Το αποστολικό ήθος και η νηπιότητα της Καρδιάς

Τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου καί Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ

Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν

ι΄ 16 - 21

   

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία

του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής 18 Οκτωβρίου του 2009

Το ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - εδώ

     Η ευαγγελική περικοπή που ακούσαμε πριν από λίγο αναγιγνώσκεται τιμητικώς πως για την γιορτή του Αγίου και Αποστόλου Ευαγγελιστού Λουκά που γιορτάζει σήμερα η Εκκλησία μας. Πράγμα που σημαίνει ότι περιγράφει το ήθος το αποστολικό. Αλλά πρέπει να υπενθυμίσω – και έχει πολύ μεγάλη σημασία για τις ερμηνευτικές δυνατότητες και προοπτικές αυτής της περικοπής – ότι την ίδια περικοπή διαβάζουμε στην εορτή των Αγίων Αρχαγγέλων. Αυτό υπάρχει σαν μια σπουδαία δυνατότητα κατανοήσεως και συσχετίσεως του αποστολικού ήθους με το ήθος των Αγγέλων.

Και έτσι θα καταλάβουμε την περικοπή. Είναι οι Άγγελοι είναι ουράνιες δυνάμεις που διακονούν και λειτουργούν τον Θεό. Τον διακονούν στέλνοντας σε εμάς τα μηνύματά Του και ταυτόχρονα Τον λειτουργούν. Πράγμα που σημαίνει ότι ο Απόστολος  και Ευαγγελιστής Λουκάς το ίδιο πράγμα κάνουν ακριβώς: γίνονται η φωνή του Θεού και υπηρετούν τον Θεό. Και φυσικά η προοπτική του κειμένου που ανοίγεται μπροστά μας ανοίγει αυτόν το δρόμο που είναι το ήθος το αγγελικό και το αποστολικό στη ζωή του καθενός μας. Ακριβώς αυτό να δούμε γιατί η επέκταση πια του ήθους του αγγελικού και του αποστολικού στη ζωή του καθενός μας μας αφορά και μας ενδιαφέρει πάρα πολύ, γιατί και εμείς κατά αυτόν τον τρόπο πρέπει να λειτουργήσουμε.

Τι λέει ο Χριστός μας τώρα, ομιλώντας στους μαθητές Του; Ξεκινάει με μια φράση που δηλώνει την ενότητα που έχει μαζί τους και την ενότητα που έχει με τον Πατέρα Του. Λέει, όποιος ακούει εσάς, που εσείς τι ομιλείτε και λέτε; λέτε το λόγο μου, εμένα ακούει. Και όποιος δεν ακούει εμένα, δεν ακούει τον Πατέρα μου. Βλέπετε υπάρχει μια άμεση σχέση ενότητας. Ενότητας και υπακοής των Μαθητών (:«ακούω», «υπακούω») και ταυτόχρονα ενότητας και υπακοής του Υιού προς τον Πατέρα. Δηλαδή τα πάντα, όλα, ανάγονται μέσα στη ζωή της Αγίας Τριάδας. Εκεί υπάρχει ενότητα, υπάρχει αγάπη και, αφού υπάρχει αυτό εκεί, έτσι είναι ο Θεός. Αυτό ο Θεός το δίνει σε εμάς σαν δώρο και αποκτούμε με Εκείνον και όλοι μας αυτήν την ενότητα την Τριαδική. Υπάρχει αγάπη και ενότητα. Μέσα από αυτή την αγάπη και την ενότητα πια μπορούμε να λειτουργήσουμε το πρώτο βήμα το αποστολικό.

Και για να μπορέσεις να έχεις αυτή την ενότητα και την αγάπη πρέπει να ξεπεράσεις τα πάθη σου. Άρα δίνεις μια μάχη με τα πάθη σου. Και στέλνει ο Χριστός Αποστόλους Του, και εμάς όλους, για να μπορούμε να εκφράσουμε στη ζωή του κόσμου τη φωνή Του και το ήθος Του και το ό,τι είναι Εκείνος. Και αυτή είναι οφειλή μας μας και το καθήκον μας: όπως στέλνει τους Μαθητές Του και στέλνει και εμάς. Και πάνε οι Μαθητές Του και χαίρονται όταν βλέπουνε που τα πνεύματα υποτάσσονται σε αυτούς.

Και πάνε χαρούμενοι και λένε στον Χριστό: Ξέρεις, τα πνεύματα υποτάσσονται σε εμάς. Πολύ μεγάλη ιστορία.  Σάμπως και έκαναν κάτι ιδιαίτερο οι Μαθητές; Απλώς αγάπησαν τον Χριστό και ακολούθησαν τις πρώτες διδαχές Του. Γιατί τα πνεύματα υποτάσσονται σε αυτούς; Και ο Χριστός απαντάει: Μη χαίρεστε για αυτό, λέει. Για αυτό να μη χαίρεστε. Να χαίρεστε γιατί τα ονόματά σας γράφτηκαν στον ουρανό. Νίκησαν τα δαιμόνια και τα δαιμόνια σε αυτούς υποτάσσονται, γιατί πρώτα νίκησαν τα πάθη τους. Και επειδή νίκησαν τα πάθη τους απέκτησαν ήθος χριστοειδές και θεοειδές πάνω στον κόσμο. Είναι σαν τον Θεό.

Και επειδή η αγάπη νικάει οτιδήποτε και επειδή ακριβώς και η κόλαση του διαβόλου είναι η παρουσία της αγάπης του Θεού, αυτή ακριβώς η νίκη πάνω στα πάθη τούς κάνει να νικήσουν και τα δαιμόνια! Δεν είναι ανεξάρτητο διακόνημα και ανεξάρτητο επίτευγμα να κάνουν αυτό το πράγμα. Όποιος στρέφεται στον Χριστό, όποιος αγαπάει, είναι Αγάπη, όποιος γίνεται σαν τον Χριστό, σαν την Αγία Τριάδα και έχει ενότητα, νικάει οτιδήποτε κακό. Δεν είναι μια ιδιαίτερη πάλη και μια αγωνία. Γι’ αυτό να χαίρεστε λοιπόν! Γιατί νικήσατε τα πάθη σας και, μέσα από τη νίκη των παθών, γράφονται τα ονόματα σας στον ουρανό.

