Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

Περὶ τοῦ ὅτι ἐκεῖνος ποὺ προσεύχεται νοερῶς καὶ νηστεύει πάντοτε ἀπὸ τὰ ἡδονικὰ φαγητά, ὅταν εἶναι νηστικός, γλυκαίνει μερικὲς φορὲς τὸ στόμα του ἀπὸ τὴν εὐχή

ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΗΣΥΧΑΣΤΟΥ ΝΗΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΛΟΓΟΣ Η΄ 
Περὶ τοῦ ὅτι ἐκεῖνος ποὺ προσεύχεται νοερῶς καὶ νηστεύει πάντοτε ἀπὸ τὰ ἡδονικὰ φαγητά, ὅταν εἶναι νηστικός, γλυκαίνει μερικὲς φορὲς τὸ στόμα του ἀπὸ τὴν εὐχή, σὰν νὰ τρώγει ζάχαρη ἢ γλυκύτατο μέλι, καθὼς λέγει καὶ ὁ προφητάνακτας· «Ὡς γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου, ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου» (Ψλμ. ριη΄ 103). 
Εὐλόγησον πάτερ. 
Τρία πράγματα φρόντιζε, ταπεινὲ Μοναχέ, νὰ ἀποκτήσεις πάντοτε· νηστεία, ἐγκράτεια καὶ νοερὰ προσευχή, ἂν θέλεις νὰ γευθεῖς κάποτε αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ γλυκύτητα, ἡ ὁποία θὰ σοῦ γλυκαίνει ἄρρητα τὴν γλῶσσα σου. Διότι ἂν δὲν μεταχειρίζεσαι μὲ κάθε ἔφεσή σου καὶ θέληση, νηστεία, ἐγκράτεια καὶ νοερὰ προσευχή, μὴν ἐλπίζεις ποτὲ νὰ αἰσθανθεῖς αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ γλυκύτητα. Αὐτή, εἶναι μία μεγάλη παρηγορία τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ σὲ κάνει περισσότερο θερμὸ καὶ περισσότερο ζηλωτὴ στὴν πνευματική σου ἐργασία. 
Αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ θεϊκὴ γλυκύτητα τῆς γλώσσας εἶναι σπάνιοι ἐκεῖνοι ποὺ τὴν ἀπολαμβάνουν, μάλιστα καὶ αὐτοὶ δὲν τὴν αἰσθάνονται πάντοτε, ἀλλὰ μερικὲς φορές, ὅταν ἐπιτρέψει ὁ Κύριος γιὰ νὰ τοὺς παρηγορήσει. Ὅταν ὅμως τὴν αἰσθάνονται στὴν γλῶσσα τους, τότε γνωρίζουν μόνοι τους τί καλὸ πρᾶγμα εἶναι νὰ νηστεύει κάποιος πάντοτε, νὰ ἐγκρατεύεται πάντοτε καὶ νὰ προσεύχεται ἀδιαλείπτως στὸν Χριστὸ μὲ ὅλη τὴν καρδιά του, διότι δίχως αὐτὰ δὲν μπορεῖ νὰ ἀντιληφθεῖ στὸ στόμα αὐτὴν τὴν γλυκύτητα. 
Αὐτὴ λοιπὸν ἡ θεϊκὴ γλυκύτητα εἶναι ἄρρητη, διότι εἶναι πνευματική, καὶ κάθε τὶ τὸ πνευματικὸ εἶναι ἀνέκφραστο καὶ μυστικό, ὅμως γιὰ νὰ τὴν καταλάβει λίγο κάποιος, πῶς ἐνεργεῖ στὴν γλῶσσα, λέγουμε τὰ ἑξῆς· 
Αὐτὴ ἡ θεϊκὴ γλυκύτητα, ἀπὸ τὴν ὁποία γλυκαίνεται ἡ γλῶσσα ἀνεκφράστως, ὁμοιάζει μὲ τὴν γλυκύτητα τῆς ζάχαρης, ὅμως εἶναι πολὺ διαφορετικὴ ἀπὸ αὐτήν, διότι ἂν βάλεις στὸ στόμα σου ζάχαρη, γλυκαίνει τὸ στόμα σου γιὰ λίγο, καὶ ἀφοῦ διαλυθεῖ ἡ ζάχαρη καὶ τὴν καταπιεῖς, δὲν αἰσθάνεσαι πιὰ τὴν γλυκύτητά της, ἐκτὸς μόνον ἂν βάλεις καὶ ἄλλη στὸ στόμα σου. Ὅμως, στὴν νοητὴ καὶ πνευματικὴ ζάχαρη, τὴν ὁποία βάζει ἀοράτως ἡ Χάρη τοῦ Κυρίου στὸ στόμα σου καὶ μὲ τὴν ὁποία ἀλείφει θαυμάσια τὴν γλῶσσα σου, δὲν γίνεται ἔτσι, διότι δὲν διαρκεῖ λίγο καιρό, οὔτε χρειάζεται, ἀφοῦ χαθεῖ ἡ γλυκύτητα ἀπὸ τὸ στόμα σου, νὰ βάλεις κάτι ἄλλο γλυκὺ γιὰ νὰ γλυκαθεῖ, διότι ἡ γλυκύτητα τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀτελείωτη, ἀρκεῖ νὰ τὴν ἀξιωθεῖς μέσῳ τῆς νοερᾶς προσευχῆς καὶ τῆς καθαρῆς νηστείας. 
Ὅταν λοιπὸν γλυκαίνεται ἡ γλῶσσα σου, αἰσθάνεσαι τὴν γλυκύτητά της μπροστά, σὰν νὰ τοποθετήθηκε ἐκεῖ κάποιος κόκκος ζάχαρης μικρός, ὁ ὁποῖος ἄρχισε νὰ λειώνει μέσα στὸ στόμα σου. Τότε, γιὰ νὰ αἰσθανθεῖς πολὺ καλύτερα αὐτὴν τὴν πνευματικὴ θεϊκὴ γλυκύτητα, κράτησε καλὰ κλεισμένο τὸ στόμα σου, διότι ἔτσι νοιώθεις ὅτι αὐτὴ ἡ ἄρρητη γλυκύτητα ἀναβλύζει ἀδιάκοπα ἀπὸ τὴν μπροστινὴ ἄκρη τῆς γλώσσας σου, ὅπως ἀναβλύζει τὸ νερὸ ἀπὸ κάποια φλέβα. Ἐκεῖ λοιπὸν ποὺ τὴν αἰσθάνεσαι νὰ τρέχει ἔτσι, ἀμέσως ἐξαφανίζεται ἐὰν τυχὸν ὁμιλήσεις μὲ κάποιον. Ἀλλά, ἂν ἐσὺ κλείσεις τὸ στόμα σου καὶ προσέξεις πάλι, παραδόξως πάλι αἰσθάνεσαι ὅτι γλυκαίνει ἡ γλῶσσα σου. 
Εἶναι ἕνα φυτό, τοῦ ὁποίου τὸ ἄνθος ἔχει φυσικὸ μέλι. Αὐτὸ τὸ ἄνθος, ὅταν τὸ τραβᾶς ἀπὸ τὸν μίσχο, φαίνεται σὰν σωληναράκι ποὺ ἂν τὸ βάλεις στὸ στόμα σου καὶ τὸ ρουφήξεις, καταλαβαίνεις τὴν γλυκύτητά του σὰν μέλι. Παρόμοια λοιπὸν μὲ αὐτὴν εἶναι καὶ ἡ γλυκύτητα τῆς γλώσσας σου, ποὺ γλυκαίνει ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ. Ὅμως, ἡ γλυκύτητα ἐκείνου τοῦ ἄνθους, ἀφοῦ τὴν ρουφήξεις μία φορά, χάνεται, ἐνῶ ἡ γλυκύτητα τοῦ Θεοῦ δὲν χάνεται, ὅσο ἀπέχεις ἀπὸ φαγητὸ ἢ ποτό· διότι, ἂν γευθεῖς κάτι, τότε δὲν αἰσθάνεσαι πιὰ μὲ τὴν ἴδια ζωηρότητα ἐκείνην τὴν γλυκύτητα τοῦ Θεοῦ, τὴν ἡμέρα ἐκείνην. 
Μερικὲς φορές, καὶ μάλιστα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μετὰ τὴν γεύση τῆς αἰσθητῆς τροφῆς, τελείως χάνεται ἐκείνην τὴν ἡμέρα. Ἀντιθέτως, ἡ γλυκύτητα αὐτή, μερικὲς φορές, ὅταν κρατᾶς γιὰ πολὺ τὸ στόμα σου κλειστό, ἀναβλύζει θαυμασίως καὶ συνεχῶς μέσα στὸ στόμα σου καὶ τὴν αἰσθάνεσαι ἔτσι σὲ κάθε σου ἀναπνοή. Ἄλλοτε, τὴν αἰσθάνεσαι καὶ μέσα στὰ χείλη σου διότι γλυκαίνουν καὶ αὐτὰ ἀπὸ μέσα σὰν νὰ τὰ πασπάλισες ἐσωτερικῶς μὲ ζάχαρη ἄχνη, ἢ σὰν νὰ τὰ ἄλειψες μέσα μὲ μέλι. 
