτασμα. Μετά τη συζήτηση, επειδή κανένα επιχείρημά του δεν κατόρθωσε να κλονίσει τον άγιο Λουκιανό, ο Μαξιμίνος διέταξε να τον βασανίσουν και έπειτα να τον αφήσουν να πεθάνει στο κελλί του από την πείνα και τη δίψα [3].

Καθώς πλησίασε η εορτή των Θεοφανείων, μεγάλος αριθμός μαθητών του αγίου Λουκιανού ήλθε από την Αντιόχεια και από άλλες πόλεις, για να τον δουν για τελευταία φορά και να πάρουν την ευλογία του. Όταν ήλθε η ημέρα της εορτής, οι μαθητές του κατάφεραν να φθάσουν στο κελλί του με τον άρτο και τον οίνο, που απαιτούνταν για την τέλεση των θείων και αχράντων Μυστηρίων. Τον παρακάλεσαν τότε να τελέσει γι’ αυτούς για μια ακόμη φορά τη λογική και αναίμακτη Θυσία. Και επειδή δεν υπήρχε θυσιαστήριο καθαγιασμένο σύμφωνα με την τάξη της Εκκλησίας, ο Λουκιανός τέλεσε τη θεία Λειτουργία επάνω στο ιερομαρτυρικό στέρνο του, το πλέον κατάλληλο θυσιαστήριο του Θεού, αφού κατ’ εικόνα Του πλάσθηκε ο άνθρωπος.  

Οι ημέρες περνούσαν και ο άγιος έμενε ακλόνητος μπροστά στην πείνα και τη δίψα. Για να κάνουν οι ειδωλολάτρες το μαρτύριό του ακόμη πιο δυσβάστακτο, έβαλαν μπροστά του ένα τραπέζι γεμάτο ειδωλόθυτα κρέατα και άλλα φαγητά. Ο άγιος τα περιφρόνησε τελείως· και κάθε φορά που τον παρακινούσαν να υποχωρήσει, αυτός απαντούσε: «Είμαι χριστιανός!». Αφού έδωσε τρεις φορές την ίδια απάντηση, παρέδωσε πράος και ήσυχος τη ψυχή του στον Κύριο (7 Ιανουαρίου 312) [4]. 

 

Τότε ο αυτοκράτορας έδωσε εντολή να ρίξουν το σώμα του στη θάλασσα, αλλά ένα δελφίνι το πήρε στη ράχη του και το μετέφερε στην ακρογιαλιά, κοντά στο Δρέπανο της Βιθυνίας, γενέτειρας της αγίας και ισαποστόλου Ελένης [21 Μαΐου]. Μπόρεσαν έτσι οι πιστοί να το ενταφιάσουν και να γίνουν κοινωνοί της άφθονης χάριτός του. Εκεί ο Μέγας Κωνσταντίνος ίδρυσε αργότερα την Ελενούπολη, όπου κτίσθηκε μεγάλος και περικαλλής ναός προς τιμήν του αγίου Λουκιανού.

-ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ-

[1] Γι’ αυτό τον λόγο πολλοί τον θεωρούν ιδρυτή της ερμηνευτικής σχολής της Αντιόχειας, της οποίας σπουδαίοι εκπρόσωποι υπήρξαν ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, που αφιέρωσε θερμό εγκώμιο στον άγιο Λουκιανό (βλ. PG 50, 519-526), και ο Θεόδωρος Μοψουεστίας. Μαθητής του διετέλεσε και ο Άρειος, ο οποίος εκμεταλλεύτηκε τη φήμη του αγίου Λουκιανού για να στηρίξει τις αιρετικές του δοξασίες. Η μελέτη των ολίγων αποσπασμάτων από τα διασωθέντα έργα του αγίου Λουκιανού δεν οδηγεί στον ισχυρισμό ότι ο άγιος αρνούνταν τη θεία φύση του Υιού του Θεού. Μερικοί πατρολόγοι διατυπώνουν την άποψη ότι πρόκειται περί δύο διαφορετικών προσώπων, και η γνώμη αυτή φαίνεται να στηρίζεται στο εγκώμιο του αγίου Χρυσοστόμου, που μιλάει μόνο για το μαρτύριό του και όχι για το ερμηνευτικό του έργο.

[2] Τα έργα του αγίου Λουκιανού συνέβαλαν σημαντικά στον καθορισμό του κειμένου της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, που μεταφέρθηκε από την Αντιόχεια στην Κωνσταντινούπολη από τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, και από εκεί διαδόθηκε σε όλο τον χριστιανικό κόσμο.

[3] Βλ. Ευσεβίου Καισαρείας, Εκκλ. Ιστορ. Θ΄, 6, 3.

[4] Ο θάνατος του αγίου Λουκιανού θεωρείται ότι οριοθετεί το τέλος του μεγάλου διωγμού. Η μνήμη του, που εορταζόταν αρχικά αυτή την ημέρα, μετατέθηκε στις 15 Οκτωβρίου, λόγω της συμπτώσεως με τη Σύναξη του Τιμίου Προδρόμου, αλλά στη Δυτική Εκκλησία συνεχίζει να μνημονεύεται την 7η Ιανουαρίου.

