ΧΕΡΟΥΒΙΚΟ

 

Τὴν ψυχωφελῆ, πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν,

ΤΡΙΩΔΙΟΝ

ΣΑΒΒΑΤΟΝ ΠΡΟ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

ΕΝ Τῼ ΕΣΠΕΡΙΝῼ

Στιχηρὸν Ἰδιόμελον τοῦ Τριῳδίου

Ἦχος πλ. δ'

Τὴν ψυχωφελῆ, πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν, καὶ τὴν ἁγίαν ἑβδομάδα τοῦ Πάθους σου, αἰτοῦμεν κατιδεῖν Φιλάνθρωπε, τοῦ δοξάσαι ἐν αὐτῇ τὰ μεγαλεῖά σου, καὶ τήν ἄφατον δι΄ ημᾶς οἰκονομίαν σου, ὁμοφρόνως μελῳδοῦντες, Κύριε δόξα σοι.

 

Ἰορδάνη ποταμέ , τὶ ἐθαμβήθης θεωρῶν;

Βατοπαιδινοί πατέρες - Ἰορδάνη ποταμέ 

Κάθισμα του Όρθρου των Θεοφανείων, 

μέλος Σπυρίδωνος Βατοπαιδινου,  

Ήχος Δ', νενανώ

Ἰορδάνη ποταμέ, τὶ ἐθαμβήθης θεωρῶν; Τὸν ἀθεώρητον γυμνόν, εἶδον καὶ ἔφριξα φησί• καὶ πῶς γὰρ τοῦτον οὐκ ἔμελλον φρῖξαι καὶ δῦναι; οἱ Ἄγγελοι αὐτόν, ὁρῶντες ἔφριξαν• ἐξέστη οὐρανός, καὶ γῆ ἐτρόμαξε• καὶ συνεστάλη θάλασσα καὶ πάντα, τὰ ὁρατὰ καὶ ἀόρατα. Χριστὸς ἐφάνη, ἐν Ἰορδάνῃ, ἁγιάσαι τὰ ὕδατα

 

ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ - ΨΑΛΛΕΙ ΧΟΡΟΣ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ

ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 

 ΨΑΛΛΕΙ ΧΟΡΟΣ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ

CD-1

1. Στίχ. "Εκ νυκτός ορθρίζει το πνεύμα μου...", "Αλληλούια" Σύντομο. Ήχος πλάγιος του δ', τρίφωνος. 

2. "Ότε οι ένδοξοι μαθηταί..." Σύντομο. Ήχος πλάγιος του δ', τρίφωνος. 

3. Αντίφωνο Α' Ήχος πλάγιος του δ'. 

4. Αντίφωνο Β' Ήχος πλάγιος του β'. 

5. Αντίφωνο Γ' μετά του Καθίσματος Ήχος β'. Το κάθισμα ήχος βαρύς. 

6. Αντίφωνο Δ' Ήχος πλάγιος του α' και α'. 

7. Αντίφωνο Ε' Ήχος πλάγιος του β'. 

8. Αντίφωνο ΣΤ' μετά του Καθίσματος Ήχος βαρύς. 

9. Αντίφωνο Ζ' Ήχος πλάγιος του δ'. 

10. Αντίφωνο Η' Ήχος β'. 

11. Αντίφωνο Θ' μετά του Καθίσματος Ήχος γ'. Το κάθισμα Ήχος πλάγιος του δ'. 

12. Αντίφωνο Ι' Ήχος πλάγιος του β'. 

13. Αντίφωνο ΙΑ' Ήχος πλάγιος του β'. 

14. Αντίφωνο ΙΒ' μετά του Καθίσματος Ήχος πλάγιος του δ'. 

15. Αντίφωνο ΙΓ' Ήχος πλάγιος του β'. 

16. Αντίφωνο ΙΔ' Ήχος πλάγιος του δ'. 

17. Αντίφωνο ΙΕ' μετά του Καθίσματος Ήχος πλάγιος του β'. Το κάθισμα ήχος δ'. 

18. Οι Μακαρισμοί Ήχος δ', λέγετος 

CD-2 

1. Το Προκείμενο Ήχος δ', χρωματικός 

2. Η ε' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας Ήχος πλάγιος του β'. 

3. ΤΟ Κοντάκιο, ο Οίκος και το Συναξάριο 

4. Η η' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 

5. Η θ' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 

6. "Τον Ληστήν αυθημερόν..." Εξαποστειλάριο. Ήχος γ' 

7. "Πάσα πνοή...", "Αινείτε..." Μέλος Π. Λαμπαδαρίου. Ήχος γ'. Η Στιχολογία των Αίνων 

8. "Δύο και πονηρά...", "Έκαστον μέλος...", "Σταυρωθέντος σου Χριστέ..." Ιδιόμελα, μέλος Θεοδώρου Φωκαέως. Ήχος γ'. 

9. "Εξέδυσάν με τα ιμάτιά μου..." Δοξαστικό των Αίνων, μέλος Ιακώβου Πρωτοψάλτου. Ήχος πλάγιος του β'. 

10. "Τον νωτόν μου έδωκα εις μαστίγωσιν..." Και νυν των Αίνων, μέλος Π. Λαμπαδαρίου. Ήχος πλάγιος του β'. 

11. "Πάσα η κτίσις, ηλλοιούτο φόβω..." Απόστιχο ιδιόμελο, μέλος Π. Λαμπαδαρίου. Ήχος α'. 

12. "Λαός δυσσεβής και παράνομος...", "Σήμερον σε θεωρούσα...", "Επί ξύλου βλέπουσα..." Απόστιχα ιδιόμελα, μέλος Π. Λαμπαδαρίου. Ήχος β'. 

13. "Κύριε, αναβαίνοντός σου..." Δοξαστικό των Αποστίχων, μέλος Π. Λαμπαδαρίου. Ήχος πλάγιος του δ'. 

14. "Ήδη βάπτεται κάλαμος..." Και νυν των Αποστίχων, μέλος Ιακώβου Πρωτοψάλτου. Ήχος πλάγιος του δ'. 

15. "Εξηγόρασας ημάς..." Απολυτίκιο. Ήχος δ', χρωματικός. "Έφριξε γη, απεστράφη ήλιος..." Καλοφωνικός ειρμός, μέλος Μπαλάση Ιερέως. Ήχος α'.

ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ - ΨΑΛΛΕΙ ΧΟΡΟΣ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ |

ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ  

ΨΑΛΛΕΙ ΧΟΡΟΣ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ 

1. Στίχ. "Εκ νυκτός ορθρίζει το πνεύμα μου...", "Αλληλούια" Αργό, μέλος "αρχαίον παρ ανωνύμου". Ήχος πλάγιος του δ'. 

2. Στίχ. "Ζήλος λήψεται λαόν απαίδευτον...", "Αλληλούια" Σύντομο. Ήχος πλάγιος του δ', τρίφωνος. 

3. "Ιδού ο Νυμφίος έρχεται..." Αργό, μέλος "αρχαίον". Ήχος πλάγιος του δ', τρίφωνος. 

4. "Ιδού ο Νυμφίος έρχεται..." Σύντομο. Ήχος πλάγιος του δ', τρίφωνος. 

5. "Τα πάθη τα σεπτά..." Κάθισμα, σε αργό ειρμολογικό μέλος. Ήχος α', χρωματικός. 

6. "Αόρατε κριτά..." Κάθισμα, σε αργό ειρμολογικό μέλος. Ήχος α', χρωματικός. 