Και φυσικά προσθέτει ο Χριστός μετά λέγοντας – στους Μαθητές Του το λέει, αλλά με το δικό Του τρόπο στρεφόμενος στον Πατέρα του – για να προσδιορίσει οριστικά αυτό το ήθος το αποστολικό, το οποίο περνάει στο πρόσωπό μας και στη ζωή μας. Κάνει μια σύντομη προσευχή στο τέλος και λέει: Σ’ ευχαριστώ, Πατέρα μου, γιατί αυτά δεν τα έμαθες και δεν τα έδειξες στους σοφούς και τους συνετούς του κόσμου αυτού, δηλαδή αυτούς που είναι εγωιστές, και προσπαθούν τον κόσμο να τον κυβερνήσουνε όχι με την ενότητα, όχι με την αγάπη, όχι με το ήθος το τριαδολογικό, αλλά πάνε να νικήσουνε τα δαιμόνια με τα δαιμόνια, όντες δαίμονες. Και λέει: Ευχαριστώ, Πατέρα μου, γιατί σε αυτούς τους συνετούς και τους φρονίμους –  δηλαδή τους εγωιστές του κόσμου –  δεν τους τα έδειξες αυτά τα πράγματα. Και σε ποιους τα έδειξες; Στα νήπια, δηλαδή στους ταπεινούς. Και μας καλεί σε μια «νηπιότητα», σε μια κάθαρση στον παθών, μια αλλαγή της νοοτροπίας της ζωής μας. Όπου το κάθε τι δαιμονιώδες, το οποίο δεν εκφράζει αγάπη και ενότητα, καταλύει τον κόσμο και τον διαλύει. Και τότε γινόμαστε νήπιοι. Και τότε προσομοιάζουμε, κατά Χάριν, στην αγάπη του Θεού. Και τότε προσομοιάζουμε και στις Ουράνιες Δυνάμεις και στους Αποστόλους και στον σήμερα τιμώμενο Απόστολο.

Άρα το κείμενο που ακούσαμε είναι συγκλονιστικό, γιατί αφορά τον βηματισμό της ζωής μας. Και όχι μόνο αυτό· δεν είναι απλώς το ήθος του τι κάνουμε εμείς, είναι το τι αφήνουμε στα γύρω μας. Το τι πατήματα, το τι ίχνη αφήνουμε στο περιβάλλον μας. Μπαίνει ένα ήθος αποστολικό, αγαπητικό, ενότητας, νίκης κατά των δαιμόνων (που σημαίνει νίκη κατά των παθών); Ή μπαίνουμε στον κόσμο, ως δήθεν έξυπνοι και συνετοί και φρόνιμοι, για να κερδίσουμε με τα δικά μας επιτεύγματα και τον εγωισμό μας τον κόσμο; Και εδώ όλα καταλύονται και εδώ ο Χριστός καλεί όλους μας σε μια «νηπιότητα».

Τιμούμε λοιπόν σήμερα τον Απόστολο και Ευαγγελιστή Λουκά. Ταυτόχρονα έμμεσα τιμήσαμε τους Αγγέλους. Ταυτόχρονα, έμμεσα και άμεσα, τιμούμε όλους εκείνους οι οποίοι απέκτησαν αυτή την «νηπιότητα» και ταυτόχρονα ανοίγουμε μια άλλη προοπτική στον κόσμο. Την προοπτική που η φωνή μας να γίνει η φωνή του Θεού. Τα πατήματά μας να γίνουν πατήματα του Θεού πάνω στον κόσμο. Και η παρουσία μας να γίνει η παρουσία Αποστόλου.

  

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου

Ελένη Κονδύλη

※

Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr  

Τα αίτια της πνευματικής ακαρπίας μας και η θεραπεία τους

 

ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΕΤΑΡΤῌ
Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν
η΄ 5 - 15

Aπομαγνητοφωνημένη oμιλία

του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής 

Το ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - εδώ 

   Δεν νομίζω να υπάρχει Χριστιανός που να μην γνωρίζει αυτήν την περικοπή του Σπορέως με τις προεκτάσεις και την απλή διήγησή της. Και μάλιστα μελετώντας κάποιος τους ερμηνευτές Πατέρες, μπορεί να προσδιορίσει και να δει πως όσο πιο απλή είναι η διήγηση που κάνει ο Χριστός μας και κατανοητή σε όλο τον κόσμο, τόσο μπορεί να περικλείει πολύ βαθύτερα νοήματα. 

  Να σταθούμε λίγο σε μια πτυχή της περικοπής, την ουσιαστική. Για να δούμε πως – μέσα στην απλότητά της και την ενάργειά της – είναι πολύ καθαρή για το μυαλό και για τις ακοές τού οποιουδήποτε ανθρώπου, περικλείει την νηπτική, να πούμε, ασκητική μέθοδο της Εκκλησίας μας, που αφορά όλους τους Χριστιανούς. 

   Ο ίδιος ο Χριστός μας, ερμηνεύοντας την παραβολή, έθεσε τρία στοιχεία τα οποία προσδιορίζουνε αυτή την αδυναμία να καρποφορήσει αυτός ο σπόρος που πέφτει πάνω στη γη. Είπε με τα δικά Του τα λόγια, πως η πρώτη αιτία είναι ο διάβολος που «αίρει» τον λόγο του σπόρου που έρχεται. Η δεύτερη αιτία είναι που δεν έχει ρίζα αυτός ο σπόρος. Και η τρίτη αιτία είναι που υπάρχουν οι μέριμνες του βίου. Για να δούμε το κείμενο μέσα από αυτές τις τρεις λέξεις, πολύ πολύ κοντά, για να καταλάβουμε πως, και μόνο αυτό να θυμάστε, θα έχετε στο νου σας (όσο μπορεί να είναι ολοκληρωμένη) την νηπτική/ ασκητική μέθοδο της Εκκλησίας μας που αφορά όλους μας, για την καθημερινότητα της ζωής μας, για την προσωπική μας άσκηση και για τον προσωπικό μας αγιασμό. 