«Νέος Συναξαριστής

της Ορθοδόξου Εκκλησίας»,

Τόμος 2ος (Οκτώβριος),

Εκδόσεις «Ίνδικτος».

ΘΑΥΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

 

ΘΑΥΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

 

Τά κουταλάκια καί ἡ λαβίδα 

Ὑπάρχουν χριστιανοί πού φοβοῦνται νά μεταλάβουν γιά νά μήν κολλήσουν μικρόβια! Ἄν ἦταν ἔτσι, δέν θά ζοῦσε κανένας ἀπό τούς ἱερεῖς, ἐπειδή στό τέλος καταλύουν τό περιεχόμενο τοῦ ἁγίου ποτηρίου, ἀπό τό ὁποῖο κοινωνοῦν συχνά ἑκατοντάδες πιστοί μέ ποικίλες ἀρρώστιες. Κι ὅμως, κανένας ἱερέας δέν ἔπαθε ποτέ τίποτα. Τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Κυρίου εἶναι «πῦρ καταναλίσκον». Ἕνα ἀπό τά πολλά περιστατικά πού ἀποδεικνύουν περίτρανα τήν ἀλήθεια αὐτή εἶναι καί τό ἀκόλουθο: Ὅταν ὁ μητροπολίτης Χίου Παντελεήμων Φωστίνης (†1962) ἦταν ἱεροκήρυκας Ἀττικῆς, πῆγε κάποτε νά λειτουργήσει στό φθισιατρεῖο τῆς «Σωτηρίας». Ἐκεῖ τοῦ ἔφεραν οἱ νοσοκόμοι μιά μεγάλη πιατέλα μέ πολλά κουταλάκια. 

- Τί τά φέρατε αὐτά; τούς ρώτησε. 

- Μᾶς εἶπαν οἱ γιατροί νά κοινωνήσετε μ’ αὐτά τούς ἀσθενεῖς, ἀρχίζοντας ἀπό τούς πιό ἐλαφρά καί προχωρώντας στούς πιό βαριά. 

- Δέν χρειάζονται αὐτά, ἀπάντησε μέ πίστη ὁ ἱερέας. Ἔχω τήν ἁγία λαβίδα. 

Πραγματικά, στή θεία λειτουργία κοινώνησε κανονικά τούς ἀσθενεῖς καί ὕστερα πλησίασε στήν ὡραία πύλη γιά νά καταλύσει. Τό ἔκανε αὐτό γιά νά τόν βλέπουν ὅλοι, καί νά μάθουν οἱ γιατροί ὅτι ἡ θεία Κοινωνία εἶναι φωτιά πού καίει τά πάντα.

 

«Ὁ τρελλός» 

Ἕνα σχετικό περιστατικό συνέβη καί τό 1942 στά Ἰωάννινα. Ὁ ἱεροκήρυκας π. Βενέδικτος Πετράκης (†1961), μετά τή θεία λειτουργία στό ἐκκλησάκι τοῦ Κάστρου, πῆγε στό ἐκεῖ νοσοκομεῖο, ὅπου στεγαζόταν καί τό φθισιατρεῖο, γιά νά κοινωνήσει τούς ἀρρώστους. Ἕνας βαριά φυματικός, μόλις μετέλαβε, ἔκανε αἱμόπτυση πάνω στό σεντόνι. Ἀμέσως ὁ πατήρ Βενέδικτος τήν πῆρε μέ τήν ἁγία λαβίδα, τήν ἔφαγε καί εἶπε νά κάψουν τό σεντόνι. Οἱ γιατροί τό εἶδαν καί τρόμαξαν. “Τί κάνει αὐτός ὁ τρελλός”; φώναξαν. “Σέ λίγο θά τόν δεῖτε μέ καλπάζουσα φυματίωση”! Μά οὔτε σέ λίγο οὔτε σέ πολύ τόν εἶδαν μέ καλπάζουσα. Ἡ χάρη τοῦ μυστηρίου δέν ἐπέτρεψε νά πάθει τίποτα. 

