Τῷ αὐτῷ μηνὶ ΙΖ΄, μνήμη τῶν Ἁγίων τριῶν Παίδων Ἀνανίου, Ἀζαρίου, Μισαήλ, καὶ Δανιὴλ τοῦ Προφήτου

 

Τῷ αὐτῷ μηνὶ ΙΖ΄, μνήμη τῶν Ἁγίων τριῶν Παίδων Ἀνανίου, Ἀζαρίου, Μισαήλ, καὶ Δανιὴλ τοῦ Προφήτου (1).

Εἰς τὸν Δανιήλ.

Ὕπαρ Θεὲ βλέπει σε νῦν ἐπὶ θρόνου,

Τμηθεὶς Δανιὴλ οὐκ ὄναρ καθὼς πάλαι.

Εἰς τοὺς τρεῖς Παῖδας.

Εἰ μὴ θανεῖν τρεῖς Παῖδες ἤρων ἐκτόπως,

Ὡς τοῦ πυρὸς πρίν, ἦρχον ἂν καὶ τοῦ ξίφους.

Ἑβδομάτῃ δεκάτῃ Δανιὴλ τάμον, ὃν βλέπει μέλλον. 

Το πρώτο όνειρο του Ναβουχοδονόσορ ΕΔΩ

Οὗτος ὁ μακάριος Δανιὴλ ὁ Προφήτης ἦτον ἀπὸ τὴν βασιλικὴν φυλὴν τοῦ Ἰούδα, καταγόμενος ἀπὸ γένος τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο εἰς τὴν βασιλικὴν δούλευσιν. Ἐγεννήθη δὲ εἰς τὴν Βηθαρᾶν τὴν ἀνωτέραν. Εἰς καιρὸν δὲ ὁποῦ ἦτον ἀκόμη νήπιον, ἐφέρθη σκλάβος ἀπὸ τὴν Ἰουδαίαν εἰς τὴν Βαβυλῶνα. Καὶ ἐκεῖ ἐπροφήτευσε χρόνους ἑβδομήκοντα. Προέλαβε δὲ τὴν Γέννησιν τοῦ Χριστοῦ χρόνους τετρακοσίους ἑξήκοντα. Ἦτον δὲ ἄνδρας τόσον σώφρων, ὥστε ὁποῦ οἱ Ἰουδαῖοι ἐνόμιζον, ὅτι εἶναι εὐνοῦχος. Πολλὰ δὲ ἐπένθησε διὰ τὴν σκλαβίαν τῶν ὁμοφύλων του Ἑβραίων. Καὶ ἐνήστευσεν ἀπὸ κάθε φαγητὸν ἐπιθυμητόν. Καὶ ἦτον ξηρὸς μὲν κατὰ τὸ εἶδος τοῦ σώματος, ἐφαίνετο ὅμως πολλὰ ὡραῖος μὲ τὴν χάριν τοῦ ὑψίστου Θεοῦ. Οἱ δὲ Ἅγιοι τρεῖς Παῖδες, ἦτον ἀπὸ τὴν ἁγίαν πόλιν Ἱερουσαλήμ, υἱοὶ πατρὸς μὲν Ἐζεκίου τοῦ βασιλέως, μητρὸς δὲ Καλλινίκης (2). Ὁ δὲ πατὴρ αὐτῶν Ἐζεκίας ἀσθενήσας καὶ εἰπὼν πρὸς Θεὸν μετὰ δακρύων, ὅτι ἐφύλαξε τὰ ἀρεστὰ ἐνώπιον αὐτοῦ, διὰ τοῦτο ἔλαβε προσθήκην τῆς ζωῆς δεκαπέντε χρόνους. Ὅταν δὲ ἡ πόλις τῶν Ἱεροσολύμων ἐσκλαβώθη ἀπὸ τὸν Ναβουχοδονόσορ, βασιλέα τῶν Βαβυλωνίων καὶ Ἀσσυρίων, ἐπῆγαν καὶ οἱ τρεῖς οὗτοι Παῖδες σκλάβοι εἰς τὴν Βαβυλῶνα, ὁμοῦ μὲ τὸν Προφήτην Δανιήλ. Ἐκεῖ δὲ κατεστάθησαν ἐπιστάται τῶν πραγμάτων τοῦ βασιλέως διὰ τὴν ἀρετήν τους καὶ φρονιμάδα. Καὶ μάλιστα διὰ τὴν μεσιτείαν τοῦ Δανιήλ (3). Ἐπειδὴ δὲ αὐτοὶ ἐκαταφρόνησαν τὴν χρυσῆν εἰκόνα τοῦ βασιλέως, τὴν ὁποίαν εἰς τὸν κάμπον Δεηρᾶ, ἐπρόσταξε νὰ προσκυνοῦν ὅλοι οἱ λαοί, διὰ τοῦτο ἐβάλθησαν εἰς τὴν κάμινον, τὴν ἑπταπλασίως καιομένην. Μέσα εἰς τὴν ὁποίαν δροσιζόμενοι ἀπὸ τὴν κατάβασιν τοῦ θείου Ἀγγέλου, ἔψαλλον τὸν παγκόσμιον ὕμνον, συγκαλοῦντες ὅλα τὰ κτίσματα εἰς δοξολογίαν Θεοῦ. Τότε βλέπων ὁ βασιλεὺς τὸ παράδοξον αὐτὸ θαῦμα, ὡμολόγησεν ὅτι εἶναι μέγας Θεὸς ὁ ὑπ’ αὐτῶν προσκυνούμενος. 

