Ο λογισμός μου μου λέει ότι «η ησυχία είναι πιο αναγκαία απ’ όλα και συμφέρει την ψυχή σου». Άραγε, έτσι είναι όπως το λέει;

 

314 

Ερώτηση του αββά Δωροθέου

Ο λογισμός μου μου λέει ότι «η ησυχία είναι πιο αναγκαία απ’ όλα και συμφέρει την ψυχή σου». Άραγε, έτσι είναι όπως το λέει; 

Απόκριση Ιωάννου.

Τι είναι ησυχία; Δεν είναι το να συγκρατεί κανείς την καρδιά του από δοσοληψίες και ανθρωπαρέσκειες και από όποιες άλλες σχετικές παρενέργειες; Επίσης, όταν ο Κύριος έλεγξε το νομικό εκείνο για τον άνθρωπο πού έπεσε στους ληστές και τον ρώτησε «ποιος έγινε πλησίον γι’ αυτόν», δένε απάντησε «αυτός που του έδειξε ευσπλαχνία»; (Λουκ. 10, 37). Σε άλλο δε σημείο του Ιερού Ευαγγελίου (Ματθ. 9, 13) ο Κύριος λέει: «Έλεος θέλω, όχι θυσία». Αν λοιπόν το θεωρείς δεδομένο ότι η ευσπλαχνία και η συμπάθεια (ως γνήσιος καρπός της Αγάπης) είναι ανώτερες από τη θυσία, προς την Αγάπη στρέψε την καρδιά σου. Διότι η πρόφαση της ησυχίας οδηγεί σε υψηλοφροσύνη, προτού ο άνθρωπος να κερδίσει τον εαυτό του, δηλαδή προτού να γίνει καθαρός και άμωμος. Και τότε είναι που βρίσκει την ησυχία, διότι βάσταξε το σταυρό. Αν λοιπόν δείξεις αγάπη, θα βρεις βοήθεια. Αν όμως συγκρατήσεις τον εαυτό σου, δήθεν για να υπερβείς τα ανθρώπινα μέτρα, τούτο σου λέω ότι θα χάσεις και ό,τι έχεις. Ούτε λοιπόν στο ένα άκρο ούτε στο άλλο, αλλά να πορεύεσαι τη μέση οδό που ανοίγεται μπροστά σου, κατανοώντας ποιο είναι το θέλημα του Κυρίου, διότι βρισκόμαστε σε δύσκολους καιρούς. 

 

Βαρσανουφίου και Ιωάννου

κείμενα διακριτικά και ησυχαστικά

(ερωταποκρίσεις) 

Τόμος Β΄,

εκδόσεις “ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ” 

※

Είπε η αμμά Συγκλητική...

 

Είπε η αμμά Συγκλητική: «Πολλοί αν και μένουν στο όρος, κάνουν αυτά που κάνουν και οι άνθρωποι των πόλεων και γι’ αυτό χάνονται. Γιατί είναι δυνατόν κάποιος να ζει μαζί με πολλούς, αλλά να μονάζει ως προς την εσωτερική διάθεση∙ και άλλος να μένει μόνος, αλλά με τη σκέψη να ζει μαζί με πολλούς».

*** 

Εἶπεν ἀμμᾶ Συγκλητική· Πολλοὶ ἐν ὄρει ὄντες τὰ τῶν δημοτῶν πράττοντες ἀπώλοντο, καὶ πολλοὶ ἐν πόλεσιν ὄντες τὰ τῆς ἐρήμου ἔργα ποιοῦντες σῴζονται. ∆υνατὸν γὰρ μετὰ πολλῶν ὄντα μονάζειν τῇ γνώμῃ, καὶ μόνον ὄντα μετὰ ὄχλων τῇ διανοίᾳ διάγειν.