Φυλάξου λοιπόν, ταπεινέ, ὅταν ἔχεις μέσα σου αὐτὴν τὴν γλυκύτητα, νὰ μὴν γευθεῖς χωρὶς μεγάλη ἀνάγκη τίποτε, γιὰ νὰ μὴν λυπηθεῖς ἔπειτα δίχως ὄφελος. Ἂς πεινάει ἡ κοιλιά σου· μὴν τῆς δίνεις τίποτε, διότι ὅταν αὐτὴ πεινάει, τότε τὸ στόμα σου χορταίνει ἀπὸ τὴν γλυκύτητα τοῦ Θεοῦ. Ἅμα δώσεις στὴν κοιλιά σου αἰσθητὴ τροφή, στερεῖται ἡ γλῶσσα σου τὴν θαυμαστὴ γλυκύτητα. Ὅταν ἔτσι γλυκαίνεσαι ἀπὸ αὐτὴν τὴν θεϊκὴ γλυκύτητα, τότε τὸ σάλιο σου μὴν τὸ φτύνεις ὅπου τύχει, ἀλλὰ κατάπιε το γιὰ νὰ μὴν τὴν στερηθεῖς γιὰ λίγο. Προπάντων ὅπως εἴπαμε, κράτησε καλὰ κλεισμένο τὸ στόμα σου, ἂν δὲν ὑπάρχει κάποια μεγάλη ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσεις, γιὰ νὰ μὴν μετανοιώσεις ὕστερα. 
Ἐὰν κάποτε, ὅταν ἔχεις μέσα σου αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ καὶ ὑψηλὴ γλυκύτητα, ἔχεις ἀνάγκη νὰ διαβάσεις κάτι ἀπὸ τὴν Ἁγία Γραφή, διάβασέ το μὲ εὐλάβεια. Ὅταν τὸ διαβάζεις, πρόσεχε ταυτοχρόνως καὶ στὴν πνευματικὴ γλυκύτητα τῆς γλώσσας σου νὰ δεῖς, παραμένει ἢ ὄχι, ἀναβλύζει ἀπὸ τὴν γλῶσσα σου ἢ ἐξαφανίζεται ἀπ᾿ αὐτήν; Καὶ ἂν παραμένει, πρόσεχε μαζὶ καὶ σ᾿ αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ γλυκύτητα καὶ στὴν ἀνάγνωση, διότι ἔτσι θὰ αἰσθανθεῖς καὶ ἄλλη πνευματικὴ γλυκύτητα, ὄχι στὴν γλῶσσα σου, ἀλλὰ στὴν διάνοιά σου, διότι καὶ αὐτὴ θὰ γλυκαθεῖ ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι τότε, ἀφοῦ διπλασιαστεῖ σ᾿ ἐσένα ἡ παρηγορία τοῦ Θεοῦ, ἀμέσως θὰ τριπλασιαστεῖ. Διότι ἀμέσως θὰ δεῖς καὶ στὰ μάτια σου τὴν παρηγορία τοῦ Θεοῦ, διότι θὰ χύνονται ἀπὸ τὰ μάτια σου τὰ καθαρὰ καὶ λαμπρὰ δάκρυα τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ γλυκύτατα στὴν ψυχή σου. Ἔτσι τότε, ἀφοῦ τριπλασιαστεῖ ἡ παρηγορία τοῦ Θεοῦ, ἀμέσως θὰ δεῖς στὸν ἑαυτό σου καὶ ἄλλη τέταρτη παρηγορία τοῦ Θεοῦ· θὰ δεῖς νοερῶς τὸν ἐσωτερικό σου ἄνθρωπο ὅτι μυρώθηκε ἀοράτως ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μὲ τὸ θεῖο ἔλαιο τῆς ἀγαλλιάσεως, καὶ ἔτσι ἔγινες ὅλος γαλήνιος, ὅλος λαμπρός, ὅλος ἀγαλλίαση. Λέγουμε, ὅτι δὲν ἔμεινε στὴν ψυχή σου καμμία αἴσθηση ἀπαράκλητη ἀπὸ τὴν παρηγορία καὶ τὴν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. 
Ἀλλὰ αὐτὰ θὰ συμβοῦν σὲ σένα, ἂν παραμένει, ὅπως εἰπώθηκε, ἡ ἄρρητη καὶ θαυμαστὴ γλυκύτητα στὴν γλῶσσα σου. Ἂν πάλι δὲν παραμένει αὐτὴ ἡ ὑψηλὴ γλυκύτητα στὴν γλῶσσα σου, ὅταν διαβάζεις, μὴν ἀπελπίζεσαι καὶ θελήσεις νὰ γευθεῖς κάτι ἢ νὰ πολυλογεῖς ἢ νὰ ὑπερηφανεύεσαι, ἀλλὰ φυλάξου ἀπ᾿ ὅλα αὐτὰ καὶ τὰ παρόμοια, διότι ἔτσι θὰ δεῖς σὲ λίγο νὰ γλυκαίνεται θαυμασίως ἡ γλῶσσα σου. 
-Αὐτὴ ἡ θεία γλυκύτητα πηγάζει ἀπὸ τὴν γλῶσσα σου, ἢ προέρχεται ἀπὸ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία χτυπάει τὴν γλῶσσα καὶ ἔτσι αὐτὴ γλυκαίνεται; 
-Αὐτό, ταπεινέ, δὲν μπορεῖς ἀκριβῶς νὰ τὸ καταλάβεις, διότι φαίνεται πῶς ἀπὸ τὴν γλῶσσα σου πηγάζει, ὅμως ἀληθῶς, δὲν πηγάζει ἀπὸ αὐτὴν ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Θεία Χάρη, ἡ ὁποία χτυπάει τὴν γλῶσσα σου καὶ περνάει ἀνεκφράστως ἀπ᾿ αὐτὴν καὶ ἔτσι γλυκαίνεται. Αὐτὸ ὅμως ἀγαπητέ, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη νὰ τὸ πολυεξετάσεις, διότι ἂν τὸ πολυεξετάσεις, δὲν θὰ βρεῖς τίποτε περισσότερο ἀπὸ αὐτὸ ποὺ εἴπαμε. 
Αὐτὴ λοιπὸν ἡ θεϊκὴ γλυκύτητα μερικὲς φορὲς ἀναβλύζει μέσα σου καὶ σοῦ γλυκαίνει τὴν γλῶσσα σου, ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ σοῦ τὴ γλυκαίνει ἔτσι, αἰσθάνεσαι ὅτι λιγοστεύει καὶ σοῦ φαίνεται ὅτι τελείως θὰ ἐκλείψει ἀπὸ σένα. Ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ φαίνεται ἔτσι, νά! καὶ πάλι αἰσθάνεσαι ὅτι σὲ γλυκαίνει παραδόξως. 
Χαρὰ καὶ λαμπρότητα λοιπὸν ἂς εἶναι σὲ σένα, ταπεινὲ Μοναχέ, ὅταν ἀξιωθεῖς ὅλα αὐτὰ ποὺ ἄκουσες. Καὶ τότε δὲν χρειάζεσαι νὰ τρώγεις καὶ νὰ πίνεις ἡδύποτα καὶ ἄλλα γλυκίσματα γιὰ νὰ γλυκαθεῖ τὸ στόμα σου, διότι τὸ γλυκαίνει ἡ παρηγορία τοῦ Θεοῦ. Στὰ ἡδύποτα καὶ γλυκίσματα ποὺ τρώγει καὶ πίνει κανείς, δὲν μένει παντοτινὰ ἡ γλυκύτητα στὸ στόμα του, ἀλλὰ μόνον ὅσο μένουν αὐτὰ στὸ στόμα του· ὅμως στὴν παρηγορία τοῦ Θεοῦ, μένει ἡ γλυκύτητα πραγματικῶς στὸ στόμα του, ὅσο νηστεύει ἀπὸ τοὺς καρποὺς τῆς γῆς. 
Οἱ Ἑβραῖοι ἐκεῖνον τὸν καιρό, ὅταν τοὺς ἔτρεφε ὁ Θεὸς μὲ τὸ μάννα, ὅσο νήστευαν ἀπὸ τοὺς καρποὺς τῆς γῆς, εἶχαν τὸ οὐράνιο μάννα ποὺ τοὺς γλύκαινε ἀνεκφράστως, ἀφοῦ ὅμως ἔφαγαν ἀπὸ τοὺς καρποὺς τῆς γῆς, ἀμέσως τὸ ἔχασαν. Ἅμα λοιπὸν καὶ ἐσύ, ταπεινέ, ποὺ μὲ τὴν Χάρη τοῦ Χριστοῦ ἀξιώθηκες νὰ γευθεῖς αἰσθητῶς κατὰ κάποιον τρόπο αὐτὴν τὴν λεπτὴ καὶ αἰσθητὴ γλυκύτητα καὶ νὰ ἔχεις στὸ στόμα σου τὴν τροφὴ τῶν ἀγγέλων- τὸ οὐράνιο μάννα, ἅμα -λέγω- γευθεῖς ἀπὸ τοὺς καρποὺς τῆς γῆς, ἀμέσως ἐξαφανίζεται αὐτὴ ἡ μυστικὴ γλυκύτητα. Καλύτερα λοιπὸν γιὰ ἐσένα νὰ νηστεύεις πάντοτε, νὰ ἐγκρατεύεσαι καὶ νὰ προσεύχεσαι ἀδιαλείπτως, γιὰ νὰ ἀπολαμβάνεις αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ γλυκύτητα, παρὰ νὰ χορταίνεις τὴν κοιλιά σου ἀπὸ ὑλικὲς τροφὲς καὶ νὰ στερεῖσαι αὐτὸ τὸ οὐράνιο καὶ γλυκύτατο μάννα. 