Ὁ δὲ θεῖος Δανιήλ, καὶ μὅλον ὁποῦ συνέζησε καὶ συνετράφη μὲ τοὺς ἀνωτέρω τρεῖς Παῖδας, καὶ ἔγινεν αἴτιος εἰς τὸ νὰ τιμηθοῦν διὰ τῆς μεσιτείας του, ὡς εἴπομεν, καὶ μὅλον, λέγω, ὁποῦ ὁ Δανιὴλ ἦτον τόσον οἰκεῖος μὲ τοὺς τρεῖς Παῖδας, δὲν ἐβάλθη ὅμως μαζὶ μὲ αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον. Τοῦτο γὰρ δὲν ἀναφέρει ἡ θεία Γραφή. Ἡ ἀφορμὴ δὲ διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐβάλθη εἰς τὴν κάμινον εἶναι αὐτή, καθὼς φαίνεται εἰς ἐμένα καὶ εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ βασιλεὺς Ναβουχοδονόσορ ἔβαλεν ὄνομα εἰς τὸν Δανιὴλ τὸ, Βαλτάσαρ, ὡς γέγραπται: «Καὶ ὁ βασιλεὺς ἐπέθηκεν ὄνομα αὐτῷ Βαλτάσαρ» (Δαν. ε΄, 12), τὸ δὲ ὄνομα αὐτὸ ἦτον γνώρισμα τιμῆς ὑπερεχούσης καὶ ὄνομα Θεοῦ, καθὼς γέγραπται, «Ἕως οὗ ἦλθε Δανιήλ, οὗ τὸ ὄνομα Βαλτάσαρ, κατὰ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ μου» (Δαν. δ΄, 3). Ἐπειδὴ λέγω τὸ ὄνομα τοῦ Δανιὴλ ἦτον Θεοῦ ὄνομα, τούτου χάριν, διὰ νὰ μὴν φανῇ εἰς τοὺς Πέρσας τοὺς θεὸν νομίζοντας τὸ πῦρ, ὅτι ἔσβυσε τὴν φλόγα τῆς καμίνου ὁ τῶν Βαβυλωνίων θεός, ὁ καλούμενος Βαλτάσαρ, διὰ τοῦτο οἰκονομήθη παρὰ τῆς θείας Προνοίας νὰ μὴ βαλθῇ εἰς τὴν κάμινον μαζὶ μὲ τοὺς τρεῖς Παῖδας ὁ Προφήτης Δανιήλ, ὁ ἔχων τὸ ὄνομα τοῦτο. Ἀλλ’ οὐδὲ εἰς τὴν ἱστορίαν τὴν περὶ τῆς καμίνου διηγουμένην, ἀναφέρεται ὅλως ὁ Δανιήλ. Οἱ δὲ ἄλλοι τρεῖς Παῖδες, ἀφ’ οὗ ἐλυτρώθησαν παραδόξως καὶ ὑπερφυσικῶς ἀπὸ τὴν κάμινον τοῦ πυρός, πάλιν ἀπεκατεστάθησαν εἰς τὴν προτέραν τους δόξαν. Καὶ περάσαντες τὴν ζωήν τους ἔντιμον, ἐτελεύτησαν ἐν εἰρήνῃ μαζὶ μὲ τὸν Προφήτην Δανιήλ.

