13η Αυγούστου . Μνήμη τὸν ὁσίου πατρὸς ἠμῶν ΔΩΡΟΘΕΟΥ, τὸν ἐν Γάζῃ.

Μνήμη τὸν ὁσίου πατρὸς ἠμῶν ΔΩΡΟΘΕΟΥ, τὸν ἐν Γάζῃ.

13η Αυγούστου 

H διάκρισις εν λόγοις σοις ερρύη,

Ω Δωρόθεε των μοναστών το κλέος.

Ὃ ὅσιος πατὴρ ἠμῶν Δωρόθεος γεννήθηκε στην Ἀντιοχεία ἀπὸ χριστιανικὴ καὶ εὐπορῇ οἰκογένεια. Ἔλαβε καλὴ μόρφωση, τόσο ἐκκλησιαστικὴ ὀσο καὶ στις θύραθεν ἐπιστῆμες. Φανέρωσε ἄλλωστε τέτοια φιλομάθεια ποῦ για χαρῇ τῆς λησμονοῦσε να φάει, να πίει καὶ να κοιμηθεῖ, πρᾶγμα ποῦ ἔβλαψε τὴν ὑγεία τοῦ ποῦ παρέμενε πάντα εὔθραυστη. Ἄλλο δεν ἐπιθυμοῦσε παρὰ να διαβάζει, ἰδιαίτερα βιβλία ἰατρικῆς, ἀποφεύγοντάς τις κακὲς συναναστροφὲς καὶ ἀταξίες τῆς νεότητος, ἔτσι ποῦ μποροῦσε να πει ἀργότερα: «Ἂν για τὴν θύραθεν ἐπιστήμη εἴχα τέτοιον πόθο καὶ τέτοιο ζῆλο ὥστε ν' ἀσχολοῦμαι με τὸ διαβασμα καὶ να μοῦ γίνει ἀναφαίρετη συνήθεια, πόσῳ μᾶλλον για τὴν ἀρετή!» [1] Ἀπαρνούμενος ἀπὸ νωρὶς τὸν κόσμο, εἰσῆλθε στην Μονὴ τοῦ ἀββᾶ Σερίδου, κοντὰ στην Γάζα, καὶ παραδόθηκέ με ἐμπιστοσύνη στους δύο ἁγίους Γέροντες, Βαρσανούφιο καὶ Ἰωάννη. Παρόλο ποῦ ἐπιθυμοῦσε τὴν πλήρη ὑποταγή, ὁ Γέροντες λαμβάνοντας ὑπ' ὄψιν τοὺς τὴν σωματικὴ ἀδυναμία τοῦ καὶ τὴν καταστάσῃ τῆς ὑγείας τοῦ, ἐπέτρεψαν να κρατήσει μιᾷ μικρῇ οἰκογενειακὴ ἰδιοκτησία καὶ να ἔχει στην κατοχὴ τοῦ βιβλία ποῦ εἶχε φέρει στο μοναστῆρι. Καθὼς δεν ἤταν σὲ θέση να ἀναλάβει μεγάλες κακοπάθειες καὶ δεχόταν ἐπιθέσεις ἀπὸ ἀκαθάρτους λογισμούς, ὁ ἅγιος Βαρσανούφιος τοῦ ἐπιδαψίλευε παραμυθία καὶ συμβουλές. Τὸν συμβούλευσε να μὴν ἀφήνει να τὸν κυριεύει ἢ ἀπογνώση, πρᾶγμα ποῦ χαροποιοῦσε τὸν διαβολο, καὶ ἐπιτρέποντας τοῦ να πίνει λίγο κρᾶσι τὸν προέτρεπε να βάζει τὰ δυνατὰ τοῦ να ἀποκόπτει τὸ σαρκικὸ θέλημα συγκεντρώνοντας ὄλες τις προσπάθειές του στην ἐσωτερικὴ ἀσκήσῃ τῆς καρδίας, προκειμένου να ἀποκτήσει τις πολυτιμότερες ἀρετές· τὴν ταπεινοφροσύνη, τὴν ὑπακοή, τὴν κατανυξη, τὴν συμπόνια ἀπέναντι σὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὴν διαρκῆ μνήμη τοῦ Θεοῦ. Ἐνθαρρυμένος ἀπὸ τοὺς Γέροντες καί με τὴν βοήθεια τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ, ὁ Δωρόθεος μπόρεσε ἔτσι να συντρίψει ὅλους τοὺς ἐχθροὺς τοῦ. Ἀργότερα διδάσκε ὅτι ἢ ἀποκοπῇ τοῦ ἰδίου θελήματος εἶναι τὸ μονοπάτι ποῦ ἐπιτρέπει να φθάσει κανεὶς στην ἄκρα τελειότητα. Πράγματι, συνηθίζοντας κανεὶς να παραιτεῖται ἀπὸ τὸ ἴδιον θέλημα, στην ἀρχὴ στα μικρὰ πράγματα, κατόπιν σὲ κάθε δραστηριότητα, ἐπιτυγχάνει τὴν ἀπροσπάθεια καὶ ἀπὸ τὴν ἀπροσπάθεια ἔρχεται σὺν Θεῶ σὲ τελείᾳ ἀπάθεια. Ἐπαναλαμβάνε δὲ συχνὰ τοῦτο τὸν λόγο τῶν Πατέρων: «Ὁποῖος ἔφθασε στο σημεῖο να ἀποκόψει τὸ ἴδιον θέλημα, ἔφθασε στον τόπο τῆς ἀναπαύσεως». Μία ἡμέρα ποῦ πολεμούνταν ἀπὸ μία συντριπτικὴ καὶ ἀνυπόφορη θλίψη προερχομένη ἀπὸ τὸν δαίμονα καὶ βρισκόταν στην αὐλὴ τοῦ μοναστηρίου ἀποθαρρυμένος καὶ παρακαλώντας τὸν Θεὸ να τὸν βοηθήσει, ὁ Δωρόθεος εἶδε αἴφνης ἕνα μυστηριῶδες προσωπο μὲ ὄψη ἐπισκόπου να μπαίνει στην ἐκκλησία. Τὸν ἀκολούθησε καὶ τὸν εἶδε να προσεύχεταί με τὰ χέρια ὑψωμένα στον οὐρανό. Ὅταν τελείωσε τὴν προσευχὴ τοῦ, ὃ ἄνδρας στράφηκε πρὸς τὸν νέο μοναχὸ ποῦ τὸν εἶχε κυριεύσει μέγας φόβος καὶ κτυπώντας τόν με τὰ δάχτυλα στο στῆθος, ἐπανέλαβε τρεῖς φορὲς τὸν στίχο τοῦ ψαλμοῦ: Ὑπομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον, καὶ προσέσχε μοι καὶ εἱσήκουσε τῆς δεήσεώς μου... (Ψαλμ. 39). Ἐνῶ τὸ προσωπο ἐκεῖνο ἔγινε ἄφαντο, εὐθὺς ἢ καρδία τοῦ ὁσίου Δωροθέου γέμισε φῶς, χαρά, παραμυθία καὶ γλυκύτητα καὶ ἀπὸ τὴν ὥρα ἐκείνη ποτὲ πιὰ δεν πολεμήθηκε ἀπὸ τὴν ἀκηδία, τὴν λύπη ἢ τὸν φόβο [2]. Ἀνησυχώντας για τὴν εἰρήνη αὐτὴ ποῦ φαινόταν να ἀντιφέρεται στην Ἅγια Γραφή, ποῦ διδάσκει ὅτι πρέπει κανεὶς να περάσει μέσα ἀπὸ πολλὲς θλίψεις για να φθάσει στην Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἀνοιξε τὴν καρδία τοῦ στον Ἰωάννη τὸν Προφήτῃ, ὃ ὁποῖος τὸν καθησύχασε λέγοντας: «Καθενὰς ποῦ βάζει τὸν ἑαυτὸ τοῦ κάτω ἀπὸ τὴν ὑπακοὴ τῶν Πατέρων, ἔχει αὐτὴν τὴν ἀμεριμνησία καὶ ἀναπαύσῃ» [3]. Πράγματι, ὃ ὅσιος Δωρόθεος δεν παρέλειπε να ἀναφέρει κάθε λογισμὸ τοῦ στους Γέροντες. Μόλις κατέγραφε ἔναν λογισμὸ για να τὸν ὑποβαλεῖ στην κρίσῃ τοὺς ἐνιωθε ἀνακουφίσῃ καὶ ὠφέλεια [4].Τοῦ ἀνατέθηκε ἡ διακονία τοῦ θυρωροῦ τῆς μονῆς καὶ τοῦ ξενοδόχου, ἐπιπλέον δὲ ἐτέθη στην ὑπηρεσία τοῦ Ἰωάννη τοῦ Προφήτῃ. Ἔχοντας στο ἐξῇς τὴν δυνατότητα να ῥωτὰ κατευθεῖαν τὸν Γέροντα, ἀπεκόμισε μεγάλη ὠφέλεια ἀπό τις διδαχὲς τοῦ για να προκόψει στην γνώση τῶν κινημάτων τῆς ψυχῆς. Μετὰ ἀπὸ λίγο καιρὸ τοῦ ἀνατέθηκε τὸ δυσκολο καθῆκον να ἐγκαταστήσει καὶ να διαχειρίζεται τὸ νοσοκομεῖο τῆς μονῆς, ποῦ εἶχε κτισθεῖ χάρις στην δωρεὰ τοῦ κατὰ σάρκα ἀδελφοῦ τοῦ. Θαυμάσια προετοιμασμένος για τὸ διακόνημα αὐτὸ ἀπό τις ἰατρικὲς μελέτες τοῦ, δόθηκε ὁλοψυχα μὲ ζῆλο καὶ αὐταπάρνηση. Ἀπὸ τὸ πρωὶ ὡς τὸ βραδὺ εἶχε τὴν ἔγνοια ὄχι μόνο τῆς φροντίδας τῶν ἀρρώστων, ἀλλὰ καὶ πλήθους ἄλλων ὑποθέσεων ποῦ τὸν περισπούσαν ἀπὸ τὴν μνήμη τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἡσυχία. Πολλὲς φορὲς εἶχε τὸν πειρασμὸ να ἐγκαταλείψει τὴν μονὴ για να ἀκολουθήσει τὸν ἐρημητικὸ βίο, ἀλλὰ ὁ ἅγιος Ἰωάννης τὸν ἀπέτρεπε, λέγοντάς του ὅτι ἢ μονώσῃ γινόταν σὲ πολλὲς περιπτώσεις ἀφορμὴ ἀλαζονείας καὶ πτώσης κι αὐτὸ ποῦ ἁρμόζε σὲ ἐκεῖνον ἤταν ἢ «μέση ὁδὸς» τῆς ὑπακοῆς καὶ τῆς ἀγάπης: «διατηρώντας τὴν ταπεινοφροσύνη στην ἡσυχία καὶ στην νήψῃ ἐν μέσῳ τῶν περισπασμῶν» [5]. Προσέθεσε δέ: «Τὸ να ἔχει κανεὶς μία ἐντολὴ καὶ να φροντίζει να τὴν τηρεῖ, ἀποτελεῖ ταυτόχρονα ὑποταγὴ καὶ μνήμη Θεοῦ» [6].Ὁ ἅγιος Βαρσανούφιος εἶχε ὑποσχεθεῖ στον Δωρόθεο ὅτι ἂν τηροῦσέ τις ἐντολὲς τοῦ να ἀποφεύγει τις ἠδονές, τὴν παρρησία, τὴν ἀργολογία καὶ διατηροῦσε ἀπέναντι σὲ ὅλους τὴν ἀγάπη καθὼς καὶ τὴν μνήμη τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνος θὰ ἀναδεχόταν καὶ θὰ βαστοῦσε τὰ σφάλματα καί τις ἐλλείψεις τοῦ για να ἀναριθμηθεῖ μεταξὺ τῶν «πραγματικῶν τέκνων τοῦ ποῦ βρίσκονται ὑπὸ θεία προστασία» [7] . Τοῦ ἀνατέθηκε ὃ πνευματικὸς καταρτισμὸς ἑνὸς νέου, τοῦ Δοσιθέου, ὃ ὁποῖος χάρις στις συμβουλὲς τοῦ Δωρόθεου ἔφθασε γρήγορα στην τελειότητα τῆς ὑπακοῆς πρὶν παραδώσει τὴν ψυχὴ τοῦ στον Θεό. 

Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Ἰωάννη τοῦ Προφήτῃ καὶ τοῦ ἄββα Σερίδου καὶ τὴν τελεία σιωπὴ τοῦ ἁγίου Βαρσανούφιου, ὁ ὅσιος Δωρόθεος ἀναχώρησε για να ἱδρύσει σὺν Θεῶ τὸ δικὸ τοῦ μοναστῆρι μεταξὺ Γάζας καὶ Μαϊουμά. Διοίκησε ἐκεῖ τοὺς μαθητὲς τοῦ ὑπὸ τὸ πνεῦμα ποῦ εἶχε λάβει ἀπὸ τοὺς Πατέρες Βαρσανούφιο καὶ Ἰωάννη, μὲ λεπτότητα, διακρίσῃ καὶ ἀγάπη, ἐπιμένοντας περισσότερο στην ἀποκοπῇ τοῦ ἰδίου θελήματος καὶ τὴν ταπεινοφροσύνη παρὰ στις μεγάλες σωματικὲς ἀσκήσεις. Ἐκεῖ οἱ μαθητὲς τοῦ συνέλεξαν γραπτώς τις Διδασκαλίες τοῦ, στις ὅποιες συνδύασε τὴν νηφαλιότητα τῆς ἔκφρασής με μία τόσο μεγάλη σοφία, ποῦ ἢ πραγματεία αὕτη θεωρεῖται ὡς ἕνα ἀπὸ τὰ θεμελιώδη ἔργα τῆς ὀρθοδόξῃς μοναχικῆς παραδοσης. Ἀποτελεῖ ἐπίσης τὸ μόνο «λείψανο» τοῦ ὁσίου, τοῦ ὁποίου ἁγνοοῦμε τὴν ἀκριβῆ χρονολογία τελευτὴς καὶ τὸν τόπο ταφῇς. 