Παρατήρησα κάποτε κάποιον ἱερομόναχο, ὁ ὁποῖος προσκομίζοντας στὴν ἁγία Προσκομιδή, ξαφνικὰ γέμισε δάκρυα καὶ δὲν μποροῦσε νὰ τὰ σταματήσει, ἀλλὰ συνέχεια, μέχρι ποὺ τελείωσε τὴν Προσκομιδή, κατανυσσόταν καὶ ἔκλαιγε. Ὅταν ἤθελε νὰ πεῖ τὸ «Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ Βασιλεία τοῦ Πατρός» καὶ τὰ λοιπὰ ἢ κάποιαν ἐκφώνηση, βίαζε τὸν ἑαυτό του καὶ ἔκοβε λίγο τὴν κατάνυξη ἀπὸ τὴν καρδιά του, προφέροντας τὰ λόγια μὲ φωνὴ χονδρότερη γιὰ νὰ μὴν φανεῖ ὅτι κατανύσσεται. Κατανυσσόταν παρομοίως καὶ ὅταν ἔλεγε τὶς εὐχές. Ὅταν ὅμως διάβασε τὸ θεῖο Εὐαγγέλιο, ξαφνικὰ τόση κατάνυξη τοῦ ἦλθε, ὥστε πνίγηκαν τὰ μάτια του ἀπὸ τὰ δάκρυα καὶ τότε πιά, ἔκλαιγε φανερά, μὴ μπορώντας νὰ συγκρατηθεῖ. Ἔτσι, αὐτὴν τὴν ὥρα δὲν ἔμεινε στὴν Λειτουργία κανεὶς ποὺ νὰ μὴν κατανυχθεῖ, ἐκτὸς μόνον ἂν κάποιος ἦταν τόσο ἀναίσθητος καὶ σκληρόκαρδος στὴν ψυχή, σὰν ἐμένα. Ἀλλά, ἀκόμη καὶ σὲ ὅλη τὴν θεία Λειτουργία, κατανυσσόταν πότε πολὺ καὶ πότε λίγο μὲ ἄμετρη ἀγαλλίαση τῆς ψυχῆς του. Καὶ ὅταν κοινώνησε τὸ ἄχραντο Σῶμα καὶ τὸ τίμιο Αἷμα τοῦ Κυρίου, κατέβρεξε τὸν ἅγιο Δίσκο καὶ τὰ καλύμματα καὶ τὸ ἀντιμήνσιο μὲ τὰ δάκρυα. 
Ὕστερα, ἀφοῦ τελείωσε τὴν Θεία Λειτουργία, τὸν ρώτησα νὰ μοῦ πεῖ ὅλη τὴν ἀλήθεια, γιατί κατανυσσόταν τόσο πολὺ καὶ γιατί ἔχυνε τέτοια δάκρυα καὶ μάλιστα μπροστὰ σὲ τόσο κόσμο, ἐνῶ ἐγὼ δὲν μπορῶ νὰ βγάλω οὔτε κἂν στὰ κρυφὰ ἕνα δάκρυ γιὰ τὴν ἐλεεινή μου ψυχή. Καὶ αὐτὸς ὡς φίλος τῆς ἀλήθειας καὶ ὡς ἀγαθὸς καὶ ἄκακος, μοῦ εἶπε ὅλη τὴν ἀλήθεια· 
Ἐγώ, ἀδελφέ, ὅταν στὸν ὄρθρο διαβαζόταν ἡ κοινὴ ἀκολουθία, μελετοῦσα νοερῶς καὶ ἀδιαλείπτως στὴν καρδιά μου τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου. Ὅταν ἔφθασε ἡ ἀκολουθία στὴν μέση, ἄρχισα νὰ αἰσθάνομαι στὴν γλῶσσα μου, λίγο - λίγο, κάποια γλυκύτητα. Συγχρόνως μὲ αὐτὴν τὴν γλυκύτητα καταλάβαινα μέσα μου κάποια πνευματικὴ παρηγορία. 
Ἀλλά, ὅσο περνοῦσε ἡ ὥρα καὶ ἔλεγα περισσότερο τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με», τόσο περίσσευε στὴν γλῶσσα μου καὶ ἡ θαυμαστὴ ἐκείνη γλυκύτητα, μεγάλωνε δὲ καὶ ἡ παρηγορία τοῦ Θεοῦ μέσα μου, καὶ τότε ἀμέσως ἄρχισε νὰ κατανύσσεται λίγο ἡ καρδιά μου. Ἀφοῦ «πῆρα καιρὸ» νὰ λειτουργήσω, ἐπεκτάθηκε μέσα στὸ στόμα μου ἡ γλυκύτητα καὶ πληροφορήθηκα μέσα μου ζωηρότερη τὴν παρηγορία τοῦ Θεοῦ. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἐγὼ κατανυσσόμουν εὐκολότερα καὶ περισσότερο. Ὅταν προσκόμιζα στὴν Προσκομιδὴ τὰ θεῖα δῶρα, κατάλαβα στὸ στόμα μου πολλὴ γλυκύτητα. Συγχρόνως, κατάλαβα στὴν καρδιά μου πολλὴ παρηγορία τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι τότε, δὲν μποροῦσα νὰ σταματήσω τὰ δάκρυα. Ὅταν διάβαζα τὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο, παρομοίως κατάλαβα στὸ στόμα μου αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ καὶ ὑψηλὴ γλυκύτητα νὰ ὑπερισχύει καὶ συγχρόνως γλύκανε ὑπερβολικῶς καὶ ἡ διάνοιά μου μὲ τὰ λόγια τοῦ θείου καὶ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ἐπειδὴ ἐννοοῦσε ὁ νοῦς μου σαφῶς τὴν δύναμη, τὸ νόημα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ καθενὸς λόγου του. Ἔτσι τότε καὶ ἐγὼ μὴ μπορώντας νὰ κρύψω μέσα μου καὶ νὰ σταματήσω τὴν κατάνυξη ἔκλαιγα πιὰ σὰν μικρὸ παιδί, διότι πλημμύρισε καὶ χύθηκε ἔξω ἀπὸ τὴν καρδιά μου ἡ κατάνυξη. Γι᾿ αὐτό, ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὥρα μέχρι νὰ τελειώσει ἡ Λειτουργία, συνέχεια κατανυσσόμουν πότε πολύ, πότε λίγο, ἀπὸ τὴν ὑψηλὴ γλυκύτητα ποὺ αἰσθανόταν ἡ γλῶσσα μου καὶ ἀπὸ τὴν γλυκύτητα μὲ τὴν ὁποία γλυκαινόταν ἡ διάνοιά μου στὴν κατανόηση τῶν ἱερῶν λόγων». Ἀκούγοντας αὐτὰ ἐγὼ ὁ σκληρόκαρδος, κατηγόρησα τὸν ἑαυτό μου ἀπὸ μέσα ἀπὸ τὴν καρδιά μου, ἐπειδὴ ποτέ μου δὲν εἶδα στὴν γλῶσσα μου τέτοια γλυκύτητα οὔτε στὴν ψυχή μου τέτοια παρηγορία. 
Εὐχή. 
Ἀλλά, Κύριε, Κύριε, ὁ γλυκασμὸς καὶ ἡ ἡδύτητα ὅλων τῶν δούλων Σου ποὺ μνημονεύουν στὴν καρδιὰ μὲ εὐλάβεια τὸ ὄνομά Σου τὸ ἅγιο καὶ θεϊκό, χάρισε, παρακαλῶ, καὶ σ᾿ ἐμένα νὰ ἀγαπῶ τὸ Ὄνομά σου μὲ ὅλη μου τὴν καρδιὰ καὶ νὰ τὸ μνημονεύω μὲ πολλὴ εὐλάβεια, γιὰ νὰ αἰσθανθεῖ κάποτε, ὅταν ἐπιτρέψει ἡ Χάρη Σου, καὶ ἡ δική μου γλῶσσα αὐτὴν τὴν θεϊκὴ καὶ ὑψηλὴ γλυκύτητα. Διότι τότε, Κύριέ μου, εἶμαι πληροφορημένος ὅτι συγχρόνως μὲ αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ γλυκύτητα, θὰ λάμψει καὶ τὸ ἅγιο φῶς τῆς θεογνωσίας Σου μέσα στὴν καρδιά μου, ἀπὸ τὸ ὁποῖο θὰ φωτισθοῦν τὰ μάτια τῆς διάνοιάς μου στὴν ἀληθινὴ καὶ τέλεια κατανόηση τῶν θεϊκῶν Σου λόγων. Ὅταν γίνει αὐτὸ σ᾿ ἐμένα, Κύριε, ἀπὸ Σέ, τὸν δημιουργὸ καὶ Θεό μου, ἀμέσως θὰ φανοῦν τὰ λόγια Σου γλυκὰ στὸν λάρυγγά μου καὶ γλυκύτερα ἀπὸ μέλι στὸ στόμα μου. Ναί, ὁ γλυκύς μου Ἰησοῦς, δέομαι καὶ παρακαλῶ τὴν βασιλεία Σου, ράντισε καὶ ἐμένα τὸν πολὺ πικραμένο μία σταλαγματιὰ θεϊκῆς γλυκύτητος ἀπὸ τὴν μεγάλη καὶ ἀκατανόητη ἄβυσσο τῆς δικῆς Σου θεϊκῆς καὶ πνευματικῆς γλυκύτητος. Διότι ἐπόθησε ἡ ψυχή μου αὐτὴν τὴν πνευματική Σου θεία καὶ θαυμαστὴ γλυκύτητα περισσότερο ἀπὸ χρυσάφι καὶ τοπάζιο καὶ περισσότερο ἀπὸ πολύτιμο λίθο, καὶ γλυκαίνομαι ὁ δοῦλος Σου πνευματικῶς ὅταν τὴν σκέπτομαι, περισσότερο ἀπὸ μέλι καὶ κηρήθρα. Διότι Ἐσύ, Κύριέ μου, Κύριε, γλυκύτατε Ἰησοῦ μου, εἶσαι ὁ ἀνέκφραστος γλυκασμὸς ἡμῶν ὅλων τῶν Χριστιανῶν καὶ σοὶ τὴν δόξα ἀναπέμπομεν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