Λέγουσι δέ τινες, ὅτι μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Ναβουχοδονόσορ, καὶ τῶν λοιπῶν βασιλέων, οἱ ὁποῖοι ἐτίμων τοὺς τρεῖς Παῖδας, ἔγινεν ἄλλος βασιλεύς, Ἀττικὸς ὀνομαζόμενος. Ὁ ὁποῖος ἐξετάσας τοὺς τρεῖς Ἁγίους τούτους, καὶ ἐλεγχθεὶς ἀπὸ αὐτοὺς διὰ τὴν ἀσέβειάν του, ἐπρόσταξε νὰ κοπῇ ἡ κεφαλὴ τοῦ Ἁγίου Μισαήλ. Τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ Ἅγιος Ἀζαρίας ἁπλώσας τὸ φιβλατόριόν του, ἤγουν τὸ ἐπανωφόρι του (φίβλα γὰρ λατινικὰ λέγεται ἡ πόρπη καὶ τὸ ἐπανωφόρι (4)). Ὁμοίως ἐπρόσταξε νὰ κοπῇ καὶ ἡ κεφαλὴ τοῦ Ἁγίου Ἀζαρίου, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ θεῖος Ἀνανίας. Ὕστερον δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Ἀνανίας ἀπεκεφαλίσθη. Λέγουσι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι ἀφ’ οὗ ἐκόπησαν αἱ τίμιαι κεφαλαὶ τῶν τριῶν, πάλιν ἐκόλλησαν μὲ τὰ σώματά των. Ἄγγελος δὲ Κυρίου ἐπῆρε τὰ λείψανά των, καὶ τὰ ἐπῆγεν εἰς τὸ ὄρος Γεβάλ, καὶ ἐκεῖ τοὺς ἔβαλεν ὑποκάτω εἰς μίαν πέτραν. Ἀφ’ οὗ δὲ ἐπέρασαν τετρακόσιοι χρόνοι, ἀνέστησαν καὶ αὐτοί, ὅταν ὁ Κύριος ἀνέστη ἐκ τοῦ τάφου μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους προπάτορας. Ὕστερον δὲ πάλιν ἀπέθανον.

Τελεῖται δὲ ἡ αὐτῶν Σύναξις ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ μεγάλῃ Ἐκκλησίᾳ. Τούτων τῶν τεσσάρων τὴν μνήμην παρελάβομεν ἀπὸ τοὺς θεοφόρους Πατέρας νὰ ἑορτάζωμεν, προτίτερα ἀπὸ ἑπτὰ ἡμέρας τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐπειδὴ καὶ αὐτοί, ὡς νομίζω, ἦτον ἀπὸ τὴν βασιλικὴν φυλὴν τοῦ Ἰούδα, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐκατάγετο καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν κατὰ τὸ ἀνθρώπινον (5). (Τὸν κατὰ πλάτος Βίον αὐτῶν ὅρα εἰς τὸν Νέον Θησαυρόν, Κυριακῇ πρὸ τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως, καὶ εἰς τοὺς Μαργαρίτας. Τὸ δὲ πρὸς αὐτοὺς ὑπόμνημα τοῦ Μεταφραστοῦ, οὕτως ἄρχεται: «Ἄρτι Ναβουχοδονόσορ». Σῴζεται ἐν τῇ Λαύρᾳ, ἐν τῇ Μονῇ τῶν Ἰβήρων καὶ ἐν ἄλλαις.)  