Ἀπό τό στόμα τοῦ λεπροῦ 

Στήν ἐνορία τοῦ παπα-Νικόλα τοῦ Πλανᾶ (†1932), σ’ ἕνα στενό δρομάκι, κρυβόταν ἕνας λεπρός σέ προχωρημένο βαθμό. Τά χείλη του εἶχαν φαγωθεῖ ἀπό τή φοβερή ἀρρώστια. Κάποτε ὁ ὅσιος πῆγε νά τόν κοινωνήσει, ἀλλά τό σαπισμένο στόμα του δέν μπόρεσε νά παραλάβει τό ἅγιο Σῶμα τοῦ Κυρίου, πού παράπεσε στό πλάι. Χωρίς κανένα, μά κανένα δισταγμό, ὁ ὅσιος ἔσκυψε, πῆρε μέ τό δικό του στόμα τόν θεῖο Μαργαρίτη καί τόν κατέλυσε, χωρίς νά πάθει τίποτα. Ὅσο γιά τόν λεπρό, τελικά τόν ἀνακάλυψε ἡ ἀστυνομία καί τόν ἔστειλε στό λεπροκομεῖο. Ὁ δύσπιστος γιατρός Ὁ μακαριστός Δημήτριος Παναγόπουλος (1916–1982), ὁ θεοφώτιστος λαϊκός ἱεροκήρυκας, κήρυσσε ἀκόμα καί στό νοσοκομεῖο «Σωτηρία», ὅπου ἄλλοι δέν πλησίαζαν ἀπό τό φόβο τῆς φυματιώσεως. Ἐκεῖ τόν ἀκολουθοῦσε ὁ ἱερέας π. Δημήτριος Παπαντώνης, πού ἐξομολογοῦσε τούς φυματικούς καί τελοῦσε τή θεία λειτουργία. Μιά μέρα ἕνας γιατρός, πού παρακολουθοῦσε τίς ὁμιλίες προβληματισμένος, πλησιάζει τόν ἱεροκήρυκα καί τοῦ λέει: 

- Κύριε Παναγόπουλε, ὁ ἱερέας εἶναι ἀδύνατον νά καταλύει τό περιεχόμενο τοῦ ἁγίου ποτηρίου. Κοινωνοῦν τόσοι ἀσθενεῖς ἀπ’ αὐτό, κι ὅπως εἶναι γνωστό, τό μικρόβιο τῆς φυματιώσεως μεταδίδεται μέ τό σάλιο. Τί κάνει λοιπόν ὁ ἱερέας τό Σῶμα καί Αἷμα τοῦ Κυρίου πού περισσεύει; Τό χύνει στό χωνευτήρι; Αὐτό ὅμως δέν εἶναι μεγάλη ἁμαρτία; 

- Τέτοιο πράγμα δέν γίνεται ποτέ, ἀντέτεινε ὁ ἱεροκήρυκας. Ὁ Χριστός δέν μολύνεται ἀπό μικρόβια. Κι ἀπό τά ἄχραντα Μυστήρια δέν ὑπάρχει κανένας κίνδυνος μολύνσεως. 

Ὁ γιατρός ὅμως δέν μποροῦσε νά τό πιστέψει. Τότε ἐκεῖνος τόν προέτρεψε νά παρακολουθήσει τήν ἑπόμενη θεία λειτουργία, καί στό τέλος νά σταθεῖ κάπου, ὥστε νά βλέπει τίς κινήσεις τοῦ ἱερέα τήν ὥρα τῆς καταλύσεως. Ἔτσι κι ἔγινε. Ὁ γιατρός εἶδε μέ τά μάτια του τό λειτουργό νά καταλύει τό περιεχόμενο τοῦ ἁγίου ποτηρίου. Τόν εἶδε μάλιστα νά ρίχνει νάμα δυό–τρεῖς φορές, φροντίζοντας νά μή μείνει οὔτε ἴχνος ἀπό τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Κυρίου. Ἀπό τότε ὁ γιατρός ὄχι μόνο πίστευε, ἀλλά καί ἐκκλησιαζόταν καί κοινωνοῦσε μαζί μέ τούς ἀσθενεῖς. Ἀπό τό βιβλίο 

“Θαύματα καί ἀποκαλύψεις ἀπό τή θεία Λειτουργία”, ἔκδ. Ἱερᾶς Μονῆς Παρακλήτου, Ὠρωπός Ἀττικῆς 2018.

Ο καιρός της Θείας Λειτουργίας και η δυνατότης τελέσεώς της το Εσπέρας...

 

Εγκύκλιοι της Ιεράς Συνόδου 

ΠΗΓΉ :ΕΔΩ 

Εγκύκλιος υπ. αρ. 2786: ο καιρός της Θείας Λειτουργίας και η δυνατότης τελέσεώς της το Εσπέρας (31/3/2004)

ὑπ' ἀριθμ. 2786

Πρός

Τούς Σεβασμιωτάτους Μητροπολίτας

τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος.

Θέμα : «Ὁ καιρός τῆς Θείας Λειτουργίας καί ἡ δυνατότης τελέσεώς της τό Ἑσπέρας».

 

Σεβασμιώτατοι ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,

Ὁ ἅγιος Συμεών Θεσσαλονίκης θεωρεῖ τήν Θείαν Λειτουργίαν ὡς «τέλος πάσης τελετῆς καί θείου μυστηρίου σφραγίδα». Αὕτη καίτοι ἐπισφραγίζει τήν νυχθήμερον λειτουργικήν προσευχήν, ἐν τούτοις διατηρεῖ αὐτοτέλειαν ἀπό τάς ἄλλας Ἱεράς Ἀκολουθίας καί ἐλευθερίαν τρόπον τινά ἀπό τούς χρονικούς περιορισμούς τοῦ ἡμερονυκτίου λειτουργικοῦ συστήματος.

