ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΕΤΑΡΤῌἘκ τοῦ κατὰ Ματθαῖονη΄ 5 – 13Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία
του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της eρμηνείας που έγινε στο κηρυγμα της Κυριακής 9 Ιουλίου του 2006Στη συνάντηση αυτή του Χριστού με τον εκατόνταρχο, του οποίου γιάτρεψε το παιδί, ο Χριστός καθιερώνει – και με άλλους τρόπους το έχει κάνει – μια βασική αρχή της πνευματικής μας ζωής, που αγγίζει και τα προσωπικά μας θέματα και τα γενικότερα κοινωνικά και τα εκκλησιολογικά. Θα τολμούσα να το πω με μια δική μου ορολογία, καθιερώνει την αρχή της αβεβαιότητας στα πνευματικά θέματα. Όταν λέει τη φράση, στο τέλος της κουβέντας Του με τον εκατόνταρχο, ότι «θα έρθουν από την Ανατολή και τη Δύση και θα καθίσουν κάποιοι κοντά στον Αβραάμ και τους άλλους Πατέρες, και οι υιοί της Βασιλείας», αυτοί που είχαν τα δεδομένα, τα αξιωματικά δεδομένα, «θα εκβληθούν έξω».
Βλέπετε, ανατρέπεται ένα status quo, μια καταξιωμένη αξιοκρατική κατάσταση, και όλα είναι αβέβαια. Η αρχή της αβεβαιότητας. Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας με ένα μοναδικό τρόπο, προσεγγίζοντας και αυτή την περικοπή και άλλα παράλληλα κείμενα, αυτή την αρχή της αβεβαιότητας την ερμήνευσαν και την έκριναν σαν πολύ ουσιαστική για την πνευματική μας ζωή. Το καταλαβαίνετε αν σας πω πως η τάση του ανθρώπου η αμαρτωλή είναι να στρέφεται και να προσκολλάται και να στηρίζεται πάνω ή στα πράγματα του κόσμου, στα δεδομένα του κόσμου, ή στις ιδεολογίες του κόσμου ή πάνω σε πρόσωπα. Βλέπετε, πρόσωπα, πράγματα, ιδέες. Αυτό είναι μια αποστροφή του ανθρώπου από τον Θεό, γιατί ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος να στρέφεται στον Θεό.
Όταν λοιπόν στραφεί πρωτογενώς ή σε πρόσωπα ή σε ιδέες ή σε αξιώματα ή σε οτιδήποτε μπορεί να φανεί όμορφο και καλό και καταξιωμένο γι’ αυτόν τον κόσμο, όσο και να μην φαίνεται εξωτερικά αμαρτωλό, επειδή είναι στροφή προς τα πράγματα του κόσμου και στα πρόσωπα και αποστροφή από τον Θεό, είναι μια αβεβαιότητα μεν κοσμική η οποία όμως είναι καταστροφική. Και έτσι η αρχή της αβεβαιότητας μας αναγκάζει, αν θέλουμε να γίνουμε άνθρωποι πνευματικοί, να μην εξαρτώμεθα από τίποτε!