(1) Σημείωσαι, ὅτι εἰς τοὺς τρεῖς Παῖδας τούτους καὶ εἰς τὴν βαβυλωνίαν κάμινον, λόγον συνέγραψεν ὁ Χρυσοστομικὸς τοῦ Ἰωάννου κάλαμος, οὗ ἡ ἀρχή· «Καινόν, ὡς ἀληθῶς, καὶ μέγιστον εὐσεβείας θέατρον, ἡ τῶν τριῶν Παίδων συνεστήσατο χορεία». (Σῴζεται ἐν τῷ πέμπτῳ τόμῳ τῆς ἐν Ἐτόνῃ ἐκδόσεως.) Ὁμοίως καὶ ἄλλον λόγον οὗτος συνέγραψεν εἰς τὸν Δανιὴλ καὶ εἰς τοὺς τρεῖς Παῖδας, οὗ ἡ ἀρχή· «Φαιδρὰ σήμερον ἡμῖν ἡ πανήγυρις καὶ λαμπροτέρα τοῦ συνήθους». (Σῴζεται ἐν τῷ Πρωτάτῳ.) Ἀλλὰ καὶ Ἐφραὶμ ὁ Σύρος λόγον ἔχει εἰς τὸν Δανιὴλ καὶ εἰς τοὺς τρεῖς Παῖδας τούτους, οὗ ἡ ἀρχή· «Φέρε δὴ διασκεψώμεθα τὰ κατὰ τὸν Προφήτην Δανιήλ» (τόμ. β΄, τῆς ἐν Ῥώμῃ ἐκδόσεως).

(2) Καὶ ὁ Ἀλέξανδρος δὲ εἰς τὰ Ἰουδαϊκὰ μαρτυρεῖ, ὅτι οἱ τρεῖς Παῖδες οὗτοι ἐκατάγοντο ἀπὸ γένος βασιλικόν (σελ. 290).

(3) Οὕτω γὰρ γέγραπται· «Καὶ Δανιὴλ ᾐτήσατο παρὰ τοῦ βασιλέως καὶ κατέστησεν ἐπὶ τὰ ἔργα τῆς χώρας Βαβυλῶνος τὸν Σεδράχ, Μισάχ, καὶ Αὐδεναγώ· καὶ Δανιὴλ ἦν ἐν τῇ αὐλῇ τοῦ βασιλέως» (Δαν. β΄, 49).

(4) Παρὰ δὲ τῷ Βαρίνῳ φαίνεται ὅτι ἡ φίβλα λατινικῶς, καὶ ἡ πόρπη ἑλληνικῶς, εἶναι εἶδος ὅπλου. Τὸ ὁποῖον ὁμοιάζει μὲ τὴν ἀσπίδα: ἤτοι μὲ τὸ σκουτάρι.