7. "Των παθών του Κυρίου τας απαρχάς..." Κάθισμα, σε αργό ειρμολογικό μέλος. Ήχος πλάγιος του δ'. 

8. Η α' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας Ήχος β'. 

9. Το Κοντάκιο, ο Οίκος και το Συναξάριο 

10. Η η' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 11. Η θ' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 12. "Τον νυμφώνα Σου βλέπω..." Εξαποστειλάριο. Ήχος γ'. 

13. "Πάσα πνοή...", "Αινείτε..." Μέλος Π. Λαμπαδαρίου. Ήχος α'. Η στιχολογία των Αίνων. 

14. "Ερχόμενος ο Κύριος..." Ιδιόμελο, μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου. Ήχος α'. 

15. "Φθάσαντες πιστοί..." Ιδιόμελο, μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου. Ήχος πλάγιος του α'. 

16. "Κύριε, ερχόμενος προς το πάθος..." Δοξαστικό των Αίνων, μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου. Ήχος πλάγιος του α'. 

17. "Κύριε, προς το μυστήριον το απόρρητον...", "Κύριε, τα τελεώτατα φρονείν..." Απόστιχα ιδιόμελα, μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου. Ήχος πλάγιος του α'. 

18. "Της ξηρανθείσης συκής..." Απόστιχο ιδιόμελο, μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου. Ήχος πλάγιος του δ'. 

19. "Δευτέραν Εύαν την Αιγυπτίαν..." Δοξαστικό των Αποστίχων, μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου. Ήχος πλάγιος του δ'.

 

Οργανική βυζαντινη μουσικη

Ήχος πλάγιος του Δ΄

 Ήχος πλάγιος του Δ΄

Ήχων σφραγίς τέταρτε συ των πλαγίων,

ως εν σεαυτώ παν καλόν μέλος φέρων.

Ανευρύνεις συ τους κροτούς των ασμάτων

ήχων κορωνίς ως υπάρχων και τέλος.

Ως άκρον εν φθόγγοις τε και φωνών στάσει

άκρον σε φωνής δις σε καλώ και τέλος.

Δηλαδή: Εσύ ο τέταρτος μεταξύ των πλαγίων, είσαι το επισφράγισμα όλων των ήχων, γιατί στις μελωδίες σου περιλαμβάνεις κάθε τι το ωραίο. Εσύ δίνεις έκταση και ευρύτητα στις ζωηρές φωνές των ασμάτων και είσαι η κορωνίδα και το τέλος όλων των ήχων. Και επειδή κατέχεις τα άκρα σε ό,τι αφορά τους υψηλούς τόνους, αλλά και τις καταλήξεις και τη στάση της φωνής, για το λόγο αυτό σε ονομάζω δυό φορές άκρο της φωνής και τέλος των ήχων.

ΠΗΓΗ:ΕΔΩ  

Τὶ σοι προσενέγκωμεν Χριστέ....

Στιχηρά ιδιόμελα του Μεγάλου Εσπερινού των Χριστουγέννων. 

Ήχος β' 

Ψάλει χορός Βατοπαιδινών Πατέρων. Από το CD: "Βατοπαιδινή Μουσική Βιβλιοθήκη Α' - Ύμνοι των Χριστουγέννων"

Ἦχος β'

Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃς, Κύριε, Κύριε τὶς ὑποστήσεται; ὅτι παρὰ σοὶ ὁ ἱλασμὸς ἐστιν. 

Δεῦτε ἀγαλλιασώμεθα τῷ Κυρίῳ, τὸ παρὸν μυστήριον ἐκδιηγούμενοι, τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ διαλέλυται, ἡ φλογίνη ῥομφαία τὰ νῶτα δίδωσι, καὶ τὰ Χερουβίμ παραχωρεῖ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς, κἀγὼ τοῦ παραδείσου τῆς τρυφῆς μεταλαμβάνω, οὗ προεξεβλήθην διὰ τῆς παρακοῆς. Ἡ γὰρ ἀπαράλλακτος εἰκὼν τοῦ Πατρός, ὁ χαρακτήρ τῆς ἀϊδιότητος αὐτοῦ, μορφὴν δούλου λαμβάνει, ἐξ ἀπειρογάμου Μητρὸς προελθών, οὐ τροπὴν ὑπομείνας· ὃ γὰρ ἦν διέμεινε, Θεὸς ὢν ἀληθινός· καὶ ὃ οὐκ ἦν προσέλαβεν, ἄνθρωπος γενόμενος διὰ φιλανθρωπίαν· αὐτῷ βοήσωμεν· ὁ τεχθεὶς ἐκ Παρθένου Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς.

Ὅτι ἐκραταιώθη τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ Κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα.

Τὶ σοι προσενέγκωμεν Χριστέ, ὅτι ὤφθης ἐπὶ γῆς ὡς ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς; ἕκαστον γὰρ τῶν ὑπὸ σοῦ γενομένων κτισμάτων, τὴν εὐχαριστίαν σοι προσάγει· οἱ Ἄγγελοι τὸν ὕμνον, οἱ οὐρανοὶ τὸν Ἀστέρα, οἱ Μάγοι τὰ δῶρα, οἱ Ποιμένες τὸ θαῦμα, ἡ γῆ τὸ σπήλαιον, ἡ ἔρημος τὴν φάτνην· ἡμεῖς δὲ Μητέρα Παρθένον. Ὁ πρὸ αἰώνων Θεὸς ἐλέησον ἡμᾶς.

Το ήθος του Β΄ Ήχου

Το ήθος του Β΄ Ήχου 

Ήχος Β΄

Καν δευτέραν είληφας εν τάξει θέσιν,

αλλ΄ ηδονή πρώτη σοι τω μελιρρύτω.

Το σον μελιχρόν και γλυκύτατον μέλος

οστά πιαίνει, καρδίας τ΄ ενηδύνει.

Σειρήνες ήδον δευτέρου πάντως μέλη.

Ούτω πράως σοι ρει μελισταγές μέλος.

 

Δηλαδή: Αν και έλαβες τη δεύτερη θέση στην τάξη των ήχων, εντούτοις περισσότερη ηδονή υπάρχει σε σένα τον μελίρρυτον. Το μέλος σου, ως μέλι ευχάριστο και γλυκύτατο, μαλακώνει και τα οστά των ανθρώπων και τις καρδιές ευχαριστεί και τέρπει. Ασφαλώς οι Σειρήνες έψαλλαν μέλη του δεύτερου ήχου. Τόσο ήρεμα εκχύνεται το μέλος σου, όμοιο με μέλι που στάζει.

Ο Β’ Ηχος είναι ικετευτικός και παθητικός προς συναίσθηση αμαρτωλότητας.

Το ήθος του Α΄ Ήχου

 

Το ήθος του Α΄ Ήχου

Ήχος Α΄

Τέχνη μελουργός σους αγασθείσα κρότους,

Πρώτην νέμοι σοι τάξιν ω της αξίας!

Ηχος ο πρώτος Μουσική κληθείς τέχνη,

Πρώτος παρ΄ ημών ευλογείσθω τοις λόγοις.

Τα πρώτα πρώτε των καλών λαχών φέρεις.

Πρωτεία νίκης πανταχού πάντων έχεις. 

Η ερμηνεία των παραπάνω στίχων έχει ως εξής: Η τέχνη της μουσικής, επειδή θαύμασε τους ζωηρούς σου ήχους, σε τοποθετεί πρώτο στην τάξη των ήχων. Ω, πόση η αξία σου είναι! Ο ήχος που ονομάστηκε πρώτος στην τέχνη της μουσικής, ας επαινείται πρώτος από εμάς με τους λόγους μας. Σε σένα πρώτε, έλαχε η τιμή να παρουσιάζεις πρωτεύοντα ρόλο σε ωραιότατα μέλη. Και συ πανταχού απ΄ όλους τους ήχους κρατάς τα πρωτεία της νίκης.

Ο Α’ Ήχος χαρά, λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια. 

πρβλ.Πασχαλινούς Ύμνους «Αναστάσεως ημέρα»

Ἄστρον ἤδη ἀνατέταλκεν...

 

Ἄστρον ἤδη ἀνατέταλκεν, ἐκ φυλῆς, Ἰούδα, ὅπερ ἐπιγνόντες, Βασιλεῖς κινήσεις, ἀνατολῶν ποιοῦνται, καὶ φθάσαι ἐπείγονται, ὅπως θεάσωνται Χριστόν, ἐν Βηθλεέμ σαρκὶ τικτόμενον.

Ἀναστάσιμα εὐλογητάρια

Ἀναστάσιμα εὐλογητάρια

Ἦχος πλ. α’. 

Εὐλογητός εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τά δικαιώματά σου. 

Τῶν Ἀγγέλων ὁ δῆμος, κατεπλάγη ὁρῶν σε, ἐν νεκροῖς λογισθέντα, τοῦ θανάτου δέ Σωτήρ, τήν ἰσχύν καθελόντα, καί σύν αὐτῷ τόν Ἀδάμ ἐγείραντα, καί ἐξ ᾍδου πάντας ἐλευθερώσαντα. 

Εὐλογητός εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τά δικαιώματά σου. 

Τί τά μύρα, συμπαθῶς τοῖς δάκρυσιν, ὦ Μαθήτριαι κιρνᾶτε; Ὁ ἀστράπτων ἐν τῷ τάφῳ Ἄγγελος, προσεφθέγγετο ταῖς Μυροφόροις· Ἴδετε ὑμεῖς τόν τάφον καί ᾔσθετε· ὁ Σωτήρ γάρ ἐξανέστη τοῦ μνήματος. 

Εὐλογητός εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τά δικαιώματά σου. 

Λίαν πρωΐ, Μυροφόροι ἔδραμον, πρός τό μνῆμά σου θρηνολογοῦσαι· ἀλλ’ ἐπέστη, πρός αὐτάς ὁ Ἄγγελος, καί εἶπε· Θρήνου ὁ καιρός πέπαυται, μή κλαίετε· τήν Ἀνάστασιν δέ, Ἀποστόλοις εἴπατε. 

Εὐλογητός εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τά δικαιώματά σου. 

Μυροφόροι γυναῖκες, μετά μύρων ἐλθοῦσαι, πρός τό μνῆμα σου, Σῶτερ, ἐνηχοῦντο. Ἀγγέλου τρανῶς, πρός αὐτάς φθεγγομένου· Τί μετά νεκρῶν, τόν ζῶντα λογίζεσθε; Ὡς Θεός γάρ, ἐξανέστη τοῦ μνήματος. 

Δόξα. Τριαδικόν. 

Προσκυνοῦμεν Πατέρα, καί τόν τούτου Υἱόν τε, καί τό Ἅγιον Πνεῦμα· τήν Ἁγίαν Τριάδα, ἐν μιᾷ τῇ οὐσίᾳ, σύν τοῖς Σεραφείμ, κράζοντες τό· Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος εἶ, Κύριε. 

Καί νῦν. Θεοτοκίον. 

Ζωοδότην τεκοῦσα, ἐλυτρώσω Παρθένε, τόν Ἀδάμ ἁμαρτίας, χαρμονήν δέ τῇ Εὔᾳ, ἀντί λύπης παρέσχες· ρεύσαντα ζωῆς, ἴθυνε πρός ταύτην δέ, ὁ ἐκ τοῦ σαρκωθείς Θεός καί ἄνθρωπος. 

Ἀλληλούϊα, Ἀλληλούϊα, Ἀλληλούϊα,

Δόξα σοι ὁ Θεός (ἐκ γ’).

Ὅπου ἐπισκιάση ἡ χάρις σου Ἀρχάγγελε

  

Δοξαστικό των Αρχαγγέλων 

« Ὅπου ἐπισκιάση ἡ χάρις σου Ἀρχάγγελε»,

Ήχος πλ. Α΄ (8 Νοεμβρίου)

Ὅπου ἐπισκιάση ἡ χάρις σου Ἀρχάγγελε, ἐκεῖθεν τοῦ διαβόλου διώκεται ἡ δύναμις· οὐ φέρει γὰρ τῷ φωτί σου προσμένειν, ὁ πεσῶν Ἑωσφόρος· Διό αἰτοῦμέν σε τὰ πυρφόρα αὐτοῦ βέλη, τὰ καθ’ ἠμῶν κινούμενα ἀπόσβεσον, τὴ μεσιτεία σου λυτρούμενος ἠμᾶς, ἐκ τῶν σκανδάλων αὐτοῦ, ἀξιΰμνητε Μιχαὴλ Ἀρχάγγελε.

Πώς βρίσκω τον ήχο ενός τροπαρίου;

Πώς βρίσκω τον ήχο ενός τροπαρίου;

ΠΗΓΗ:ΕΔΩ 

ΗΡΑΚΛΕΙΟ, 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2012 

Πώς βρίσκω τον ήχο ενός τροπαρίου;

Μετά από μια ολόκληρη 40ετή θητεία στα ιερά αναλόγια και 30ετή στη διακονία της διδασκαλίας της Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής, δεν μπορώ ακόμη να κατανοήσω πώς και γιατί «κυκλοφορεί» στα «ψαλτικά δρώμενα» η φράση: «θα πιάσω τον ήχο». Πώς και γιατί λέγεται: «θέλω να μάθω να βρίσκω τους ήχους». Πολλές φορές σκωπτικά απαντούσα : «Να τώρα είναι στον αέρα ένας ήχος, πιάστε τον!» Ή «κάτι κυκλοφορεί ανάμεσα μας, ψάξτε»!

Σήμερα με τη μεγάλη πείρα, που όπως ανέφερα απέκτησα, καθώς και από μια μεγάλη έρευνα που άρχισε αμέσως μετά την κυκλοφορία του πρώτου έργου μου «ΠΩΣ ΘΑ ΜΑΘΩ ΝΑ ΨΑΛΛΩ ΠΡΑΚΤΙΚΑ», επίσης με τη συνεργασία όλων των μαθητών μου, αλλά και των 85 συγχορωδών μου, σας διαβεβαιώ ότι όλα αυτά είναι ουτοπία, ένας μύθος! Και εξηγούμαι: Όταν σας παρακαλέσω να τραγουδήσετε ένα τραγούδι ή να ψάλλετε ένα τροπάριο που ξέρετε καλά, θα ψάξετε να βρείτε τον ήχο ή ο,τιδήποτε άλλο ή θα ξεκινήσετε αμέσως χωρίς δισταγμό να το τραγουδάτε ή να το ψάλλετε; Τι συμβαίνει λοιπόν σ’ αυτή την περίπτωση; Επίσης ένα άλλο παράδειγμα καθαρά ψαλτικό: πώς ένας Ψάλτης μουσικός ή πρακτικός ψάλλει ένα προσόμοιο από το Μηναίο χωρίς μουσικά; Τι συμβαίνει, λοιπόν; «Ποιο είναι το συμπέρασμά σας;», θα ρωτήσετε. Έχω πει πολλές φορές ότι η μουσική, το τραγούδι, η ψαλτική είναι πρώτιστα θέμα ταλέντου, αγάπης, θέλησης και αφιέρωσης. Απλά, ποιος λαϊκός - δημοτικός τραγουδιστής, οργανοπαίχτης, συνθέτης είχε μουσικές γνώσεις; Έλεγαν οι περισσότεροι «εμείς εξ ακοής τραγουδάμε»! «Το ακούμε και το λέμε», έλεγε ο μεγάλος Στέλιος Καζαντζίδης. «Πώς παίζετε τόσο όμορφα;», ρώτησε τον Βασίλη Τσιτσάνη, «χωρίς να ξέρετε μουσική;» ένας μεγάλος συνθέτης της Δύσης. «Εγώ μιλώ με το μπουζούκι μου! Μ’ αγαπά και τ’ αγαπώ! Ό,τι του λέω κάνει! Έχω ένα καλώδιο αόρατο που συνδέει τα χέρια μου με τις χορδές του και με τη ψυχή μου»! Ο μεγάλος δάσκαλος της Κρητικής μουσικής Θανάσης Σκορδαλός ερωτηθείς από τον Σπύρο Περιστέρη, ποιο ωδείο έχει τελειώσει, απήντησε : «Το ωδείο του Σπηλίου». «Ποιο είναι το Σπήλι;», συνέχισε ο Περιστέρης. «Το χωριό μου», είπε ο Σκορδαλός. «Και έχει ωδείο το χωριό σας;» «Έχει τα γάργαρα νερά, τα ήθη και τα έθιμα, την παράδοσή του!» «Δηλαδή δεν ξέρετε να διαβάζετε νότες;» «Ζώ την Κρητική Παράδοση, αγαπώ την Κρήτη, είμαι Ορθόδοξος Χριστιανός και από μικρό παιδί στο ψαλτήρι. Αυτό είναι το ωδείο μου»!

Θα μπορούσα να φέρω χιλιάδες παραδείγματα για να στηρίξω την πεποίθησή μου, το «πιστεύω» μου και μάλιστα πολλά ψαλτικά παραδείγματα, ότι «ο ήχος είναι άυλον, άοσμον και αόρατον» κατά την έκφραση του αειμνήστου άρχοντος Διδασκάλου του γένους ημών Κ. Πρίγγου. «Τότε πώς θα βρίσκω τους ήχους;», θα εξακολουθήσετε να με ρωτάτε. Η απάντηση μια και μοναδική (το ίδιο παράδειγμα χρησιμοποιώ και στους σπουδαστές της μουσικής μας): Έχετε δει ποτέ θεατρική ή κινηματογραφική παράσταση και να κρατούν οι ηθοποιοί τους ρόλους τους στα χέρια; «Όχι φυσικά», θα απαντήσετε. Τότε; Θα πρέπει απαραιτήτως να μάθει το ρόλο του απ’ έξω και ο υποβολέας απλά κρυμμένος θα τον βοηθά. Για μας τους μουσικούς, το μουσικό κείμενο είναι ο υποβολέας!

Όπως γράφω στο κεφάλαιο «περί μελέτης» της Βυζαντινής Μουσικής, δηλαδή τον τρόπο μελέτης, εκμάθησης και εν τέλει πρακτικής εξάσκησης, η ψαλτική τέχνη θέλει μελέτη, επιμονή και υπομονή.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 

(ένας πρακτικός τρόπος για να μάθουμε να ψάλουμε):

1) Στην αρχή μαθαίνω από στήθους (απ’ έξω κι ανακατωτά όπως λέγαμε στο σχολείο) τα κυριότερα προσόμοια. 

2) Μαθαίνω τα γνωστά τροπάρια :

Α΄ ήχος: «Σώσον Κύριε τον λαόν σου».

Β΄ ήχος: «Φώς ιλαρόν».

Γ΄ ήχος: «Την ωραιότητα», «Αι γενεαί πάσαι».

Δ΄ ήχος: «Ανοίξω το στόμα μου», «Η γέννησίς σου».

Πλ. Α΄ ήχος: «Χριστός ανέστη», «Η ζωή εν τάφω», «Ευλογητάρια».

Πλ. Β΄ ήχος: «Κύματι θαλάσσης», «…ον παίδες ευλογείτε», «Σήμερον κρεμάται»

Βαρύς ήχος: «Πλούσιοι επτώχευσαν», «Τις Θεός μέγας».

Πλ. Δ΄ ήχος: «Τη υπερμάχω», «ευλογητός ει Χριστέ ο Θεός ημών».

Θα σας βοηθήσουν σαν προετοιμασία στον ήχο που ετοιμάζεστε να ψάλετε και 

3) αρχίζω σιγά - σιγά, αλλά σταθερά και αταλάντευτα την εκμάθηση της Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής από παραδοσιακό ΔΑΣΚΑΛΟ – ΨΑΛΤΗ. Παράλληλα συνεχώς και ακαταπαύστως, ακούω παραδοσιακούς ψάλτες (ακούω και όχι ψάλλω μαζί – σημαντικό να μάθουμε να ακούμε).

Αυτά «εν ολίγοις» είναι η απάντησή μου στο : «πώς θα πιάσω τον ήχο». Απλά, όπως ξεκινάς και τραγουδάς ένα τραγούδι ή μια ψαλμωδία που γνωρίζεις, δηλαδή έχει «μπει μέσα σου», έχει γίνει «κτήμα σου», το «ξέρεις», έτσι θα μάθεις και τα υπόλοιπα. Και μην ξεχνάς: η επανάληψη «μήτηρ μαθήσεως». Η συμβουλή μου και η προτροπή μου είναι αυτό που ο μεγάλος μουσικός της ιεράς ψαλμωδίας Μανουήλ έγραφε : 

«Ο θέλων μουσικήν μαθείν και θέλων επαινείσθαι, θέλει πολλάς υπομονάς, θέλει πολλάς ημέρας, θέλει καλόν σωφρονισμόν και φόβον του Κυρίου, τιμήν εις τον Διδάσκαλον, δουκάτα εις τας χείρας, τότε να μάθει ο μαθητής και τέλειος να γίνει»!

ΙΩΑΝΝΗΣ Χ. ΔΑΜΑΡΛΑΚΗΣ

ΑΡΧΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΨΑΛΤΗΡΟΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ – ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ – Φιλελλήνων και Φιλίας 1, – Τ.Κ. 71 307 – ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Τηλ. και Fax 2810.230.620 – 6977.412.081

Κατὰ τῶν θεατρίνων ψαλτῶν

 

Κατὰ τῶν θεατρίνων ψαλτῶν

Αὐτὸ λοιπὸν νὰ ξέρετε· ὅτι πρέπει νὰ ἐρχόμαστε ἐδῶ (στὸ ναὸ) μὲ τὴν εὐλάβεια ποὺ ἁρμόζει, γιὰ νὰ μὴν ἐπιστρέψουμε στὸ σπίτι ἔχοντας προσθέσει ἁμαρτήματα ἀντὶ γιὰ ἄφεσι. Ποιό λοιπὸν εἶναι τὸ ζητούμενο καὶ ποιό τὸ ἀπαιτούμενο ἀπὸ μᾶς; Τὸ ν’ ἀναπέμπουμε τοὺς θείους ὕμνους συνεσταλμένοι μὲ πολὺ φόβο καὶ στολισμένοι μὲ εὐλάβεια· ἔτσι νὰ τοὺς προσφέρουμε. 

Πράγματι, ὑπάρχουν κάποιοι ἀπὸ τοὺς ἐδῶ, ποὺ νομίζω ὅτι οὔτε ἡ ἀγάπη σας τοὺς ἀγνοεῖ [1], οἱ ὁποῖοι καταφρονῶντας τὸν Θεὸ καὶ παίρνοντας τὰ λόγια τοῦ Πνεύματος ὡς συνηθισμένα, βγάζουν ἄτακτες φωνές, καὶ δὲν εἶναι καλύτεροι ἀπὸ τοὺς τρελλούς, καθὼς στριφογυρίζουν καὶ τρεμουλιάζουν [2] ὅλο τὸ σῶμα τους καὶ δείχνουν ξένα ἤθη πρὸς ἐκεῖνα τῆς πνευματικῆς καταστάσεως. 

Ἄθλιε καὶ ταλαίπωρε, πρέπει μὲ φόβο καὶ τρόμο νὰ ἐκπέμπῃς τὴν ἀγγελικὴ δοξολογία, καὶ μὲ φόβο νὰ κάνῃς τὴν ἐξομολόγησι, καὶ μ’ αὐτὴν νὰ ζητᾷς συγγνώμη τῶν πταισμάτων σου. Ἀντιθέτως ἐσὺ εἰσάγεις ἐδῶ αὐτὰ ποὺ κάνουν οἱ ἠθοποιοὶ [3] καὶ οἱ χορευταί, κουνώντας τὰ χέρια σου ἀτάκτως καὶ πηδώντας μὲ τὰ πόδια σου καὶ κάνοντας ἑλιγμοὺς μ’ ὅλο σου τὸ σῶμα. 

Καὶ πῶς δὲν φοβᾶσαι καὶ δὲν φρίττεις τολμῶντας ἀδίστακτα νὰ λὲς (ἐδῶ) τέτοια (ἅγια) λόγια; Δὲν καταλαβαίνεις ὅτι εἶναι παρὼν ἀοράτως ὁ ἴδιος ὁ Δεσπότης, καὶ βλέπει τὴν κίνησι τοῦ καθενὸς μὲ προσοχὴ καὶ ἐξετάζει τὴ συνείδησι; Δὲν καταλαβαίνεις ὅτι ἄγγελοι παρευρίσκονται σ’ αὐτὸ τὸ φρικτὸ τραπέζι καὶ μὲ φόβο τὸ κυκλώνουν; 

Ἀλλ’ ἐσὺ δὲν τὰ καταλαβαίνεις αὐτά, ἐπειδὴ τὸ μυαλό σου ἔχει σκοτισθῆ ἀπὸ τ’ ἀκούσματα καὶ θεάματα τῶν θεάτρων [4], καὶ γι’ αὐτὸ αὐτὰ ποὺ γίνονται ἐκεῖ τ’ ἀνακατεύεις μὲ τοὺς τύπους τῆς ἐκκλησίας· γι’ αὐτὸ μὲ τὶς ἄσκοπες κραυγὲς ἐξωτερικεύεις τὴν ψυχική σου ἀταξία [5]. 

Πῶς λοιπὸν θὰ ζητήσῃς συγγνώμη τῶν ἁμαρτημάτων σου; Πῶς θὰ κάνῃς τὸ Δεσπότη νὰ σὲ λυπηθῇ, ὅταν παρουσιάζῃς μὲ τέτοια καταφρόνησι τὴ δέησι; Λές· Ἐλέησόν με ὁ Θεός, καὶ τὸ ἦθος ποὺ ἐκδηλώνεις εἶναι ξένο πρὸς τὸ ἔλεος [6]. Σῶσόν με, φωνάζεις, καὶ σχηματίζεις ἄσχετη τὴ μορφὴ τῆς σωτηρίας. 

Σὲ τί βοηθοῦν στὴν ἱκεσία τὰ χέρια ποὺ σηκώνονται καὶ μετεωρίζονται συνεχῶς καὶ περιστρέφονται ἀτάκτως μὲ δυνατὴ κραυγὴ καὶ μὲ ὁρμητικὴ ὤθησι τῆς ἄσκοπης ἐκπνοῆς; Ἀπ’ αὐτὲς τὶς πράξεις δὲν ἀνήκουν ἄλλες στὶς ἑταῖρες [7] ποὺ συχνάζουν στὰ στενά, καὶ ἄλλες σ’ αὐτοὺς ποὺ φωνάζουν στὰ θέατρα; 

Πῶς λοιπὸν τολμᾷς ν’ ἀνακατεύῃς τὰ παιχνίδια τῶν δαιμόνων μὲ τὴν ἀγγελικὴ αὐτὴ δοξολογία; [8] Καὶ πῶς δὲν ντρέπεσαι ποὺ βγάζεις τὴν ἴδια φωνὴ ἐδῶ λέγοντας· Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν φόβῳ καὶ ἀγαλλιᾶσθε αὐτῷ ἐν τρόμῳ; 

Αὐτὸ εἶναι τὸ νὰ δουλεύῃς μὲ φόβο; τὸ νὰ βρίσκεσαι σὲ διάχυσι καὶ ὑπερέντασι καὶ μὲ τὸ νὰ μὴν ἔχῃς ἐπίγνωσι γιὰ ποιά πράγματα μιλᾷς [9] (μὲ τὸ Θεὸ) μὲ τὸ ἄτακτο βγάλσιμο τῆς φωνῆς; 

Αὐτὸ (σὲ πληροφορῶ) εἶναι ἐκδήλωμα καταφρονήσεως, ὄχι φόβου· ἀλαζονείας [10], ὄχι ταπεινώσεως· ἐκδήλωμα ἀνθρώπων ποὺ παίζουν μᾶλλον, παρὰ δοξολογοῦν·

(Ἰωάννου χρυσοστόμου, Ἔπαινος περὶ τῶν ἀπαντησάντων ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, καὶ περὶ εὐταξίας ἐν ταῖς δοξολογίαις..., 2· PG 56,99-100).

Σχόλια

1. Ὅσο κι ἂν θέλουν νὰ κρύβωνται, ὁ κόσμος τοὺς ξέρει, καὶ δὲν ἀρέσκεται σ’ αὐτὰ ποὺ κάνουν, ἄσχετα ἂν δὲν μιλάει. 

2. Σύμπτωμα ἐνδεικτικὸ ὅτι εἶναι ἐκτὸς ἑαυτοῦ, πειθαρχώντας σὲ δαιμονικὲς παρορμήσεις. 

3. Ἡ ἠθοποιία δὲν ἔχει σχέσι μὲ τὴν ψαλμῳδία· εἶναι ἐντελῶς ξένη ὡς κοσμικὴ καὶ ἀποπνευματοποιημένη. Καὶ φυσικὰ οἱ ψάλτες ποὺ ἀσκοῦν ἠθοποιία εἶναι ἔξω ἀπὸ τὴν ψαλτικὴ δεοντολογία. 

4. Ἡ ἐπιρροὴ τῶν κοσμικῶν ἀκουσμάτων καὶ θεαμάτων εἶναι καταλυτική, εἴτε προσφέρεται σήμερα μέσῳ τῆς ὀθόνης, εἴτε παλαιότερα μέσῳ τῶν θεάτρων καὶ ἱπποδρομίων, ὄχι μόνο στὰ παιδιά, ὅπως φρονοῦν καὶ συνηθίζουν νὰ λένε κάποιοι, ἀλλὰ καὶ στοὺς μεστωμένους, ἄντρες καὶ γυναῖκες. 

5. Ὁ βαθύτερος λόγος ποὺ φτάνει ὁ ψάλτης ν’ ἀσκῇ ἠθοποιία καὶ νὰ εἰσάγῃ τὴ χορευτικὴ συμπεριφορὰ στὴν ψαλμῳδία εἶναι ἡ ἐσωτερική του ἀταξία. Δὲν ἀποκλείεται κάποιοι νὰ τὴν συνειδητοποιοῦν, καὶ ἀντὶ νὰ φρίξουν, καλύπτουν τὴν ἀταξία τους καὶ τὴν καινοτομία τους προβαίνοντας ὑποκριτικῶς σὲ πράξεις ἄκρως πνευματικές, ὅπως εἶναι συχνὴ ἡ θεία μετάληψι, ἐπιβαρύνοντας τὴν κατάστασί τους σὲ μέγιστο βαθμό. 

6. Τὸ κυριώτερο ἐκδήλωμα στοὺς ψάλτες ποὺ ἀσχολοῦνται παράλληλα καὶ μὲ τὰ θεῖα καὶ μὲ τὰ κοσμικὰ εἶναι ἡ ἀντιφατικότητα καὶ ἡ ἀντινομία στὴν προσωπική τους ζωή. Στοὺς κοσμικοὺς χώρους κοσμικά, καὶ στὸ ναὸ «πνευματικά». Διχασμὸς προσωπι­κότητος; παράνοια; ἄτακτη ζωή; 

7. Οἱ ἑταῖρες λικνίζονται γιὰ νὰ θηρεύουν πελάτες, καὶ οἱ θεατρῖνοι βγάζουν ἄτακτες καὶ ἄσκοπες φωνές, γιὰ νὰ ἐντυπωσιάσουν καὶ νὰ προσελκύσουν τὶς ἐπιδοκιμασίες. Εἶναι σοβαρὸ ὅτι ὁ Ἰωάννης Χρυσόστομος βρίσκει ἀντιστοιχίες στοὺς ψάλτες ἀπὸ τὸν ὑπόκοσμο. 

8. Ἡ ἀνάδευσι τῶν ἁγίων πραγμάτων μὲ τὰ αἰσχρὰ εἶναι παλιὸ φαινόμενο, συναντώμενο σὲ αἱρετικὲς ὁμάδες. Τὸ φαινόμενο αὐτὸ ὁ ἀπόστολος Παῦλος τὸ ὀνομάζει «ἑτεροζυγία» καὶ προσπαθεῖ νὰ συγκλονίσῃ καὶ νὰ συνεφέρῃ τοὺς ἀναδευτὰς μὲ ἐκφράσεις χτυπητές, ὅπως· «Τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος; τίς συμφώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελίαρ; τίς μερὶς πιστοῦ μετὰ ἀπίστου;» (Β΄ Κο 6,14-15). 

9. Ἡ ψαλμῳδία εἶναι συνομιλία μὲ τὸ Θεό. Αὐτὴ τὴν ἐπισήμανσι κάνει ἐδῶ ὁ Ἰωάννης χρυσόστομος. Ἂν ὁ ψάλτης τὴν ὥρα ποὺ ψάλλει, δηλαδὴ συνομιλεῖ μὲ τὸ Θεό, δὲν ἔχῃ τὸ νοῦ του στὸ Θεό, ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ τὸν ἔχει, εἶναι περιττὸ νὰ ποῦμε ὅτι τὸ καλώδιο τῆς ἐπικοινωνίας εἶναι κομμένο. 

10. Παλιά νόσος ἡ ψαλτικὴ ἀλαζονεία, ἡ ἠθοποιία, οἱ χορευτικές κινήσεις στοὺς ψάλτες. Ὅπως δείχνουν οἱ αἰῶνες δυσθεράπευτες, ἂν ὄχι ἀθεράπευτες. Παρορμητικὸ αἴτιο σὺν τοῖς άλλοις καὶ ἡ ἐφαρμοζόμενη στὰ ἀναλόγια ἀπὸ κάποιες νεώτερες ὁμάδες ψαλτῶν κοσμικὴ πολυηχία.

Ἐπιλογή, μετάφρασι, σχολιασμός· Ἀθανάσιος Γ. Σιαμάκης, ἀρχιμανδρίτης

Δημοσίευσι· 22/9/2012

Επέμενε να κάνουν τα «γυρίσματα» γλυκά και να σβήνουν τις καταλήξεις ομαλά, όμορφα. Ήθελε να το ψάλλουν με τόνο αλλά και με απαλάδα.

Επέμενε να κάνουν τα «γυρίσματα» γλυκά και να σβήνουν τις καταλήξεις ομαλά, όμορφα. Ήθελε να το ψάλλουν με τόνο αλλά και με απαλάδα.

Αγγελικές ψαλμωδίες άκουσε και ένα απόγευμα την ώρα που γινόταν ο εσπερινός, στο ναό του Αγίου Αρσενίου. Ενώ εκείνος βρισκόταν στο κελί του στην αρχή νόμισε ότι οι ψαλμωδίες ακουγόταν από το Ναό. Αλλά όταν η ψαλμωδία αυτή δυνάμωσε άκουγε το αργό «Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ...». Άγγελοι το έψαλλαν συνέχεια πολύ γλυκά, και ο Όσιος  άκουγε εκστατικός και ένιωθε, όπως είπε, «ένα γλυκό βύθισμα και μία ουράνια μακαριότητα». Νόμισε μάλιστα ότι έχει έρθει η ώρα να φύγει από αυτή τη ζωή. Από εκείνη την ημέρα ζητούσε  από τις αδελφές να ψάλλουν το «Ἅγιος, ἅγιος» και τους έδειχνε πως να το αρχίζουν απαλά και να το δυναμώνουν σταδιακά, όπως το είχε ακούσει από τους αγγέλους. Επέμενε να κάνουν τα «γυρίσματα» γλυκά και να σβήνουν τις καταλήξεις ομαλά, όμορφα. Ήθελε να το ψάλλουν με τόνο αλλά και με απαλάδα, και απαιτούσε μεγάλη ακρίβεια. Το παραμικρό λάθος γινόταν εμπόδιο στην καρδιακή προσευχή του, σαν να είχε τις νότες γραμμένες επάνω στην καρδιά του. Και όταν το έψαλλε ο ίδιος, δεν άκουγε κανείς ψαλτική, αλλά κάτι ουράνιο∙ ήταν ξεχείλισμα δοξολογίας από μία καρδιά που είχε γίνει Ουρανός.

Ο Άγιος Παΐσιος Αγιορείτης 

σελ.547 - 548

ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ 

ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ 

ΒΑΣΙΛΙΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Το ήθος των ήχων

Το ήθος των ήχων

Στην Οκτώηχο, σώζονται οι παρακάτω στίχοι που εκφράζουν το ήθος του ήχου:

Ήχος Α΄

Τέχνη μελουργός σους αγασθείσα κρότους,

Πρώτην νέμοι σοι τάξιν ω της αξίας!

Ηχος ο πρώτος Μουσική κληθείς τέχνη,

Πρώτος παρ΄ ημών ευλογείσθω τοις λόγοις.

Τα πρώτα πρώτε των καλών λαχών φέρεις.

Πρωτεία νίκης πανταχού πάντων έχεις.

Η ερμηνεία των παραπάνω στίχων έχει ως εξής: Η τέχνη της μουσικής, επειδή θαύμασε τους ζωηρούς σου ήχους, σε τοποθετεί πρώτο στην τάξη των ήχων. Ω, πόση η αξία σου είναι! Ο ήχος που ονομάστηκε πρώτος στην τέχνη της μουσικής, ας επαινείται πρώτος από εμάς με τους λόγους μας. Σε σένα πρώτε, έλαχε η τιμή να παρουσιάζεις πρωτεύοντα ρόλο σε ωραιότατα μέλη. Και συ πανταχού απ΄ όλους τους ήχους κρατάς τα πρωτεία της νίκης.

Ήχος Β΄

Καν δευτέραν είληφας εν τάξει θέσιν,

αλλ΄ ηδονή πρώτη σοι τω μελιρρύτω.

Το σον μελιχρόν και γλυκύτατον μέλος

οστά πιαίνει, καρδίας τ΄ ενηδύνει.

Σειρήνες ήδον δευτέρου πάντως μέλη.

Ούτω πράως σοι ρει μελισταγές μέλος.

Δηλαδή: Αν και έλαβες τη δεύτερη θέση στην τάξη των ήχων, εντούτοις περισσότερη ηδονή υπάρχει σε σένα τον μελίρρυτον. Το μέλος σου, ως μέλι ευχάριστο και γλυκύτατο, μαλακώνει και τα οστά των ανθρώπων και τις καρδιές ευχαριστεί και τέρπει. Ασφαλώς οι Σειρήνες έψαλλαν μέλη του δεύτερου ήχου. Τόσο ήρεμα εκχύνεται το μέλος σου, όμοιο με μέλι που στάζει.

Ήχος Γ΄

Ει και τρίτος ει, πλην προς ανδρικούς πόνους

σύνεγγυς ει πως του προάρχοντος, Τρίτε.

Άκομψος, απλούς, ανδρικός πάνυ, Τρίτε,

πέφυνας όντως, και σε τιμώμεν , Τρίτε.

Πλήθους κατάρχων ισαρίθμου σοι, Τρίτε,

πλήθει προσήκεις προσφυώς ηρμοσμένω.

Δηλαδή: Αν και είσαι τρίτος στην τάξη των ήχων, εν τούτοις Τρίτε βρίσκεσαι κάπως κοντά στον Πρώτο, για να εκφράσεις τους ανδρικούς πόνους. Δεν έχεις κομψότητα Τρίτε, αλλά είσαι πράγματι απλός στο μέλος και πολύ ανδροπρεπής και γι΄ αυτό το λόγο σε τιμάμε. Από σένα Τρίτε αρχίζει πλήθος μελών σε τόσα είδη όσα δείχνει ο αριθμός σου, αρμόζεις δε σε πλήθος πρεπόντως οργανωμένου.

Ήχος Δ΄

Πανηγυριστής και χορευτής ων φέρεις

τέταρτον εύχος μουσικωτάτη κρίσει.

Συ τους χορευτάς δεξιούμενος πλάττεις,

φωνάς βραβεύεις, και κροτών εν κυμβάλοις.

Σε τον τέταρτον ήχον ως ευφωνίας

πλήρη, χορευτών ευλογούσι τα στίφη.

Δηλαδή: Σύ, ο τέταρτος ήχος, που έχεις ύφος πανηγυρικό και χορευτικό, διεκδικείς όμοιο καύχημα, τέταρτο κατά σειρά, συμφώνως με εκτίμηση και κρίση μουσικοτάτη. Σύ, παραλαμβάνεις τους χορευτές και συνοδευόμενος με ζωηρούς ήχους οργάνων, μορφώνεις και διαπλάτεις αυτούς με τη μουσική σου και χαρίζεις βραβεία σε φωνές που ψάλλουν τις μελωδίες σου. Εσένα τον τέταρτο ήχο, επειδή είσαι πλούσιος σε μελωδικές γραμμές, επαινούν και εγκωμιάζουν τα πλήθη των χορευτών.

Ήχος πλάγιος του Α΄

Θρηνωδός ει συ και φιλοικτίρμων άγαν,

αλλ΄ εις τα πολλά και χορεύεις ευρύθμως.

Ο μουσικός νους, ον εγνώρισεν τέχνη,

τίς η παρεκκλίνουσα κλίσις πλαγίων;

Πέμπτον σε τάξις, αλλά πρώτον του μόνου

έχει σε και λέγει σε, πρώτε πλαγίων.

Δηλαδή: Είναι πολλές οι μελωδίες σου, που ομοιάζουν με θρήνο ή εκφράζουν συναισθήματα συμπάθειας, ενώ άλλα είναι πανηγυρικά και θυμίζουν ρυθμικό χορό.

Όποιος έχει αντίληψη μουσική και τον γνωρίζει η τέχνη της μουσικής, αυτός είναι σε θέση να πει ποιά είναι η αξία αυτού του ήχου, ο οποίος παρεκλίνει από τον πρώτο και είναι ο πλάγιός του. Και η μεν τάξη των οκτώ ήχων σε απαριθμεί πέμπτο κατά σειρά, σε έχει όμως ονομάσει πρώτο μεταξύ των πλαγίων, επειδή κατάγεσαι από τον Πρώτο και μοναδικό μεταξύ όλων των ήχων.

Ήχος πλάγιος του Δευτέρου.

Έκτος μελωδός, αλλ΄ υπέρπρωτος πέλεις,

ο δεύτερος συ των μελών δευτερεύων.

Τας ηδονάς συ διπλοσυνθέτους φέρεις,

του δευτέρου πως δευτερεύων δευτέρως.

Σε τον μελιχρόν, τον γλυκύν, τον τέττιγα,

τον εν πλαγίοις δεύτερον τίς ου φιλεί;

Δηλαδή: Έκτος μελωδός είσαι στη σειρά των οκτώ ήχων. Εν τούτοις, κατά την αξίαν είσαι περισσότερο παρά πρώτος, μολονότι είσαι δεύτερος μεταξύ των πλαγίων κι έχεις δευτερεύοντα μέλη, επειδή αρχικός σου ήχος είναι ο δεύτερος. Εσύ με τις διπλές μελωδίες σου, τις στιχηραρικές και τις ειρμολογικές, που τις περισσότερες φορές είναι σύνθετες από χρωματικό και διατονικό γένος, διπλή προξενείς και την ευχαρίστηση, μολονότι έρχεσαι δεύτερη θέση κατά την τάξη από το δεύτερο. Εσένα τον ευχάριστο ως μέλι, τον γλυκύ, του οποίου η μελωδία θυμίζει τον τέττιγα, εσένα τον δεύτερο ήχο μεταξύ των πλαγίων, ποιός είναι δυνατόν να μην αγαπά;

Ήχος Βαρύς

Οπλιτικής φάλαγγος οικείον μέλος,

ο του βάρους συ κλήσιν ειληφώς φέρεις.

Ήχον τον απλούν, τον βάρους επώνυμον,

ο τους λογισμούς εν βοαίς μισών φιλεί.

Ανδρών δε άσμα δευτερότριτε βρέμεις.

Ων ποικίλος δε, τους απλούς έχεις φίλους.

Δηλαδή: Εσύ που φέρεις την ονομασία του βάρους, έχεις μέλη που θυμίζουν στρατιωτική φάλαγγα. Αυτόν τον ήχο τον απλό, τον επονομαζόμενο βαρύ, ιδιαίτερα αγαπούν όσοι αποστρέφονται τις σκέψεις και έννοιες, που εκφέρονται με φωνές και κραυγές. Άσμα σοβαρό, που αρμόζει σε άνδρες αποδίδεις εσύ με σοβαρότητα, ο δεύτερος εναρμόνιος ήχος μετά τον τρίτο. Κι ενώ έχεις μέλη διάφορα, και εναρμόνια αλλά και διατονικά, εντούτοις φίλοι σου είναι οι απλοί άνθρωποι, που αγαπούν την απλότητα στο μέλος.

Ήχος πλάγιος του Δ΄

Ήχων σφραγίς τέταρτε συ των πλαγίων,

ως εν σεαυτώ παν καλόν μέλος φέρων.

Ανευρύνεις συ τους κροτούς των ασμάτων

ήχων κορωνίς ως υπάρχων και τέλος.

Ως άκρον εν φθόγγοις τε και φωνών στάσει

άκρον σε φωνής δις σε καλώ και τέλος.

Δηλαδή: Εσύ ο τέταρτος μεταξύ των πλαγίων, είσαι το επισφράγισμα όλων των ήχων, γιατί στις μελωδίες σου περιλαμβάνεις κάθε τι το ωραίο. Εσύ δίνεις έκταση και ευρύτητα στις ζωηρές φωνές των ασμάτων και είσαι η κορωνίδα και το τέλος όλων των ήχων. Και επειδή κατέχεις τα άκρα σε ό,τι αφορά τους υψηλούς τόνους, αλλά και τις καταλήξεις και τη στάση της φωνής, για το λόγο αυτό σε ονομάζω δυό φορές άκρο της φωνής και τέλος των ήχων.

ΠΗΓΗ:ΕΔΩ  

Ιδιόμελα Αίνων Κυριακής τής Τυρινής

 Ιδιόμελα Αίνων Κυριακής τής Τυρινής

Στιχηρὰ Ἰδιόμελα τοῦ Τριῳδίου 

Ἦχος πλ. α'

Οἴμοι! ὁ Ἀδάμ, ἐν θρήνῳ κέκραγεν, ὅτι ὄφις καὶ γυνή, θεϊκῆς παρρησίας με ἔξωσαν, καὶ Παραδείσου τῆς τρυφῆς ξύλου βρῶσις ἡλλοτρίωσεν. Οἴμοι! οὐ φέρω λοιπόν τὸ ὄνειδος, ὁ ποτὲ βασιλεὺς τῶν ἐπιγείων πάντων κτισμάτων Θεοῦ, νῦν αἰχμάλωτος ὤφθην, ὑπὸ μιᾶς ἀθέσμου συμβουλῆς, καὶ ὁ ποτὲ δόξαν ἀθανασίας ἠμφιεσμένος, τῆς νεκρώσεως τὴν δοράν, ὡς θνητὸς ἐλεεινῶς περιφέρω. Οἴμοι! τίνα τῶν θρήνων συνεργάτην ποιήσομαι; Ἀλλὰ σὺ Φιλάνθρωπε, ὁ ἐκ γῆς δημιουργήσας με, εὐσπλαγχνίαν φορέσας, τῆς δουλείας τοῦ ἐχθροῦ, ἀνακάλεσαι καὶ σῶσόν με. 

Ἦχος πλ. α'

Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται, οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε, ἀναζωσάμενοι τὸν καλὸν τῆς Νηστείας ἀγῶνα· οἱ γὰρ νομίμως ἀθλοῦντες, δικαίως στεφανοῦνται, καὶ ἀναλαβόντες τὴν πανοπλίαν τοῦ Σταυροῦ, τῷ ἐχθρῷ ἀντιμαχησώμεθα, ὡς τεῖχος ἄρρηκτον κατέχοντες τὴν Πίστιν, καὶ ὡς θώρακα τὴν προσευχήν, καὶ περικεφαλαίαν τὴν ἐλεημοσύνην, ἀντὶ μαχαίρας τὴν νηστείαν, ἥτις ἐκτέμνει ἀπὸ καρδίας πᾶσαν κακίαν. Ὁ ποιῶν ταῦτα, τὸν ἀληθινὸν κομίζεται στέφανον, παρὰ τοῦ Παμβασιλέως Χριστοῦ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Κρίσεως. 

Ἦχος πλ. β'

Ἀδὰμ τοῦ Παραδείσου διώκεται, τροφῆς μεταλαβὼν ὡς παρήκοος, Μωσῆς θεόπτης ἐχρημάτισε, νηστείᾳ τὰ ὄμματα, τῆς ψυχῆς καθηράμενος. Διὸ τοῦ Παραδείσου οἰκήτορες γενέσθαι ἐπιποθοῦντες, ἀπαλλαγῶμεν τῆς ἀλυσιτελοῦς τροφῆς, καὶ Θεὸν καθορᾷν ἐφιέμενοι, Μωσαϊκῶς τὴν τετράδα, τῆς δεκάδος νηστεύσωμεν, προσευχῇ καὶ τῇ δεήσει, εἰλικρινῶς προσκαρτεροῦντες, κατευνάσωμεν τῆς ψυχῆς τὰ παθήματα, ἀποσοβήσωμεν τῆς σαρκὸς τὰ οἰδήματα, κοῦφοι πρὸς τὴν ἄνω πορείαν μετίωμεν, ὅπου αἱ τῶν Ἀγγέλων χορεῖαι, ἀσιγήτοις φωναῖς, τὴν ἀδιαίρετον ἀνυμνοῦσι Τριάδα, καθορᾷν τὸ ἀμήχανον κάλλος, καὶ δεσποτικόν. Ἐκεῖ ἀξίωσον ἡμᾶς, Υἱὲ Θεοῦ ζωοδότα, τούς ἐπὶ σοὶ πεποιθότας, συγχορεῦσαι ταῖς τῶν Ἀγγέλων στρατιαῖς, ταῖς τῆς τεκούσης σε Μητρὸς Χριστὲ πρεσβείαις, καὶ Ἀποστόλων, καὶ τῶν Μαρτύρων, καὶ πάντων τῶν Ἁγίων. 

Δόξα...  

Ἦχος πλ. β'

Ἔφθασε καιρός, ἡ τῶν πνευματικῶν ἀγώνων ἀρχή, ἡ κατὰ τῶν δαιμόνων νίκη, ἡ πάνοπλος ἐγκράτεια, ἡ τῶν Ἀγγέλων εὐπρέπεια, ἡ πρὸς Θεὸν παρρησία· δι' αὐτῆς γὰρ Μωϋσῆς, γέγονε τῷ Κτίστῃ συνόμιλος, καὶ φωνὴν ἀοράτως, ἐν ταῖς ἀκοαῖς ὑπεδέξατο· Κύριε, δι' αὐτῆς ἀξίωσον καὶ ἡμᾶς, προσκυνῆσαί σου τὰ Πάθη καὶ τὴν ἁγίαν Ἀνάστασιν, ὡς φιλάνθρωπος.