  Κοιτάξτε την πρώτη αιτία που δίνει ο Χριστός μας. Λέει, έρχεται ο διάβολος, λέει, και αίρει. Να θυμηθείτε πως η πτώση του ανθρώπου έχει μια προϋπόθεση. Ο άνθρωπος κουβεντιάζει με το διάβολο. Βλέπετε, είναι στοιχείο αφετηριακό. Γιατί κουβεντιάζει με το διάβολο; Γιατί δεν μπορεί να κουβεντιάσει ούτε με το Θεό ούτε με τους ανθρώπους. Η αδυναμία να προσεγγίσεις τον Θεό, να τον καταλάβεις, να στραφείς σε Αυτόν με εμπιστοσύνη, ή η αδυναμία, έστω, να στραφείς στους ανθρώπους και να τους καταλάβεις, κλείνει τον δρόμο τον ουσιαστικό, τον αναγωγικό και σε βάζει σε έναν διάλογο – δεν μπορεί να γίνει αλλιώς, ο άνθρωπος είναι πλάσμα που πάντοτε ανοίγεται και θέλει κάπου να ανοιχτεί – και αρχίζει η κουβέντα με τον πειρασμό. Και μέσα από αυτήν την κουβέντα έρχεται μια βαθιά ταραχή μέσα μας, γιατί αυτή η κουβέντα δεν βγάζει πουθενά. Είναι σαν να προσπαθείς να βγάλεις λύση μέσα από τις λάσπες και τις βρομιές. Και αυτή είναι η πρώτη αιτία που βλέπετε. Η αδυναμία να κάνεις μια έξοδο και να κουβεντιάσεις. Και καταλήγεις σε αυτή τη τραγωδία που έχει μέσα της απελπισία και πάρα πολύ διχασμένες καταστάσεις. 

   Και πάει στο δεύτερο ο Χριστός μας και ομιλεί για την αδυναμία να υπάρχει ρίζα. Αυτό έρχεται σαν αποτέλεσμα του πρώτου: Όταν πια δεν μπορείς να βγεις προς τα έξω να κουβεντιάσεις, να στραφείς στον Θεό και στους ανθρώπους, τότε δεν μπορείς πουθενά να ριζώσεις. Δεν μπορείς να κάνεις να κάνεις υπακοή, δεν μπορείς να σταθείς πουθενά, πάντοτε νομίζεις ότι κάτι άλλο είναι καλύτερο, κάτι παραπέρα είναι καλύτερο, δεν μπορείς να υπομένεις δυσκολίες και είσαι ταραγμένος πάρα πολύ μέσα σου και λείπει η ρίζα. Όταν το φυτό δεν έχει ρίζα, με τον πρώτο άνεμο μπορεί να πεταχτεί και πραγματικά να εξαφανιστεί και να μην καρποφορήσει και να αποδώσει τους πρέποντας καρπούς. Έτσι γινόμαστε λοιπόν κι εμείς γιατί αρχίσαμε την προϋπόθεση αυτή, μέσα από αυτή τη λανθασμένη κουβέντα, καταλήξαμε στην έλλειψη υπομονής, ταπεινώσεως, εμμονής στα πράγματα, βαθιάς καλλιέργειάς τους (πολλοί το έχουμε αυτό το πράγμα, λαϊκοί και μοναχοί). 

   Και στο τέλος έρχεται η έννοια αυτής της μερίμνης που είναι κι αυτή αποτέλεσμα αυτής της ά-ριζης – χωρίς ρίζα – κατάστασής μας. Επειδή πουθενά δεν μπορούμε να σταθούμε και έχουμε μέσα μας ένα βαθύ κενό, επειδή νομίζουμε κάτι άλλο είναι καλύτερο, προσπαθούμε να καλύψουμε αυτό το κενό με διάφορες εξωτερικές καταστάσεις. Η μέριμνα από εκεί κρίνεται: που δεν είσαι καλυμμένος μέσα σου από πνευματικές βαθιές αναζητήσεις και τροφοδοσία, και προσπαθείς το κενό να το καλύψεις με άλλες τροφές και με άλλες δυνατότητες. Και τότε συνεχώς και αενάως μεριμνάς, γιατί είναι ανάγκη να γεμίσει το μέσα σου! Εκείνος ο οποίος μεριμνάει κομίζεται και σπρώχνεται από μια ανάγκη. Αλλά είναι μια ανάγκη που τον οδηγεί στο κενό γιατί η βαθιά του μέριμνα δεν ολοκληρώθηκε. Αφού άρχισε την κουβέντα του με τον διάβολο. Και τότε συνεχώς μεριμνά, και τότε συνεχώς είναι άδειος, και τότε συνεχώς είναι κενός και δεν μπορεί να δώσει απαντήσεις για τα πράγματα της ζωής του. Και φυσικά, ακόμα περισσότερο, δεν μπορεί να δώσει απαντήσεις για τα πράγματα της ζωής και στέκεται όχι μόνο και ταράσει τον εαυτό του αλλά ταράσει και το περιβάλλον του. Και ζούμε πια έναν απέραντο, ταραγμένο κόσμο, γιατί πάρα πολλοί καταλήγουνε σε αυτή την έλλειψη αυτής της «νηπτικής», όπως είπα, θεωρίας, που προτείνει εδώ ο Χριστός μας και μετά οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας την ανέπτυξαν και την έκαναν κείμενα μεγάλα και βίους που γέμισαν τα συναξάρια της Εκκλησίας μας. 