(5) Περὶ τοῦ Δανιὴλ ταῦτα γράφει ὁ Ἀλέξανδρος εἰς τὰ Ἰουδαϊκά, ὅτι αὐτὸς ἐτελεύτησε κατὰ τὸν πρῶτον χρόνον τοῦ βασιλέως Κύρου. Πλὴν ἔφθασε καὶ ἕως εἰς τὸν τρίτον χρόνον αὐτοῦ ὡς γέγραπται· «Ἐν ἔτει τρίτῳ Κύρου βασιλέως Περσῶν λόγος ἀπεκαλύφθη τῷ Δανιήλ» (Δαν. ι΄, 1), καὶ ὅτι ἐτάφη εἰς τὴν Βαβυλῶνα. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Ἄγγελος πρὸς αὐτόν· «Καὶ σὺ δεῦρο καὶ ἀναπαύου. Ἔτι γὰρ ἡμέραι καὶ ὧραι εἰς ἀναπλήρωσιν συντελείας, καὶ ἀναστήσῃ εἰς τὸν κλῆρόν σου εἰς συντέλειαν ἡμερῶν» (Δαν. ιβ΄, 13). Σημείωσαι, ὅτι τὸ λείψανον τοῦ Προφήτου Δανιὴλ ἡ Ἁγία Ἑλένη ἔφερε μαζί της εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ὅταν ἐγύρισεν ἀπὸ τὰ Ἱεροσόλυμα (καὶ ὅρα σελ. 102 τῆς Δωδεκαβίβλου). Καὶ τοῦτο δὲ σημείωσαι, ὅτι μόνος ὁ Προφήτης οὗτος Δανιὴλ προεῖπεν εἰς πόσους χρόνους ὡρισμένως ἔχει νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ σταυρωθῇ ὁ Χριστός, ἤγουν μετὰ τετρακοσίους ἐννενήκοντα. Καὶ σαφέστερον ἀπὸ ὅλους τοὺς Προφήτας αὐτὸς προεκήρυξε τὸν θάνατον τοῦ Χριστοῦ. Οὕτω γὰρ γράφεται εἰς τὸ νῦν σῳζόμενον Ἑβραϊκόν· «Καὶ μετὰ τὰς ἑβδομάδας τὰς ἑξηκονταδύω, ἐκκοπήσεται ὁ Μεσσίας (ἤγουν ὁ Χριστός), ἀλλ’ οὐχ’ ἑαυτῷ». Τοὐτέστιν οὐχ’ ὑπὲρ ἑαυτοῦ, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων (Δαν. θ΄, 26). Ὁ δὲ Ἱερώνυμος λέγει ὅτι τὸν Δανιὴλ ἀναγινώσκει ἡ Ἐκκλησία ἐκ τῆς μεταφράσεως τοῦ Θεοδοτίωνος, διατὶ εὑρῆκε συγκεχυμένην τὴν τῶν Ἑβδομήκοντα, ἡ ὁποία μήτε σῴζεται, καὶ ταῦτα μὲν καὶ ἄλλοι πολλοὶ λέγουσιν. Ὁ δὲ σοφὸς κύριος Νικηφόρος Θεοτόκης, ἐν ταῖς ὑποσημειώσεσι τῆς ἀνασκευῆς τῆς τελευταῖον διερμηνευθείσης Διαθήκης, διὰ πολλῶν ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ταῖς κοιναῖς ἑλληνικαῖς ἐκδόσεσι τῆς θείας Γραφῆς συνεκδεδομένη τοῦ Δανιὴλ βίβλος, αὐτή ἐστιν ἡ τῶν Ἑβδομήκοντα μετάφρασις. Καὶ οὐχὶ δηλονότι ἡ τοῦ Μαρκιωνιστοῦ Θεοδοτίωνος. Οὐδὲ ἡ νεωστὶ ἀναφανεῖσα ἐκ τοῦ Κισιανοῦ Κώδικος. Πρόσθες καὶ τοῦτο, ὅτι τὰς προφητείας τοῦ Δανιὴλ τὰς περὶ τοῦ Μακεδόνος Ἀλεξάνδρου, ἐπρόσφερεν ὁ Ἀρχιερεὺς Ἴαδδος, καὶ οἱ Ἱερεῖς, τῷ βασιλεῖ Ἀλεξάνδρῳ, ὅταν ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ, ὡς μαρτυρεῖ ὁ Ἰώσηπος.

Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου,

Συναξαριστὴς

τῶν δώδεκα μηνῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ.

Τόμος Α’.

Ἐκδόσεις Δόμος, 2005.

Το πρώτο όνειρο του Ναβουχοδονόσορ

ΔΑΝΙΗΛ 2

Το πρώτο όνειρο του Ναβουχοδονόσορ 

1Το δεύτερο χρόνο της βασιλείας του ο Ναβουχοδονόσορ είδε ένα όνειρο που τόσο τον αναστάτωσε, ώστε έχασε τον ύπνο του. 2Διέταξε τότε να καλέσουν τους μάγους, τους μάντεις, τους εξορκιστές και τους αστρολόγους για να του εξηγήσουν το όνειρο. Ήρθαν, λοιπόν, αυτοί και παρουσιάστηκαν στο βασιλιά. 3Ο βασιλιάς τούς είπε: «Είδα ένα όνειρο κι αναστατώθηκα· θέλω να μάθω τι σημαίνει». 

4Οι αστρολόγοι τού απάντησαν: «Να ζεις αιώνια, βασιλιά! Πες το όνειρο στους δούλους σου κι εμείς θα σου το εξηγήσουμε». 