Ὁ ὅσιος Δωρόθεος προέτρεπε ἀσταμάτητα τοὺς μοναχοὺς τοῦ να παραμενοῦν ἐνωμένοι μεταξὺ τούς με τὴν ἀγάπη καὶ τοὺς ἔδινε τὴν ἑξῆς εἰκόνα: « Ἂς ὑποθέσουμε ὅτι εἶναι ἔνας κύκλος πάνω στην γῆ, σὰν ἔνα στρογγυλὸ χάραγμά με διαβήτῃ ποῦ ἔχει ἔνα κέντρο. Κέντρο ὀνομάζεται τὸ μέσον τοῦ κύκλου. Προσέξτε τι ἐννοῶ. Ἂς ὑποθέσουμε ὅτι ὃ κύκλος αὐτὸς εἶναι ὅλος ὃ κόσμος. Τὸ κεντρικὸ σημεῖο τοῦ κύκλου εἶναι ὃ Θεός, οἱ δὲ εὐθεῖες γραμμὲς ποῦ ξεκινοῦν ἀπὸ τὴν περιφέρεια τοῦ κύκλου πρὸς τὸ κέντρο εἶναι οἱ ὁδοί, δηλαδὴ οἱ τρόποι ποῦ πολιτεύονται οἱ ἄνθρωποι. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν οἱ ἅγιοι προχωροῦν πρὸς τὸ κέντρο θέλοντας να προσεγγίσουν τὸν Θεό, ἀναλόγως τῆς προχωρήσῃς τοὺς πλησιάζουν καὶ τὸν Θεὸ καὶ μεταξὺ τοὺς καὶ ὄσο πλησιάζουν τὸν Θεὸ πλησιάζονται μεταξὺ τούς· καὶ ὄσο πλησιάζονται, πλησιάζουν τὸν Θεό. Κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο ἐννοῆστε καὶ τὸν χωρισμό. Γιατὶ ὅταν ξεκόβουν ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ στρέφονται πρὸς τὰ ἔξω, εἶναι φανερὸ ὅτι ὄσο ἐξέρχονται καὶ ἀπομακρύνονται ἀπὸ τὸν Θεὸ τόσο ἀπομακρύνονται καὶ μεταξὺ τοὺς καὶ ὄσο ἀπομακρύνονται μεταξὺ τοὺς τόσο ἀπομακρύνονται καὶ ἀπὸ τὸν Θεὸ» [8].

[1] Διδασκαλία Ι΄105, εκδ. Ι.Μ.Τιμίου Προδρόμου. 

[2] Διδασκαλία Ἐ', 67. 

[3] Ό.π., Ά', 25. 

[4] Ἑκατὸ περίπου ἀπό τις ἐπιστολὲς αὖτες σῴζονται μετάξι τῶν ἐπιστολῶν τῶν Ἀῦ. Βαρσανουφίου καὶ Ἰωάννου καὶ ἀποτελοῦν ἐναν θαυμάσιο ὁδηγὸ γιὰ τὸν πνευματικὸ καταρτισμὸ τοῦ μοναχοῦ. 

[5] Βαρσανούφιος καὶ Ἰωάννης, Ἐπιστολὴ 315, ΕΠΕ, 10Α. 

[6] Ἐπιστολὴ 328, ΕΠΕ, 10 Α. 

[7] Ἐπιστολὴ 274, ΕΠΕ, 10 Α 

[8] Διδασκαλία ΣΤ', 78.

 Νέος Συναξαριστής

 της Ορθοδόξου Εκκλησίας

τόμος Δωδέκατος, Αύγουστος σελ. 123

εκδ. Ίνδικτος

Όταν δια της προσευχής και της νηστείας μέσα στα δύσκολα του κόσμου, στραφείς προς τον Θεό, το θαύμα είναι αυτονόητο - π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος

 

ΚΥΡΙΑΚῌ ΔΕΚΑΤῌ

Ἐκ τοῦ κατὰ Ματθαῖον
ιζ΄ 14 - 23

 Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία

τοῦ π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στά πλαίσια τῆς ἑρμηνείας πού ἔγινε στό κήρυγμα τῆς Κυριακή 12 Αυγούστου του 2001  

Τὸ ἡχητικὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ὁμιλία - σε mp3 εδώ

  «Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη!», είπε ο Χριστός μέσα στο κείμενο το ευαγγελικό  που ακούσαμε πριν  από λίγο από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου. Kαι η φράση φαίνεται υπερβολικά σκληρή, για κάτι μάλιστα που δεν ήταν αμαρτία των μαθητών. Δεν έκαναν κάτι κακό, απλώς δεν μπόρεσαν να κάνουν κάτι που ήταν έξω από τα όρια τα φυσικά, τα ανθρώπινα. Και ο Χριστός σε άλλες περιπτώσεις που υπάρχουν βαρύτατες καταστάσεις δεν χρησιμοποίησε αυτή την φράση «Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη!» Τι να συμβαίνει εδώ; Και γιατί ο Χριστός να έχει απαίτηση οι μαθητές να κάνουν αυτό το υπερβάλλον γεγονός, που δεν είναι και τόσο σύνηθες: να βγάλεις ένα δαιμόνιο από έναν σεληνιαζόμενο; Και ποιο δρόμο ανοίγει ο Χριστός σε αυτή την περίπτωση; Γιατί, παράλληλα, όταν θεωρεί αυτονόητο πως έπρεπε να το κάνουν και για την έλλειψη της απιστίας τους δεν το έκαναν, ανοίγει αυτονόητα έναν δρόμο μιας καταπληκτικής δυνατότητας και ιδιότητας που έχει ο κάθε άνθρωπος. Να κάνει αυτά τα θαυμαστά γεγονότα, τα εκπληκτικά γεγονότα, με την απλότητα που το λέει:  «Αν το πιστεύετε, θα πείτε σε ένα βουνό να μετακινηθεί και θα μετακινηθεί».

  Κάτι λοιπόν καταπληκτικά απίθανο, έξω από τα όρια της δυνατότητας, το λέει ο Χριστός με μια απλότητα. Και τι δυνατότητες δίνει στους μαθητές για να το κάνουν; Τι πρέπει να κάνουν οι μαθητές; Τι θα διδαχθούν για να το κάνουν αυτό το γεγονός; Που, το πολύ πολύ, δεν είναι αμαρτία! Μάθαμε να ζούμε συμβατικά, χωρίς να αμαρτάνουμε, με τρόπο ηθικό. Και πού ξέρουμε εμείς αν θα ακούσουμε και εμείς τη φράση «γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη», αν με την πίστη μας δεν μετακινήσαμε κάποια όρη και κάποιες δυσκολίες, και με αυτόν τον τρόπο δεν γίναμε ευεργέτες της ανθρωπότητας; Ποια είναι η ευθύνη μας πια μπρος σ’ αυτό το κείμενο; Γιατί το κείμενο πια παίρνει πολύ προσωπικό χαρακτήρα. Και η φωνή του Χριστού ακούγεται στην καρδιά του καθενός μας. Και πια δεν μπορούμε να κλειστούμε στον εαυτό μας.

  Και δεν μπορούμε παρά να κάνουμε το θαύμα, να κινήσουμε τα βουνά. Ε, πώς θα γίνει αυτό το στοιχείο, τώρα; και πώς καλλιεργείται το γεγονός της ελλειπούσης πίστεως; Γιατί και όταν λέμε «πίστη» φαίνεται που είναι πολύ θεωρητική μια πράξη. Φαίνεται που είναι ένα εγκεφαλικό γεγονός «πίστη». Εντάξει, θα πεις, πιστεύω με την καρδιά μου, και αυτά είναι πολύ ρευστά γεγονότα, είναι πολύ θεωρητικά και δεν μπορείς να τα προσεγγίσεις. Και ο Χριστός όμως έδειξε το δρόμο και έδωσε τον δρόμο για αυτή τη δυνατότητα!