 

ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΗΣΥΧΑΣΤΟΥ ΝΗΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ἐκ χειρογράφου τῆς Ἱ.Μ.Ξενοφῶντος
Ἁγίου Ὄρους

Άγιος Γρηγόριος Επίσκοπος Τουρώνης (Τουρ)



Άγιος Γρηγόριος Επίσκοπος Τουρώνης (Τουρ). 
17 Νοεμβρίου. 
Ο Άγιος Γρηγόριος της Τουρ (538 – 594 μ.Χ.) ήταν γάλλος Επίσκοπος της Τουρ και ιστοριογράφος. Αγωνίστηκε με ζήλο για την προστασία των δικαιωμάτων της Εκκλησίας και κυρίως εκείνου της παροχής ασύλου, χωρίς να διστάσει να εναντιωθεί ακόμη και στον ίδιο τον βασιλιά Χιλπέριχο. Όταν ο επίσκοπος Πρετεξτάς κατηγορήθηκε για σοβαρή ανυπακοή, ο Άγιος Γρηγόριος ήταν ο πρώτος που τόλμησε να αναλάβει την υπεράσπισή του. 
Δραστηριοποιήθηκε για την ανάκτηση των αγαθών και οικοδομημάτων της Εκκλησίας, την ανάπτυξη της θρησκευτικής δραστηριότητας της επισκοπής του και τον προσηλυτισμό αιρετικών και Ιουδαίων. Σε μια εποχή κατά την οποία τα γράμματα είχαν παραμεληθεί από τους συγχρόνους του, έγραψε σημαντικά έργα όχι μόνο δογματικού ή αγιογραφικού περιεχομένου αλλά και ιστορικά, το σπουδαιότερο από τα οποία είναι η Ιστορία των Φράγκων. Άλλα έργα του: Τα επτά βιβλία των θαυμάτων, Vitae Patrum, De gloria conpessorum και Περί της πορείας των άστρων. Η μνήμη του τιμάται στις 17 Νοεμβρίου. 
Κάποτε ενώ πήγαινε από τήν Βουργουνδία στην Ωβέρν, ξέσπασε έπάνω του σφοδρή θύελλα. Ό πυκνός αέρας συγκεντρώθηκε σέ μαύρα σύννεφα· ό ούρανός άρχισε νά λάμπει με επαναλαμβανόμενες άστραπές, νά αντηχεί μέ τεράστιες υπόκωφες βροντές· καί όλοι αισθάνθηκαν νά χλομιάζουν καί έτρεμαν τόν κίνδυνο πού τούς απειλούσε. Αλλά ό Γρηγόριος μέ ήρεμη ψυχή, τράβηξε από το στήθος του - διότι πάντα τά φορούσε στόν λαιμό του - μερικά λείψανα αγίων, τά όποια ύψωσε πρός τήν κατεύθυνση πού ήταν τά σύννεφα, προς τά όποια αντιστάθηκε μέ επιμονή· καί τά σύννεφα στήν στιγμή χώρισαν, ορισμένα πρός τά δεξιά καί τά ύπόλοιπα πρός τά άριστερά, προσφέροντας στούς ταξιδιώτες μία ατάραχη διαδρομή. 
Ή υπερηφάνεια, όμως, πού τόσο συχνά τρέφεται από τίς αρετές, κλέφτης εισχώρησε στήν ψυχή αυτού του νεαρού άνδρα· χάρηκε μέσα του καί απέδωσε στήν δική του άξια εκείνο τό όποιο είχε μόλις απόδοση στά λείψανά του. Αλλά τί βρίσκεται πιο κοντά στήν υπεροψία από μια πτώση; Καί πράγματι, τό άλογο πάνω στό όποιο ήταν ανεβασμένος έπεσε στόν ίδιο αυτό τόπο καί τόν πέταξε κάτω στή γή τόσο άσχημα, ώστε μωλωπισμένος σέ κάθε μέρος του σώματός του, μόλις καί μετά βιας κατόρθωσε νά ξανασταθεί όρθιος στά πόδια του. Κατανοώντας τήν αιτία τής δυστυχίας του, φρόντισε στό μέλλον να μήν ξαναεπιτρέψει ποτέ στον εαυτό του να ηττηθεί από τά κεντρίσματα τής ματαιοδοξίας, άλλά κάθε φορά πού ή Θεία χάρη ενεργούσε μέσω αυτού, να αποδίδει τήν τιμή όχι στίς δικές του αρετές, άλλά στήν δύναμη των λειψάνων τά όποια καθώς έχουμε πει, έφερε επάνω του. Καί άν ζυγίσει κανείς καλά αυτό το περιστατικό, θά δει ότι είναι περισσότερο άξιοθαύμαστο να διορθώσει τήν ύπερηφάνειά του από τό να έχει χωρίσει τά σύννεφα. 
Θεραπεύεται ἀπό τόν Ἅγιο Μαρτίνο. 
Ανάμεσα σε αυτά τα υποδείγματα, στό μέσον των οποίων, όπως μόλις είπαμε, ο Χριστός διαλάμπει όπως στις κορυφές των ορέων, είχε παρατηρήσει τον ένδοξο κύριο Μαρτίνο, ο οποίος υπερβάλλει τούς άλλους σάν τόν Όλυμπο, καί όποιος επίσης βρίσκεται πλησιέστερα στις φλόγες του ανώτερου αέρα, αντανακλά τους ίδιους τούς αστέρες μέ μεγαλύτερη λαμπρότητα: τόν Μαρτίνο, υπέρ της ευλαβούς τιμής του οποίου δίκαια ολόκληρος ό κόσμος συνωμοτεί, και προς τόν οποίο ο Γρηγόριος απέβλεπε μέ φλογερή επιθυμία. Φέροντας τον συνεχώς τόσο στήν καρδιά όσο καί στά χείλη του, εξάπλωνε παντού τήν δόξα του. Αλλά ενώ ήταν Ισχυρά αφοσιωμένος μέ όλες τίς δυνάμεις του πνεύματός του στήν άσκηση των αρετών, η σάρκα του έχανε τι δύναμή της, όπως συνήθως συμβαίνει. 
Είναι ο ίδιος λόγος πού ο Δανιηλ είδε τό σώμα του, στήν προσπάθειά του νά εγερθεί μετά τό όραμα του αγγέλου του, νά έχει χάσει κάθε δύναμη (Δανιήλ 10:8, 16, 17), και να είναι άρρωστος γιά πολλές μέρες. Οσο γιά τίς αρετές, ο Γρηγόριος είναι κέρδος, αλλά όσον αφορά τό σώμα, ήταν ασθενής· καί κάποτε βρέθηκε να έχει πέσει θύμα ενός πυρετού καί μιας αναφυλαξίας του δέρματος το οποίο κατέληξε να κυριαρχήσει επάνω του σέ τέτοιο βαθμό ώστε, έπειδη δέν ήταν πλέον ικανός ούτε να φάει ούτε να πιει, έχασε κάθε έλπίδα οτι θά ζήσει. 
Ένα μόνο πράγμα του απέμενε: η εμπιστοσύνη πού είχε εναποθέσει στόν Μαρτίνο δέν είχε ποτέ κλονιστεί. Αντίθετα πυρπολούμενος από μία άκόμη πιό φλογερή αγάπη, κατελήφθη από μια τέτοια έπιθυμία γιά αυτόν τόν Μαρτίνο ώστε, ένώ ακόμη είχε μόλις και μετά βίας διασχίσει τό κατώφλι του θανάτου, δέν δίστασε να ξεκινήσει ένα ταξίδι προκειμένου να επισκεφτεί τόν τάφο του Αγίου· οί δικοί του δέν κατόρθωσαν να τόν αποστρέφουν από τό ταξίδι αυτό, καί αυτός επέμεινε πεισματικά, διότι ο πυρετός του σώματός του ήταν λιγότερο ισχυρός από τόν πυρετό της αγάπης του. Μετά από δύο ή τρεις στάσεις πού έκανε καθ’ οδόν, η άδυναμία του αύξήθηκε μέ τήν πορεία του ταξιδιού του. 
Αλλά άκόμη καί τότε τίποτε δέν στάθηκε ικανό να τον εμποδίσει να καταφύγει στόν Μαρτίνο, μέ τήν ίδια πίστη καί στό όνομα της Θείας μεγαλειότητας ικέτευε εκείνους πού προσπαθούσαν να τον αποτρέψουν από αυτό, να τόν παρουσιάσουν, είτε ζωντανό, είτε τέλος πάντων νεκρό, μπροστά στόν τάφο του Αγίου. 
Τί περισσότερο να πώ; Έφθασε όντας τό ίδιο καλά όσο καί άρρωστος, καί ή πίστη του, δικαιωμένη, απέκτησε τήν θεραπεία πού προσδοκούσε. 
Καί όχι μόνον αυτός, άλλά καί ένας από τούς κληρικούς του, ονόματι Αρμεντάριος, ο οποίος είχε βρεθεί σχεδόν στό χείλος του θανάτου, όφειλε καί αυτός τήν υγεία του κατά τόν βαθμό τής πίστης του.
Ο Γρηγόριος, λοιπόν, προσφέροντας ευχαριστία τόσο γιά τόν τελευταίο όσο καί γιά τόν εαυτό του, επέστρεψε στόν τόπο του ικανοποιημένος, ή άλλον, αναλωμένος περισσότερο από ποτέ από τήν αγάπη του γιά τον Μαρτίνο. 
Από το Vita Patrum  
Ο Βίος των Πατέρων, του Αγίου Γρηγορίου της Τούρ (Πατερικό της Γαλατίας του 5ου αιώνα).

