Αγίου Μακαρίου του Αιγυπτίου 1 Τόμος

 

 Άπαντα Έργα [ 1 Τόμος]

 του Αγίου Μακαρίου του Αιγυπτίου 

 από τις εκδόσεις Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας, 

Πατερικαί Εκδόσεις «Αγ.Γρηγόριος ο Παλαμάς», Θεσσαλονίκη

Τόμος 1ος 

※

Αν θυμόμαστε τα κακά που μας κάνουν οι άνθρωποι, εξουδετερώνουμε τη δύναμη της μνήμης του Θεού.

 Αββάς Μακάριος

Ο αββάς Μακάριος, όταν ήταν στην Αίγυπτο, βρήκε έναν άνθρωπο να κλέβει τα πράγματά του, έχοντας μαζί του και ζώο. Πήγε λοιπόν και ο ίδιος, σαν να ήταν ξένος, και βοήθησε τον κλέφτη στο φόρτωμα του ζώου. 

Έπειτα τον ξεπροβόδισε με πολλή ηρεμία λέγοντας: «Τίποτε δεν φέραμε μαζί μας όταν ήρθαμε στον κόσμο, και είναι φανερό ότι ούτε μπορούμε να πάρουμε κάτι μαζί μας φεύγοντας (Α’ Τιμ. 6:7). Ο Κύριος τα έδωσε· όπως αυτός θέλησε, έτσι και έγινε. Να είναι δοξασμένος ο Κύριος για όλα (Ιώβ 1:21)».

Ο αββάς Μακάριος, κάποτε που περνούσε από την Αίγυπτο μαζί με αδελφούς, άκουσε ένα παιδί να λέει στη μητέρα του: «Μαμά, ένας πλούσιος με αγαπά και τον μισώ, και ένας φτωχός με μισεί και τον αγαπώ». Μόλις το άκουσε ο αββάς Μακάριος έμεινε έκπληκτος.

Τον ρώτησαν οι αδελφοί: «Τι είναι αυτός ο λόγος, πάτερ, και έμεινες έκπληκτος;» Ο γέροντας τους απάντησε: «Πραγματικά, ο Κύριός μας είναι πλούσιος και μας αγαπά, και δεν θέλουμε να τον ακούσουμε· και ο εχθρός μας διάβολος είναι φτωχός και μας μισεί, και εμείς αγαπούμε την ακαθαρσία του». 

Ο αββάς Παφνούτιος, ο μαθητής του αββά Μακαρίου, έλεγε: «Παρακάλεσα τον γέροντά μου λέγοντας: Πες μου έναν λόγο, και εκείνος είπε: «Να μην κάνεις κακό σε κανέναν, ούτε να κατακρίνεις κανέναν. Αυτά να τηρείς και θα σωθείς”». 

Έλεγαν για τον αββά Μακάριο τον μέγα ότι είχε γίνει, όπως λέει η Γραφή, θεός επίγειος (πρβ. Ψαλμ. 81:6). Όπως δηλαδή ο Θεός σκεπάζει τον κόσμο, έτσι έγινε και ο αββάς Μακάριος και σκέπαζε τα σφάλματα, αυτά που έβλεπε σαν να μην τα έβλεπε και αυτά που άκουγε σαν να μην τα άκουγε. 

Μια φορά ένας δαίμονας επιτέθηκε με μαχαίρι στον αββά Μακάριο θέλοντας να του κόψει το πόδι· και επειδή εξαιτίας της ταπεινοφροσύνης του δεν μπόρεσε, του είπε: «Όσα έχετε, και εμείς τα έχουμε· μόνο ως προς την ταπεινοφροσύνη διαφέρετε από μας, και γι’ αυτό νικάτε». 

Ο αββάς Μακάριος είπε: «Αν θυμόμαστε τα κακά που μας κάνουν οι άνθρωποι, εξουδετερώνουμε τη δύναμη της μνήμης του Θεού. Αν όμως θυμόμαστε τα κακά που μας κάνουν οι δαίμονες, θα είμαστε άτρωτοι».