   Να λοιπόν, η εύληπτη, απλή, πολύ προσιτή περικοπή του Σποριά και του Καλού Σπορέως, πώς προσδιορίζει τη ζωή μας. Παρακαλώ, αυτά τα τρία μεγέθη να τα θυμηθείτε και να κάνετε τη θεραπευτική στη ζωή σας πάνω, έχοντας οδηγό και θεραπευτή και γιατρό την Εκκλησία μας, αλλά γνωρίζοντας τη μεθοδολογία και τον τρόπο. Αρχίστε από το πρώτο και προχωρήστε πολύ βαθιά, βαθιά. Και τότε, επειδή ανοιχτήκατε ακριβώς, θα γεμίσει η ζωή σας από τη Χάρη του Χριστού μας, και εκείνη πια θα καλύψει εκείνα για τα οποίο πρέπει να μεριμνήσουμε, θα καλύψει καμιά φορά την αδυναμία μας να σταθούμε σε έναν τόπο δύσκολο, επειδή μας διώχνουν και μας πειράζουν. Εκεί, μετά από όλη αυτή τη διαδρομή, η Χάρη του Αγίου Πνεύματος θα γίνει αρωγός και βοηθός.

  

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου

Ελένη Κονδύλη

※

Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr  

 

EKİNCİ BENZETMESİ: ZİHNİMİZ, KALBİMİZ VE RUHSAL YAŞAMIMIZ - p.Konstantinos Stratigopoulos

 

Üç Fiilde Zihnin ve Kalbin Ruhsal İyileşme Yolu

p.Konstantinos Stratigopoulos

EKİNCİ BENZETMESİ: ZİHNİMİZ, KALBİMİZ VE RUHSAL YAŞAMIMIZ

Kutsal Kitap’ta okuduğumuz her benzetme, her şeyden önce bize bir ders verir. Ekinci Benzetmesi de insanın hayat boyunca karşılaştığı çeşitli zorlukları anlatır. Rabbimiz İsa Mesih bu benzetmeyi, karşılaştığımız güçlükler karşısında ruhsal açıdan yıkılıp yok olmayalım diye anlatır.

Ancak her benzetmenin içinde, Kutsal Babaların hikmeti sayesinde ortaya çıkarılan çok derin anlamlar da vardır. Kutsal Yazılar üzerine yaptığımız başka yorumlarda da belirttiğimiz gibi, bu anlamlar ruhsal hayatımızın iyileşmesi açısından büyük önem taşır.

Aynı durum, hepimizin çok iyi bildiği bu İncil pasajı için de geçerlidir. Öyleyse benzetmeyi baştan sona yeniden açıklamak yerine, onun derin anlamlarına ve ruhsal hayatımızı iyileştirmeye yönelik mesajına odaklanalım.

Bu derin ve iyileştirici anlamı ortaya koyan üç fiil var. Biraz önce İncil okumasında duyduğumuz bu fiilleri özellikle vurgulamak istiyorum: “Yedi”, “kurudu” ve “boğdu”.

İlk fiil, kuşların tohumu yemesini anlatan “yedi” fiilidir. İkincisi, tohumun kurumasını anlatan “kurudu” fiilidir. Üçüncüsü ise dikenlerin tohumu boğmasını anlatan “boğdu” fiilidir.

Şimdi bu üç fiilin üzerinde kısaca duralım. Böylece, anlayışımızın elverdiği ölçüde, bu İncil pasajının derin anlamını ve ruhsal hayatımızı iyileştiren yönünü kavramaya çalışalım.

1. “YEDİ”: ZİHNİMİZİN İÇTEN İÇE TÜKENMESİ

İlk olarak “yedi” fiiline bakalım. Bu fiil, öncelikle zihnimizde olup bitenleri anlatır.

Tanrı’nın bize armağan ettiği zihnimiz, O’nun verdiği akılla doğru düşünmemiz ve Tanrı’ya, yani Kelâm’a yönelmemiz için yaratılmıştır. Aslında bedenimizin bütün organları ve varlığımızın her yönü de yaratılışlarına uygun bir işlev görür.

Demek ki akıl, Tanrı’nın bize verdiği değerli bir armağandır.

Ne var ki zihnimiz, günlük hayatımızı yönlendirirken yalnızca zorluklarla değil, ayartmalarla da karşı karşıya kalır.

Azizlerimizin sözlerini ve münzevilerin yazılarını okuduğumuzda ya da vaazları dinlediğimizde sık sık şu öğütle karşılaşırız: Aklımıza kötü bir düşünce (logismos) geldiğinde, o düşünceyle tartışmaya girmeyelim; onunla konuşup durmayalım. Çünkü onunla tartışmaya başladığımızda, farkında olmadan kendimizi tüketiriz. O düşünce içimizi kemirmeye başlar.

Tanrı’nın bize armağan ettiği zihnimiz, bu düşüncelerle uğraşıp durdukça yavaş yavaş yıpranır ve içini boşaltır. (vesvesler)

Şöyle düşünün: Bir meyvenin içi yenmiş, geriye yalnızca kabuğu kalmış olsun. Dışarıdan bakıldığında hâlâ bir meyveye benzer; ama içi ya tamamen boştur ya da kir, çöp ve küfle dolmuştur. İşte “yedi” fiilinin anlattığı durum budur.

Ayartmalar, zihnimizi yavaş yavaş ve sistemli bir biçimde tüketir. Biz de onlarla tartışmaya devam ettikçe içten içe aşınır, ruhsal bakımdan boşalırız. Böylece sağlıklı düşünme yetimizi kaybetmeye başlarız. Hatta Tanrı’nın Kelâmı olan Mesih’le ilişkimizi bile zedeleriz.

2. “KURUDU”: KALBİMİZİN KURUMASI

İkinci fiil “kurudu”dur. Burada yorum, zihnimizden kalbimize yöneliyor. İlk aşamada zihnimizden söz ediyorduk; şimdi ise kalbimizden, yani iç dünyamızdan söz ediyoruz.

Kalbin canlı kalabilmesi için beslenmesi gerekir. Tıpkı bedenimiz gibi… Bedenimiz gerekli besinleri almadığında güçsüz düşer ve gerektiği gibi işleyemez. Aynı şekilde, iç dünyamız da beslenmediğinde kurur ve sağlıklı işleyişini kaybeder.