Προσέξτε, πολύ επικίνδυνο το θέμα μες στην Εκκλησία. Υπάρχουν στην Εκκλησία μέσα τα διάφορα αξιώματα, η δική μου ιεροσύνη, η δική σου στάση, το ψαλτήρι σου, ο τοίχος που ακουμπάς εκεί πέρα πάνω, είσαι κατηχητής, είσαι ψάλτης, δεν ξέρω τι είσαι. Όλα αυτά είναι ωραία πράγματα, αλλά αν εγώ όλα αυτά δεν τα ζήσω έτσι, με την αρχή της αβεβαιότητας – γιατί το κάνω για τον Χριστό και για τον λαό του Θεού! – τότε, αν το κάνω για οτιδήποτε άλλο, αυτό είναι καταστροφικό για μένα και για όλους. Έτσι λοιπόν, κάνοντας την αρχή αυτή της αβεβαιότητας δεδομένο, ότι ζωή μας είναι ο Χριστός, μπορούμε να καταλάβουμε και τον βηματισμό που κάνει ο εκατόνταρχος προς τη θεραπεία του γιου του και αυτή την αρχή της αβεβαιότητας λειτουργεί, με ένα δικό του τρόπο, άδηλο τρόπο, ο εκατόνταρχος που δεν ανήκει στην αξιωματική κοινωνία του Ισραήλ. Βλέπετε, τα αξιώματα τινάζονται στον αέρα δεν υπάρχει ούτε εθνική Εκκλησία ούτε «δικός», τίποτε. Όλα είναι για τον Θεό· και αφού είναι για τον Θεό, είναι για τον λαό του Θεού· τίποτα άλλο. Αυτή η ελευθερία λοιπόν λειτουργιέται με τον τρόπο που εξήγησε ο Ευαγγελιστής Ματθαίος σήμερα στην κουβέντα που κάνει ο εκατόνταρχος με τον Χριστό.
Βλέπετε, ο Χριστός έρχεται στην πόλη αυτή, την Καπερναούμ, αλλά εκεί προσέρχεται ο εκατόνταρχος, κάνει μια κίνηση. Είναι μια πόλη πολύβουη, θα μπορούσε να έχει δεκάδες προβλήματα, δεκάδες προκλήσεις, δεκάδες θέματα θα μπορούσε να αναλύσει. Τα παρατάει όλα πρωτογενώς και στρέφεται στον Χριστό. Η βοή, το πολυάριθμο, το πολυσχιδές, το κομματιασμένο, το οποιοδήποτε στοιχείο μιας πόλης, που είναι ελκυστική και ταυτόχρονα τραυματική εμπειρία, δεν τον επηρεάζει και στρέφεται στον Χριστό. Εδώ βλέπετε μια πρώτη φάση, ένα πρώτο βήμα ελευθερίας, απελευθερώσεως. Από το οποιοδήποτε δεδομένο θα τον κάνει καλύτερο εκατόνταρχο, για να καταξιωθεί. Λειτουργεί ακόμα και το αξίωμά του για κάπου αλλού. Έστω κι ας μην ανήκει στον χώρο τον αξιωματικό, τον δεδομένο του χώρου του Ισραήλ. Και πέρα από αυτό, ήρθε στον Χριστό «παρακαλῶν αὐτὸν καὶ λέγων». Προσέξτε αυτό το «παρακαλῶν» δεν είναι απλώς μια κουβέντα, ένα αίτημα, παράκληση. Οι ερμηνευτές Πατέρες πάντοτε στη λέξη «παράκληση» κάνουν μια αναγωγή αγιοπνευματική. Γιατί το Άγιο το Πνεύμα είναι ο Παράκλητος· που σημαίνει αυτή η δουλειά, αυτή η στροφή στον Χριστό γίνεται αγιοπνευματικά. Και όταν λέει αγιοπνευματικά, είναι το πώς λειτουργεί πάνω μας η χάρη τ' Αγίου Πνεύματος. Βλέπετε, τα παρατάς όλα και θέλεις να γίνεις δοχείο του Αγίου Πνεύματος. Αυτό είναι μια ελευθερία!