Είπε ο αββάς Παφνούτιος, ο μαθητής του αββά Μακαρίου, ότι ο γέροντας έλεγε: «Όταν ήμουν παιδί έβοσκα βόδια μαζί με τα άλλα παιδιά. Αυτά πήγαν κάποτε να κλέψουν σύκα και, όπως έτρεχαν, τους έπεσε ένα σύκο και το πήρα και το έφαγα. Και όποτε το θυμάμαι, κάθομαι και κλαίω». 

Το Γεροντικό, τόμος Α’, μετάφραση. Εκδόσεις «Το Περιβόλι της Παναγίας», Θεσσαλονίκη 2013, σελ. 195, 197, 198, 199, 203 (Αββάς Μακάριος ο Αιγύπτιος 18, 24, 28, 32, 35-37).

Ἕνας ἀδελφὸς ρώτησε τὸν ἀββᾶ Μακάριο τὸν μέγα σχετικὰ μὲ τὴν τελειότητα.

Ἕνας ἀδελφὸς ρώτησε τὸν ἀββᾶ Μακάριο τὸν μέγα σχετικὰ μὲ τὴν τελειότητα. Καὶ ἀπάντησε ὁ Γέροντας τὰ ἑξῆς:

«Δεν μπορεῖ νὰ εἶναι κανεὶς τέλειος, ἐὰν δὲν ἀποκτήσει ταπείνωση μεγάλη στὴν καρδιὰ καὶ στὸ σῶμα, ἐὰν δὲν μάθει δηλαδή: 

Νὰ μὴν ὑπολογίζει τὸν ἑαυτό του σὲ καμιὰ περίπτωση ἀλλὰ νὰ προτιμᾷ νὰ βάζει ταπεινὰ τὸν ἑαυτό του χαμηλότερα ἀπ᾿ ὅλη τὴν κτίση, νὰ μὴν κρίνει διόλου κάποιον, παρὰ μόνο τὸν ἑαυτό του, νὰ ὑπομένει τὴν καταφρόνια καὶ νὰ ἀποστρέφεται ὁλόψυχα κάθε κακία. 

Νὰ βιάζει τὸν ἑαυτό του να᾿ ναι μακρόθυμος, ἀγαθός, ν᾿ ἀγαπᾷ τοὺς ἀδελφούς, νὰ εἶναι σώφρων, νὰ κυριαρχεῖ στὸν ἑαυτό του, γιατὶ λέει ἡ ἁγία Γραφὴ «ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν ἀνήκει σ᾿ αὐτοὺς ποὺ ἀσκοῦν βία στὸν ἑαυτό τους καὶ αὐτοὶ οἱ ἀγωνιστὲς τὴν κερδίζουν». 

Νὰ βλέπει ἴσια μὲ τὰ μάτια, νὰ φρουρεῖ τὴ γλῶσσα καὶ ν᾿ ἀποφεύγει ν᾿ ἀκούει μάταια πράγματα ποὺ φθείρουν τὴν ψυχή. 

Τὰ χέρια νὰ κινοῦνται γιὰ νὰ κάνουν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἡ καρδιὰ νὰ εἶναι καθαρὴ ἔναντι τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ σῶμα ἀμόλυντο, νὰ ἔχει τὴ μνήμη τοῦ θανάτου καθημερινά, ν᾿ ἀποκηρύσσει τὴν ἐσωτερικὴ ὀργὴ καὶ κακία. 

Νὰ ἀποτάσσεται τὰ ὑλικὰ καὶ τὶς σαρκικὲς ἡδονές, νὰ ἀποτάσσεται τὸ διάβολο καὶ ὅλα τὰ ἔργα αὐτοῦ καὶ νὰ συντάσσεται σταθερὰ μὲ τὸν Βασιλιὰ τῶν πάντων Θεὸ καὶ μ᾿ ὅλες τὶς ἐντολές του, νὰ προσεύχεται ἀδιάκοπα καὶ νὰ παραμένει κοντὰ στὸν Θεὸ πάντοτε, σὲ κάθε περίσταση καὶ σὲ κάθε ἐργασία».

