Έτσι όπως είναι οι φίλοι μου διάσπαρτοι σε έρημα νησιά

 

Έτσι όπως είναι οι φίλοι μου διάσπαρτοι σε έρημα νησιά, έχεις ακούσει πεθαμένους να ομιλούν για τον Θεό τον ζωντανό; 

Έτσι και εγώ όπως ποθώ μια άδολη αγκαλιά, από την πολλή λαχτάρα μου τρέχω προς τον γκρεμό. 

Με βλέπει η μάνα μου από τον ουρανό κι ακόμα πονάει για μένα η καρδιά της. 

Για ένα θαύμα που σαν δελφίνι χοροπηδάει από το βυθό και σκάει μύτη το χαμόγελο στο πρόσωπό του. 

Κανείς ποτέ και τίποτα δεν έχει κάτι δικό του. Όλα ανήκουμε στον ουρανό. 

Εδώ στη γη μόνο τα ψέματα έχουνε κράτος.. Και τραγουδώ μονάχος μου και είμαι ο πιο φάλτσος. 

Μα η μουσική μες την ψυχή τα κύματα δεν τα φοβάται. 

Και ζει μονάχα κάθε φορά που μόνο την αγάπη της θυμάται. 

Όλα τα άλλα ας λησμονήσουν. 

Οι άνθρωποι τι έχουμε να πουν; 

Φανταστικές οι ιστορίες μέσα στα πάθη, αλλά από του ωκεανού τα βάθη, πως ξεπροβάλλει το όμορφο μαργαριτάρι. 

Θεέ μου τι όμορφη είναι η δικιά σου χάρη!

Σώπασε για να βρεις τον Λόγο: Τα τέσσερα στοιχεία που νοηματοδοτούν τον ανθρώπινο διάλογο

ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ

Ἐκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην
δ΄ 5 – 42

 

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής  5 Ιουνίου του 1994

Τὸ ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - σε mp3 εδώ

Ο Θεός έφτιαξε τον άνθρωπο για να ζει εν κοινωνία, γιατί και ο Θεός είναι κοινωνία. Και ένα από τα ισχυρά όπλα της θεμελιώσεως αυτής κοινωνίας και ένα από τα μέσα που ο Θεός, μέσα από την αγάπη του, έδωσε στον άνθρωπο, είναι ο λόγος και ο διάλογος. Ακόμη και ο Θεός φαίνεται μέσα στην τριαδική του ύπαρξη, από τα κείμενα της Γραφής, να διαλέγεται: «ποιήσωμεν ἄνθρωπον», «Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ κυρίῳ μου· κάθου ἐκ δεξιῶν μου» και άλλα τέτοια χωρία.

Και σε αυτό το κείμενο το ευαγγελικό που ακούσαμε σήμερα του Ιωάννου, που αναφέρεται στο διάλογο του Χριστού με τη Σαμαρείτιδα, δίνεται ένα ήθος διαλόγου ως ισχυρού μέσου οικοδομήσεως της ανθρώπινης κοινωνίας. Παρόλο που το γνωρίζουμε αυτό πάρα πολύ καλά, γιατί κάθε μέρα μιλούμε και κουβεντιάζουμε, φαίνεται να αποτύχαμε πολύ στον διάλογό μας. Από τα μικροεπίπεδα, τα προσωπικά, μέχρι τα μακροεπίπεδα, τα μεγάλα, τα διεθνή, όλα λειτουργούνται από διάλογο και όλα φαίνεται να λειτουργούν αποτυχημένα.

Και έτσι το υπόδειγμα του διάλογου που δίνει σήμερα ο Χριστός πιθανώς να είναι – και, γιατί όχι; είναι – το υπόδειγμα το άλλο, ο άλλος τρόπος, το πώς αυτό το ισχυρό μέσο της οικοδομήσεως της ανθρώπινης κοινωνίας, ο λόγος και ο διάλογος, μπορεί να λειτουργήσει και μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Να το δούμε για λίγο αξιοποιώντας κάποιες από τις φάσεις των ερωταποκρίσεων οι οποίες διαγράφονται και περνάνε μέσα από το κείμενο το οποίο ακούσαμε πριν από λίγο. Να σας θυμίσω κάποιες φράσεις.

Σε μία στιγμή, όταν άρχισε η κουβέντα της Σαμαρείτιδας με τον Χριστό, εκεί στην αρχή, φαινόταν ότι ο λόγος ήταν ανερμάτιστος: άλλα έλεγε η γυναίκα και άλλα απαντούσε ο Χριστός. Να, κοιτάξτε, παραδείγματος χάριν, λέει η γυναίκα στον Χριστό, λέει, «οὐ γὰρ συγχρῶνται Ἰουδαῖοι Σαμαρείταις». Του βάζει ένα στοιχείο στην ανθρώπινη κοινωνία, να του πω, ρατσιστικό. Οι μεν δεν συγχρώνται με τους άλλους. Να λοιπόν, διάλογος μεν, ο οποίος προβάλλει το ρατσιστικό στοιχείο.