Bunu hepimiz biliriz. Fakat “kurudu” fiili, bu gerçeği tek bir kelimeyle, son derece derin ve sarsıcı bir biçimde anlatır. Burada söz konusu olan, Tanrı’nın hayat veren lütfuna katılımımızı kaybetmemizdir. Tanrı’nın lütfu, Kilise’nin Kutsal Gizemleri aracılığıyla hayatımızda etkin olur. Biz de kendi gücümüz ölçüsünde tövbe ederek ve alçakgönüllülük göstererek bu lütfa yöneliriz.

Tanrı’nın lütfuna katılımımızdan uzaklaşırsak, tövbe ve alçakgönüllülük yolunda çaba göstermezsek kalbimiz kurumaya başlar. İşte “kurudu” fiili tam da bu durumu anlatır. Görüyorsunuz: Önce zihnimiz zayıflıyor, ardından kalbimiz de yıpranıp gücünü kaybediyor.

3. “BOĞDU”: DÜNYANIN DİKENLERİ ARASINDA SIKIŞIP KALMAK

Peki, bütün bunlardan sonra hayatımızda geriye ne kalıyor?

Bedenen yaşamaya devam ettiğimize göre, hayatımızı sürdürebilmek için bir yerlere tutunmak zorundayız. Ama zihnimiz artık sağlıklı işlemiyorsa, hayatı Tanrı’nın Kelâmı’nın ışığında anlayıp anlamlandıramıyorsak ve iç dünyamızda bizi ayakta tutacak ruhsal güçleri de kaybetmişsek, bu kez dikenlere tutunmaya başlarız.

İşte üçüncü fiil burada karşımıza çıkıyor: “Boğdu”. Dikenler her zaman vardır. Ancak tohum güçsüz kaldığında dikenler onu boğar. Aynı şekilde biz de ruhsal bakımdan zayıfladığımızda dünyanın geçici değerlerine ve dışsal şeylerine tutunmaya başlarız.

Oysa bunlar, kendi başlarına hayatımızın önünde bir engel değildir. Örneğin bir traktör dikenlerin üzerinden geçebilir ve onlardan hiç zarar görmez. Fakat zihnimiz ve kalbimiz güçsüz düştüğünde, dikenler hayatımızda belirleyici hâle gelir. Bizi yalnızca boğmakla kalmaz, aynı zamanda tutunmaya çalıştığımız dayanaklara dönüşürler.

Yani aslında güvenemeyeceğimiz şeylere bel bağlarız. Bunlar hayatımızda belli bir işe yarayabilir; ancak hayatımızı üzerine kurabileceğimiz sağlam dayanaklar değildir. Gülün dikenlerini düşünün. Onların da bir işlevi vardır; gereksiz değillerdir. Ama hiç kimse bir gülün dikenlerine yaslanamaz.

Biz de hayatımızı böyle dayanakların üzerine kurmaya çalıştığımızda ruhsal açıdan yıkıma sürükleniriz.

BU BENZETMENİN RUHSAL İYİLEŞMEYE ÇAĞRISI

İşte tam bu noktada, dinlediğimiz İncil pasajının hem derin güzelliği hem de ruhsal hayatımızı iyileştiren mesajı ortaya çıkıyor.

Hatta şunu söylemeye cesaret edebilirim: Bu pasaj, insanın iç dünyasının iyileşmesine ilişkin çok kapsamlı bir öğreti sunuyor; ruhsal ve psikolojik sağlığımızı korumanın temel yollarını gösteriyor. Zihnimizin içinin boşalması, kalbimizin kuruması ve bütün bunlara rağmen hayata tutunmaya çalışmamız… Bunlar, her gün ruhsal açıdan ne kadar yıpranabildiğimizi göstermiyor mu?

İşte bu İncil pasajı, bütün bunları son derece sade ve anlaşılır bir biçimde anlatıyor.

Üç aşama, üç fiil… Bu üç fiille hem ruhsal hayatımızı kuşatan tehlikeler gözlerimizin önüne seriliyor hem de iyileşmenin yolu gösteriliyor.

Üstelik bunları aklımızda tutmak da kolay. Peki, neden hayatımızda uygulamayalım? Kilisemizle bağımızı canlı tutar, Kilise’nin ruhsal yaşamına katılır ve öğütlerini hayatımıza geçirirsek bunu başarabiliriz.

Demek ki bu İncil pasajı, ruhsal iyileşmemiz için çok derin bir mesaj taşıyor.

Bu mesajı aklınızda tutun, ona sımsıkı sarılın ve hayatınızda uygulayın. Böylece zihninizin içten içe tüketilmesine, kalbinizin kurumasına izin vermeyin. Hayatın kaygıları ve dünyanın dikenleri de sizi boğup ezemesin.

https://wra9.blogspot.com/2000/10/blog-post.html?m=1 

Metnin Yunanca versiyonu.

Νὰ ἐπιδιώκεις τὴν ταπεινοφροσύνη, σὰν νὰ τὴν ἔχεις ἐρωτευθεῖ!

Νὰ ἐπιδιώκεις τὴν ταπεινοφροσύνη, σὰν νὰ τὴν ἔχεις ἐρωτευθεῖ! 

Ἅγιος Βασίλειος ὁ Μέγας

πηγή : εδώ

Πῶς, λοιπόν, ἀφοῦ ἁπαλλαγοῦμεν ἀπὸ τὸν καταστρεπτικὸν ὄγκον τῆς ὑπερηφανείας, θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν σωτήριον ταπεινοφροσύνη;

Ἐὰν ἀσκούμεθα εἰς αὐτὴν μὲ ὅλα τὰ μέσα καὶ δὲν παραμελοῦμεν τίποτε μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι παρὰ ταῦτα δὲν θὰ βλαβοῦμεν.