 

Ἀδελφός ἠρώτησε τὸν ἀββᾶν Μακάριον τὸν μέγαν, λέγων περὶ τελειότητος· καὶ ἀποκριθεὶς ὁ γέρων εἶπεν· 

ἐὰν μὴ κτήσηται ἄνθρωπος ταπείνωσιν μεγάλην τῆι καρδίαι αὐτοῦ καὶ τῶι σώματι· 

καὶ μὴ μετρεῖν ἑαυτὸν ἔ τινι πράγματι· ἀλλὰ μᾶλλον τιθέναι ἑαυτὸν ἐν ταπεινώσει ὑποκάτω τῆς κτίσεοις· καὶ τὸ μ` κρῖναι ὅλως τινα εἰ μὴ ἑαυτὸν μόνον· καὶ τὸ ὑποφέρειν ὕβριν· καὶ τὸ ἀπορρίπτειν ἀπὸ τῆς καρδίας πᾶσαν κακίαν· 

καὶ βιάζεσθαι ἑαυτὸν εἶναι μακρόθυμον, χρηστόν, φιλάδελφον, σώφρονα, ἐγκρατῆ· γέγραπται γάρ· βιαστῶν ἐστι βασιλεία τῶν οὐρανῶν· 

καὶ τὸ ὀρθὰ βλέπειν τοῖς ὀφθαλμοῖς, καὶ τὸ φυλακὴν ἔχειν τῆς γλώσσης, καὶ ἀποστροφὴν πάσης ἀκοῆς ματαίας καὶ ὀλεθρίου· 

καὶ τὴν τῶν χειρῶν δικαιοσύνην καὶ τὸ τῆς καρδίας καθαρὸν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ τὸ τοῦ σώματος ἄσπιλ´ν· καὶ τὸ ἔχειν τὴν μνήμην τοῦ θανάτου πρὸ ὀφθαλμῶν καθ᾿ ἡμέραν, καὶ ἀποταγὴν τῆς κατὰ πνεῦμα ὀργῆς καὶ κακίας, 

καὶ ἀποταγὴν τῆς ὕλης, καὶ τῶν κατὰ σάρκα συγγενῶν ἅμα καὶ ἡδονῶν· καὶ τὸ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι· καὶ ἐν παντὶ καιρῶι καὶ τόπωι καὶ πράγματι καὶ παντὶ ἔργωι παρεδρεύειν Θεῶ· οὐ δύναται τέλειος εἶναι.

ΤΟ ΜΕΓΑ ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΝ

ΤΟΜΟΣ Α´

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α´

Παραίνεση τῶν ἁγίων πατέρων

γιὰ προκοπὴ στὴν τελειότητα

Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος - Ομιλία Η΄

Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος. 

Ομιλίες Πνευματικές 50

Ομιλία Η΄.

-Πως αρπάζεται ο εσωτερικός άνθρωπος στην προσευχή.

-Μπορεί κανείς να εισέρχεται πάντοτε σ’ εκείνο τον πνευματικό χώρο;

-Πες μας, σε ποιο βαθμό τελειότητας έφθασες;

Έρχεται κάποιος αδελφός να προσευχηθεί προς το Θεό, και γεμίζει η καρδιά του από τη θεία χάρη και ευφραίνεται η ψυχή του από την παρουσία του Κυρίου, όπως η νύμφη από την παρουσία του νυμφίου, σύμφωνα με το λόγο του προφήτη Ησαΐα που λέγει· «όπως ευφραίνεται ο νυμφίος για τη νύφη, έτσι θα ευφρανθεί και ο Κύριος για σένα» (Ησ. 62, 5). 