Ὁ Ἑβραῖος καί τό θαῦμα μέ τήν ἁγία εἰκόνα.

Θά πρέπει νά σημειωθεί ότι τά παρεκκλήσια καί οι μικρές εκκλησίες του χωριού τής Γαλατίας δέν ήταν βεβαίως στό στύλ τής βασιλικής ή, όπως συνηθιζόταν, φτιαγμένες από πέτρα. Ήταν γενικά από ξύλο, καί οι εικόνες τους ήταν ζωγραφισμένες σέ ξύλα καί κρέμονταν στούς τοίχους. 
Η πιο λεπτομερής αναφορά σέ αυτές τίς εικόνες σέ ταμπλώ τού 6ου αιώνα βρίσκεται στό έργο τού Αγ. Γρηγορίου Ή Δόξα των Μαρτύρων (κεφ. 22), όπου διαβάζουμε, στήν διήγηση γιά τόν Εβραίο πού έκλεψε μία εικόνα καί τήν τρύπησε, τα παρακάτω, τά οποια είναι επίσης μία εντυπωσιακή μαρτυρία γιά την αληθινά Ορθόδοξη στάση τής Εκκλησίας τής Γαλατίας αυτόν τον καιρό, σε άντίθεση μέ τό εικονοκλαστικό συναίσθημα, πού κατέλαβε μέρος τής Γαλατίας (καθώς επίσης καί τής Χριστιανικής Ανατολής) στόν αιώνα τού Καρλομάγνου. Αυτά είναι τά λόγια του Αγ. Γρηγορίου: Ή πίστη, πού έχει παραμείνει αγνή ανάμεσα μας μέχρι σήμερα, μας προκαλεί να αγαπούμε τόν Χριστό μέ τέτοια αγάπη, ώστε οί πιστοί πού τηρούν τόν νόμο του χαραγμένο στις καρδιές τους επιθυμούν να έχουν καί τήν ζωγραφισμένη του εικόνα, σε ανάμνηση τής χάριτός Του, σε ορατά ξύλα τά όποια κρεμούν στούς ναούς καί στά σπίτια τους… 
Ένας Εβραίος, ο οποιος έβλεπε συχνά σε έναν ναό μία εικόνα αυτού του είδους, ζωγραφισμένη επάνω σε ξύλο, ακουμπισμένη στόν τοίχο, είπε στόν εαυτό του: «Ιδού ο διαφθορέας ο οποιος μάς ταπείνωσε»… Αφού ήρθε λοιπόν τήν νύχτα,τρύπησε τήν εικόνα, τήν κατέβασε από τόν τοίχο, καί τήν μετέφερε σκεπασμένη μέ τά ρούχα του στό σπίτι του, μέ σκοπό να τήν ρίξει στήν φωτιά». 
Τόν ανακάλυψαν όταν βρέθηκε ότι η εικόνα έχυνε άφθονο αίμα στό σημείο όπου είχε τρυπηθεί (ένα θαύμα τό όποιο συνέβη καί αργότερα στό Βυζάντιο μέ τήν Εικόνα τής Παναγίας των Ίβήρων καί στούς χρόνους του Σοβιετικού καθεστώτος, στήν Καπλουνόβκα της Ρωσίας μέ έναν σταυρό). 
Πολλές τέτοιες εικόνες σε ξύλο έχουν φθάσει μέχρις εμάς από τό Όρος Σινά τής περιόδου του 6ου αιώνα είναι όμοιες στήν εμφάνιση μέ τίς εικόνες πού ευλαβείς Ορθόδοξοι Χριστιανοί παραγγέλλουν να ζωγραφίζονται γιά τούς ναούς καί τά σπίτια τους καί σήμερα. 
Ἕνας ἄγγελος τόν ἀποδοκιμάζει. 
Πιστεύουμε ότι πρέπει νά προσθέσουμε στήν αφήγηση αυτή πώς ο Θεός θέλησε νά τόν αποδοκιμάσει έτσι ώστε να μήν αμαρτάνει ούτε ακόμη καί λόγω της έλλειψης σοβαρότητας των άλλων. Καθώς ο ευλογημένος Μαρτίνος τόν είχε θεραπεύσει από ανίατη ασθένεια, γιά νά μπορέσει νά πάει τήν επόμενη ημέρα στήν εκκλησία, εντούτοις, γιά νά μήν κουραστεί στήν διάρκεια της λειτουργίας, είχε δώσει εντολή σέ έναν άπό τούς ιερείς του νά τελέσει τήν ακολουθία. 
Ο ιερέας όμως αυτός πρόφερε τά Ιερά λόγια μέ τέτοιο χονδροειδή τρόπο, ώστε ορισμένοι από τούς βοηθούς άρχισαν νά τόν κοροϊδεύουν, λέγοντας ότι θά ήταν προτιμότερο νά σιωπά παρά νά μιλά τόσο κακόγουστα. 
Εκείνη τήν νύχτα, ο Γρηγόριος είδε στόν ύπνο του έναν άνδρα να του λέει ότι δεν πρέπει κανείς να κάνει καμιά παρατήρηση στά Μυστήρια του Θεού. Από αύτό συμπέρανε ότι δέν θά έπρεπε να έχει επιτρέψει σέ ανόητους ή επιπόλαιους ανθρώπους να διασύρουν τά ευλογημένα μυστήρια ενώ ο ιδιος θα ηταν παρων.