5Ο βασιλιάς είπε στους αστρολόγους: «Η απόφασή μου είναι οριστική: Αν δεν μου φανερώσετε και το όνειρο και την ερμηνεία του, θα κατατεμαχιστείτε όλοι, και τα σπίτια σας θα μεταβληθούν σε ερείπια. 6Αν όμως μου τα φανερώσετε, θα έχετε από μένα πλούσια δώρα κι αμοιβές και μεγάλες τιμές. Γι’ αυτό, φανερώστε μου και το όνειρο και την ερμηνεία του». 

7Αυτοί για δεύτερη φορά είπαν στο βασιλιά: «Πες, βασιλιά, το όνειρο στους δούλους σου κι εμείς θα σου φανερώσουμε την ερμηνεία του». 

8Ο βασιλιάς απάντησε: «Ξέρω, βέβαια, ότι θέλετε να κερδίσετε χρόνο, γιατί βλέπετε ότι η απόφασή μου είναι αμετάκλητη. 9Αλλά αν δεν μου αποκαλύψετε το όνειρο, έχω πάρει την απόφασή μου για σας. Εσείς όμως συμφωνήσατε να με παραπλανήσετε με ψέματα περιμένοντας να δείτε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση. Γι’ αυτό πείτε μου το όνειρο για να πεισθώ ότι μπορείτε να μου φανερώσετε και την ερμηνεία του». 

10Οι αστρολόγοι απάντησαν στο βασιλιά: «Δεν υπάρχει άνθρωπος πάνω στη γη που να μπορεί να σου φανερώσει, βασιλιά, αυτό που ζητάς· γι’ αυτό άλλωστε και κανείς βασιλιάς όσο μεγάλος και ισχυρός κι αν ήταν, δεν ζήτησε ποτέ τέτοιο πράγμα από τους μάγους του, τους μάντεις ή τους αστρολόγους του. 11Αυτό που ζητάς, βασιλιά, είναι πολύ δύσκολο. Κανένας δεν είναι σε θέση να σου το φανερώσει παρά μόνον οι θεοί, που όμως η κατοικία τους δεν βρίσκεται σ’ αυτό τον κόσμο των θνητών».

12Έτσι ο βασιλιάς οργίστηκε πάρα πολύ και διέταξε να σφάξουν όλους τους σοφούς της Βαβυλώνας. 13Κι όταν δημοσιεύτηκε το διάταγμα, μαζί με τους σοφούς έψαχναν να βρουν και το Δανιήλ με τους φίλους του για να τους σκοτώσουν. 14Όταν ο Αριώχ, αρχισωματοφύλακας του βασιλιά, πήγε να τους σκοτώσει, ο Δανιήλ φέρθηκε με φρόνηση και σοφία: 15«Γιατί βγήκε μια τόσο σκληρή διαταγή από το βασιλιά;» τον ρώτησε. Τότε ο Αριώχ φανέρωσε στο Δανιήλ όλα όσα είχαν συμβεί. 16 Αμέσως ο Δανιήλ μπήκε στο ανάκτορο και παρακάλεσε το βασιλιά να του δώσει καιρό για να του φανερώσει το όνειρο και την ερμηνεία του. 17Έπειτα πήγε στο σπίτι του και διηγήθηκε στους φίλους του τον Ανανία, το Μισαήλ και τον Αζαρία όλη την ιστορία. 18Παράλληλα τους πρότρεψε να ζητήσουν έλεος από το Θεό του ουρανού για να του αποκαλύψει το μυστήριο, ώστε να μην τον σκοτώσουν και μαζί του τους ίδιους και όλους τους άλλους σοφούς της Βαβυλώνας. 

19Πράγματι, την ίδια εκείνη νύχτα αποκαλύφθηκε το μυστήριο στο Δανιήλ με όραμα· κι εκείνος ύμνησε το Θεό του ουρανού 20μ’ αυτά τα λόγια:

«Ευλογημένο να ’ναι αιώνια τ’ όνομα του Θεού,

γιατί δική του είναι η σοφία και η δύναμη!

21Αυτός καιρούς και χρόνους μεταβάλλει,

βασιλιάδες κατεβάζει κι ανεβάζει·

τη σοφία αυτός δίνει στους σοφούς

και τη γνώση στους συνετούς.