ΤΟ ΜΕΓΑ ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΝ

Τόμος Α΄

Έκδοση: Ι.Ησυχ. Το Γεννέσιος της Θεοτόκου 

Πανόραμα Θεσσαλονίκης

σελ.274-275

Το ψάρι φεύγει γρήγορα μακρυά από το αγκίστρι, και η φιλήδονη ψυχή αποστρέφεται υπερβολικά την ησυχία.

 

41.Το ψάρι φεύγει γρήγορα μακρυά από το αγκίστρι, και η φιλήδονη ψυχή αποστρέφεται υπερβολικά την ησυχία.

ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ 

ΛΟΓΟΣ ΔΕΚΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ 

Περί αγνείας 

Να κάνεις το εργοχειρο σου για τις ανάγκες σου, μάλλον όμως να το έχεις ως σύντροφο της ησυχίας σου.

Να κάνεις το εργόχειρο σου για τις ανάγκες σου, μάλλον όμως να το έχεις ως σύντροφο της ησυχίας σου.

Αββά Ισαάκ του Σύρου (ΛΔ 148)

Η ησυχία λοιπόν είναι αρχή κάθαρσης για την ψυχή…

Μ. Βασίλειος : Ἐπιστολή 2. 

(P. G. 32, 228 Α καί Ε.Π.Ε. τ. 1ος σελ. 64).

Η ησυχία λοιπόν είναι αρχή κάθαρσης για την ψυχή… Διότι όταν ο νους δεν διασκορπίζεται στα εξωτερικά πράγματα, ούτε διαχέεται από τις αισθήσεις προς τον κόσμο, επιστρέφει στον εαυτό του, και διά μέσω του εαυτού του, ανεβαίνει προς την έννοια του Θεού. Και καθώς περιλάμπεται και φωτίζεται από εκείνο το κάλλος, λησμονεί και την ίδια τη φύση, και ούτε με φροντίδα για τροφή, ούτε με μέριμνα για ρούχα, πληγώνει την ψυχή, αλλά σταματώντας κάθε γήινη φροντίδα, μεταθέτει ὅλη τή μέριμνά του στην απόκτηση των αιωνίων αγαθών.

Ησυχία ουν αρχή καθάρσεως τη ψυχή… Νοῦς μέν γάρ μή σκεδαννύμενος ἐπί τά ἔξω, μηδέ ὑπό τῶν αἰσθητηρίων ἐπί τόν κόσμον διαχεόμενος, ἐπάνεισι μέν πρός ἑαυτόν· δι’ ἑαυτοῦ δέ πρός τήν περί Θεοῦ ἔννοιαν ἀναβαίνει· κἀκείνῳ τῷ κάλλει περιλαμπόμενός τε καί ἐλλαμπόμενος καί αὐτῆς τῆς φύσεως λήθην λαμβάνει, μήτε πρός τροφῆς φροντίδα, μήτε πρός περιβολαίων μέριμναν τήν ψυχήν καθελκόμενος, ἀλλά, σχολήν ἀπό τῶν γηΐνων φροντίδων ἄγων, τήν πᾶσαν ἑαυτοῦ σπουδήν ἐπί τήν κτῆσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν μετατίθησι.

Πώς πρέπει να ησυχάζει κανείς μέσα στο κελί;

 

Κάποιος αδελφός ρώτησε τον αββά Ησαΐα: «Πώς πρέπει να ησυχάζει κανείς μέσα στο κελί;» Και αποκρίθηκε ο γέροντας: «Το να ησυχάζει κανείς στο κελί σημαίνει να εκθέτει συνεχώς τον εαυτό του ενώπιον του Θεού και να επιστρατεύει όλη του τη δύναμη για να αντιστέκεται σε κάθε λογισμό που σπέρνει ο εχθρός γιατί αυτό σημαίνει αναχώρηση από τον κόσμο». 