Ο όσιος Νίκων του Ραντονέζ


17 Νοεμβρίου 
Ο όσιος Νίκων του Ραντονέζ 
Ο όσιος Νίκων γεννήθηκε το 1350 στην πόλη Γιουρίεφ-να-Πόλιε, στο μέσον της διαδρομής μεταξύ Ροστώφ και Ραντονέζ. Νεώτατος ακόμη, μετέβη κοντά στον άγιο Σέργιο [25 Σεπτ.], εκείνος όμως δεν τον δέχθηκε στη Μονή της Αγίας Τριάδος. Τον έθεσε υπό την καθοδήγηση του μαθητή του Αθανασίου, στον οποίο ανέθεσε το έργο της ιδρύσεως της Μονής της Θεοτόκου-επί-του-Όρους, κοντά στο Σερπούχωφ. 
Ο Νίκων επέδειξε τέτοια ταπεινοφροσύνη και τόση απάρνηση του ιδίου θελήματος που τον ονόμασαν «εραστή της υπακοής». Προόδευσε γρήγορα στις υψηλότερες αρετές και πλησιάζοντας την ηλικία των τριάντα χρόνων, αφού εκρίθη άξιος της ιερωσύνης, έλαβε επιτέλους την ευλογία να πάει στο Ραντονέζ, για να ζήσει κοντά στον Διδάσκαλο. 
Ο άγιος Σέργιος τον δέχθηκε με αγάπη και δεν άργησε να παρατηρήσει ότι είχε φθάσει σε πνευματικό μέτρο πολύ ανώτερο των άλλων μοναχών. Τον πήρε λοιπόν στην υπηρεσία του στο κελλί του και τον έκανε δεύτερο στην ιεραρχία της μονής. Όταν εκοιμήθη ο άγιος, επελέγη ομοφώνως ηγούμενος και πνευματικός πατέρας από όλους τους μοναχούς. Διηύθυνε το κοινόβιο ακολουθώντας με επίγνωση τις οδηγίες του αγίου Σεργίου και επέδειξε για τον κάθε ένα από τους μοναχούς του ιδιαίτερη στοργή και ενδιαφέρον. 
Λίγα χρόνια αργότερα, άφησε στον άγιο Σάββα την ευθύνη του μοναστηριού, για να αναχωρήσει στα βάθη του δάσους και να ζήσει εκεί τον ερημητικό βίο. Έξι χρόνια όμως μετά, χρειάσθηκε να επιστρέψει στο αξίωμά του, καθώς ο Σάββας είχε φύγει για να ιδρύσει μοναστήρι στην περιοχή του Ζβενιγκορόντ. 
Το 1408 εμφανίσθηκαν στον άγιο Νίκωνα οι άγιοι επίσκοποι Πέτρος και Αλέξιος, καθώς και ο άγιος Σέργιος για να τον προειδοποιήσουν ότι η μονή θα δεχόταν την επιδρομή Τατάρων και θα καταστρεφόταν. Έτσι κατάφερε να διαφύγει εγκαίρως με τους μοναχούς του παίρνοντας μαζί τα ιερά βιβλία και σκεύη. 
Στην επιστροφή τους βρήκαν μόνον ερείπια που κάπνιζαν ακόμη. Ρίχθηκαν αμέσως στη δουλειά και σε μερικά χρόνια έκτισαν ένα νέο μοναστήρι, το οποίο κατόπιν προικίσθηκε με σημαντικές δωρεές σε γη. Το 1422 μεταφέρθηκαν τα τίμια λείψανα του αγίου Σεργίου, που είχαν διατηρηθεί θαυματουργικά, στο νέο καθολικό, το οποίο διακοσμήθηκε με θαυμαστές τοιχογραφίες του Αντρέι Ρουμπλιώφ και του Δανιήλ του Μαύρου [4 Ιουλ.]. 
Φθάνοντας σε μεγάλη ηλικία και ήδη εν πνεύματι μεταστάς στη Βασιλεία των ουρανών, ο όσιος Νίκων είπε στους μαθητές του: «Να με μεταφέρετε από εδώ στην πάμφωτη εκείνη εκκλησία που έχει προετοιμασθεί για μένα από τις προσευχές του πνευματικού μου πατέρα. Δεν επιθυμώ να μείνω περισσότερο εδώ κάτω!» 
Αφού κοινώνησε των αχράντων Μυστηρίων και ευλόγησε έναν-έναν τους αδελφούς, αναφώνησε: «Πλησίασε, ψυχή μου, με χαρά τον τόπο που είναι έτοιμος για την ανάπαυσή σου. Πλησίασε με χαρά, γιατί ο Χριστός σε καλεί!» Έπειτα εκοιμήθη εν ειρήνη. 
Τον έθαψαν αντίκρυ στον τάφο του αγίου Σεργίου και συχνά φανερώθηκε κατόπιν, με τρόπο θαυματουργικό, συνοδευόμενος από τον άγιο Σέργιο για να θεραπεύσουν αρρώστους ή να προστατεύσουν την απειλούμενη Λαύρα της Αγίας Τριάδος.

 

※
«Νέος Συναξαριστής
της Ορθοδόξου Εκκλησίας»,
Τόμ. 3ος, Νοέμβριος
Εκδόσεις «Ίνδικτος»,
※

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

Τρισάγιο 17 Νοεμβρίου

Τρισάγιο 17 Νοεμβρίου 

Στο άσπρο χαρτί με τα ονόματα είχαν πλέον προστεθεί κι άλλα. Το ίδιο χέρι που 'γραφε τα όμορφα γράμματα είχε προσθέσει και τα επίθετα τους. Έτσι φαινόταν πως ήθελε να τους τιμήσει περισσότερο. 

Υπέρ αναπαύσεως

Διομήδους (Κομνηνού)

Βασιλείου (Φάμελου)

Αλεξάνδρου (Σπαρτίδη)

Μάρκου (Καραμάνου)

Βασιλείου (Κόρακα)

Βασιλικής (Μπεκιάρη)

Δημητρίου (Θεοδωρά)

Γεωργίου (Γεριτζίδη)

Νικολάου (Μαρκουλή)

Στυλιανού (Καραγιώργη)

Ανδρέου (Κούμπου)

Μιχαήλ (Μαυρογιάννη)

Κυριάκου (Παντελάκη)

Σπυρίδωνος (Κοντομνάρη)

Αικατερίνης (Αργυροπούλου)

Δημητρίου (Παπαϊωάννου)

και Αφροδίτης

Όλοι τους είχαν αφήσει την τελευταία τους πνοή την ίδια μέρα, 17 Νοέμβρη, στα προπύλαια του Πολυτεχνείου. Ήρωες ήταν στα σίγουρα. Προφήτες; Αυτό το γνωρίζει μόνο ο Θεός.

Μετά απο λίγα χρόνια στον κατάλογο είχαν προστεθεί και τα ονόματα: 

Σταματίας (Κανελλοπούλου)

Ιακώβου (Κούμη)

Μιχαήλ (Καλτεζά)

Είχαν σκοτωθεί σε επετείους μνήμης του Πολυτεχνείου.Το σύστημα των ζογκλέρ, των σωτήρων των Ελλήνων Χριστιανών, είχε διαλυθεί. Κι άλλα, όμως, παιδιά πέθαιναν μπρός στο Πολυτεχνείο.

Άπ ό,τι φαίνεται ούτε η δημοκρατία σώζει ούτε οι ήρωες σώζουν,αλλα μόνο το κόκκινο του πετραχηλιού και οι προφήτες που σταματούν τον ήλιο στη Γαβαών. 

Αυτά όλα αποδείχθησαν μετά.

 

 

Το τέλος ενός ανώνυμου 

    Μυθιστόρημα

πρ.Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος 

Μια φευγαλέα κίνηση η οποία σου επιτρέπει να δεις τους άλλους όπως Εκείνος...