Ο Χριστός απαντάει με έναν τρόπο παράλογο, με έναν τρόπο που δεν της δίνει απάντηση. Λέει, «Αν ήξερες ποιος είναι μπροστά σου, τότε θα μου ζητούσες να σου δώσω κάτι άλλο». Ο Χριστός είναι αυτός που είναι. Αλλά τι λέει; Πίσω από κάθε άνθρωπο – οι ερμηνευτές το λένε οι Πατέρες – κρύβεται ο Χριστός: δεν είμαστε εικόνες Χριστού; Άρα, αν στον ανθρώπινο λόγο, στον ανθρώπινο διάλογο, προκληθεί το ρατσιστικό, το «διαφοροποιοῦν» (σημείωση: «αυτό που διαφοροποιεί») τους ανθρώπους κατά γένη, κατά φύλα, και αυτό προκληθεί σαν να έχει μια υπερέχουσα αξιοποίηση, τότε ξεχνούμε ότι πίσω από κάθε άνθρωπο κρύβεται η εικόνα του Χριστού και τότε χάθηκε, στην πρώτη φάση, αυτό το ισχυρό όπλο που λέγεται ο λόγος και διάλογος για την καταξίωση της ανθρώπινης κοινωνίας. Να λοιπόν, ο Χριστός απαντάει με ένα παράλογο τρόπο και όμως της δίνει απάντηση: «Ξέρεις ποιος είναι μπροστά σου;» Ξέρεις κάθε φορά που κουβεντιάζεις ποιος είναι μπροστά σου; Και ας είναι ο οποιοσδήποτε χαμένος, ο οποιοσδήποτε αλήτης, ο οποιοσδήποτε κατά τα μέτρα σου «βρωμιάρης»· πίσω  απ’  αυτόν κρύβεται ο Χριστός. Αν λειτουργήσεις ρατσιστικά, σε μικροεπίπεδα ή σε μακροεπίπεδα, τότε, από την πρώτη αυτή φάση, χάθηκε η δυνατότητα της ανθρώπινης κοινωνίας.

Στο δεύτερο ερώτημα-πρόκληση και παρατήρηση της γυναίκας, που είναι το στοιχείο που λέει: «Μήπως εσύ είσαι μεγαλύτερος από τον πατέρα μας τον Αβραάμ; Νομίζεις ότι είσαι σε κάτι μεγαλύτερος και μιλάς έτσι;», ο Χριστός απαντάει και πάλι με ένα παράλογο τρόπο, ανερμάτιστο, αλλά και πάλι προκλητικό. Αντί να πει Εκείνος πως είναι μεγαλύτερος από τον Αβραάμ και να αναλύσει θεολογικά τη στάση Του, της λέει: «Θέλεις να σου δώσω ένα νερό ζωντανό να πιείς;» Η απάντηση και πάλι φαίνεται παράλογη, αλλά αυτή είναι η απάντηση του Χριστού. Ο Χριστός θέλει να την αναπαύσει. Το πρόβλημα δεν είναι να αποδείξεις αν είναι μεγαλύτερος ή μικρότερος από τον Αβραάμ. Το πρόβλημα δεν είναι να αποδείξεις ότι είσαι μεγαλύτερος ή μικρότερος, το πόσο αξίζεις και το πόσο δεν αξίζεις. Το πρόβλημα είναι να αναπαύσεις τον άλλο. Να λοιπόν το δεύτερο στοιχείο αυτού του ισχυρού μέσου που λέγεται λόγος και διάλογος. Το πρώτο ήταν να βρίσκεις πίσω από τον οποιοδήποτε την εικόνα του Χριστού, και το δεύτερο είναι να προσπαθήσεις να αναπαύσεις τον άλλο ανεξάρτητα από το πώς σε βλέπει. Αν σε βλέπει μεγάλο ή μικρό.

Στην τρίτη φάση, η γυναίκα αρχίζει να συμπλέει με το λόγο του Χριστού και το ερώτημά της πια και η πρόκληση της έχει σχέση με τα λόγια του Χριστού και του λέει: «Ε, λοιπόν, να μου δώσεις να πιώ από αυτό το νερό». Και ενώ θα έπρεπε, θα πει κάποιος [ότι] ο Χριστός θα της ανέλυε  το νερό, πάει σε άλλο θέμα ο Χριστός · αλλάζει την κουβέντα και λέει «Πού είναι άντρας σου;» Η αποτυχία της στο προσωπικό επίπεδο. Δεν μπορείς να κοινωνήσεις με τους άλλους, δεν μπορείς να ξεπεράσεις το ρατσιστικό, δεν μπορείς να ξεπεράσεις το στοιχείο που σε κάνει να φαίνεται ότι υπερέχεις από τον άλλο, αν έχεις αποτύχει στις πολύ κοντινές σου, στις πολύ κοντινές ανθρώπινες σχέσεις. Όσο και να προσπαθήσεις να αναπαύσεις τον άλλο, να δεις πίσω από αυτόν την εικόνα του Χριστού που υπάρχει και όσο και να το καταφέρεις να γίνεις αναπαυτικός, όσο και να γίνεις ελεήμων αν έχεις αποτύχει στις καθημερινές σου, πολύ κοντινές ανθρώπινες σχέσεις – εδώ απέτυχε αυτή με τον άντρα της, πέντε άντρες είχε πάρει –  τότε η κοινωνία δεν μπορεί να οικοδομηθεί, ο λόγος και ο διάλογος δεν μπορεί να οικοδομηθεί, και είναι ένας βερμπαλισμός, κι είναι λόγια περιττά, κι είναι λόγια για μεγάλα πράγματα και μικρά πράγματα, είναι λόγια για ειρήνη, είναι λόγια για αγάπη και «είναι λόγια», γιατί απέτυχες στα πολύ μικρά καθημερινά ανθρώπινα στοιχεία τα οποία λειτουργείς κάθε μέρα. Αυτό ήταν το τρίτο στοιχείο. Η εικόνα του Χριστού· το να αναπαύεις· και να μην αποτύχεις στην καθημερινότητα των ανθρωπίνων σχέσεων.