Διότι ἡ ψυχὴ ὁμοιώνεται πρὸς αὐτὰ ποὺ σπουδάζει καὶ λαμβάνει τὸν τύπον αὐτῶν ποὺ πράττει καὶ συμμορφώνεται πρὸς αὐτά.

Ἂς εἶναι εἰς σὲ καὶ ἡ ἐμφάνισις καὶ τὸ ἔνδυμα καὶ τὸ περπάτημα καὶ τὸ κάθισμα καὶ ἡ δίαιτα καὶ ἡ ἑτοιμασία τοῦ κρεβατιοῦ καὶ τὸ σπίτι καὶ τὰ οἰκιακὰ σκεύη ὅλα ἐξησκημένα πρὸς τὴν ταπείνωσιν.

Ἀκόμη καὶ ὁ λόγος καὶ τὸ ἄσμα καὶ ἡ συναστροφὴ μὲ τὸν πλησίον καὶ αὐτὰ νὰ ἀποβλέπουν πρὸς τὴν ταπεινοφροσύνην μᾶλλον, παρὰ πρὸς τὴν ὑπερηφάνειαν.

Νὰ μή, παρακαλῶ, κάμνης λόγους σοφιστικούς, μήτε νὰ ψάλλης μὲ ὑπερβολικὰ γλυκείαν φωνήν, μήτε νὰ διαλέγεσαι ὑπερήφανα καὶ ἀλαζονικά, ἀλλὰ εἰς ὅλα νὰ περικόπτης ἀπὸ τὸ μέγεθος.

Νὰ εἶσαι καλὸς πρὸς τὸν φίλον, μαλακὸς εἰς τὸν ὑπηρέτην, ἀνεξίκακος πρὸς τοὺς θρασεῖς, φιλάνθρωπος πρὸς τοὺς πτωχούς.

Νὰ παρηγορῆς τοὺς πάσχοντας, νὰ ἐπισκέπτεσαι αὐτοὺς ποὺ εὑρίσκονται εἰς θλίψιν· νὰ μὴ περιφρονῆς κανένα ποτέ.

Νὰ εἶσαι γλυκὺς εἰς τᾶς συνομιλίας, φαιδρὸς εἰς τᾶς ἀπαντήσεις, πρόθυμος, εὐκοπλησίαστος εἰς ὅλους.

Νὰ μὴν κάμνης ἐγκώμια τοῦ ἑαυτοῦ σου, οὔτε νὰ παρακινῆς ἄλλους νὰ λέγουν· νὰ μὴ δέχεσαι ἀπρεπὴ λόγια καὶ νὰ σκεπάζης ὅσα εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὰ προτερήματά σου.

Νὰ κατηγορῆς τὸν ἑαυτόν σου διὰ τὰ ἁμαρτήματα καὶ νὰ μὴ περιμένεις τοὺς ἐλέγχους τῶν ἄλλων, διὰ νὰ γίνης ὅμοιος πρὸς τὸν δίκαιον ὁ ὁποῖος πρῶτος αὐτὸς κατηγορεῖ τὸν ἑαυτό του, διὰ νὰ ὁμοιάσης τὸν Ἰώβ, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέφυγε τὸ πλῆθος τῶν ἀνθρώπων τῆς πόλεως, προκειμένου νὰ ἐξομολογηθῆ εἰς αὐτοὺς τὸ ἁμάρτημά του.

Νὰ μὴν εἶσαι αὐστηρὸς εἰς τᾶς ἐπιτιμήσεις καὶ νὰ ἐλέγχης γρήγορα καὶ μὲ ἐμπάθειαν (διότι αὐτὸ εἶναι αὐθάδεια)· μήτε νὰ καταδικάζης τὸν ἄλλο διὰ μικρὰ σφάλματα, ὡσὰν ὁ ἴδιος νὰ εἶσαι ἀκριβοδίκαιος.

Νὰ περιμαζεύης αὐτοὺς ποὺ πέφτουν εἰς παραπτώματα καὶ νὰ τοὺς διορθώνης πνευματικά, ὅπως συμβουλεύη καὶ ὁ ἀπόστολος, λέγων· «νὰ προσέχης τὸν ἑαυτόν σου μήπως καὶ σὺ πέσης εἰς πειρασμόν».

Καὶ ὅταν φροντίζης τόσον διὰ νὰ μὴν δοξάζεσαι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ὅσον ἄλλοι φροντίζουν διὰ νὰ δοξάζωνται, νὰ ἐνθυμῆσαι βέβαια τὸν Χριστόν, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἡ ἀκούσιος δόξα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἡ διάπραξις τοῦ καλοῦ διὰ νὰ φανῆ εἰς τοὺς ἀνθρώπους ζημιώνουν τὸν μισθὸν ἀπὸ τὸν Θεόν, διότι αὐτοί, λέγει, «ἔχουν πάρει τὸν μισθό τους».

Νὰ μὴ ζημιώνης λοιπὸν τὸν ἑαυτό σου μὲ τὸ νὰ θέλης νὰ φαίνεσαι εἰς τοὺς ἀνθρώπους.

Ἐπειδὴ ὁ Θεὸς εἶναι μέγας θεατής, νὰ φιλοδοξήσης νὰ φαίνεσαι εἰς τὸν Θεόν. Διότι αὐτὸς ἀποδίδει λαμπρὸν μισθόν.

Ἔχεις καταξιωθῆ μὲ τὸ ἀξίωμα τῆς προεδρίας καὶ σὲ περιβάλλουν πολλοὶ ἄνθρωποι καὶ σὲ δοξάζουν; Νὰ ἐξισωθῆς μὲ τοὺς ὑπηκόους· «νὰ μὴ κυριαρχῆτε, λέγει, ἐπάνω εἰς αὐτοὺς πού σᾶς ἔλαχε νὰ ποιμαίνετε» οὔτε νὰ ἐξουσιάζετε, ὅπως οἱ κοσμικοὶ ἄρχοντες.

Διότι ὁ Κύριος διέταξε· «αὐτὸς ποὺ θέλει νὰ εἶναι πρῶτος, πρέπει νὰ εἶναι δοῦλος ὅλων».