 

ΚΥΡΙΑΚΗ 

ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΚΑΙ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΟΥ 

 Ματθ. θ´ 9-13

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία
του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής  16 Νοεμβρίου του 1997 ή του 2003

Τὸ ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - σε mp3 εδώ

Η ευαγγελική περικοπή που ακούσαμε ανεγνώσθη σήμερα για να τιμήσουμε τον εορτάζοντα Απόστολο και Ευαγγελιστή Ματθαίο. Γραμμένη από το χέρι του, η περικοπή είναι ένα ακόμη δείγμα εκρηκτικής λιτότητας και ταυτόχρονα ουσιαστικού περιεχομένου, που με λίγα λόγια περιγράφονται πολύ μεγάλα νοήματα και πολύ ουσιαστικές διεισδύσεις στις καταστάσεις της ζωής μας.

Να προσεγγίσω, όσο μπορεί κάποιος να προσεγγίσει, τη λιτότητα, γιατί πολλές φορές είναι πολύ δύσκολο γιατί έχουμε και μπλεγμένο μυαλό. 

Να προσέξω τις λέξεις οι οποίες καθοδηγούν τον αναγνώστη σε αυτά τα ουσιαστικά περιεκτικά και λιτά νοήματα. Λέει το κείμενο, ομιλώντας για τον Ιησού, λέει το όνομα Του «Ιησούς» - που είναι «ο Σωτήρ», το ξέρετε - λέει «παράγων», μια κίνηση μόνο του Χριστού, «παράγων». Προσέξτε: «παρά  άγω». Είναι μια φευγαλέα κίνηση, παρά άγω, ούτε καν «άγω», «παρά» «άγω». Και εκφράζει όλον τον Χριστό, ο οποίος απεκδύθη ό,τι ήταν, «εαυτόν εκένωσεν, μορφήν δούλου λαβών», που λέει το κείμενο και, όπως Τον έβλεπες, ήταν μια φευγαλέα κίνηση, δεν καθήλωνε κανένα. Και αυτό το έκανε γιατί ήταν Σωτήρ. Δεν προέβαλλε τίποτα από τον εαυτό Του, όλα τα «απεκδύθη», «εκένωσεν». Και γι’ αυτό μπορεί να δει: «είδεν» τον Ματθαίο.

Όταν απεκδυθείς, και πια αυτό που κάνεις είναι για τη ζωή του κόσμου, τότε και μόνο τότε, μπορείς να δεις όχι απλώς τα πράγματα και μόνο, αλλά να δεις τον άνθρωπο· γιατί γι’ αυτόν «εκένωσεν εαυτόν». Αυτό είναι ένα πρώτο, πολύ ουσιαστικό και κριτικό μήνυμα μέσα από το ευαγγέλιο αυτό το σημερινό που αφορά εμάς. Αυτή η απέκδυση, αν θέλουμε κάτι να κάνουμε για τη ζωή του κόσμου, να μπορούμε να «δούμε» τον άλλο, αλλά πρέπει να είμαστε έτσι «παράγοντες» - αυτή η φευγαλέα κίνηση, που «απεκδύθη» όλα τα εαυτού και ήταν Ιησούς ο Σωτήρ. 

Στην επόμενη πτυχή του κειμένου - πολύ μικρό το κείμενο εξάλλου - δίνει την περιγραφή του ίδιου του Ματθαίου. Προσέξτε, το κείμενο δεν λέει «ο τελώνης ο Ματθαίος». Λέει πρώτα πρώτα το όνομα του, το όνομα έχει σημασία. Δεν λέει ο τελώνης, λέει «καθήμενον επί το τελώνιον». Αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία, υπό την έννοια τού ότι,  χωρίς να ξέρουμε τι βαθιές διεργασίες έγιναν μέσα στην ψυχή του Ματθαίου, πρέπει να υπήρχε μια απέκδυση - πείτε την απογοήτευση από αυτό που ήταν· αυτό εξάλλου  αποδεικνύεται από το ότι με το που του λέει  ο Χριστός «ακολούθει μοι», τα άφησε όλα και έφυγε, με μια κίνηση! Ένας άνθρωπος που είχε εξουσία, είχε χρήματα, είχε δύναμη! Και είχε ένα άλλο όνομα, όχι ως Ματθαίος πια· ως καταπιεστής, κλέφτης, εξουσιαστής, πείτε το όπως θέλετε.  Ήταν λοιπόν όχι «ο τελώνης», ήταν «ο καθήμενος επί το τελώνιο». Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτή του η ελευθερία ήταν μια απολελυμένη ελευθερία. Δεν ήθελε μεν να είναι αυτό που είναι, αλλά και δεν ήξερε πού να είναι. Ξέρετε, καμιά φορά που βαριόμαστε τα πράγματα του κόσμου, μένουμε «καθήμενοι» εκεί που είμαστε, γιατί δεν έχουμε διεξόδους πού να πάμε. Και εδώ ο Χριστός είναι η διέξοδος. Απλώς ο καθήμενος επί το τελώνιο - ο  Ματθαίος όμως - που τον είδε ο Χριστός, που έχει ένα όνομα πια, έχει μια αναζήτηση (αυτό  σημαίνει όνομα), τα αφήνει όλα και φεύγει επί τόπου, γιατί κατά τα άλλα πώς θα εξηγήσουμε αυτό το ξαφνικό;

Και τα αφήνει όλα και φεύγει, χωρίς κουβέντα. Δηλώνει μια προετοιμασία ελευθερίας. Και βρίσκει τον Χριστό που είναι η ελευθερία. Και βρίσκει το όνομά του και χάνει την εξουσία του. Και αυτός απεκδύεται μια εξουσία, απεκδύθηκε εξουσία όπως ο Χριστός. Και γίνεται και αυτός πια μια απέκδυση, κενώνει εαυτόν, είναι Ματθαίος και ταυτόχρονα γίνεται και αυτός μια φευγαλέα παρουσία. Βλέπετε, δεν λέει τίποτε, δεν αναλύει τα πράγματα. 

Και στην τρίτη πτυχή του κειμένου, όπου ο Χριστός πηγαίνει πια με τον Ματθαίο - αυτές πια οι δυο φευγαλέες φιγούρες αυτής της περικοπής - στο χώρο που είναι όλοι οι τελώνες και οι αμαρτωλοί και οι Φαρισαίοι. Προσέξτε ότι οι Φαρισαίοι που ασκούν κριτική είναι «οι Φαρισαίοι» - έχουν αυτοί τίτλο, έχουν εξουσία, αλλά δεν έχουν όνομα. Δεν έχουν απεκδυθεί τις εξουσίες τους. Και γι’ αυτό ακριβώς κρίνουν και λένε πώς ο διδάσκαλος τρώει και πίνει μετά αμαρτωλών και τελωνών. Κρίνουν τα πάντα, αλλά δεν απεκδύθησαν τίποτε, γιατί δεν νοιάζονται για τον άλλον. Απλώς είναι εξουσία, έχουν όνομα και εκεί είναι χαμένοι. Και ο Χριστός δίνει την πραγματικά σπουδαία απάντηση: «έλεον θέλω και ου θυσίαν».  Αυτή η λέξη, «έλεον» πια, εκφράζει όλη αυτή τη συγκατάβαση, αυτή την αγαπητική κίνηση, αυτό το κοίταγμα, αυτό το «είδεν». Και «ου θυσία», σε αντιδιαστολή με τη θυσία της Παλαιάς Διαθήκης, που το «έλεον» είναι θυσία. Αυτή είναι η ουσιαστική θυσία! Αυτό το έλεος, αυτή η συγκατάβαση, αυτή η απέκδυση του τι είμαστε, αυτή η πορεία προς τον άλλον, αυτό το «είδεν» τον άλλον, αυτή η μοναδική κίνηση για τον άλλον είναι η θυσία! Και εκεί πια παίρνουμε πολύ βαθιά νοήματα για τη ζωή μας. Πόσες φορές ο τίτλος μας, η εξουσία μας, η δύναμή μας μάς αποδυναμώνει και δεν μας δίνει τη δυνατότητα να εκφραστούμε, να γίνουμε αυτές οι φευγαλέες κινήσεις και χαρακτηρίζεται μόνο η ζωή μας από αυτό που είμαστε και όχι από αυτό που είναι ο Θεός για μας. Και δεν μπορούμε μετά να δούμε τίποτε γύρω μας και φυσικά να δούμε τους ανθρώπους και δεν μπορούμε φυσικά να κάνουμε τίποτε για τους άλλους, παρά μόνο να τους διαλύουμε και να τους ταράσσουμε και να τους κομματιάζουμε και να τους εξαφανίζουμε. 