  Προσέξτε την λεπτομερή, πολύ λιτή ανάλυση που έκανε ο Χριστός, και τη διδαχή, στη συνέχεια του Ευαγγελίου, μετά από την αδυναμία να γιατρέψουνε τον σεληνιαζόμενο. Τους είπε δύο πράγματα. Το πρώτο εκφράζεται με δύο λέξεις. Είπε: «δια προσευχής και νηστείας». Ακούστε τι σημαίνει αυτό όμως. Πρώτα πρώτα σημαίνει ότι, για να κάνεις αυτό το θαυμαστό γεγονός, που φαίνεται για τον Χριστό τόσο απλό και τόσο φυσικό, πρέπει να αφήσεις κάτι. Και η προσευχή και η νηστεία είναι «κάτι να αφήνω». Στη μεν νηστεία, εγκαταλείπω κάτι από τις αισθήσεις μου και τις περιορίζω στη χρήση τους. Στη δε προσευχή, στρέφομαι στον Θεό, όπου εγκαταλείπω κάτι από τα άλλα τα πράγματα του κόσμου που δεν είναι κακά. Βλέπετε, κακό πράγμα δεν έκαναν οι μαθητές. Αλλά δεν εγκατέλειψαν κάτι που δεν ήταν κακό για να πάνε εκεί που είναι η ουσία του πράγματος. Με την προσευχή λοιπόν, φαίνεται που εγκαταλείπεις κάτι που δεν είναι κακό και στρέφεσαι στον Θεό και βρίσκεις την ύπαρξή σου. Όπου γνωρίζεις ποιος είσαι και πού πας. Όπου καθορίζεσαι και αποκτά η ζωή σου νόημα. Κι αν δεν έχει νόημα η ζωή, τίποτα θαυμαστό δεν μπορείς να κάνεις.

  Με την προσευχή λοιπόν, καλλιεργείται πολύ βαθιά η ψυχή σου, γιατί ο Χριστός, ομιλώντας για την νηστεία και την  προσευχή ομιλεί για τα δυο συστατικά της ζωής μας. Με την προσευχή λοιπόν η ψυχή μας βρίσκει το στόχο της. Και επειδή εκεί στοχεύει και από  εκεί εξαρτάται, επειδή από εκεί νοηματοδοτείται, επειδή έχει μια καθημερινή, φιλική, ανθρώπινη, αδελφική σχέση πια με τον Χριστό, είναι αυτονόητο αυτό που θα ζητήσει να γίνει. Γιατί η σχέση είναι πια πολύ αδελφική, πολύ φιλική και πολύ αυτονόητη. Γιατί εστράφη προς τα εκεί, γιατί κάτι εγκατέλειψε και κάτι που δεν ήταν κακό εγκατέλειψε η ψυχή, την ώρα που στράφηκε στην προσευχή. Και ποια προσευχή; Δεν είναι απλώς ένα πλαίσιο μόνο προσευχής, όπως είναι δοσμένο μέσα από τα βιβλία της προσευχής της Εκκλησίας μας. Είναι μια δυνατότητα ζωής όπου ο νους είναι στραμμένος εκεί πάνω, όπου αποκτάς μια βαθιά φιλία και βαθιά σχέση. Όπου δεν είναι μια πίστη εγκεφαλική. Ότι η σχέση σου είναι από Εκείνον και για Εκείνον. Και έτσι λοιπόν καλλιεργείται η ψυχή να είναι στραμμένη εκεί. Και επειδή η ψυχή καλλιεργείται να είναι στραμμένη εκεί, την ίδια ώρα το σώμα, με την οποιαδήποτε έκφραση νηστείας, στρέφεται προς τα εκεί. 

  Δεν είναι κακό λοιπόν να εγκρατευθείς από κάτι, ή να μην εγκρατευθείς από κάτι. Αλλά το θέμα είναι το ότι δεν στρέφεσαι σε Εκείνον, που (ότι) δεν μαθαίνεις στην λιτότητα, ακόμη και των αισθήσεων. Όταν λοιπόν οι αισθήσεις γίνουν λιτές, γίνουν νηστευτικές, νηστεύουν οι αισθήσεις, όταν η ψυχή γίνει και αυτή νηστευτική και νηστεύει και στραφεί προς τα Εκείνον, ήδη εκπληρώθηκε το πρώτο μέρος της διδαχής: το πώς θα να γίνει αυτό το θαύμα που φαίνεται πραγματικά ακατόρθωτο και για όλους μας και θέλουμε να το πιστέψουμε.

  Και πέρα από αυτό, για να μην νομίσουμε ότι απλώς κάνοντας και αυτή την άσκηση της εγκρατείας, της πίστης, δια της προσευχής και της νηστείας, θα μπορέσουμε να καταφέρουμε αυτά τα πράγματα, βάζει ο Χριστός ένα επόμενο στάδιο. Στο τέλος, δεν ξέρω αν παρατηρήσατε τη φράση, ο Χριστός στο τέλος της περικοπής είπε ότι ο Υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί και τα λοιπά και τα λοιπά. Ότι όλα αυτά τα γεγονότα θα λειτουργηθούν σε έναν κόσμο πάρα πολύ δύσκολο, πάρα πολύ στριφνό, πάρα πολύ διαστρεμμένο και ο Χριστιανός που στρέφεται στο Θεό πρέπει να αντέξει αυτή τη διαστροφή. Να μην επηρεαστεί από αυτή τη διαστροφή, από οποιονδήποτε διωγμό. Αν επηρεαστεί από τα γεγονότα αυτά και πει «εγώ θέλω συνθήκες για να προσευχηθώ ή να νηστέψω», τότε δεν μπορεί να γίνει τίποτα, και η απιστία κρίνεται ακριβώς και εκεί!

  Έτσι λοιπόν αυτή η πίστη και η δυνατότητα του θαύματος δεν είναι ένα γεγονός που  λειτουργιέται από τα χέρια κάποιων θαυματοποιών. Κανείς δεν μπορεί να κάνει θαύμα αν δεν λειτουργήσει αυτά τα στοιχεία προσευχής και νηστείας, ως εγκρατείας και περιορισμού, ψυχής και σώματος, φιλικής σχέσης, βαθιάς σχέσης με τον Θεό και ταυτόχρονα απαντοχής στον διαστρεμμένο κόσμο. Που σημαίνει όχι παραδέχομαι το διεστραμμένο κόσμο. Δεν επηρεάζει αυτή μου τη στάση, αυτή μου τη στροφή, αυτή μου τη ροπή, αυτή μου την κίνηση προς τον Θεό. Αν και τα δύο γεγονότα συμπληρωθούν και ολοκληρωθούν, τότε βρίσκουμε τι είναι πίστη. Και τότε πια, επειδή αυτό είναι η πίστη, τότε το θαύμα είναι αυτονόητο κατά τον Χριστό. Τότε το βουνό μπορεί να μετακινηθεί, και ας μην το φανταζόμασταν!

  Και εκεί κρίθηκε και η απιστία των μαθητών και η απιστία όλων μας. Και πια είναι η φράση «γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη» βρίσκει το νόημά της. Δεν είναι πάντα  διαστροφή η ηθική διαστροφή, η διαστροφή των αμαρτιών, υπάρχουνε πιο καίριες διαστροφές. Είναι πολύ πιο υψηλές διαστροφές. Βλέπετε ένας αμαρτωλός μπορεί να μετανιώσει.

  Ένας που δεν μπορεί να στραφεί στον Θεό, και αμαρτίες να μην κάνει, δεν κάνει τίποτε! Και υπάρχουν λοιπόν αυτές οι καίριες διαστροφές όπου δεν στρεφόμαστε στον Θεό. Να η διαστροφή! Η αδυναμία στροφής προς τον Θεό. Και εκεί κρίνεται πια το θαύμα, και εκεί χρειάζεται πολύ βαθιά δουλειά! Στην εγκράτεια του σώματος και της ψυχής, και ταυτόχρονα με το σφράγισμα αυτό που δίνεται από την απαντοχή στα πολύ δύσκολα πράγματα του κόσμου, που ο Απόστολος Παύλος, στην επιστολή που ακούσαμε πριν από λίγο, το είπε ότι γίναμε «περικαθάρματα τοῦ κόσμου» και δεν τον νοιάζει. Και το γλεντάει, φαίνεται, και χορεύει με αυτό το γεγονός. Και εκεί ακριβώς κρύβεται όλη η έννοια της πίστεως όσο μπορούμε να την προσεγγίσουμε μέσα από την περικοπή αυτή.