Και συμβαίνει τότε με τον αδελφό, που ασχολείται καθημερινά με τα πνευματικά, σε κάποια στιγμή ν’ αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στην προσευχή, και αρπάζεται ο εσωτερικός άνθρωπος στην προσευχή, φθάνοντας με πολλή γλυκύτητα στο άπειρο βάθος του αιώνα εκείνου, ώστε να εκπλήσσεται ο νους που βρίσκεται ολόκληρος μετέωρος εκεί, και σε όλο το χρονικό αυτό διάστημα να ξεχνάει τους λογισμούς του σαρκικού φρονήματος, επειδή γέμισε από θείους λογισμούς και αιχμαλωτίσθηκε στα θεία και στα επουράνια, σε απέραντα και ακατάληπτα πράγματα, σε θαυμαστά πράγματα, που είναι αδύνατο να περιγραφούν με ανθρώπινο στόμα, ώστε την ώρα εκείνη να εύχεται και να παρακαλεί, μακάρι μαζί με την προσευχή να είχε ανεβεί και η ψυχή μου στον ουρανό.

Ερώτηση: Μπορεί κανείς να εισέρχεται πάντοτε σ’ εκείνο τον πνευματικό χώρο;

Απάντηση: Η χάρη του Θεού πάντοτε συνυπάρχει με τον άνθρωπο, και έχει ριζωθεί και ζυμωθεί μαζί του από τη μικρή του ηλικία, και έγινε σαν κάτι φυσικό και σταθερά συναρμοσμένο με την ύπαρξη του, σαν μια ουσία, και φροντίζει με πολλούς τρόπους, όπως αυτή θέλει, για το συμφέρον του ανθρώπου (πρβλ. Α΄ Κορ. 12, 7). 

Και άλλοτε μεν καίει εσωτερικά και ανάβει σαν φωτιά, και άλλοτε κάνει την παρουσία της με μαλακότερο και ηπιότερο τρόπο. Και μερικές φορές αυτό το φως λάμπει ζωηρά, κάποτε πάλι μειώνει τη λάμψη του και σκοτεινιάζει. Και αυτή λοιπόν η εσωτερική φλόγα, που καίει και λάμπει πάντοτε, όταν γίνει πολύ λαμπερή, προσδένεται στην αγάπη του Θεού σαν σε κατάσταση μέθης. Όταν πάλι, κατά παραχώρηση του Θεού, υποχωρήσει η λαμπρότητα της, αν και συνυπάρχει το φως της χάρης του Θεού με τον άνθρωπο, εξασθενεί. 

Όμως φανερώθηκε σε μερικούς το σημείο του σταυρού με φωτεινό τρόπο, και ενώθηκε με τον εσωτερικό άνθρωπο. Άλλοτε πάλι κατά την ώρα της προσευχής έγινε σα να έπεσε σε έκσταση ο άνθρωπος και βρέθηκε μπροστά στο θυσιαστήριο μιας εκκλησίας, και του προσφέρθηκαν τρεις άρτοι, σα να ήταν ζυμωμένοι με λάδι, και όσο έτρωγε, τόσο περισσότερο εκείνοι πλήθαιναν και μεγάλωναν. 

Άλλοτε πάλι είδε σαν να ντύθηκε ένα φωτεινό ένδυμα, που όμοιο με αυτό δεν υπάρχει πάνω στη γη στον αιώνα αυτό, και ούτε είναι δυνατό να κατασκευασθεί από ανθρώπινα χέρια (όπως δηλαδή όταν ανέβηκε στο όρος ο Κύριος μαζί με τον Ιωάννη και τον Πέτρο και έκανε ν’ αλλάξουν και ν’ αστράφτουν τα ρούχα του) (πρβλ. Μαρκ. 9, 3), τέτοιο ήταν το ένδυμα εκείνο, και θαύμαζε και απορούσε ο άνθρωπος που ήταν ντυμένος μ’ αυτό. 