Τά ἀνωτέρω χαρακτηριστικά της συνέβαλον εἰς τήν διαμόρφωσιν διαφόρων λειτουργικῶν σχημάτων καί εἰς τήν ἀρχικήν σύνδεσίν της μέ τό δεῖπνον, κατά μίμησιν τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου, ἀλλά καί ἐπειδή τό ἑσπέρας σηματοδοτεῖ τήν ἔναρξιν νέας λειτουργικῆς ἡμέρας, κατά τούς Ἑβραίους. Αὐτό ἐπηρέασε καί τήν χριστιανικήν λειτουργικήν πρᾶξιν.

Ἡ σύναξις τῶν πιστῶν, εἰς τά πλαίσια τοῦ δείπνου καί μάλιστα «ἐν τῇ Κυριακῇ ἡμέρᾳ», ἐτόνισε τήν ἔννοιαν τῆς εὐχαριστίας, ὄχι ὡς μιᾶς λατρευτικῆς (μυστηριακῆς) τελετῆς, ἀλλά τῆς κυρίας ἐκδηλώσεως τῆς προσμονῆς καί προγεύσεως τοῦ καινοῦ κόσμου τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ.

Τό Μυστήριον ἐτελεῖτο ἀρχικῶς μετά τό δεῖπνον, ἀλλ' ἐνωρίς διά λόγους εὐλαβείας ἐπεκράτησε νά τελῆται πρό τοῦ δείπνου. Εἰς τοῦτο συνέβαλον αἱ κοινωνικαί συνθῆκαι, ἀλλά καί λόγοι σεβασμοῦ πρός αὐτό τοῦτο τό Μυστήριον. Διετηρήθη δέ αὐτό τό ἑσπερινόν σχῆμα εἰς τά πλαίσια τῆς παννυχίδος κατά τάς μεταβαπτισματικάς λειτουργίας (Μ. Σάββατον, παραμονή Θεοφανείων καί Χριστουγέννων ἤ καί τήν Μ. Πέμπτην), ὅπως καί εἰς τήν Θείαν Λειτουργίαν τῶν Προηγιασμένων. Εἰς ὅλας τάς ἀνωτέρω περιπτώσεις ὁ πλέον ρυθμιστικός παράγων τοῦ τοιούτου καθορισμοῦ ἦτο ἡ νηστεία, τό ὅριον τῆς ὁποίας διαφυλάττει ἡ ἐνάτη ὥρα, ἀλλά καί ἡ ἀνάγκη κοινωνίας τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων ὑπό τῶν ὁμαδικῶς βαπτιζομένων κατά τάς ἀνωτέρω ἡμέρας κατηχουμένων.

Ἐνωρίς ὅμως ἡ Θεία Εὐχαριστία ἀπεσπάσθη ἀπό τό δεῖπνον καί ἐπεκράτησε νά τελῆται «ὡρισμένοις καιροῖς καί ὥραις», ὅπως ἀναφέρει ὁ Κλήμης Ρώμης εἰς τήν Α´ πρός Κορινθίους ἐπιστολήν του. Πάντως μετά τόν 4ον μ.χ. αἰῶνα αὕτη τελεῖται μετά τήν τρίτην ὥραν τῆς ἡμέρας ἤ ἀκριβέστερον μεταξύ τρίτης καί ἕκτης ὥρας (δηλαδή περίπου 9 ἕως 12 π.μ.), «ἐπειδή τρίτη ὥρα τῆς ἡμέρας ἦν, ὅτε ἐπεδήμησεν τό Πανάγιον Πνεῦμα ἐπί τούς Ἁγίους Ἀποστόλους». Ὅμως ἡ Θεία Λειτουργία τῶν Προηγιασμένων τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἐξακολουθεῖ νά συνδέεται ἀρρήκτως μετά τοῦ Ἑσπερινοῦ, ἐνῷ ἡ Θεία Λειτουργία τοῦ Πάσχα καί τῶν Χριστουγέννων ἐτελεῖτο μετά τό μεσονύκτιον καί «πρό τῆς ἡμέρας, διά μυστηριώδη αἰτίαν· ὅτι γνώμη τῶν Θείων Πατέρων (εὐλαβής παράδοσις, τήν ὁποίαν διασῴζει ὁ Θεόφιλος Καμπανίας) εἶναι μετά τό μεσονύκτιον νά ἔγινεν ἥ τε γέννησις καί ἡ Ἀνάστασις τοῦ Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ».

Ἡ ποικιλία αὕτη ὡς πρός τόν χρόνον τελέσεως τῆς Θείας Λειτουργίας ἡρμηνεύθη ἀπό τόν Ματθαῖον Βλάσταρην ὡς μία φιλάνθρωπος πρᾶξις τῶν Πατέρων καί ὡς εἷς θαυμάσιος τρόπος χειραγωγίας τῶν πιστῶν «πρός τήν ἑνιαίαν καί ὑπέρσοφον ἐντεῦθεν γνῶσιν».