Και είπε ο αδερφός σου «Τι σημαίνει κόσμος;» «Κόσμος είναι - απάντησε ο γέροντας - το να διασπάται κάνεις σε πολλές και διάφορες υποθέσεις. Κόσμος είναι το να ενεργούν οι άνθρωποι τα αντίθετα προς την ανθρώπινη φύση και να ικανοποιούν τα σαρκικά τους θελήματα. Κόσμος είναι το να νομίσει κάνεις ότι μένει παντοτινά στη ζωή αυτή. Κόσμος είναι να φροντίζει για το σώμα προς βλάβην της ψυχής και να καυχιέται για αυτά που αφήνει πίσω του. Κι αυτά δεν τα είπα από μόνος μου αλλά ο Ιωάννης ο Απόστολος είναι που τα λέει : Μην αγαπάτε τον κόσμο μήτε όσα είναι του κόσμου».

 

Ἀδελφὸς ἠρώτησε τὸν ἀββᾶ Ἡσαίαν λέγων· Πῶς χρὴ ἡσυχάζειν ἐν τῷ κελλίῳ; Καὶ ἀπεκρίθη ὁ γέρων· Τὸ ἡσυχάζειν ἐν τῷ κελλίῳ ἐστὶ τὸ παραρρίπτειν ἑαυτὸν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ ποιῆσαι τὴν δύναμιν ἑαυτοῦ ἀντιστῆναι παντὶ σπειρομένῳ λογισμῷ ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ φεύγειν ἀπὸ κόσμου. 

Καὶ εἶπεν ὁ ἀδελφός· Τί ἐστιν ὁ κόσμος; Καὶ ἀπεκρίθη ὁ γέρων· Ὁ κόσμος ἐστὶν ὁ περισπασμὸς τῶν πραγμάτων, ὁ κόσμος ἐστὶν τὸ ἐργάσασθαι τὰ παρὰ φύσιν καὶ πληρῶσαι τὰ θελήματα ἑαυτῶν κατὰ σάρκα, ὁ κόσμος ἐστὶ τὸ λογίσασθαι ἑαυτὸν παραμένειν ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ὁ κόσμος ἐστὶ τὸ φροντίσαι τοῦ σώματος παρὰ τὴν ψυχὴν καὶ καυχᾶσθαι ἐν οἷς καταλιμπάνεις. Οὐκ ἐξ ἐμαυτοῦ δὲ ταῦτα εἶπον, ἀλλὰ Ἰωάννης ὁ ἀπόστολός ἐστιν ὁ ταῦτα λέγων· «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ.

ΤΟ ΜΕΓΑ ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΝ

Τόμος Α΄

Έκδοση: Ι.Ησυχ. Το Γεννέσιος της Θεοτόκου 

Πανόραμα Θεσσαλονίκης

σελ.254-255 

 

 

 

Ἡ ἡσυχία τοῦ νοός

 Ἡ ἡσυχία τοῦ νοός

Οὐδὲν ἄλλο ἀναπαύει τὴν καρδίαν μου, Κύριε, παρα μόνο ἡ διαρκὴς μνήμη τῆς μεγαλοπρεποῦς παρουσίας σου, ἡ ὁποία εὐφραίνει καὶ διαποτίζει τὰς αἰσθήσεις τῆς ψυχῆς μου.  

Μεγαλύνω καὶ δοξολογῶ τὸ Πανάγιον σοῦ Ὄνομα καὶ διατηρῶ αὐτὸ ὡς τὸ μοναδικὸν καὶ αναφαίρετον θησαυρὸ τῆς καρδιᾶς μοῦ·Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ἐλέησον με. Ὦ ἱερωτάτη ἡσυχία τοῦ νοός μου! Ὦ ἡδύτατον εντρύφημα τῆς ψυχῆς μου ! Καὶ ποῖον εἶναι τοῦτο; Νὰ γαληνεύει ἡ ψυχὴ καὶ νὰ μὴν ὑπάρχει εἰς αὐτὴν οὐδεὶς λογισμός.Αυτή εἶναι ἡ ὡραιοτάτη ἡσυχία ἡ ὁποία ὑπὲρ πᾶν ἄλλο εὐαρεστεῖ τὸν Κύριον. Απαλλασσομένη ἡ καρδία ἀπὸ κάθε μέριμνα καὶ λογισμὸ κρατᾶ μόνον τὴν ἀδιάλειπτη προσευχή, τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ἐλέησόν με» .Δὲν δέχεται κανένα ἄλλο λογισμό. Ἡσυχασμὸς εἶναι ὁ τρόπος, δια τοῦ ὁποίου καθαρίζεται ἡ καρδιὰ μὲ τὴ βοήθεια τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ.  

Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος αὐτὴν τὴν ἡσυχία καὶ μακαριότητα ἀπέκτησε, ὡς μία διαρκῆ κατάσταση· νὰ διαμένει τελείως απόκεκομμένη ἀπὸ τὰ αἰσθητὰ καὶ νὰ ζεῖ συνεχῶς μὲ τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ. Μποροῦμε νὰ ἐννοήσουμε ὀλίγον τὴν ἁγιότητα τῆς Παναγίας μας , ὅταν καὶ ἐμεῖς εὑρεθοῦμε κάπως εἰς παρόμοιαν κατάστασιν.  

Ἡ ἡσυχία αὐτὴ τοῦ νοός χαρίζει εἰς αὐτὸν τὴν ἁπλότητα καὶ φωτεινότητα καὶ ἐπαναφέρει αὐτὸν εἰς τὸ πρωτόκτιστον κάλλος ποὺ εἶχε ὁ Ἀδὰμ πρὸ τῆς πτώσεως.  

Τὸ ὀλίσθημα τοῦ προπάτορος εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀποκοπὴ τοῦ ἀπὸ τὴ μνήμη τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἐνασχόληση μὲ τὰ αἰσθητὰ πράγματα. Τὸ προπατορικὸν ἁμάρτημα εἶναι ἡ ἀπώλεια τῆς ἐπικοινωνίας μὲ τὸ Θεό. Αὐτὸ εἶχε ὡς συνέπεια ὁ νοῦς νὰ χάσει τὸ φωτισμό του, νὰ γίνει σκοτεινός, ἐμπαθὴς καὶ ἀκάθαρτος καὶ μετὰ νὰ ἀκολουθήσει ἡ φθορὰ καὶ ὁ θάνατος.  

Ὦ ἱερωτάτη ἡσυχία τοῦ νοός! Πόσον ἀναπαύεται ψυχὴ μοῦ ὅταν ὁ νοῦς εὑρίσκεται ἐντὸς αὐτῆς καὶ δὲν μετεωρίζεται εἰς ματαιότητα.  

Ὁ νοῦς ἡσυχάζει ὄχι μόνο ὅταν ευρίσκομεθα εἰς τὴν ἔρημον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πόλη καὶ «ἐν παντὶ τόπῳ τῆς δεσποτείας τοῦ Κυρίου» διότι τὴν νήψιν καὶ τὴ φυλακὴ τῆς καρδιᾶς τὴν κρατοῦν ἡ προσοχὴ καὶ ἡ προσευχή.  

Ὑπεραγία Θεοτόκε,δώρησαι μοι τὴ μακάρια αὐτὴ κατάστασιν τῆς ἡσυχίας τοῦ νοός μοῦ καὶ νὰ διατηρῶ ἀδιάλειπτον τὴν εὐχὴν εἰς τὴν καρδίαν μου, μὲ μοναδικὸ σκοπὸ νὰ ἐπιτύχω τὴν ὑγεία τῆς ψυχῆς μου.  

Βοήθησέ μας Ὑπεραγία Θεοτόκε, νὰ ἀγαπήσουμε τὸν ἀτελεύτητον καὶ μακάριον ζῶντα αἰῶνα καὶ ὄχι τὸν έπιπλαστον καὶ πρόσκαιρον τῆς παρούσης ζωῆς.

Μοναχοῦ Μαρκέλλου Καρακαλληνού 

Αἴσθησις ζωῆς αἰωνίου