Και κάποια άλλη φορά αυτό το φως, που φωτίζει μέσα στην καρδιά, άνοιγε δρόμο για να φανεί το εσωτερικό και βαθύτερο και απόκρυφο φως, ώστε ολόκληρος ο άνθρωπος να είναι βυθισμένος μέσα σ’ εκείνη τη γλυκύτητα και θεωρία, με αποτέλεσμα να μη αισθάνεται πλέον τον εαυτό του, αλλά να νομίζει ότι είναι σαν μωρός και βάρβαρος στον κόσμο αυτό, εξ αιτίας της υπερβολικής αγάπης, της γλυκύτητας και των απόκρυφων μυστηρίων, ώστε ο άνθρωπος σ’ αυτό το χρονικό διάστημα, ελευθερωμένος από τους πειρασμούς, να φθάσει στην τελειότητα, και να είναι καθαρός και απαλλαγμένος από την αμαρτία. 

Μετά όμως απ’ όλα αυτά υποχώρησε η χάρη του Θεού, και ήρθε το ένδυμα της δυνάμεως του εχθρού που τον κάλυψε. Πάλι όμως φαίνεται έστω και λίγο και βρίσκεται σε ένα σκαλοπάτι τελειότητας (πρβλ. Εβρ. 6, 1). 

Διότι ας πούμε ότι πρέπει να περάσει ο άνθρωπος δώδεκα σκαλοπάτια και να μετά να φτάσει στην τελειότητα. Σε κάποιο χρονικό διάστημα μπόρεσε κάποιος να φθάσει σ’ εκείνο το βαθμό της τελειότητας, πάλι όμως υποχωρεί η χάρη του Θεού, και κατεβαίνει κατά ένα σκαλοπάτι και στέκεται στο ενδέκατο. 

Κάποιος άλλος όμως αδελφός, πλούσιος πάντοτε από τη χάρη του Θεού, νύχτα και ημέρα μένει στην τελειότητα, καθαρός και ελεύθερος, και πάντα αιχμαλωτισμένος και κυριευμένος από την παρουσία της χάρης του Θεού. Και τώρα, σε εκείνον που φανερώθηκαν αυτά τα θαυμάσια πράγματα και έχει αποκτήσει εκείνη την εμπειρία, αν υπήρχε η χάρη του Θεού πάντοτε μαζί του, δε θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το λόγο ή να σηκώσει αυτό το βάρος, ούτε θ’ ανεχόταν να ακούει, ή να φροντίζει για κάθε τι που τον αφορούσε, ούτε και για την επόμενη ημέρα (πρβλ. Ματθ. 6, 34), παρά μόνο να κάθεται σε μια άκρη σα να βρίσκεται σε κατάσταση έκστασης και μέθης. 

Επομένως δεν έφθασε σε τέλειο μέτρο, ώστε να ασχολείται με τη διακονία των αδελφών και τη διακονία του λόγου, πλην όμως «η αμαρτία, που σαν μεσότοιχο εμπόδιζε τη χάρη του Θεού» (πρβλ. Εφ. 2, 14), γκρεμίσθηκε και νικήθηκε και ο θάνατος. 

Τα πράγματα έχουν ως εξής. Σαν κάποια ομιχλώδης δύναμη επικάθεται η χάρη του Θεού επάνω του και τον σκεπάζει ελαφρά, σαν παχύς αέρας, αν και πάντα είναι αναμμένη η λαμπάδα και φωτίζει, σα να υπάρχει κάποιο κάλυμμα πάνω σ’ εκείνο το φως· γι’ αυτό ομολογεί αυτός ο αδελφός ότι δεν είναι τέλειος, ούτε ελευθερωμένος τελείως από την αμαρτία, ώστε να πει ότι έχει διαλυθεί και έχει γκρεμισθεί «το φράγμα του μεσότοιχου της αμαρτίας», ή πάλι ότι σε κάποιον άλλο δεν έχει γκρεμισθεί εξ ολοκλήρου, ούτε για πάντα. 

Διότι έρχεται καιρός που η χάρη τον καίει εσωτερικά, τον παρηγορεί και τον αναπαύει. Έρχεται όμως καιρός που υποχωρεί και χάνει τη λαμπρότητά της, ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο η ίδια η χάρη του Θεού ρυθμίζει τα πράγματα για το πνευματικό συμφέρον του ανθρώπου. 