Και στο τέλος παραμένει ένα πράγμα: «αυτό το έλεον και ου θυσία»· που είναι η θυσία! Η φευγαλέα κίνηση, το κοίταγμα, η απέκδυση, το έλεος που είναι θυσία, είναι τα βαθιά μηνύματα που ξεκινούν από αυτό το ευαγγέλιο του Ματθαίου, του «καθημένου επί το τελώνιον» και που ακολούθησε τον Χριστό έτσι, με μια καταπληκτική ελευθερία. Και μας δίνει πραγματικά συντριπτικά μηνύματα για την καρδιά μας, που είναι συντετριμμένη από άλλα πράγματα, μέσα από δεκάδες εγωισμούς. Και εάν πιάσουμε αυτά τα πολύ βαθιά εκφραστικά μέσα του σημερινού ευαγγελίου, μπορεί κάτι ουσιαστικό να γίνει για τη ζωή μας. Και αν θα γίνει για τη ζωή μας, σημαίνει που θα γίνει και για τη ζωή των άλλων, γιατί θα μπορούμε να «δούμε» πια τους άλλους.

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου
Ελένη Κονδύλη

※ 

Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr  

 

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΑΙ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΜΑΤΘΑΙΟΣ



ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΑΙ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ
ΜΑΤΘΑΙΟΣ

Ο άγιος Απόστολος Ματθαίος ονομαζόταν αρχικά Λευί ή Λευΐς (Μάρκ. 2, 14· Λουκ. 5, 27). Ήταν γιος του Αλφαίου και ασκούσε το επάγγελμα του τελώνη (φοροεισπράκτορα)· ήταν εγκατεστημένος στην Καπερναούμ η οποία φαίνεται να ήταν και η πατρίδα του. Μια ημέρα που καθόταν στο τελωνείο του, έτυχε να περνά από εκεί ο Χριστός με ένα πλήθος ανθρώπων πίσω Του, το οποίο ρουφούσε με δίψα τη διδασκαλία Του. Ο Κύριος έστρεψε το βλέμμα Του προς τον Ματθαίο και του είπε: «Ακολούθησέ Με!». Ο τελώνης σηκώθηκε τότε και, δίχως μια σκέψη αναβολής ή ένα βλέμμα σε ό,τι άφηνε πίσω του, Τον ακολούθησε. Πριν πορευθεί με τον Χριστό, έκανε στο σπίτι του ένα μεγάλο γεύμα στο οποίο έλαβαν μέρος ο Κύριος και οι μαθητές Του, καθώς και πολλοί τελώνες και άλλοι άνθρωποι. Στον σκανδαλισμό των υποκριτών και κακόγνωμων Φαρισαίων, ο Κύριος απάντησε: «Δεν έχουν ανάγκη από γιατρό οι υγιείς, αλλά οι άρρωστοι· δεν ήρθα να καλέσω σε μετάνοια τους δικαίους, αλλά τους αμαρτωλούς» (Μάρκ. 2, 17· Λουκ. 5, 27· Ματθ. 9, 13). 
Ο Ματθαίος ακολούθησε δίχως κανένα δισταγμό τον Χριστό σε όλη Του την πορεία στην Παλαιστίνη και ήταν μάρτυρας της διδασκαλίας Του και των θαυμάτων Του πριν τη Σταύρωσή Του και μετά την Ανάστασή Του. Αφού επληρώθη της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος την ημέρα της Πεντηκοστής μαζί με τους άλλους Αποστόλους, έφθασε να κηρύξει το ευαγγέλιο στους συμπατριώτες του Εβραίους. Για τον λόγο αυτό, λέγεται ότι οκτώ χρόνια μετά την Ανάληψη συνέταξε το πρώτο Ευαγγέλιο στην εβραϊκή (αραμαϊκή) γλώσσα, δηλαδή τη διήγηση των πράξεων και της διδασκαλίας του Σωτήρος, το οποίο το προόριζε για τους ομοπάτριούς του εβραίους ή για τους λαούς στους οποίους δεν είχε πρόσβαση διά της προφορικής διδασκαλίας. Το Ευαγγέλιο αυτό μεταφράστηκε στα ελληνικά λίγα χρόνια μετά, από τον άγιο Ιάκωβο, πρώτο επίσκοπο Ιεροσολύμων [23 Οκτ.], και αντιγράφηκε από τον άγιο Βαρθολομαίο [11 Ιουν.]. Δεν άργησε να αντικαταστήσει το πρωτότυπο εβραϊκό (αραμαϊκό), του οποίου δεν σώζεται αντίγραφο. Αν και αυτή είναι η κύρια εκδοχή της αγιολογικής παραδόσεως, ωστόσο, σύγχρονοι ερμηνευτές όπως και πολλοί Πατέρες της Εκκλησίας θεωρούν μάλλον προγενέστερο το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιον. 
Σύμφωνα με την εκδοχή που μας δίνει ο άγιος Συμεών ο Μεταφραστής [9 Νοεμ.] και τα αρχαία Συναξάρια, στη συνέχεια, ο άγιος Ματθαίος ξεκίνησε να διαδώσει το μήνυμα της Σωτηρίας στη χώρα των Πάρθων και υπέστη πολλές δοκιμασίες εκ μέρους των ειδωλολατρών. Έφθασε τέλος στην Ιεράπολη, στις όχθες του Ευφράτη, και κατάφερε με τη δύναμη του κηρύγματός του να μεταστρέψει πλήθος ειδωλολατρών στην αλήθεια. Αναπαύθηκε εν ειρήνη Κυρίου σε προχωρημένη ηλικία. 
Σύμφωνα όμως με άλλη παράδοση, την οποία αναφέρουν οι άγιοι Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος [22 Νοεμ.] και Νικόδημος Αγιορείτης [14 Ιουλ.], αφού υπέστη πολλά εκ μέρους των Πάρθων και των Μήδων που αντιστάθηκαν σθεναρά στο θείο του κήρυγμα, ο άγιος Απόστολος Ματθαίος φέρεται ότι πήγε να ζήσει στις κακοτράχαλες ερημίες ενός βουνού, για να αφιερωθεί στην άσκηση και την προσευχή. Εκεί, λέγεται ότι του φανερώθηκε ο Κύριος με τη μορφή ενός παιδιού και του έδωσε ένα ραβδί με την εντολή να πάει να το φυτεύσει κοντά στην εκκλησία της πόλεως Μυρμήνης. Ο επίσκοπος της πόλεως, Πλάτων, υποδέχθηκε πανηγυρικά τον Ματθαίο με όλο τον κλήρο του. Μόλις ο Απόστολος του Χριστού φύτευσε το ραβδί, αυτό βλάστησε, έγινε δένδρο και έβγαλε καρπούς που ανάδιναν νόστιμο μέλι, σαν μια θεόσταλτη πρόγευση της άφθαρτης τρυφής του Παραδείσου. Μια πηγή ανάβλυσε, επίσης, στη ρίζα του δένδρου και όσοι πήγαιναν και λούζονταν εκεί, ελευθερώνονταν από τα πάθη τους και τα σκοτάδια της ειδωλολατρίας που τους κατέτρυχαν. Παρά τις πολλές ευεργεσίες που έκανε στους Πάρθους και μάλιστα στην ίδια τη βασιλική οικογένεια, ο άγιος Ματθαίος υποβλήθηκε από τον βασιλέα Φουλβιανό σε τρομερά βασανιστήρια και μαρτύρησε στο τέλος διά πυρός. Κατάφερε όμως τελικά να μεταστρέψει τον τύραννο στην Πίστη του Χριστού με τη μεσολάβηση των πολλών θαυμάτων που έκαναν λίγο αργότερα τα τίμια λείψανά του. Τη στιγμή της βαπτίσεώς του, ο βασιλέας ζήτησε να λάβει το όνομα Ματθαίος. Γκρέμισε τα είδωλα σε όλη τη χώρα και οδήγησε ολόκληρο τον λαό του στην αγία Εκκλησία. Όταν εκοιμήθη ο Πλάτων, ο βασιλέας άφησε τον θρόνο στον γιο του και έγινε επίσκοπος, σύμφωνα με τις θεοφώτιστες επιταγές που άφησε ο άγιος Απόστολος Ματθαίος. Μάλιστα, στα σλαβονικά Συναξάρια, αυτός ο πρώην βασιλεύς και μετέπειτα επίσκοπος Ματθαίος, μνημονεύεται σήμερα σαν άγιος που συνεορτάζει μαζί με τον Απόστολο και Ευαγγελιστή Ματθαίο, τον φωτιστή της ψυχής και του λαού του.

 

※
«Νέος Συναξαριστής
της Ορθοδόξου Εκκλησίας»,
Τόμ. 3ος, Νοέμβριος
Εκδόσεις «Ίνδικτος»,
※

Δημοφιλείς αναρτήσεις