22Αυτός φανερώνει τα μύχια, τα κρυφά,

γνωρίζει τι συμβαίνει στο σκοτάδι,

και φως τον περιβάλλει.

23Εσένα, Θεέ των προγόνων μου,

δοξάζω και υμνώ,

γιατί σοφία μου ’δωσες και δύναμη

κι ό,τι ζητήσαμε μας το αποκάλυψες,

μας φανέρωσες τ’ όνειρο του βασιλιά».

24Πήγε, λοιπόν, ο Δανιήλ στον Αριώχ, στον οποίον ο βασιλιάς είχε δώσει τη διαταγή να φονεύσει τους σοφούς της Βαβυλώνας, και του είπε: «Μη φονεύσεις τους σοφούς της Βαβυλώνας! Οδήγησέ με μπροστά στο βασιλιά κι εγώ θα του εξηγήσω το όνειρο». 25Ο Αριώχ οδήγησε αμέσως το Δανιήλ στο βασιλιά και του τον παρουσίασε: «Βασιλιά», του είπε, «βρήκα έναν άνθρωπο από τους αιχμαλώτους του Ιούδα, που θα σου εξηγήσει το όνειρο». 26Τότε εκείνος ρώτησε το Δανιήλ, που ονομαζόταν και Βαλτάσαρ: «Μπορείς να μου φανερώσεις το όνειρο που είδα και να μου πεις την ερμηνεία του;» 

27Ο Δανιήλ απάντησε: «Το μυστήριο που ζήτησες να μάθεις, βασιλιά, δεν μπορούν να σου το φανερώσουν οι σοφοί, οι μάντεις, οι μάγοι και οι αστρολόγοι. 28-29Υπάρχει όμως Θεός στον ουρανό, που φανερώνει τα μυστήρια. Αυτός θέλει να σου κάνει γνωστό, βασιλιά Ναβουχοδονόσορ, τι θα συμβεί στο τέλος των καιρών. Να, λοιπόν, ποιο ήταν το όνειρο που είδες την ώρα που κοιμόσουνα.

 

Εκεί που βρισκόσουν ξαπλωμένος στο κρεβάτι σου, ήρθε στο πνεύμα σου ένα όραμα σχετικά με το τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον. Εκείνος που φανερώνει τα μυστήρια, σου φανέρωσε τα μελλούμενα. 30Κι όσο για μένα, το μυστήριο αυτό δε μου φανερώθηκε επειδή είμαι πιο σοφός απ’ όλους τους άλλους αλλά για ν’ αποκαλύψω σ’ εσένα, βασιλιά, την ερμηνεία του και να μπορέσεις να μάθεις τι ήταν αυτό που τάραξε τη σκέψη σου. 

31Να, λοιπόν, τι είδες, βασιλιά: Ήρθε και στάθηκε μπροστά σου ένα άγαλμα, πολύ μεγάλο, με εξαιρετική λαμπρότητα και φοβερή όψη. 32Το κεφάλι του ήταν από καθαρό χρυσάφι, το στήθος του και οι βραχίονές του από ασήμι, η κοιλιά του και οι μηροί του από χαλκό, 33οι κνήμες του από σίδηρο, και τα πόδια του ήταν ένα μέρος από σίδηρο κι ένα μέρος από πηλό. 34Ενώ εσύ κοίταζες το άγαλμα, ένα λιθάρι κόπηκε από κάποιο βουνό, χωρίς να το αγγίξει ανθρώπινο χέρι, και χτύπησε το άγαλμα στα πόδια τα καμωμένα από σίδηρο κι από πηλό και τα σύντριψε. 35Τότε ο σίδηρος, ο πηλός, ο χαλκός, το ασήμι και το χρυσάφι έγιναν όλα κομμάτια και διασκορπίστηκαν όπως το άχυρο στο αλώνι το καλοκαίρι· τα πήρε ο άνεμος και δε βρέθηκε ίχνος απ’ αυτά. Το λιθάρι όμως που χτύπησε το άγαλμα, έγινε ένα μεγάλο βουνό και σκέπασε όλη τη γη. 