Ποιος όμως είναι αυτός που έφτασε στην τελειότητα σε κάποια χρονικά διαστήματα και γεύθηκε και απέκτησε εμπειρία εκείνης της μελλοντικής καταστάσεως; Διότι εγώ δεν έχω δει κανένα τέλειο ή ελευθερωμένο από τις αμαρτίες Χριστιανό. 

Αλλ’ αν και κάποιος αναπαύεται στη χάρη του Θεού και εισέρχεται σε μυστήρια και αποκαλύψεις και απολαμβάνει τη μεγάλη γλυκύτητα της χάρης του Θεού, όμως συνυπάρχει ακόμα μέσα του η αμαρτία. 

Αυτοί βέβαια νομίζουν ότι είναι ελεύθεροι και τέλειοι, επειδή δέχθηκαν πλουσιοπάροχα τη χάρη του Θεού και τον εσωτερικό φωτισμό, και πέφτουν σε σφάλματα γιατί είναι άπειροι, επειδή μέσα τους έχουν τη χάρη που ενεργεί. 

Ακόμα δεν είδα κανένα ελεύθερο πραγματικά άνθρωπο, επειδή και εγώ για λίγο, και κατά διαστήματα, έφτασα σ’ αυτή την τελειότητα, και γνώρισα πολύ καλά ότι δεν είναι τέλειος ο άνθρωπος. 

Ερώτηση:Πες μας, σε ποιο βαθμό τελειότητας έφθασες;

Απάντηση: Μετά το σημείο του σταυρού ενεργεί κατά τέτοιο τρόπο η χάρη, ώστε ειρηνεύει όλα τα μέλη και την καρδιά, και η ψυχή από την πολλή χαρά αισθάνεται σαν άκακο παιδί, και δεν κατακρίνει πλέον ο αδελφός ούτε ειδωλολάτρη, ούτε Ιουδαίο, ούτε αμαρτωλό, ούτε κοσμικό. Αλλά ο εσωτερικός άνθρωπος τους βλέπει όλους με καθαρό μάτι, χαίρεται για όλο τον κόσμο, και θέλει να προσκυνά και να αγαπά όλους, και τους ειδωλολάτρες και τους Ιουδαίους. 

Σε άλλη στιγμή, σαν υιός βασιλιά, έχει τόσο θάρρος στον Υιό του Θεού, σαν να είναι πατέρας του, και ανοίγονται σ’ αυτόν πόρτες και μπαίνει μέσα σε πολλούς θείους τόπους, και όσο προχωρεί, πάλι ανοίγονται σ’ αυτόν άλλες πόρτες, μ’ ένα λόγο δηλαδή, από εκατό τόπους προχωρεί σε άλλους εκατό τόπους, και πλουτίζει, και όσο πλουτίζει του φανερώνονται πάλι άλλα καινούρια και θαυμαστά πράγματα, και του εμπιστεύονται, σα να ήταν υιός και κληρονόμος, πράγματα που δεν είναι δυνατό να λεχθούν από την ανθρώπινη φύση, ή να εκφρασθούν με το στόμα και τη γλώσσα. 

Ας είναι δοξασμένος ο Θεός. Αμήν.

 

ΕΠΕ.

Φιλοκαλία των νηπτικών και ασκητικών. Μακάριος ο Αιγύπτιος. 

Ομιλίες Πνευματικές 50. 

«Πατερικές εκδόσεις Γρηγόριος ο Παλαμάς» Θεσσαλονίκη 1985.

Από τη ζωή του αββά Μακαρίου του Αιγυπτίου

 Αββά Μακαρίου του Αιγυπτίου 

Ανέβαινε κάποτε ο αββάς Μακάριος από τη Σκήτη στην Τερενούθη και μπήκε σε έναν ειδωλολατρικό ναό να κοιμηθεί. Εκεί υπήρχαν παλιά λείψανα (μούμιες) ειδωλολατρών. Πήρε ένα από αυτά και το έβαλε κάτω από το κεφάλι του για μαξιλάρι. 