  Αυτά για το κείμενο, που είναι πραγματικά πολύ βαθύ, πολύ ουσιαστικό. Και τελειώνοντας, τονίζω, μας ανοίγει τις υπαρκτές δυνατότητες που έχουμε. Υπαρκτές δυνατότητες, που είναι ξεχασμένες, και απλώς εμείς παλινδρομούμε ή κολυμπάμε μέσα στα φτωχά νερά κάποιας ηθικιστικής χριστιανικής ζωής. Ξεχνώντας και παραμελώντας αυτό το γεγονός των υπαρκτών δυνατοτήτων μας, των καταπληκτικών δυνατοτήτων μας, γιατί λέμε «αυτά είναι για λίγους και δεν είναι για μας».

  

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου

Ελένη Κονδύλη

※ 

Η Μεταμόρφωσις του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστο

Η Μεταμόρφωσις του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού

Έξι ημέρες αφ’ ότου είχε αναγγείλει ο Κύριος στους μαθητές του ότι «Εισί τινες των ώδε εστηκότων, οίτινες ου μη γεύσωνται θανάτου, έως αν ίδωσι τον υιόν του ανθρώπου ερχόμενον εν τη βασιλεία αυτού» (Ματθ. 16:18· Μάρκ. 9:1), πήρε μαζί του τους προκρίτους των μαθητών, Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη, και αφού απομακρύνθηκαν κατ’ ιδίαν, τους ανέβασε σ’ ένα όρος υψηλό, το όρος Θαβώρ της Γαλιλαίας, για να προσευχηθεί (Λουκ. 9:28). 

Έπρεπε πράγματι, εκείνοι που επρόκειτο να του συμπαρασταθούν στην αγωνία της Γεθσημανή και θα είχαν το μοναδικό προνόμιο να γίνουν οι άμεσοι μάρτυρες του Πάθους του, να προετοιμαστούν γι’ αυτή τη δοκιμασία με την θεωρία της αχρόνου δόξης του. Ο μεν Πέτρος, διότι μόλις είχε ομολογήσει την πίστη στην θεότητά του· ο Ιάκωβος, διότι έμελλε να γίνει ο πρώτος που θα πέθαινε για τον Χριστό· και ο Ιωάννης, διότι έμελλε να μαρτυρήσει την προσωπική του πείρα γύρω από την θεϊκή δόξα και να αντηχήσει, ως υιός βροντής, την θεολογία του προαιωνίου Λόγου που εγένετο σαρξ. 

Ο Κύριος τους οδήγησε πάνω στο όρος, σαν σύμβολο της πνευματικής ανάβασης, η οποία από αρετή σε αρετή καταλήγει στην αγάπη, την υψηλοτάτη των αρετών· αυτή είναι που ανοίγει τη θύρα για τη θεωρία του Θεού. Η ανάβαση αυτή ήταν στην πραγματικότητα η συμπερίληψη ολόκληρης της επίγειας ζωής του Κυρίου, ο οποίος, ντυμένος την ασθένειά μας, άνοιξε για μας την οδό προς τον Πατέρα, διδάσκοντάς μας ότι η ησυχία είναι η μητέρα της προσευχής, η οποία με την σειρά της μας αποκαλύπτει την δόξα του Θεού. 

«Και μετεμορφώθη έμπροσθεν αυτών, και έλαμψε το πρόσωπον αυτού ως ο ήλιος, τα δε ιμάτια αυτού εγένετο λευκά ως το φως» (Ματθ. 17:2). Ο ενανθρωπήσας Λόγος του Θεού απεκάλυψε έτσι την φυσική λαμπρότητα της θείας δόξης, την οποία συνείχε μέσα του και την οποία είχε διατηρήσει κατά την Ενανθρώπησή του, έστω και αν έμενε σκεπασμένη κάτω από το προκάλυμμα της σαρκός. 

Πράγματι, από τη στιγμή της σύλληψής του στα σπλάγχνα της Παναγίας Παρθένου, η θεότητα ενώθηκε ασυγχύτως με την φύση της σαρκός (δηλαδή ολόκληρη την ανθρώπινη φύση) και η θεϊκή δόξα έγινε, υποστατικώς, δόξα του «προσλήμματος». 

Αυτό λοιπόν που απεκάλυπτε ο Χριστός στους μαθητές του στην κορυφή του Θαβώρ, δεν ήταν ένα θέαμα καινοφανές, αλλά απλώς η απαστράπτουσα φανέρωση της τεθεωμένης εν Αυτώ ανθρωπίνης φύσεως - συμπεριλαμβανομένου και αυτού του σώματος - και της ενώσεώς της με την θεϊκή αυγή.

Ενώ το πρόσωπο του Μωυσή είχε λάμψει με μία δόξα που προερχόταν έξωθεν μετά την αποκάλυψη του όρους Σινά (Εξ. 34:29), το πρόσωπο του Χριστού εμφανίσθηκε στο Θαβώρ ως μία πηγή φωτός, πηγή της θείας ζωής που έγινε προσιτή στον άνθρωπο και καταυγάζουσα επίσης πάνω στα «ιμάτιά» του, δηλαδή πάνω στον εξωτερικό κόσμο και στα προϊόντα του ανθρωπίνου πολιτισμού.

«Μεταμορφώθηκε», βεβαιώνει ο Ιωάννης Δαμασκηνός, «όχι προσλαμβάνοντας ό,τι δεν ήταν, αλλά δείχνοντας στους μαθητές του αυτό που ήταν, διανοίγοντας τους οφθαλμούς τους και από την τυφλότητα τους έκανε να αναβλέψουν». (1) Ο Χριστός άνοιξε τα μάτια των μαθητών του και εκείνοι με ένα βλέμμα μεταμορφωμένο από την δύναμη του αγίου Πνεύματος είδαν το αχωρίστως ενωμένο με το σώμα του θείο φως. Μεταμορφώθηκαν επομένως και οι ίδιοι και στην προσευχή μπόρεσαν να δουν και να γνωρίσουν την αλλοίωση που επήλθε στην φύση μας εξαιτίας της ένωσής της με τον Λόγο. (2)

«Ό,τι είναι ο ήλιος για τα αισθητά πράγματα, το ίδιο είναι ο Θεός για τα πνευματικά». (3) Για τον λόγο αυτό οι ευαγγελιστές αναφέρουν ότι το πρόσωπο του Θεανθρώπου, που είναι «το φώς το αληθινόν, ο φωτίζει πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον» (Ιω. 1:9), έλαμπε ως ήλιος. Το φως όμως αυτό ήταν ασυγκρίτως ανώτερο από κάθε αισθητό φως. Αδυνατώντας να αντέξουν την απρόσιτη λάμψη του, οι μαθητές έπεσαν στην γη.

Φως άυλο, άκτιστο και άχρονο· αυτή ήταν η Βασιλεία του Θεού, εληλυθυία εν τη δυνάμει του Παναγίου Πνεύματος, όπως ακριβώς είχε υποσχεθεί ο Κύριος στους μαθητές του. Τώρα, βεβαίως, άστραψε για μια στιγμή στα μάτια τους· αυτό το ίδιο φως όμως πρόκειται να γίνει η μόνιμη κληρονομιά των εκλεκτών της Βασιλείας, όταν ο Χριστός έλθει πάλι, ακτινοβολώντας πλέον μέσα σε όλη την λαμπρότητα της δόξης του. Θα επανέλθει μέσα στο φως, μέσα στο ίδιο φως που άστραψε στο Θαβώρ και που ανέβλυσε από τον τάφο της ημέρας της Αναστάσεώς του, και το οποίο, εκχυνόμενο πάνω στις ψυχές και τα σώματα των εκλεκτών του, θα τους κάνει να εκλάμψουν και αυτοί ως ο ήλιος (Ματθ. 13:43).