Και επειδή ακριβώς προσέρχεται «παρακαλῶν» τον Χριστό, πάει στο επόμενο ουσιαστικό βήμα που είναι, θα έλεγα, το άκρο της ανθρώπινης ελευθερίας: να πει στον Χριστό «εγώ δεν είμαι άξιος να μπεις στο σπίτι μου, κάνε αυτό που θα το κάνεις έτσι, γιατί εγώ είμαι ανάξιος». Βλέπετε, αυτή η αναξιότητα – πολλές φορές «παίζεις» με αυτή τη λέξη – όμως αυτή η αναξιότητα εδώ πέρα που νιώθει σημαίνει «δεν έχω κανένα δικαίωμα, δεν απαιτώ τίποτα, ό, τι έχω το έχω από Σένα και το πάω σε Σένα». Δεν έχουμε κανένα δικαίωμα πάνω στη ζωή και, πέρα από το πρώτο αυτό το αξίωμα που σας είπα της αρχής της αβεβαιότητας, έρχεται αυτό το αξίωμα της μη χρησιμοποίησης ακόμη και των υπαρκτών δικαιωμάτων. Η απεμπόληση ακόμη και του δικαιώματος. «Δεν αξίζω τίποτα κι ας έχω γύρω μου δεκάδες νόμους, δεκάδες διατάγματα να με προστατεύουνε και δεκάδες αξιώματα να με προβάλλουνε. Επειδή λοιπόν δεν είμαι τίποτα κι όλα αυτά μου τα ’δωσες Εσύ, τα χρησιμοποιώ για Σένα. Γι' αυτό δεν αξίζω καθόλου να ’ρθεις σπίτι μου». Και ο Χριστός λέει δεν βρήκα τέτοια πίστη ούτε στον Ισραήλ. Αυτή είναι ερμηνεία της πίστεως, βλέπετε.
Οι δύο αρχές λοιπόν της αβεβαιότητας στην πνευματική ζωή, και αυτή η αρχή της ελευθερίας, που δεν έχεις κανένα δικαίωμα ενώ έχεις δικαιώματα, είναι πλάι σου και δεν τα χρησιμοποιείς, είναι η ουσιαστική πορεία του ανθρώπου. Και ζώντας μέσα στην Εκκλησία πολλές φορές κινδυνεύουμε, χωρίς να το καταλάβουμε, να εκκοσμικευθούμε γιατί ακριβώς δεν αξιοποιούμε αυτές τις δύο αρχές. Και δενόμαστε με αυτό που είμαστε. Τίποτε δεν είναι δικό μας! Όλα είναι δώρα του Θεού, και θα έρθουν από την Ανατολή και τη Δύση αυτοί που δεν φανταζόμαστε και θα καθίσουν πλάι Του! Και εμείς μπορεί να φανούμε να είμαστε απ' έξω απ' τα πράγματα και ας φαίνεται που είμαστε μέσα στα πράγματα. Τίποτε δεν μας καταξιώνει! Ό,τι έχουμε είναι απ' Αυτόν και γι’ Αυτόν!
Έτσι λοιπόν, αυτό το κείμενο είναι συγκλονιστικά βαθύ, ταυτόχρονα συγκλονιστικά θεραπευτικό και, ταυτόχρονα, για να καταλήξω, συγκλονιστικά απελευθερωτικό. Αν ψάχνετε ελευθερία εσωτερική, αν δεν θέλετε να κατατρύχεστε από διάφορες αγωνίες, θα μπείτε σ’ αυτή την πορεία. Δεν δένεστε με τίποτε και αξιοποιείτε αυτές τις αρχές. Και όταν αυτές οι αρχές αξιοποιηθούνε, τότε γινόμαστε όντως άνθρωποι! Όχι απλώς μπορούμε να φανούμε άνθρωποι δοξολογούντες τον Θεό, αλλά και άνθρωποι που μπορούμε να ωφελήσουμε βαθιά και αυτούς που βρίσκονται γύρω μας. Και να πάρουνε μια ανάσα ζωής από εμάς, που φαινόμαστε που είμαστε κοντά στον Χριστό, και τους γεμίζουμε από καυσαέρια και από βρωμιά και δεν αφήνουμε να λειτουργήσει η ανάσα του Χριστού πάνω τους.
Φιλολογική επιμέλεια κειμένου
Ελένη Κονδύλη
※
Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα : www.floga.gr
.jpg){kind=small}