Οι δαίμονες λοιπόν, βλέποντας το θάρρος του, τον φθόνησαν· και θέλοντας να τον τρομάξουν, φώναζαν ένα όνομα γυναικείο και έλεγαν: «Η τάδε, έλα μαζί μας στο λουτρό». Και τους απάντησε άλλος δαίμονας σαν από το λείψανο που ήταν κάτω από τον γέροντα: «Έχω επάνω μου έναν ξένο και δεν μπορώ να έρθω». 

Ο γέροντας όμως δεν φοβήθηκε, αλλά με θάρρος άρχισε να χτυπά το λείψανο λέγοντας: «Σήκω, πήγαινε στο σκοτάδι, αν μπορείς». Όταν το άκουσαν αυτό οι δαίμονες, φώναξαν δυνατά: «Μας νίκησες» και έφυγαν καταντροπιασμένοι. 

Έλεγαν για τον αββά Μακάριο τον Αιγύπτιο ότι καθώς ανέβαινε από τη Σκήτη φορτωμένος καλάθια, κουράστηκε και κάθισε. Έπειτα προσευχήθηκε λέγοντας: «Θεέ μου, εσύ ξέρεις ότι δεν αντέχω άλλο». Και αμέσως βρέθηκε στην όχθη του ποταμού (απ’ όπου δηλαδή θα έπαιρνε το πλοίο). 

Είπε ο αββάς αυτός, ο Μακάριος: «Αν, καθώς επιπλήττεις κάποιον, αρχίσεις να νιώθεις οργή, ικανοποιείς δικό σου πάθος. Δεν πρέπει όμως, για να σώσεις άλλους, να προξενήσεις την απώλεια στον εαυτό σου». 

Είπε ο αββάς Μακάριος: «Αν ο εξευτελισμός έχει γίνει για εσένα ό,τι και ο έπαινος, η φτώχεια ό,τι και ο πλούτος και η στέρηση ό,τι και η αφθονία, δεν θα πεθάνεις. Γιατί αυτός που πιστεύει ορθά και εργάζεται με ευσέβεια είναι αδύνατο να πέσει στην ακαθαρσία των παθών ή σε πλάνη των δαιμόνων». 

Κάποιος αδελφός επισκέφτηκε τον αββά Μακάριο τον Αιγύπτιο και του είπε: «Αββά, πες μου έναν λόγο, πώς θα σωθώ». Ο γέροντας του αποκρίθηκε: «Πήγαινε στα μνήματα και μίλησε άσχημα στους νεκρούς». 

Πήγε ο αδελφός, τους έβρισε και τους έριξε πέτρες. Γύρισε έπειτα και το ανέφερε στον γέροντα, ο οποίος τον ρώτησε: «Σου είπαν τίποτε;» «Όχι», απάντησε αυτός, και ο γέροντας συνέχισε: «Πήγαινε πάλι αύριο και δόξασέ τους». 

Ο αδελφός πήγε και τους δόξασε λέγοντας: «Είστε απόστολοι, άγιοι και δίκαιοι». Έπειτα γύρισε στον γέροντα και του είπε: «Τους δόξασα». Αυτός τον ρώτησε: «Σου μίλησαν καθόλου;» «Όχι», απάντησε ο αδελφός. 

Του είπε τότε ο γέροντας: «Είδες πόσο τους εξευτέλισες και τίποτε δεν σου είπαν, και πόσο τους δόξασες και καθόλου δεν σου μίλησαν. Έτσι και εσύ, αν θέλεις να σωθείς, να γίνεις νεκρός· να μην υπολογίσεις ούτε τον εξευτελισμό ούτε τη δόξα από τους ανθρώπους, όπως οι νεκροί, και μπορείς να σωθείς». 

 

Το Γεροντικό, τόμος Α’, μετάφραση. 

Εκδόσεις «Το Περιβόλι της Παναγίας», Θεσσαλονίκη 2013, σελ. 194-197 (Αββάς Μακάριος ο Αιγύπτιος 13, 14, 17, 20, 23).