36Αυτό ήταν το όνειρο, βασιλιά. Και τώρα θα πούμε εδώ μπροστά σου την ερμηνεία του: 37Εσύ είσαι πραγματικά ο υπέρτατος βασιλιάς, που ο Θεός του ουρανού σού έδωσε αυτή τη βασιλεία, τη δύναμη, την εξουσία και τη δόξα. 38Παρέδωσε στην εξουσία σου τους ανθρώπους όλης της οικουμένης, τα άγρια θηρία και τα πτηνά και σ’ έκανε κυρίαρχο πάνω σε όλα αυτά. Εσύ λοιπόν, βασιλιά, είσαι το χρυσό κεφάλι. 39Μετά από σένα θα έρθει άλλη βασιλεία, όχι τόσο ισχυρή όσο η δική σου και μετά τρίτη βασιλεία από χαλκό, που θα κυριαρχήσει πάνω στη γη. 40Μετά θα ακολουθήσει τέταρτη βασιλεία, που θα είναι δυνατή σαν το σίδερο, που όλα τα συντρίβει και τα καταστρέφει· κι όπως το σίδερο τα κομματιάζει όλα, έτσι κι αυτή θα συντρίβει και θα καταστρέφει. 41Το γεγονός ότι τα πόδια και τα δάχτυλα ήταν ένα μέρος από πηλό και ένα μέρος από σίδηρο, αυτό σημαίνει ότι η βασιλεία αυτή θα είναι διαιρεμένη. Όμως, θα μείνει κάτι σ’ αυτήν από τη δύναμη του σιδήρου, επειδή είδες τον σίδηρο ανακατωμένο με τον πηλό. 42Κι όπως τα δάχτυλα των ποδιών ήταν

ένα μέρος από σίδηρο κι ένα μέρος από πηλό, έτσι η βασιλεία θα είναι εν μέρει δυνατή και εν μέρει αδύνατη. 43Το ότι ο σίδηρος ήταν ανακατωμένος με πηλό, αυτό σημαίνει ότι οι λαοί θα κάνουν μικτούς γάμους, αλλά δε θα ενωθούν ο ένας με τον άλλο, όπως δεν μπορεί να ενωθεί ο σίδηρος με τον πηλό. 

44Στις ημέρες των βασιλιάδων εκείνων, ο Θεός του ουρανού θα ιδρύσει μια βασιλεία, που δε θα καταστραφεί ποτέ ούτε θα παραδοθεί σε άλλον λαό. Αυτή η βασιλεία θα διαλύσει και θα συντρίψει όλα τα προηγούμενα βασίλεια, η ίδια όμως θα μείνει στεριωμένη για πάντα· 45αυτό σημαίνει το λιθάρι που είδες ότι κόπηκε από το βουνό, χωρίς να το αγγίξει ανθρώπινο χέρι και κατασύντριψε το σίδηρο, το χαλκό, τον πηλό, το ασήμι και το χρυσάφι του αγάλματος. Ο μεγάλος Θεός γνωστοποίησε στο βασιλιά τι θα γίνει στο μέλλον. Το όνειρο είναι αληθινό και η ερμηνεία του σωστή». 

46Τότε ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ έσκυψε και προσκύνησε το Δανιήλ και πρόσταξε να του προσφέρουν θυσίες και θυμίαμα. 47«Αλήθεια, Δανιήλ», του είπε, «ο Θεός σας είναι ο υπέρτατος Θεός και ο Κύριος όλων των βασιλιάδων! Είναι αυτός που αποκαλύπτει τα μυστικά, αφού μπόρεσες να μου φανερώσεις αυτό το μυστήριο». 48Τότε ο βασιλιάς τίμησε το Δανιήλ και του έδωσε πολλά και μεγάλα δώρα· τον έκανε διοικητή σ’ όλη την επαρχία της Βαβυλώνας και επικεφαλής όλων των σοφών της. 49Ο Δανιήλ ζήτησε από το βασιλιά και διόρισε σε διοικητικές θέσεις της επαρχίας της Βαβυλώνας το Σεδράχ, το Μισάχ και τον Αβέδ-Νεγώ, κι ο ίδιος έγινε σύμβουλος στο παλάτι του βασιλιά.