«Ο Θεός είναι φως και η θέα του φως». (4) Όπως οι μαθητές στην κορυφή του Θαβώρ, έτσι και πλήθος αγίων έγιναν μάρτυρες αυτής της αποκάλυψης του Θεού στο φως. Το φως εντούτοις δεν είναι γι’ αυτούς μόνο αντικείμενο θεωρίας, είναι επίσης η θεοποιός χάρις, που τους επιτρέπει να «βλέπουν» τον Θεό, έτσι που επιβεβαιώνονται τα λόγια του Ψαλμωδού: «εν τω φωτί σου οψόμεθα φως» (Ψαλμ. 35:10).

Μέσα στο λαμπρό αυτό όραμα εμφανίσθηκαν στο πλευρό του Κυρίου ο Μωυσής και ο Ηλίας, οι δύο κορυφές της Παλαιάς Διαθήκης, αντιπροσωπεύοντας αντίστοιχα τον Νόμο και τους Προφήτες, που τον αναγνώριζαν ως κύριο ζώντων και νεκρών. Και συνομιλούσαν μαζί του μέσα στο φως για «την έξοδον αυτού ην έμελλε πληρούν εν Ιερουσαλήμ», δηλαδή το Πάθος του, διότι διά του Πάθους και του Σταυρού η δόξα αυτή επρόκειτο να δοθεί στους ανθρώπους.

Εκστασιασμένοι και έκθαμβοι από την θεωρία του θεϊκού φωτός, οι Απόστολοι ήσαν «βεβαρημένοι ύπνω και είπεν Πέτρος προς τον Ιησούν· επιστάτα καλόν έστιν ημάς ώδε είναι· και ποιήσωμεν σκηνάς τρεις, μίαν σοι και μίαν Μωυσεί και μίαν Ηλία μη ειδώς ο λέγει». 

Αποσπώντας την προσοχή του μαθητή του από την ανθρώπινη αυτή επιθυμία που αρκούνταν στην επίγεια απόλαυση του φωτός, ο Κύριος τους έδειξε τότε μία καλύτερη «σκηνή» και μία κατά πολύ ανώτερη μονή για να ενοικήσει η δόξα Του. Μία φωτεινή νεφέλη ήλθε τότε να τους επισκιάσει και μέσα από την νεφέλη αυτή ακούστηκε η φωνή του Πατρός, που αναγνώριζε τον Σωτήρα: «Ούτος εστίν ο υιός μου ο αγαπητός· αυτού ακούετε».

Η νεφέλη εκείνη αντιπροσώπευε την χάρη του Πνεύματος υιοθεσίας· και, όπως κατά το Βάπτισμά του στον Ιορδάνη, η φωνή του Πατρός αναγνώρισε τον Υιό και αποκάλυψε ότι τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, πάντα ενωμένα, συνδράμουν στην Σωτηρία του ανθρώπου.

Το φως του Θεού, που είχε αρχικά επιτρέψει στους Μαθητές να «δουν» τον Χριστό, όταν άστραψε εντονότερα, τους ανέβασε σε μια κατάσταση ανώτερη από την ανθρώπινη όραση και γνώση. Εξερχόμενοι απ’ όλα τα ορατά κι από τον ίδιο τους τον εαυτό, εισήλθαν πλέον μέσα στον υπέρφωτο γνόφο, εκεί που ο Θεός έχει βάλει την απόκρυφή του (Ψαλμ. 17:12)· «κεκλεισμένων των θυρών των αισθήσεών τους», έλαβαν εκεί μέσα την αποκάλυψη του τριαδικού μυστηρίου, το οποίο υπεραναβαίνει κάθε κατάφαση και κάθε απόφαση (άρνηση). (5)

Όντας ακόμη ανεπαρκώς προετοιμασμένοι για την αποκάλυψη τέτοιων μυστηρίων, διότι δεν είχαν ακόμη περάσει μέσα από την δοκιμασία του Σταυρού, οι Μαθητές εφοβήθησαν σφόδρα. Όταν όμως σήκωσαν το κεφάλι είδαν τον Ιησού, μόνον, που είχε βρει την συνηθισμένη του όψη και που τους πλησίασε και τους καθησύχασε. Κατόπιν κατεβαίνοντας από το Όρος τους συνέστησε να κρατήσουν σιγή για ό,τι είχαν δει, μέχρις ότου ο Υιός του Ανθρώπου εγερθεί εκ νεκρών.

Η σημερινή εορτή είναι λοιπόν κατεξοχήν εκείνη της θεώσεως της ανθρωπίνης φύσεώς μας και της μετοχής τού φθαρτού σώματός μας στα αγαθά του μέλλοντος αιώνος που είναι επέκεινα της φύσεως. Πριν ακόμη ολοκληρώσει την Σωτηρία μας με το Πάθος Του, ο Σωτήρας έδειξε λοιπόν ότι ο σκοπός της έλευσής Του στον κόσμο ήταν ακριβώς να οδηγήσει κάθε άνθρωπο στην θεωρία της θεϊκής Του δόξης. Για τον λόγο αυτό η εορτή της Μεταμορφώσεως γνώρισε ιδιαίτερη εύνοια μεταξύ των μοναχών, οι οποίοι αφιέρωσαν όλη την ζωή τους στην αναζήτηση του ακτίστου φωτός.

(1) Άγ. Ιωάννης Δαμασκηνός, Ομιλία εις την Μεταμόρφωσιν 12, PG 96, 564. 

(2) Άγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Ομιλία 34 εις την Μεταμόρφωσιν, PG 151, 432. 

(3) Άγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος, Λόγος 28, 30, PG 36, 69.

(4) Άγ. Συμεών ο Νέος Θεολόγος, Λόγος Ηθικός Ε’, 276, SC 129, 101. 

(5) Η μυστική θεολογία του αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου εφαρμόστηκε στο μυστήριο της Μεταμορφώσεως από τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά.

“Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας”,  Τόμος 12ος, Αύγουστος, Ίνδικτος, 

Πηγή: koinoniaorthodoxias.org

Ο όσιος Ιωάννης ο Χοζεβίτης

 

Ο όσιος Ιωάννης ο Χοζεβίτης

Ο όσιος Ιωάννης, που στο άγιο Βάπτισμα είχε λάβει το όνομα Ηλίας, έμεινε ορφανός και τον μεγάλωσε η γιαγιά του, που για να τον μορφώσει εγκατέλειψε την πρόθεσή της να γίνει μοναχή. Όταν αυτή εκοιμήθη, ανέλαβε τον Ηλία ο θείος του που είχε πολυμελή οικογένεια, μέσα στην οποία δοκίμασε την μιζέρια και την κακομεταχείριση.  

 

Ανήμερα του Πάσχα, κάποτε που οι χωριανοί πήγαν σύμφωνα με το έθιμο στο κοιμητήριο για να τιμήσουν τους νεκρούς τους, εκεί που ο Ηλίας έκλαιγε δίπλα στο φρέσκο ακόμη μνήμα της γιαγιάς του, άκουσε αίφνης μια φωνή ανάμεσα στους ήχους της καμπάνας να του λέει: «Μην κλαις, είμαι μαζί σου. Χριστός ανέστη!» 