Και τέλος, όταν η γυναίκα πια προκαλείται και του λέει «εσύ είσαι προφήτης απ’ ό, τι φαίνεται», ο Χριστός πάλι δεν απαντάει και της λέει, με  άλλον τρόπο, πώς πρέπει να προσκυνεί, «ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν». Και όλα αυτά μέσα στην Χάρη του Αγίου Πνεύματος. Και χωρίς αυτό δεν γίνεται τίποτε. Ο ανθρώπινος λόγος, ο ανθρώπινος διάλογος. Η ανθρώπινη κοινωνία να περνάει μέσα από αυτά τα τέσσερα στοιχεία, όπως ο Χριστός τα διέγραψε, και να μπορεί να οικοδομήσει την ανθρώπινη κοινωνία. Ή να την κάνει – μέσα από τα ατέλειωτα λόγια, μέσα από τις ατέλειωτες φράσεις, προβληματισμούς, ερωτήματα και απαντήσεις, που δίνουμε κάθε μέρα – να λειτουργούμε μια κόλαση στις ανθρώπινες σχέσεις.

Τα θυμίζω και πάλι τα στοιχεία: Να βλέπεις την εικόνα του Χριστού πίσω από κάθε άνθρωπο. Να τον αναπαύεις, όπως αναπαύει ο Χριστός όλους τους ανθρώπους: ουσιαστικά· να του δίνεις δηλαδή αυτό «τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν», αυτή είναι η ανάπαυση η οποία έρχεται. Να μπορείς να μην αποτυγχάνεις στις καθημερινές σχέσεις. Και όλα αυτά να τα λειτουργείς μέσα από τον χώρο της Εκκλησίας. Και τότε ο λόγος έχει νόημα. Αν τα τέσσερα στοιχεία δεν λειτουργούν, ο λόγος είναι ανόητος. Και τότε θα ακούσεις το, λόγο των Πατέρων, που θα πει «σώπασε», για να βρεις τον λόγο. Να βρεις αυτά τα τέσσερα στοιχεία.

Ευχή μέσα από την πρόκληση που κάνει σήμερα η Σαμαρείτις, είναι να ανακαλύψουμε τον χαμένο λόγο. Να ανακαλύψουμε, λέω, ναι, πραγματικά, γιατί παρόλο που λειτουργούμε κάθε μέρα το λόγο, τον έχουμε φθείρει, τον έχουμε διαφθείρει, τον λειτουργούμε καταστροφικά και κολασμένα για τους άλλους.

Να ανακαλύψουμε το χαμένο λόγο, τη χαμένη δυνατότητα κοινωνίας. Και αυτό μπορεί να γίνει μονάχα μέσα στο χώρο της Εκκλησίας, μόνο αν περάσουμε μέσα από μια μετάνοια του λόγου, μέσα από μια μικρή φάση σιωπής, και μόνο αν αυτά τα λειτουργήσουμε μέσα στον χώρο της Χάρης  του Αγίου Πνεύματος. Ευχή λοιπόν, για να βρούμε το λόγο, και πραγματικά τότε θα βρούμε και το Λόγο Χριστό. 

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου

Ελένη Κονδύλη

※

Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr  

 

Κυριακή της Σαμαρείτιδος Συναξάρι Πεντηκοσταρίου

Κυριακή της Σαμαρείτιδος

Συναξάρι Πεντηκοσταρίου

Την πέμπτη Κυριακή από το Πάσχα εορτάζουμε την εορτή της Σαμαρείτιδος.

Επειδή σ’ αυτήν ο Χριστός ολοφάνερα είπε τον εαυτό Του Μεσσία -στα ελληνικά Χριστό, δηλαδή χρισμένο ή αλειμμένο-, γι’ αυτό νομίζω ότι η παρούσα εορτή τοποθετήθηκε στην εβδομάδα της Μεσοπεντηκοστής· επίσης, επειδή την προηγούμενη Κυριακή θαυματούργησε στην Κολυμβήθρα, και σ’ αυτήν, στο πηγάδι του Ιακώβ.

Ο τόπος αυτός ήταν εξαίρετος, και επειδή ήταν κοντά το όρος Σομώρ, υπήρχαν πολλές πόλεις Σαμαρειτών. Ο Χριστός πήγε σε μια απ’ αυτές, τη Σιχάρ, στην οποία είχε κατοικήσει ο πατριάρχης Ιακώβ, όπου και άνοιξε αυτό το πηγάδι και το χάρισε στον γιο του Ιωσήφ.

(Παλιά στο όρος αυτό δεν κατοικούσαν Σαμαρείτες αλλά Ισραηλίτες. Επειδή όμως έσφαλαν στον Θεό, ήρθαν και τους κατέκτησαν οι Ασσύριοι. Ο βασιλιάς των Ασσυρίων αργότερα τους έστειλε στη Βαβυλώνα και στον τόπο εκείνο εγκατέστησε διάφορα έθνη. Ο Θεός όμως έστειλε λιοντάρια σ’ εκείνους τους αλλόφυλους. Όταν το έμαθε ο βασιλιάς, τους έστειλε έναν ιερέα από τους αιχμάλωτους Ιουδαίους να τους διδάξει, και αυτοί αμέσως εγκατέλειψαν τα είδωλα, αλλά δέχτηκαν μόνο τα βιβλία του Μωυσή απορρίπτοντας τα των προφητών και τα υπόλοιπα της Γραφής. Ονομάζονταν Σαμαρείτες, από το όρος Σομώρ, και οι Εβραίοι που γύρισαν από την αιχμαλωσία τούς αποστρέφονταν ως κατά το ήμισυ Ιουδαίους και δεν συνέτρωγαν με αυτούς.)

Ήρθε λοιπόν ο Χριστός στη Σιχάρ, στο πηγάδι, και κάθισε, κουρασμένος από την οδοιπορία, ενώ οι μαθητές πήγαν στην πόλη για να αγοράσουν τρόφιμα. Ήρθε τότε μια γυναίκα από τη Σαμάρεια, για να πάρει νερό, και ο Ιησούς της ζήτησε να Του δώσει νερό να πιεί. Εκείνη, καταλαβαίνοντας από την ομιλία και την ενδυμασία Του ότι είναι Ιουδαίος, Του θύμισε ότι οι Ιουδαίοι αποφεύγουν κάθε επικοινωνία με τους Σαμαρείτες.

Ο Ιησούς της μίλησε τότε υψηλότερα λέγοντας για το πνευματικό νερό, που είναι άφθονο και καθαρτικό -διότι το Πνεύμα πάντοτε μοιάζει με το νερό και με τη φωτιά.

Η γυναίκα τον ρώτησε πώς έχει τέτοιο νερό, αφού δεν έχει δοχείο για άντληση και το πηγάδι είναι βαθύ, και ανέφερε τον προπάτορα Ιακώβ που άνοιξε το πηγάδι και ήπιε από αυτό και ο ίδιος και τα ζωντανά του.

Ο Χριστός, αποφεύγοντας να πει ότι είναι ανώτερος από τον Ιακώβ, για να μη τη φοβίσει, της λέει πάλι για το νερό δείχνοντας τον υπερφυσικό του χαρακτήρα, αφού όποιος πίνει από αυτό δεν διψά καθόλου.

Η γυναίκα τού ζητά αυτό τό νερό, και ο Χριστός της λέει να φωνάξει τόν άντρα της. «Δεν έχω άντρα», απαντά εκείνη, και ο Παντογνώστης της λέει: «Σωστά είπες· διότι πέντε άντρες πήρες, όπως λέει ο Νόμος, και ο έκτος που έχεις τώρα, κατά παράβαση του Νόμου, δεν είναι άντρας σου».

(Μερικοί νόμισαν ότι “πέντε άντρες” είναι η Πεντάτευχος του Μωυσή, την οποία δέχονταν οι Σαμαρείτες, και “έκτος” τα λόγια του Χριστού, τα οποία δεν ήταν ακόμη δικά της, επειδή δεν είχε ακόμη ξεχυθεί η χάρη. Άλλοι, τους πέντε νόμους που έδωσε ο Θεός: στον Παράδεισο, μετά την εξορία, στον Νώε, στον Αβραάμ και στον Μωυσή· έκτο το Ευαγγέλιο, το οποίο αυτή ακόμη δεν είχε. Είναι και κάποιοι που λένε τις πέντε αισθήσεις.)

Του αποκρίνεται η γυναίκα ότι τον θεωρεί προφήτη και τον ρωτά, πού πρέπει να προσκυνούν τον Θεό, στο δικό τους όρος ή στα Ιεροσόλυμα - διότι οι Σαμαρείτες ως ατελείς δεν πίστευαν ότι ο Θεός είναι παντού αλλά μόνο εκεί που Τον προσκυνούσαν, δηλαδή στο όρος Γαριζίν· οι Ιουδαίοι πάλι έλεγαν ότι μόνο στα Ιεροσόλυμα πρέπει να προσκυνούν τον Θεό, και γι’ αυτό στις εορτές μαζεύονταν εκεί από όλα τα μέρη.

Ο Χριστός αποκρίνεται ότι οι σωτηρία του κόσμου είναι από τους Ιουδαίους· πλην όμως ο Θεός είναι άυλος και αυτοί που θα αξιωθούν να Τον προσκυνούν, πολύ σύντομα θα Τον προσκυνήσουν όχι με θυσίες αλλά «εν Πνεύματι και αληθεία». Δηλαδή θα γνωρίσουν τον Θεό όχι μόνο Του αλλά με το άγιο Πνεύμα και τον Υιό· διότι αυτός είναι η αλήθεια.

Η γυναίκα συνέχισε: «Ακούμε από τις Γραφές ότι θα έρθει ο Μεσσίας, δηλαδή ο Χριστός». «Εγώ είμαι», λέει ο Ιησούς, γνωρίζοντας την καλή προαίρεση της γυναίκας· διότι και οι Σαμαρείτες ήξεραν για τον Μεσσία από τα βιβλία του Μωυσή, και κυρίως από τη φράση «Ο Κύριος ο Θεός θα αναδείξει σε σας έναν Προφήτη» (Δευτ. 18:15).

Όταν ολοκληρώθηκε η συνομιλία ήρθαν και οι Μαθητές και θαύμασαν την άκρα συγκατάβαση του Κυρίου που συνομιλούσε με γυναίκα. Έπειτα τον παρακαλούσαν να φάει, και επειδή ήταν κουρασμένος και επειδή έκανε ζέστη, Αυτός όμως τους μίλησε για την αιώνια τροφή, δηλαδή τη σωτηρία των ανθρώπων, και ότι αυτοί πρέπει να θερίσουν τους κόπους των προφητών.

Στο μεταξύ η γυναίκα πήγε στην πόλη και τα διηγήθηκε στους κατοίκους, οι οποίοι όλοι σηκώθηκαν και πήγαν στον Χριστό, διότι πείσθηκαν ότι η γυναίκα δεν θα έλεγε πράγματα που την εξέθεταν αν δεν είχε συμβεί κάτι σπουδαίο. Τον παρακάλεσαν λοιπόν και τον έπεισαν να μείνει κοντά τους δυο μέρες, κατά τις οποίες έκανε πάμπολλα θαύματα που δεν τα έγραψαν οι ευαγγελιστές λόγω του πλήθους τους.

Αυτή τη Σαμαρείτιδα ο Χριστός την ονόμασε αργότερα Φωτεινή, η οποία και έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου στον καιρό του Νέρωνα (54-68) μαζί με τους επτά γιούς της μετά από πολλά και διάφορα σκληρά βασανιστήρια.

Το στόμιο του πηγαδιού εκείνου ο βασιλιάς Ιουστινιανός το μετέφερε με τιμή από εκεί στο ανάκτορο του Θεού Λόγου, εννοώ τον μεγάλο ναό της Αγίας Σοφίας, και το έβαλε πάνω στο πηγάδι που ήταν μπροστά από τον νάρθηκα. Ακόμη έφερε και τον λίθο εκείνο, πάνω στον οποίο κάθισε ο Χριστός και συζήτησε με τη Σαμαρείτιδα. Και τα δύο είναι εκεί μέχρι τώρα και θεραπεύουν κάθε λογής ασθένεια, και μάλιστα πυρετούς και ρίγη. 

Με τις πρεσβείες της μάρτυρός Σου Φωτεινής, Χριστέ ο Θεός, ελέησέ μας. Αμήν.

ΜΑΪΟΣ - ΝΕΟΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

 

ΝΕΟΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΤΟΜΟΣ Θ΄

ΜΑΪΟΣ 

ΕΔΩ

Προτιμώμενο πρόγραμμα για την ανάγνωση των αρχείων 

που είναι σε μορφή djvu  είναι το sumatrapdfreader

Η Μεσοπεντηκοστή (Ιωάννης Φουντούλης)

 

ΠΗΓΉ:ΕΔΩ

Η Μεσοπεντηκοστή 

Ιωάννης Φουντούλης

Σε λίγους πιστούς είναι γνωστή η εορτή, αυτή. Εκτός από τους ιερείς και μερικούς άλλους χριστιανούς, που έχουν ένα στενότερο σύνδεσμο με την Εκκλησία μας, οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν καν την ύπαρξή της. 

Λίγοι είναι εκείνοι που εκκλησιάζονται κατ’ αύτη και οι περισσότεροι δεν υποπτεύονται καν, ότι την Τετάρτη μετά την Κυριακή του Παραλύτου πανηγυρίζει η Εκκλησία μία μεγάλη δεσποτική εορτή, την εορτή της Μεσοπεντηκοστής. 

Και όμως κάποτε αυτή η εορτή ήταν η μεγάλη εορτή της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως και συνέτρεχαν κατ’ αυτή στον μεγάλο ναό πλήθη λαού. 

Δεν έχει κανείς παρά να ανοίξει την Έκθεση της Βασιλείου Τάξεως του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου για να δει το επίσημο τυπικό του εορτασμού, όπως ετελείτο μέχρι την Μεσοπεντηκοστή του έτους 903 στον ναό του αγίου Μωκίου στην Κωνσταντινούπολη μέχρι δηλαδή την ημέρα που έγινε η απόπειρα κατά της ζωής του αυτοκράτορα Λέοντος ς’ του Σοφού [11 Μαΐου 903]. 

Εκεί υπάρχει μία λεπτομερής περιγραφή του λαμπρού πανηγυρισμού, που καταλαμβάνει ολόκληρες σελίδες και καθορίζει με την γνωστή παράξενη βυζαντινή ορολογία, πως ο αυτοκράτορας το πρωί της εορτής με τα επίσημα βασιλικά του ενδύματα και την συνοδεία του ξεκινούσε από το ιερό παλάτι για να μεταβεί στον ναό του αγίου Μω­κίου. όπου θα ετελείτο η θεία λειτουργία. 

Σε λίγο έφθανε η λιτανεία με επί κεφαλής τον πατριάρχη, και βασιλιάς και πατριάρχης εισέρχονταν επισήμως στον ναό. 

Η θεία λειτουργία ετελείτο με την συνήθη στις μεγάλες εορτές βυζαντινή μεγαλοπρέπεια. Μετά από αυτήν ο αυτοκράτορας παρέθετε πρόγευμα, στο οποίο παρεκάθητο και ο πατριάρχης. Και πάλι ο βασιλιάς υπό τις επευφημίες του πλήθους «Εις πολλούς και αγαθούς χρόνους ο Θεός αγάγοι την βασιλείαν υμών» και με πολλούς ενδιάμεσους σταθμούς επέστρεφε στο ιερό παλάτι. 

Αλλά και στα σημερινά μας λειτουργικά βιβλία, στο Πεντηκοστάριο, βλέπει κανείς τα ίχνη της παλαιάς της λαμπρότητας. Παρουσιάζεται σαν μία μεγάλη δεσποτική εορτή, με τα εκλεκτά της τροπάρια και τους διπλούς της κανόνες, έργα των μεγάλων υμνογράφων, του Θεοφάνους και του Ανδρέου Κρήτης, με τα αναγνώσματά της και την επίδρασή της στις προ και μετά από αυτήν Κυριακές και με την παράταση του εορτασμού της επί οκτώ ημέρες κατά τον τύπο των μεγάλων εορτών του εκκλησιαστικού έτους. 

Ποιο όμως είναι το θέμα της ιδιορρύθμου αυτής εορτής; Όχι πάντως κανένα γεγονός της ευαγγελικής ιστορίας. Το θέμα της είναι καθαρά εορτολογικό και θεωρητικό. Η Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής είναι η 25η από του Πάσχα και η 25η προ της Πεντηκοστής ημέρα. 

Σημειώνει το μέσον της περιόδου των 50 μετά το Πάσχα εορτάσιμων ημερών. Είναι δηλαδή ένας σταθμός, μία τομή. 

Χωρίς δηλαδή να έχει δικό της θέμα η ημέρα αυτή συνδυάζει τα θέματα, του Πάσχα αφ’ ενός και της επιφοιτήσεως του αγίου Πνεύματος αφ’ ετέρου, και «προφαίνει» τη δόξα της αναλήψεως του Κυρίου, που θα εορταστεί μετά από 15 ημέρες. Ακριβώς δε αυτό το μέσον των δύο μεγάλων εορτών έφερνε στο νου και ένα εβραϊκό επίθετο του Κυρίου, το «Μεσ­σίας». 

Μεσσίας στα ελληνικά μεταφράζεται Χριστός. Αλλά ηχητικά θυμίζει το μέσον. Έτσι και στα τροπάρια και στο συναξάριο της ημέρας η παρετυμολογία αυτή γίνεται αφορμή να παρουσιασθεί ο Χριστός σαν Μεσσίας -μεσίτης Θεού και ανθρώπων, «μεσίτης και διαλλάκτης ημών και του αιωνίου αυτού Πατρός». 

«Διά ταύτην την αιτίαν την παρούσα εορτή εορτάζοντες και Μεσοπεντηκοστήν ονομάζοντες τον Μεσσίαν ανυμνούμεν Χριστόν». σημειώνει ο Νικηφόρος Ξανθόπουλος στο συναξάριο. Σ’ αυτό βοήθησε και η ευαγγελική περικοπή, που επελέγη για την ημέρα αυτή. 

Μεσούσης της εορτής του ιουδαϊκού Πάσχα ο Χριστός ανεβαίνει στο ιερό και διδάσκει. Η διδασκαλία Του προκαλεί τον θαυμασμό, αλλά και ζωηρή αντιδικία μεταξύ αυτού και του λαού και των διδασκάλων. Είναι Μεσσίας ο Ιησούς ή δεν είναι; Είναι η διδασκαλία Του εκ Θεού ή δεν είναι; 

Νέο λοιπόν θέμα προστίθεται: ο Χριστός είναι ο διδάσκαλος. Αυτός που ενώ δεν έμαθε γράμματα κατέχει το πλήρωμα της σοφίας, γιατί είναι η Σοφία του Θεού που κατασκεύασε τον κόσμο. Ακριβώς από αυτόν τον διάλογο εμπνέεται μεγάλο μέρος της υμνογραφίας της εορτής. 

Εκείνος που διδάσκει στο ναό, στο μέσον των διδασκάλων του ιουδαϊκού λαού, στο μέσον της εορτής, είναι ο Μεσσίας, ο Χριστός, ο Λόγος του Θεού. Αυτός που αποδοκιμάζεται από τους δήθεν σοφούς του λαού Του είναι η του Θεού Σοφία. 

Λίγες σειρές πιο κάτω στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη, αμέσως μετά την περικοπή που περιλαμβάνει τον διάλογο του Κυρίου με τους Ιουδαίους «της εορτής μεσούσης», έρχεται ένας παρόμοιος διάλογος, ποy έγινε μεταξύ του Χριστού και των Ιουδαίων «τη εσχάτη ημέρα τη μεγάλη της εορτής», δηλαδή κατά την Πεντηκοστή. 

Αυτός αρχίζει με μία φράση του Κυρίου- «Εάν τις διψά, ερχέσθω προς με και πινέτω· ο πιστεύων εις εμέ, καθώς είπεν η γραφή, ποταμοί εκ της κοιλίας αυτού ρεύσουσιν ύδατος ζώντος». Και σχολιάζει ο ευαγγελιστής· «Τούτο δε είπε περί του Πνεύματος, ου έμελλον λαμβάνειν οι πιστεύοντες εις αυτόν». 

Δεν έχει σημασία, ότι οι λόγοι αυτοί του Κυρίου δεν ελέχθησαν κατά την Μεσοπεντηκοστή, αλλά λίγες ημέρες αργότερα. Ποιητική αδεία μπήκαν στο στόμα του Κυρίου στην ομιλία Του κατά την Μεσοπεντηκοστή. Ταίριαζαν εξάλλου τόσο πολύ με το θέμα τής εορτής. 

Δεν μπορούσε να βρεθεί πιο παραστατική εικόνα για να δειχθεί ο χαρακτήρας του διδακτικού έργου του Χριστού. Στο διψασμένο ανθρώπινο γένος η διδασκαλία του Κυρίου ήλθε σαν ύδωρ ζων, σαν ποταμός χάριτος που δρόσισε το πρόσωπο της γης. 

Ο Χριστός είναι η πηγή της χάριτος, «του ύδατος του αλλομένου εις ζωήν αιώνιον», που ξεδιψά και αρδεύει τις συνεχόμενες από βασανιστική δίψα ψυχές των ανθρώπων. Που μεταβάλλει τους πίνοντας σε πηγές· «Ποταμοί εκ της κοιλίας αυτού ρεύσουσι ύδατος ζώντος». «Και γενήσεται αυτώ πηγή ύδατος αλλομένου εις ζωήν αιώνιον», είπε στη Σαμαρείτιδα. 

Που μετέτρεψε την έρημο του κόσμου σε θεοφύτευτο παράδεισο αειθαλών δένδρων φυτευμένων παρά τας διεξόδους των υδάτων του αγίου Πνεύματος. Το γόνιμο αυτό θέμα έδωσε νέες αφορμές στην εκκλησιαστική ποίηση και στόλισε την εορτή της Μεσοπεντηκοστής με εξαίρετους ύμνους. 

Αυτή με λίγα λόγια είναι η εορτή της Μεσοπεντηκοστής. 

Η έλλειψη ιστορικού υπόβαθρου της στέρησε τον απαραίτητο εκείνο λαϊκό χαρακτήρα, που θα την έκανε προσφιλή στον πολύ κόσμο. 

Και το εντελώς θεωρητικό της θέμα δεν βοήθησε τους χριστιανούς, που δεν είχαν τις απαραίτητες θεολογικές προϋποθέσεις, να ξεπεράσουν την επιφάνεια και να εισδύσουν στην πανηγυριζόμενη δόξα του διδασκάλου Χριστού, της Σοφίας και Λόγου του Θεού, της πηγής του ακένωτου ύδατος. 

Συνέβη με αυτή κάτι ανάλογο με εκείνο που συνέβη με τους περίφημους ναούς της του Θεού Σοφίας, που αντί να τιμώνται στο όνομα του Χριστού ως Σοφίας του Θεού, προς τιμήν του οποίου ανεγέρθησαν, κατάντησαν, για τους ιδίους λόγους, να πανηγυρίζουν στην εορτή της Πεντηκοστής ή του αγίου Πνεύματος ή της αγίας Τριάδος ή των Εισοδίων ή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή και αυτής της μάρτυρος Σοφίας και των τριών θυγατέρων της Πίστεως, Ελπίδος και Αγάπης. 

(Ι. Μ. Φουντούλη, «Λογική λατρεία»)

H Μεσοπεντηκοστή Συναξάρι Πεντηκοσταρίου

H Μεσοπεντηκοστή 

Συναξάρι Πεντηκοσταρίου

Την Τετάρτη μετά από την Κυριακή του Παραλύτου εορτάζουμε την εορτή της Μεσοπεντηκοστής.

Την εορτή αυτή την εορτάζουμε για την τιμή των δύο μεγάλων εορτών, εννοώ του Πάσχα και της Πεντηκοστής, επειδή αυτή τις ενώνει και τις συνδέει. Έγινε δε ως εξής. 

Μετά που ο Χριστός έκανε το μέγα θαύμα στον παράλυτο, οι Ιουδαίοι, σκανδαλισμένοι δήθεν για την κατάλυση του Σαββάτου -διότι έγινε το Σάββατο- ζητούσαν να Τον θανατώσουν. Ανεχώρησε λοιπόν για τη Γαλιλαία, και όντας στην εκεί ορεινή περιοχή έκανε το θαύμα των πέντε άρτων και των δύο ψαριών, τρέφοντας πέντε χιλιάδες, χωρίς να υπολογίζονται οι γυναίκες και τα παιδιά. 

Στη συνέχεια, όταν έφτασε η εορτή της Σκηνοπηγίας, η οποία είναι μεγάλη εορτή για τους Ιουδαίους, ο Χριστός ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα και περπατούσε κρυφά. Κατά το μέσο όμως της εορτής ανέβηκε στον Ναό και δίδασκε, και όλοι έμειναν έκπληκτοι από τη διδαχή του. Με φθόνο λοιπόν έλεγαν: «Πώς αυτός ξέρει γράμματα χωρίς να έχει σπουδάσει;» Αυτός βέβαια γνώριζε, διότι ως νέος Αδάμ ήταν, όπως ο πρωτόπλαστος, γεμάτος από κάθε σοφία, αλλά επίσης και ως Θεός. 

Όλοι λοιπόν δυσανασχετούσαν και έτοιμοι ήταν να Τον θανατώσουν. Και ο Χριστός, ελέγχοντάς τους για την προσποιητή υπεράσπιση του Σαββάτου, έλεγε: «Γιατί θέλετε να με σκοτώσετε; Αν μάχεστε υπέρ του Νόμου, γιατί θυμώνετε μ’ εμένα, επειδή θεράπευσα άνθρωπο το Σάββατο; Αφού και ο Μωυσής νομοθετεί να το καταλύετε όταν πρόκειται για την περιτομή». 

Αφού λοιπόν τους είπε πολλά και απέδειξε ότι Αυτός είναι που τους έδωσε τον Νόμο και ότι είναι ίσος με τον Πατέρα, την τελευταία μέρα, την μεγάλη της εορτής, λιθοβολείται από αυτούς, αλλά δεν τον άγγιξε καμία πέτρα. Φεύγοντας από εκεί βρήκε τον εκ γενετής τυφλό και του έδωσε το φως του. 

 

(Πρέπει να γνωρίζουμε ότι τρεις ήταν οι μεγαλύτερες γιορτές των Ιουδαίων. Πρώτη το Πάσχα που την τελούσαν τον πρώτο μήνα -τον Μάρτιο- σε ανάμνηση της διάβασης της Ερυθράς θάλασσας. Δεύτερη η Πεντηκοστή που τους θύμιζε την παραμονή τους στην έρημο μετα τη διάβαση της Ερυθράς θάλασσας, διότι έμειναν πενήντα μέρες στην έρημο μέχρι να λάβουν τον νόμο του Μωυσή. Και τρίτη η εορτή της Σκηνοπηγίας για υπενθύμιση της Σκηνής που ο Μωυσής είδε μέσα στη νεφέλη του όρους και την κατασκεύασε με τον αρχιτέκτονα Βεσελεήλ. Η εορτή αυτή διαρκούσε επτά μέρες και τους θύμιζε τη συγκομιδή των καρπών και τη στρατοπέδευσή τους στην έρημο.) 

Επειδή λοιπόν ο Χριστός με τη διδασκαλία αυτή απέδειξε ότι είναι ο Μεσσίας, ο μεσίτης δηλαδή ανάμεσα σ’ εμάς και τον αιώνιο Πατέρα και ο συμφιλιωτής μας με Αυτόν, γι’ αυτό τον λόγο, εορτάζοντας αυτή την εορτή και ονομάζοντάς την Μεσοπεντηκοστή, ανυμνούμε τον Μεσσία Χριστό και δείχνουμε την τιμή των πριν και μετά από αυτήν δύο μεγάλων εορτών. 

Γι’ αυτό νομίζω ότι μετά από αυτήν εορτάζεται η εορτή της Σαμαρείτιδος· διότι κι εκείνη αναφέρει πολλά για τον Μεσσία Χριστό και για νερό και δίψα, όπως και εδώ. 

ΠΗΓΗ: ΕΔΩ