Καὶ διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν γενικά, ἔτσι νὰ ἐπιδιώκης τὴν ταπεινοφροσύνην, ὡσὰν νὰ τὴν ἔχης ἐρωτευθῆ. «Νὰ τὴν ἀγαπήσης καὶ αὐτὴ θὰ σὲ δοξάση».

Ἔτσι θὰ βαδίσης σωστὰ πρὸς τὴν ἀληθινὴν δόξαν, τὴν ἀγγελικήν, τὴν θείαν.

Ὁ Θεὸς θὰ σὲ ὁμολογήση ὡς πραγματικὸν μαθητὴν του ἐμπρὸς εἰς τοὺς ἀγγέλους καὶ θὰ σὲ δοξάση, ἐὰν μιμηθῆς εἰς τὴν ταπεινοφροσύνη αὐτόν, ποὺ λέγει· «μάθετε ἀπὸ ἐμὲ ὅτι εἶμαι πράος καὶ ταπεινὸς κατὰ τὴν καρδίαν καὶ θὰ εὔρητε ἀνάπαυσιν εἰς τᾶς ψυχᾶς σας».

Εἰς αὐτὸν πρέπει ἡ δόξα καὶ δύναμις εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων.

 

Μεγάλου Βασιλείου ἔργα, τόμος 6, τῆς σειρᾶς «Ἕλληνες Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας», τῶν Πατερικῶν Ἐκδόσεων “Γρηγόριος ὁ Παλαμάς”.

Όταν υπάρχει η αγάπη, οι οικτιρμοί, η φιλανθρωπία και το δόσιμο αυτής της χάρης, [τότε] δεν έχεις κανένα δικαίωμα

ΚΥΡΙΑΚῌ ΔΕΥΤΕΡᾼ

Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν
στ΄ 31 - 36

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία

του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής  28 Σεπτεμβρίου του 2003

Τὸ ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - σε mp3 εδώ

 

   Σε μια εποχή που όλα τα ιδανικά και οι μεγάλες αξίες, οι πανανθρώπινες αξίες, εμπορευματοποιούνται, αγοράζονται και πουλιούνται, έρχεται ο σημερινός ευαγγελικός λόγος να αφήσει ένα άλλο άρωμα, μια άλλη πινελιά και να δώσει μια άλλη απάντηση σε αυτή την ουσιαστική καταστροφή που έρχεται πάνω στο κοινωνικό σώμα της Εκκλησίας μας, με την απόλυτη εμπορευματοποίηση και ανταλλακτικότητα των πραγμάτων. Και παίρνει τρία επίπεδα ο Χριστός στο ευαγγελικό κείμενο που ακούσαμε πριν από λίγο και πολύ απλά τα προσεγγίζει. Τρεις καταστάσεις ανέλυσε, μη ανταλλακτικότητας, ρωτώντας φυσικά και ένα ερώτημα: Τι χάρη έχετε αν, έτσι, αγαπάτε μόνο αυτούς που σας αγαπούν; Τι χάρη έχετε αν αγαθοποιείτε, αν κάνετε καλό μόνο σε αυτούς που κάνουν καλό; Ή αν δανείζετε μόνο σε αυτούς που σας δανείζουν; Τρεις λέξεις ουσιαστικές, που ουσιαστικά, αν τις προσεγγίσουμε για λίγο, μπορούν να δώσουν λίγο φως και λίγη διέξοδο σε αυτή τη μαυρίλα που έχει καταλάβει τα ανθρώπινα δεδομένα και τις ανθρώπινες σχέσεις με αυτή την απόλυτη εμπορευματοποίηση των πραγμάτων. 

  Πρώτα μίλησε για την αγάπη. Να δούμε πώς απαντά ο Θεός σε αυτούς που δεν Τον αγαπούν και να βλέπουμε παράλληλα πώς αντιδρούμε εμείς σε αυτούς που δεν μας αγαπούν. Ο Θεός, που είναι αγάπη ο Ίδιος, σε αυτούς που δεν Τον αγαπούν απαντάει με τον σταυρό Του· μία μοναδική ενιαία απάντηση. Γιατί ο Θεός είναι απλός και δεν είναι διχασμένος. Πώς απαντούμε εμείς; Εμείς πάντοτε απαντούμε με δύο τρόπους. Ένας τρόπος είναι παθητικός και ο άλλος ενεργητικός. Να, αν δεν μας αγαπάει κάποιος, εμείς απαντούμε ή παθητικά με απογοήτευση, απογοητευόμαστε, ή απαντούμε ενεργητικά με μια επαναστατικότητα, με μια απόλυτη διαμαρτυρία. Και οι δύο τρόποι, διχασμένοι όντες και μη έχοντας μέσα τους την απάντηση του Χριστού – που Εκείνος σταυρώνεται για αυτούς που δεν τον αγαπούν – φέρουν βαθιά αρρώστια στο προσωπικό μας επίπεδο και φυσικά σε όλη την κοινωνία. Και πολλά αρρωστήματα, και τα προσωπικά αρρωστήματα και τα κοινωνικά φαινόμενα που είναι αρρωστημένα, μέσα από αυτή τη ματιά μπορούμε να τα δούμε. 

   Να πάμε στο δεύτερο επίπεδο, στην αγαθοποιία. Πώς απαντάει ο Θεός σε αυτούς που δεν αγαθοποιούν ενώ Εκείνος αγαπάει, κάνει καλό για αυτούς, ας το πούμε έτσι. Η απάντησή Του είναι η μακροθυμία και  η  συγχώρηση. Συγχωρεί, μακροθυμεί – είναι οικτίρμων, είπε το κείμενο. Πώς απαντάμε εμείς όταν δεν κάνουνε κάτι καλό για μας; Πάλι με δύο τρόπους διχασμένους. Ή παθητικός ή ενεργητικός τρόπος. Ο παθητικός είναι η ακηδία. Ερχόμαστε σε μια ακηδία, τεμπελιά και δεν θέλουμε να κάνουμε τίποτε, τίποτε. Ή  ο θετικός τρόπος είναι το μίσος, αν δεν μας κάνουν καλό. Και είναι και οι δύο τρόποι διχασμένοι ή ως θετική ή ως παθητική αντίδραση· και τα δυο αρρωστήματα της ψυχής. Αφήνουν και ίχνη τέτοιων αρρωστημάτων πάνω στην ύπαρξή μας. 