Ἀρκεταί, ὅμως, εἶναι αἱ περιπτώσεις μή τηρήσεως τῶν χρονικῶν πλαισίων, τά ὁποῖα καθώρισεν ἡ παράδοσις διά ποιμαντικούς ἤ ἄλλους λόγους. Εἰς μαρτυρολόγια π.χ. ὑπάρχουν πληροφορίαι ὅτι ὡρισμένοι μάρτυρες πρό τοῦ θανάτου των ἐτέλουν οἱ ἴδιοι τήν Θείαν Λειτουργίαν καί προφανῶς ὄχι εἰς κάποιαν συγκεκριμένην ὥραν, ὅπως π.χ. τοῦτο ἀναφέρεται διά τόν Ἱερομάρτυρα Λουκιανόν Σαμοσατέα. Κατά τήν περίοδον τῆς Τουρκοκρατίας πάλιν, λόγοι ποιμαντικῆς φροντίδος ἐπέβαλλον τήν μετάθεσιν τῆς Προηγιασμένης Λειτουργίας ἀπό τό ἑσπέρας εἰς τήν πρωΐαν καί ἄν καί τό ἔθιμον αὐτό τό ἐμέμφοντο οἱ Κολλυβάδες, τοῦτο διετηρήθη μέχρι σήμερον εἰς τό κοσμικόν τυπικόν.

Τήν ἰδίαν περίοδον πάλιν ὑπῆρξεν ἀποδοχή ἤ ἔστω ἀνοχή διά τήν μεταβολήν τοῦ χρόνου τελέσεως (ἀπό ἑσπερινῆς εἰς πρωϊνήν) τῆς Θείας Λειτουργίας τοῦ Μ. Σαββάτου, τῆς Μ. Πέμπτης, τῆς Παραμονῆς τῶν Θεοφανείων καί τῶν Χριστουγέννων, ὅπως ἐξακολουθεῖ τοῦτο νά τελῆται καί σήμερον διά ποιμαντικούς λόγους, ἀφοῦ κατά τόν Θεόφιλον Καμπανίας (18ος αἰών) «τοῦτο δέν βλάπτει, διότι ἡ χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος δέν περιορίζεται καί δέν περικλείεται εἰς καιρούς».

Φαίνεται, λοιπόν, ὅτι ἀπό τόν 18ον αἰῶνα ὑπῆρχε μία ἀνοχή ὡς πρός τόν καιρόν τελέσεως τῆς Θείας Λειτουργίας. Ὁ προβληματισμός ὅμως διά τό ἄν εἶναι δυνατόν ἤ ὄχι νά γίνῃ τό μυστήριον τοῦτο ἐκτός τῆς τρίτης ὥρας εἶναι παλαιότερος· Σύνοδος, βεβαίως, Οἰκουμενική δέν ἠσχολήθη μέ τό θέμα τοῦτο καί μεγάλοι Πατέρες δέν ἐφύλαττον τόν ὅρον τῆς τρίτης ὥρας, μέ ἀποτέλεσμα αὐτή ἡ τακτική νά δημιουργήσῃ, ἴσως, τήν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Ἐκκλησία δέν ὑποχρεοῦται νά τηρῇ τό ἔθος αὐτό.

Εἰς κείμενον ὅμως τῆς ἰδίας ἐποχῆς, τό ὁποῖον φέρεται ὡς ἔργον τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Καλλινίκου τοῦ Γ´ δίδεται μία σοφή ἀπάντησις εἰς τόν ἀνωτέρω προβληματισμόν, ἡ ὁποία καί τήν παράδοσιν σέβεται, καί «τήν χρείαν τοῦ λαοῦ» δέν ἀγνοεῖ· «Ὁ καιρός τῆς ἱερᾶς λειτουργίας - λέγει τό κείμενον - εἶναι κατά τήν παλαιάν συνήθειαν ἡ τρίτη ὥρα τῆς ἡμέρας, ὅμως δύναται καί ταχύτερον καί ὑστερώτερον καί νά ἀρχίσῃ καί νά τελειώσῃ, ἐάν εἶναι ἀνάγκη · πρίν δέ τοῦ μεσονυκτίου καί μετά μεσημβρίαν οὐχί · ἐκτός τῶν διωρισμένων ἡμερῶν ὑπό τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν ἡ λειτουργία γίνεται ὁμοῦ μέ τόν ἑσπερινόν».

Χωρίς καμμίαν ἐπιφύλαξιν τήν ἰδίαν ἀπάντησιν θά ἠμπορούσαμε νά δώσωμεν καί σήμερον, σχετικῶς μέ τήν ἀλλαγήν τῆς τρίτης ὥρας καί τήν δυνατότητα τελέσεως τῆς Θείας Λειτουργίας τό ἑσπέρας. Διότι καί σήμερον πολλάκις συμβαίνει νά τελῆται ἡ Θεία Λειτουργία «καί ταχύτερον καί ὑστερώτερον» τῆς τρίτης ὥρας. Παραδείγματος χάριν, ἡ δευτέρα Θεία Λειτουργία, τήν ὁποίαν διά ποιμαντικούς λόγους πολλαί Ἱεραί Μητροπόλεις ἔχουν καθιερώσει, τελευταίως, ἀνατρέψασαι ὅμως τόν παραδοσιακόν τρόπον τελέσεως τοῦ μυστηρίου.

Εἰς τό ἴδιον πλαίσιον ἐντάσσονται καί αἱ πρόσφατοι πρωτοβουλίαι, πρός ἐξυπηρέτησιν τῶν ποιμαντικῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι μεταθέτουν εἰς ὡρισμένας χαρμοσύνους ἡμέρας τήν τέλεσιν τῆς Θείας Λειτουργίας τό ἀπόγευμα ἤ καί τό βράδυ πρό τοῦ μεσονυκτίου. Ὅλαι αὗται εἶναι «ἀντιπαραδοσιακαί καί ἀπαράδεκτοι».

Ἀδελφοί καί Πατέρες ἐν Κυρίῳ,

Ἡ Ἀγρυπνία κατά τάς ἑορτάς "πού πέφτουν" καθημερινήν εἶναι ἡ πλέον σοφή καί σύμφωνος πρός τό πνεῦμα τῆς παράδοσεως τῆς Ἐκκλησίας μας πρακτική. Κατ' αὐτήν, ἀφοῦ προηγηθῇ σύντομος ἀγρυπνία, ἀκολουθεῖ μετά τό μεσονύκτιον ἡ τέλεσις τῆς Θείας Λειτουργίας. Τοιουτοτρόπως τιμᾶται καί ὁ ἀρχαῖος θεσμός τῆς εὐχαριστιακῆς λεγομένης νηστείας, ἀλλά καί οἱ πιστοί ἔχουν τήν δυνατότητα νά βιώσουν τήν Θείαν Λειτουργίαν ὡς τήν πραγματικῶς καινήν ἡμέραν τῆς σωτηρίας καί τόν καιρόν τῆς Ἀναστάσεως καί τῶν ἐσχάτων.

Κατά προτεραιότητα, ὅμως, ὅλων αὐτῶν πρέπει νά χωρίσωμεν εἰς τήν ἐπαναφοράν τῆς Προηγιασμένης εἰς τήν κανονικήν της ὥραν, ἀπαραιτήτως καί ἰδίως καθ' ἑκάστην Τετάρτην τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, παρόλας τάς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι ἀναφύονται σήμερον. Αὐτή εἶναι ἡ λύσις, πρός τήν ὁποίαν πρέπει νά φθάσωμεν τό ταχύτερον.

Ταῦτα πάντα πρός προβληματισμόν καί ἀποφυγήν ἀβασανίστου υἱοθετήσεως ἀλλοτρίων ἤ μή παραδοσιακῶν λειτουργικῶν σχήματων.

† Ὁ Ἀθηνῶν Χ Ρ Ι Σ Τ Ο Δ Ο Υ Λ Ο Σ, Πρόεδρος.
† Ὁ Διδυμοτείχου καί Ὀρεστιάδος Νικηφόρος.
† Ὁ Μυτιλήνης, Ἐρεσσοῦ καί Πλωμαρίου Ἰάκωβος.
† Ὁ Λήμνου καί Ἁγίου Εὐστρατίου Ἱερόθεος.
† Ὁ Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως καί Πολυκάστρου Δημήτριος.
† Ὁ Βεροίας καί Ναούσης Παντελεήμων.
† Ὁ Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανῆς καί Κονίτσης Ἀνδρέας.
† Ὁ Γυθείου καί Οἰτύλου Χρυσόστομος.
† Ὁ Δημητριάδος καί Ἁλμυροῦ Ἰγνάτιος.
† Ὁ Κυθήρων Κύριλλος.
† Ὁ Θεσσαλιώτιδος καί Φαναριοφερσάλων Θεόκλητος.
† Ὁ Καισαριανῆς, Βύρωνος καί Ὑμηττοῦ Δανιήλ.
† Ὁ Ὕδρας, Σπετσῶν καί Αἰγίνης Ἐφραίμ.

Ὁ Ἀρχιγραμματεύς

† Ἀρχιμ. Χρυσόστομος Σκλήφας.

Ἀκριβές Ἀντίγραφον

Ὁ Ἀρχιγραμματεύς

† Ἀρχιμ. Χρυσόστομος Σκλήφας.

Θέλει να γίνουμε σώμα του όχι μόνο με την αγάπη αλλά να αναμειχθούμε πραγματικά με τη σάρκα του.

"'Ιν' ουν μη μόνον κατά την αγάπην τούτο γενώμεθα, αλλά και κατ' αυτό το πράγμα, εις εκείνην ανακερασθώμεν την σάρκα. Διά της τροφής γαρ τούτο γίνεται ης εχαρίσατο, βουλόμενος ημίν δείξαι τον πόθον, ον έχει περί ημάς. Διά τούτο ανέμειξεν εαυτόν ημίν, και ανέφυρε το σώμα αυτού εις ημάς, ίνα έν τι υπάρξωμεν, καθάπερ σώμα κεφαλή συνημμένον. Των γαρ σφόδρα ποθούντων εστί τούτο δείγμα".

***

«Θέλει να γίνουμε σώμα του όχι μόνο με την αγάπη αλλά να αναμειχθούμε πραγματικά με τη σάρκα του. Κι αυτό γίνεται με την τροφή που μάς χάρισε, θέλοντας να μάς δείξει τον έρωτα που έχει για μάς. Γι' αυτό ανάμειξε τον εαυτό του και το σώμα του με μάς για να γίνουμε ένα πράγμα, όπως ένα σώμα ενωμένο με την κεφαλή του. 'Ετσι κάνουν όσοι αγαπούν σφόδρα». 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Εις Ιωάννην ομιλία 46, PG 69, 260 όπως περιέχεται στο Γ. Φλωρόφσκυ, Το σώμα του ζώντος Χριστού. Μια ορθόδοξη ερμηνεία της Εκκλησίας [Le corps du Christ vivant 1948], (μτφρ. Ι. Παπαδόπουλος, έκδ. Αρμός, Αθήνα 1999, σσ. 73-74).

Ἡ λειτουργικὴ προσευχὴ εἶναι ἡ πλέον ἐπίπονος.

Ἡ λειτουργικὴ προσευχὴ εἶναι ἡ πλέον ἐπίπονος. Τελοῦμεν αὐτὴν ὄντες ἐν φοβερᾷ διασπάσει ὅλης τῆς ὑπάρξεως ἡμῶν. Εὐλογήσαντες ἐν ἀρχῇ τὴν Βασιλείαν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἐν συνεχείᾳ κατερχόμεθα βαθμηδὸν μέχρι τῶν προσκαίρων βιοτικῶν ἀναγκῶν, ἵνα ἐκ νέου ἀναχθῶμεν δια τῆς δοξολογίας (Δοξολογία ἐνταῦθα καλεῖται ἡ πρώτη ἐκφώνησις μετὰ τὴν μεγάλην ἐκτενῆ: Ὅτι πρέπει Σοὶ πᾶσα δόξα ...) μέχρι τοῦ Θρόνου τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἀκατάπαυστος κίνησις - ἄλλοτε πρὸς τὸν Θεόν, ἄλλοτε δὲ πρὸς τὸν κόσμον - χαρακτηρίζει τὴν ἱερουργίαν ἡμῶν. Καὶ δια τῶν ἐντολῶν τοῦ Εὐαγγελίου καὶ δια τοῦ ὑποδείγματος τοῦ Χριστοῦ (βλ. Ιωάν. ιγ' 15) μανθάνομεν νὰ περιπτυσσώμεθα τὸ πλήρωμα τοῦ παγκοσμίου εἶναι: ἀπὸ τῆς δημιουργίας παντὸς ὑπαρκτοῦ μέχρι τῆς συντελείας τῆς ἐπιγείου ἱστορίας καὶ πέραν τούτου. Ἕν τούτοις, παραλλήλως πρὸς τὴν ἐμπνέουσαν ἀνάβασιν εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ οὐρανίου Φωτός, παρατηροῦμεν ὅτι βαθύνεται ὁ ἐν τῇ καρδίᾳ ἡμῶν πόνος. Βλέπομεν ὅτι ἡ οἰκουμένη ἐν τῇ ὁλότητι αὐτῆς, ὡς καὶ πρότερον, περιβάλλεται ὑπὸ τοῦ σκότους τῆς ἀντιπαθείας. Τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ δὲν εὑρίσκει ἀπήχησιν εἰς τὰς ἀποξενωθείσας ἀπὸ τοῦ Θεοῦ καρδίας, καὶ ἡ προσευχὴ απερριμένη τρόπον τινα ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων ἐπιστρέφει εἰς τὸν προσευχόμενον, ἐπιφέρουσα εἰς αὐτὸν πλῆγμα. Ἡ κατὰ τὸ φαινόμενον ἄκαρπος ἔκβασις τῆς προσευχῆς ταύτης εἵς τινας στιγμὰς ἀποβαίνει κατάλληλον ἔδαφος δια πικροὺς λογισμούς: Ἡ ἀνθρωπότης νοσεῖ ἀνιάτως· ματαία πᾶσα ἐλπὶς ὅπως ἴδωμεν τὴν θεραπείαν αὐτῆς· τὸ κακὸν δὲν παύει νὰ ἐντείνηται, νὰ εἰσχωρῆ συνεχῶς βαθύτερον εἰς τὰς καρδίας τῶν ἀνθρώπων· πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν προσευχὴν ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπότητος, διότι εἶναι ὀδύνη ἄνευ ἀποτελέσματος, θῦμα τῆς ὁποίας πρῶτοι θὰ ἀποβῶμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι. Ἄμυνα ἐναντίον αὐτῶν τῶν ἀποθαρρυντικῶν σκέψεων εἶναι νὰ ἔχωμεν ἐν τῇ μνήμῃ ἡμῶν τὸν Χριστόν, Ὅστις μόνος ἐπάλαισεν ἐναντίον ὅλου τοῦ κόσμου. Ἡ νίκη θὰ ἔλθη ἀναποφεύκτως, ἀλλ' οὐχὶ εἰς τὸ ὁρατὸν ἐπίπεδον τῆς ἱστορίας τῆς Γῆς. Ἡ νίκη εἶναι ἤδη ἀνυπέρβλητον Γεγονός: «Ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον», εἶπεν ὁ Κύριος (Ιωάν. ιστ' 33).

ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ

ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ 

ΠΕΡΙ ΤΗΣ

 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ

 ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ

*

Όπου Θεός δε βούλεται....

πηγή φωτογραφίας : http://ioanniscrete.blogspot.com/

Σε κάποιο κοινόβιο ετοιμάζονταν να τελέσουν τη θεία λειτουργία, και καθώς οι διάκονοι μπήκαν στο ιερό να φορέσουν τα άμφια τους βρήκαν ότι έλειπε ένα. Ερεύνησαν πολύ και επειδή δεν το βρήκαν, το ανέφεραν στον αββά. Αυτός τους λέει: «Ερευνήστε πάλι». Καθώς λοιπόν δεν βρέθηκε, ο αββάς θύμωσε για το άτοπο αυτό το πράγμα και λέει: «Ζούμε μαζί με ληστές. Μα το Θεό, δεν θα γίνει λειτουργία ούτε θα φάμε τίποτε μέχρι να βρεθεί ο ληστής.  

Την ώρα που ο αββάς μαζί με τους διακόνους πήγε να ερευνήσει στα κελιά των αδελφών και αυτοί περίμεναν στην εκκλησία, εκείνος που το έκλεψε λέει στο διπλανό του που ήταν ευλαβής: «Αλίμονο μου, τι με περιμένει τώρα». Του λέει εκείνος: «Γιατί;» Του αποκρίνεται: «Εγώ έκλεψα το άμφιο και βρίσκεται στο κελί μου κάτω από ένα σκεύος» Του λέει ο άλλος: «Μη στεναχωριέσαι καθόλου, μόνο πήγαινε και βάλε το στο κελλί μου». Πάει αυτός και βάζει το σκεύος το κελλί του αδελφού.  

Όταν έφθασαν ψάχνοντας ο αββάς και οι διάκονοι στο κελί με το σκεύος του αδελφού, άπλωσε το χέρι του ένα διάκος, τράβηξε το άμφιο και έβαλε τις φωνές: «Ο τάδε ο ευλαβής βρέθηκε κλέφτης».  

Πηγαίνουν αμέσως στην εκκλησία τον πιάνουν, του δίνουν πολλά χτυπήματα και σέρνοντας τον, τον πετούν έξω από το κοινόβιο. Εκείνος τους παρακαλούσε: «Αφήστε με να μετανοήσω και δεν θα το ξανακάνω». Αυτοί όμως τον έδιωξαν λέγοντας: «Δεν μπορούμε να έχουμε ένα κλέφτη ανάμεσά μας».  

Επιστρέφουν κατόπιν στην εκκλησία για την τέλεση της θείας λειτουργίας. Και όταν ο διάκονος πήγε να σύρει το παραπέτασμα, αυτό δεν προχωρούσε. Κοίταζαν προσεκτικά μήπως κάτι το εμποδίζει και δεν βρήκαν τίποτε. Τότε αββάς σκέφτηκε καλύτερα και λέει: «Μήπως επειδή διώξαμε τον αδερφό συνέβη αυτό; Πηγαίνετε να τον φέρετε και θα μάθουμε». Όταν ήρθε ο αδελφός, έσυραν το παραπέτασμα και αμέσως μετακινήθηκε.  

Να, αυτό είναι να θυσιάζει κανείς τον εαυτό του για χάρη του πλησίον. Αν δεν φτάσουμε σε αυτό το μέτρο, τουλάχιστον ας μην καταλαλούμε σε βάρος του πλησίον, μήτε να τον κατακρίνουμε, για να μην αποξενωθούμε από τη χαρά που πρόκειται να απολαύσουν οι άγιοι.

άγνωστες σελίδες του 

ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΥ

εκδοσεις

ΤΟ ΠΕΡΟΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ 

Στην πρώτη χριστιανική περίοδο, αντίθετα απ’ ότι συνηθίζεται σήμερα, η σύναξη του λαού προηγείται της εισόδου του λειτουργού.

Στην πρώτη χριστιανική περίοδο, αντίθετα απ’ ότι συνηθίζεται σήμερα, η σύναξη του λαού προηγείται της εισόδου του λειτουργού.

π.Αλέξαδρος Schmemann