Το παιδί αναπήδησε τρομαγμένο, ψάχνοντας από που είχε έρθει η φωνή αυτή και είδε να βγαίνει από το ιερό βήμα της εκκλησίας ο αναστημένος Χριστός που του χαμογελούσε. 

Αφού τελείωσε λαμπρά τις γυμνασιακές σπουδές του και έπρεπε να διαλέξει σταδιοδρομία, άκουσε μέσα στην προσευχή του μία φωνή να ψιθυρίζει: «Στο μοναστήρι! Στο μοναστήρι!» 

 

Σε ηλικία είκοσι ετών εισήλθε στην περίφημη Μονή του Νεάμτς, όπου διακόνησε αρχικά ως βοηθός φαρμακοποιού και κατόπιν ως βιβλιοθηκάριος. Αφού χειροθετήθηκε ρασοφόρος επιστρέφοντας από την στρατιωτική θητεία του (1936), διπλασίασε τον ζήλο του στην νηστεία και την προσευχή. 

Ο Άγιος Ιωάννης στο μοναστήρι του στο Neamt (πάνω δεξιά)

Λίγο αργότερα ξεκίνησε για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους μαζί με δύο άλλους μοναχούς και έλαβε την ευλογία να εγκατασταθεί στην Μονή του Αγίου Σάββα, όπου ζούσαν Έλληνες και Ρουμάνοι μοναχοί. 

Εκεί έμαθε τέλεια τα ελληνικά, έτσι που ήταν σε θέση να μεταφράσει πολλά πνευματικά έργα στα ρουμανικά και συγκεκριμένα τα έργα του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Κέρδισε εξάλλου τον σεβασμό όλων των Πατέρων για την σιωπή του, την αυστηρότητα στην ασκητική ζωή και την επίδοσή του στην νοερά προσευχή.  

Στην Ιερουσαλήμ, μπροστά από τον Πανάγιο Τάφο, το 1937 (ο μοναχός στα δεξιά είναι ο Άγιος Ιωάννης )

Κατά την εξέγερση των αραβικών πληθυσμών κατά των Άγγλων, το μοναστήρι μετατράπηκε σε νοσοκομείο και ο Ιωάννης αναλώθηκε σε τέτοιο βαθμό στην φροντίδα των τραυματιών ώστε αρρώστησε και ο ίδιος. Έλαβε τότε την άδεια να αποσυρθεί στην έρημο για να ξεκουραστεί, αλλά εξαιτίας των στερήσεων και της έλλειψης νερού προσβλήθηκε από δυσεντερία.

Στις αρχές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς η Ρουμανία ήταν σύμμαχος του Ράιχ, όλοι οι Ρουμάνοι μοναχοί φυλακίσθηκαν από τους Άγγλους και ο όσιος Ιωάννης, που είχε επιλεγεί ως διερμηνέας, παρέμεινε φυλακισμένος περισσότερο καιρό από τους αδελφούς του. 

Όταν επί τέλους απελευθερώθηκε, γιατρεύτηκε από την δυσεντερία ασπαζόμενος την κάρα του αγίου Θεοδοσίου και μπόρεσε έτσι να αρχίσει πάλι τις δραστηριότητές του στο μοναστήρι. 

Έλαβε το Μεγάλο Σχήμα και σκεφτόταν πως είχε έλθει πια η ώρα γι’ αυτόν να αφιερωθεί στον ησυχαστικό βίο, όταν τον όρισαν ηγούμενο της ρουμανικής Μονής της Κοιλάδας του Ιορδάνη. 

Άσκησε τα καθήκοντά του με σοφία και ταπείνωση (1947-1953) και ενέπνευσε στους υποτακτικούς του τον ζήλο για τους ασκητικούς μόχθους. Οι μέρες του ήσαν όλες αφιερωμένες στην εργασία και στην καθοδήγηση των αδελφών, ενώ περνούσε τις νύκτες του προσευχόμενος στην έρημο. 

Ο Άγιος Ιωάννης, αριστερά, μπροστά από τη σπηλιά του στην έρημο της Χοζέβα, δίπλα στον μοναχό Παύλο, στα δεξιά

Το 1953 μπόρεσε επιτέλους να αποσυρθεί στην έρημο κοντά στην Μονή του Χοζεβά και εγκαταστάθηκε σε μία σπηλιά 50 μέτρα πάνω από το φαράγγι στο οποίο, κατά την παράδοση, είχε προσευχηθεί η αγία Άννα, η μητέρα της Παναγίας. 

Προσκαρτερώντας για επτά χρόνια στην αδιάλειπτη προσευχή, την οποία διάνθιζε με την μελέτη των αγίων Πατέρων και με την σύνθεση πνευματικών ποιημάτων, υπέμενε με καρτερία την ζέστη και το ψύχος, τις κάθε είδους στερήσεις, τον πόλεμο των δαιμόνων και τις επιθέσεις των Αράβων που ήθελαν να τον βγάλουν από τον τόπο του. 

Μιλώντας για την σύνθεση των ποιημάτων του έγραφε σε μία επιστολή: «Οι λέξεις αναβλύζουν από την καρδιά μου όμοιες με τις σπίθες μιας στουρναρόπετρας, τούτο όμως δεν συμβαίνει παρά μόνο όταν ο πυρόλιθος της καρδιάς πλήττεται από τον πόνο ή την χαρά, την θλίψη για τα σφάλματα ή την ευγνωμοσύνη απέναντι στον Θεό… Όταν γράφω μια γραμμή που συγκινεί, νιώθω έναν πόνο στην καρδιά, σάμπως οι στίχοι να ήσαν ψιχία ξεριζωμένα από την καρδιά μου· γι’ αυτόν τον λόγο ρέουν μαζί με δάκρυα». 

Κατέβαινε στο μοναστήρι μονάχα για τις μεγάλες γιορτές και δεχόταν μόνο τον μαθητή του στην σπηλιά, που ήταν απρόσιτη όταν ανέβαζε την σκάλα. 

Μετά από μία ουράνια οπτασία παρέδωσε την ψυχή του στον Θεό ευλογώντας τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, στις 5 Αυγούστου 1960. 

Κατά την νεκρώσιμη Ακολουθία αγριοπούλια εισέβαλαν αίφνης μέσα στην σπηλιά και ήλθαν να καθίσουν πάνω στο σκήνωμα του οσίου, για να ενώσουν τους κρωγμούς τους με τους επικήδειους ύμνους των μοναχών. 

Είκοσι χρόνια αργότερα, ο μαθητής του Ιωαννίκιος είδε σε όνειρο τον όσιο Ιωάννη, που του ζήτησε να προβεί στην εκταφή του σκηνώματός του. Το αίτημα όμως απορρίφθηκε από τον ηγούμενο της μονής, ως αντίθετο στα έθη. 

Λίγο αργότερα ήλθαν προσκυνητές που είχαν παλαιότερα εξομολογηθεί στον ασκητή και ζήτησαν να επισκεφτούν την σπηλιά του και να τιμήσουν το σώμα του. Ανοίχθηκε τότε ο τάφος και ανακαλύφθηκε ότι το σώμα του είχε μείνει παντελώς άφθορο, ενώ ανέδιδε λεπτή ευωδία. Μεταφέρθηκε μετά δέους στην Μονή Χοζεβά, όπου τιμάται έκτοτε από τους προσκυνητές. 

Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Τόμος 12ος, Αύγουστος,Ίνδικτος,

 

 

Μνήμη της αγίας ΝΟΝΝΗΣ, της μητρός του αγίου Γρηγορίου τον Θεολόγου.

Μνήμη της αγίας ΝΟΝΝΗΣ, της μητρός του αγίου Γρηγορίου τον Θεολόγου.

5 Αυγούστου

Νόννῃ θανούσῃ τῇ καλῇ καλὸς γόνος,

Καλὸν δίδωσιν ἐντάφιον τοὺς λόγους.

Καταγόμενη από την Καππαδοκία και αναθρεμμένη με την χριστιανική πίστη, η αγία Νόννα παντρεύτηκε τον Γρηγόριο, πρόκριτο της Ναζιανζού και μέλος της αίρεσης των Υψισταρίων. Χάρις στην υπομονή και τις προσευχές της κατάφερε να μεταστρέψει τον σύζυγο της που χρημάτισε σαράντα πέντε χρόνια επίσκοπος της πόλης. Από την ένωση αυτή γεννήθηκαν τρία παιδιά: η αγία Γοργονία [23 Φεβρ.], ο άγιος Καισάριος [9 Φεβρ.] και ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος [25 Ίαν.] που της χάρισε ο Θεός εις απάντηση των προσευχών της.  

Ο άγιος Γρηγόριος ανέφερε συχνά στα έργα του την υποδειγματική ευσέβεια της μητρός του και έλεγε ότι ενδεδυμένη το σώμα μιας γυναίκας είχε ωστόσο μία ψυχή που την έκανε να υπερέχει των πιο γενναίων ανδρών. Η γη και τα πράγματα του κόσμου την κρατούσαν μόνο στον βαθμό που εκείνα μπορούσαν να αφιερωθούν στον Θεό και να της επιτρέψουν το γρηγορότερο να απέλθει στους ουρανούς. Αδιάφορη απέναντι στους καλλωπισμούς, είχε μοναδικό μέλημα να τιμά την εικόνα του Θεού την εντυπωμένη στην ψυχή της και μόνη ευγένεια θεωρούσε εκείνη της θεοσέβειας, χάρις στην οποία μπορούμε να γνωρίσουμε ότι προερχόμαστε από τον Θεό και ότι οφείλουμε να επιστρέψουμε στον Θεό. Κακουχώντας την σάρκα της με νηστεία καί νυχτερινές προσευχές, βεβαίωνε τα παιδιά της ότι θα πουλούσε τον εαυτό της και εκείνα μαζί της για να μοιράσει το αντίτιμο σε ελεημοσύνες στους φτωχούς. 

Ασθένησε μετά τον θάνατο του συζύγου της (371) και υπομένοντας την δοκιμασία μέ ευχαριστίες στον Θεό, παρέδωσε την ψυχή της στον Κύριο κατά την τέλεση της θείας Λειτουργίας στραμμένη προς το θυσιαστήριο, έτσι που ακόμη καί νεκρή έμοιαζε να προσεύχεται.

Ἀπολυτικίον. 

Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Ὡς ἀλάβαστρον μύρον τῆς θείας χάριτος, τρισσοκλεῶς σου τοῖς τέκνοις, τὴν Ἐκκλησίαν Χριστοῦ, εὐωδίασας Ἁγία Νόννα ἔνδοξε, καὶ συζυγίας τῆς σεπτῆς, ὁ πολύτιμος κανὼν ἐδείχθης· διὸ πρεσβεύεις, τῷ Κυρίῳ ἐν παῤῥησίᾳ, ὑπὲρ τῶν πίστει ἀνυμνούντων σε.

Γράψτε, ευσεβείς, το θαύμα τούτο ........ για τις γενιές που θα΄ρθούνε.

ΕΠΙΤΑΦΙΑ 

του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου 

στη μητέρα του Νόννα

πζ΄

Ἔνθα ποτ' εὐχομένης τόσσον νόος ἔπτατο Νόννης, 

μέσφ' ὅτε καὶ ψυχὴ ἕσπετ' ἀειρομένῳ, 

εὐχομένης δὲ νέκυς ἱερῇ παρέκειτο τραπέζῃ, 

γράψατ' ἐπερχομένοις θαῦμα τόδ', εὐσεβέες. 

*** 

Εδώ, κάποτε, ενώ προσευχόταν, τόσο υψώθηκε ο νους της Νόννας, 

ώσπου και η ψυχή τον ακολούθησε στα ύψη. 

Και καθώς προσευχόταν, έπεσε νεκρή κοντά στην Τράπεζα. 

Γράψτε, ευσεβείς, το θαύμα τούτο για τις γενιές που θα΄ρθούνε. 

ογ΄

Ἄλλη μὲν κλεινή τις ἐνοικιδίοισι πόνοισιν, 

ἄλλη δ' ἐκ χαρίτων ἠδὲ σαοφροσύνης, 

ἄλλη δ' εὐσεβίης ἔργοις καὶ σαρκὸς ἀνίαις, 

δάκρυσιν, εὐχωλαῖς, χερσὶ πενητοκόμοις· 

Νόννα δ' ἐν πάντεσσιν ἀοίδιμος· 

εἰ δὲ τελευτὴν τοῦτο θέμις καλέειν, 

κάτθανεν εὐχομένη. 

***

Άλλη φημίζεται για τους κόπους της μέσα στο σπίτι, 

άλλη για την ομορφιά αλλά και τη φρονιμάδα της, 

άλλη για έργα ευσέβειας, ή γι’ ασθένειες στο σώμα, 

ή για δάκρυα, για προσευχή, για περίθαλψη φτωχών.

 Μα η Νόννα καλοτυχίζεται για όλα. 

Κι αν είναι σωστό αυτό να το λέμε θάνατο, 

πέθανε καθώς προσευχόταν. 

οστ΄

Ψυχὴ μὲν πτερόεσσα πρὸς οὐρανὸν ἤλυθε Νόννης, 

σῶμα δ' ἄρ' ἐκ νηοῦ Μάρτυσι παρθέμεθα. 

Μάρτυρες, ἀλλ' ὑπόδεχθε θύος μέγα, τὴν πολύμοχθον σάρκα 

καὶ ὑμετέροις αἵμασιν ἑσπομένην, 

αἵμασινὑμετέροισιν, ἐπεὶ ψυχῶν ὀλετῆρος 

δηναιοῖσι πόνοις κάρτος ἔπαυσε μέγα. 

Οὐ μόσχων θυσίην σκιοειδέα οὐδὲ χιμάρρων 

οὐδὲ πρωτοτόκων Νόνν' ἀνέθηκε Θεῷ· 

ταῦτα νόμος προτέροισιν, ὅτ' εἰκόνες· 

ἡ δ' ἄρ' ἑαυτὴν δῶκεν ὅλην· βιότῳ μάνθανε 

καὶ θανάτῳ. 

***

Στον ουρανό ανέβηκε φτερωτή η ψυχή της Νόννας, 

το σώμα της απ’ το ναό τ’ αποθέσαμε κοντά στους μάρτυρες. 

Μάρτυρες, το λαμπρό σφάγιο υποδεχτείτε, την πολύμοχθη σάρκα, 

πού βάδισε στ’ αχνάρια των αιμάτων σας· 

στα δικά σας αχνάρια, αφού εκείνου πού τις ψυχές θανατώνει 

νίκησε τη μεγάλη δύναμη με τους αδιάκοπους μόχθους της. 

Μοσχαριών θυσία προτυπωτική ή κατσικιών 

ή πρωτότοκου παιδιού δεν πρόσφερε στο Θεό η Νόννα· 

αυτά ανήκουν στους προηγούμενους νόμους των εικόνων. 

Ακούστε, αυτή πρόσφερε σ’ όλη τη ζωή της 

και το θάνατο, τον ίδιο της τον εαυτό.

Μνήμη της αγίας ΝΟΝΝΗΣ, 

της μητρός του αγίου Γρηγορίου τον Θεολόγου

https://wra9.blogspot.com/2020/08/blog-post_75.html