  Στο τρίτο μέγεθος. Όταν δανείζουμε και περιμένουμε το αντάλλαγμα. Τι δανείζει ο Θεός; Μας δανείζει τα πάντα. Το ότι είμαστε (υπάρχουμε) είναι ένα δάνειο. Ακόμη και το ότι είμαστε εικόνα Του και θα γίνουμε κατά χάρη Θεοί και άγιοι είναι και αυτό ένα δάνειο· ουσιαστικό δάνειο! Και Εκείνος πώς απαντάει στη δική μας ανωμαλία, όταν δεν απαντούμε με τον τρόπο που πρέπει σε αυτό το δάνειο; Πώς έρχεται να εισέλθει και να απαντήσει στην αδυναμία μας, έτσι, να ανταποκριθούμε σε αυτό που είμαστε. Κάνει κάτι πολύ ουσιαστικό. Δίνει πιο πολλή τη χάρη Του· όσο δεν ανταποκρινόμαστε στο δάνειο που μας έδωσε να γίνουμε άγιοι, δίνει πιο πολλή χάρη! Είναι σαν να δάνεισες σε κάποιον και, για να εξοφλήσει το χρέος του, του δίνεις και άλλα χρήματα να εξοφλήσει το χρέος του και να το πάρεις πίσω. Δεν απαντούμε; πιο πολλή χάρη δίνει. Γι' αυτό είπε τρεις φορές τη λέξη «χάρη» το Ευαγγέλιο. Να η μοναδική απάντηση του Θεού! Δεν απαντούμε εμείς, πιο πολλή χάρη δίνει! Ποια είναι η δική μας θέση όταν οι άλλοι δεν ανταποκρίνονται στα καλά ή στα δάνεια που τους δώσαμε; Είναι η αδιαφορία για τον άλλον – η   παθητική στάση. Ή θετική στάση – η  απομόνωση, το ότι κρυβόμαστε, αποφεύγουμε τους άλλους. Και όλα αυτά αφήνουν και πάλι ένα σπάσιμο της κοινωνίας μας, γιατί σπάζει οτιδήποτε έδωσε ο Θεός πάνω μας! 

  Βλέπετε, αυτή η προσέγγιση σε αυτά τα τρία επίπεδα, με τους τρόπους που προσέγγισα (όσο μπορούσα απλά να το κάνω) δίνει αφενός μεν την απάντηση του Θεού, που είναι (και πρέπει να είναι!) η δική μας απάντηση, και, αφετέρου, μέσα από τους διχασμένους θετικούς ή παθητικούς τρόπους που αντιδρούμε, δείχνει τα δικά μας αρρωστήματα. Και πολλά ψυχολογικά αρρωστήματα που έχουμε πάνω μας οφείλονται ακριβώς σε τέτοιες καταστάσεις, όπως πολύ απλά προσπάθησα να τα προσεγγίσω. Το να αγαπάς, το να μην περιμένεις το δάνειο και, όταν ο άλλος δεν κάνει κάτι για σένα ενώ κάνεις καλό, να μην περιμένεις τίποτε. Ουσιαστικές απαντήσεις.

  Μπορούμε άραγε, όπως είπα στην αρχή, σε αυτή την εποχή του εμπορίου και της απόλυτης ανταλλαγής, να εισέλθουμε σε αυτά τα μεγέθη; Στον τρόπο που ζούμε στο σπίτι μας, στην οικογένειά μας, στο δρόμο, στο γραφείο, παντού όπου και να είμαστε; Μπορούμε να σπάσουμε όλα αυτά τα μεγέθη για να μην καταλήγουμε απλώς σε μια αντίδραση, μια επαναστατικότητα, σε μια διαμαρτυρία και σε μια τελικά απαίτηση δικαιωμάτων; που ουσιαστικά είναι ανύπαρκτα! Όταν υπάρχει η αγάπη, οι οικτιρμοί, η φιλανθρωπία και το δόσιμο αυτής της χάρης, [τότε] δεν έχεις κανένα δικαίωμα! Και αυτή είναι η μεγάλη ζωή που αφήνει ο Χριστός πάνω μας. Παρακολουθήστε τα βήματα της σημερινής περικοπής και πιστεύω βαθύτατα πως θα ωφεληθείτε πάρα πολύ για μια πράξη ζωής, όπου θα αποκαλύπτεται η αγάπη του Θεού και ο όχι ο δικός μας εγωισμός. 

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου

Ελένη Κονδύλη

※ 

Περισσότερες ομιλίες 

του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου 

είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr   

Ἅπασαν ἔξωσον Δέσποινα, τῆς ταπειvής μου ψυχῆς...

 

Καὶ vύν... Θεοτοκίον 

Ὦ τοῦ παραδόξου θαύματος 

Ἅπασαν ἔξωσον Δέσποινα, τῆς ταπεινής μου ψυχῆς, ραθυμίαν, ἀμέλειαν, ἀκηδίαν, ἄνοιαν, ἀσωτίαν, ἀσέλγειαν, ἀντιλογίαν, ἀνηκοΐαν δεινήν, τώv προσταγμάτωv τοῦ θείου Πvεύματος, πᾶσαν πρὸς τούτοις δέ, ἀπληστίαν, ἄγνοιαν, ἀσυμπαθῆ, τρόπον ἀσυνείδητον, γvώμηv καὶ σῶσον με.

ΤΗ Γ' ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΗΝΟΣ 

Μνήμη τοῦ Ἀγίου Ἱερομάρτυρος Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου.