Συναξάρι Τριωδίου - Αγία και Μεγάλη Πέμπτη

Συναξάρι Τριωδίου 

Αγία και Μεγάλη Πέμπτη

Την αγία και μεγάλη Πέμπτη οι θείοι πατέρες μάς παρέδωσαν να εορτάζουμε τέσσερα γεγονότα, τα οποία παρέλαβαν από τους θείους αποστόλους και από τα ιερά Ευαγγέλια: τον ιερό νιπτήρα, τον μυστικό δείπνο (δηλαδή την παράδοση των φρικτών μυστηρίων), την υπερφυή προσευχή του Κυρίου και τέλος την προδοσία. 

Επειδή το εβραϊκό Πάσχα -ο αμνός- έμελλε να θυσιαστεί την Παρασκευή, και την προτύπωση έπρεπε να την ακολουθήσει η αλήθεια, δηλαδή σε αυτό να θυσιαστεί και το αληθινό Πάσχα μας, ο Χριστός, γι’ αυτό ο Κύριος πρόλαβε και έκανε το Πάσχα με τους μαθητές του το βράδυ της Πέμπτης. Διότι αυτό και όλη η Παρασκευή λογίζεται από τους Εβραίους ένα, έτσι δηλαδή μετρούν αυτοί το νυχθήμερο. 

Στη συνέχεια, φανερώνοντας τα τελειότατα στους μαθητές, παρέδωσε στο ανώγειο και το μυστήριο του δικού μας Πάσχα, και ενώ είχε πλέον νυχτώσει. 

 

Πριν όμως αρχίσουν να δειπνούν -όπως λέει ο θείος Χρυσόστομος-, ο Χριστός σηκώθηκε, έβγαλε τα εξωτερικά του ενδύματα και έβαλε νερό στη λεκάνη, πάντα με τα ίδια του τα χέρια, για να κάνει τον Ιούδα να ντραπεί και για να διδάξει τους μαθητές να μην επιζητούν το πρωτείο, βάζοντας υπόδειγμα τον εαυτό του. 

Φαίνεται ότι πρώτα απ’ όλους ο Χριστός έπλυνε τα πόδια του Ιούδα, που με θρασύτητα είχε καθίσει πρώτος, και μετά πήγε στον Πέτρο, ο οποίος, καθώς ήταν ο πιο ορμητικός απ’ όλους, εμπόδισε τον Διδάσκαλο, έπειτα όμως του επέτρεψε. 

Αφού λοιπόν τους έπλυνε τα πόδια και έτσι τους έδειξε παράδοξο τρόπο ύψωσης την ταπείνωση, φόρεσε πάλι τα ενδύματά του, κάθισε και τους δίδαξε να αγαπούν ο ένας τον άλλο και να μην επιζητούν το πρωτείο. 

Καθώς έτρωγαν, ο Χριστός ανέφερε το θέμα της προδοσίας. Ακούγοντας τόν λόγο οι μαθητές ταράχθηκαν, και ο Ιησούς είπε σιγά μόνο στον Ιωάννη: «Σε όποιον θα δώσω ένα κομμάτι ψωμί, αφού το βουτήξω, αυτός είναι που θα με παραδώσει» (Ιω. 13:26). Γιατί αν το ήξερε αυτό ο Πέτρος, καθώς ήταν πιο ορμητικός από τους άλλους, θα σκότωνε τον Ιούδα. Είπε επίσης: «Είναι αυτός που βούτηξε μαζί μου το χέρι στην πιατέλα» (Ματθ. 26:23), και έγιναν και τα δύο. 

Μετά από λίγο πήρε στα χέρια του τον άρτο και είπε: «Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου», όπως επίσης και το ποτήριο λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι, γιατί αυτό είναι το αίμα μου, το οποίο επικυρώνει την Καινή Διαθήκη. Αυτό που κάνω τώρα, να το κάνετε στην ανάμνησή μου». 

Πρόσεξε ότι το σώμα Του το λέει άρτο και όχι άζυμο. Ας ντραπούν λοιπόν αυτοί που τελούν τη Λειτουργία με άζυμο. 

Όταν ο Ιούδας πήρε το κομμάτι ψωμί, μπήκε μέσα του ο σατανάς, οπότε πήγε και συμφώνησε με τους αρχιερείς να τους παραδώσει τον Ιησού για τριάντα αργύρια. 

Οι δε μαθητές μετά το δείπνο πήγαν στο Όρος των Ελαιών, σε κάποιο μέρος που λέγεται Γεθσημανή. 

Ο Κύριος, αφού τους είπε πολλά, πρόσθεσε: «Αυτή τη νύχτα όλοι σας θα χάσετε την εμπιστοσύνη σας σ’ εμένα». Ο δε Πέτρος είπε: «Κι αν όλοι το κάνουν, εγώ δεν θα σε αρνηθώ». Ήταν τότε βαθιά νύχτα, και ο Κύριος του αποκρίθηκε: «Πριν λαλήσει ο πετεινός για δεύτερη φορά, θα με απαρνηθείς τρεις φορές». 

Πράγμα που έγινε όταν ο Πέτρος κυριεύθηκε από πολύ φόβο. Διότι ο Θεός ήθελε να δείξει την αδυναμία της ανθρώπινης φύσης, ώστε όταν αργότερα θα εμπιστευόταν την οικουμένη στον Πέτρο, αυτός να τη γνωρίζει από τον εαυτό του και να είναι συγχωρητικός στους αμαρτάνοντες. 

Μετά από αυτά ο Χριστός, δείχνοντας την ανθρώπινη φύση του και πόσο φοβερός είναι για όλους ο θάνατος, είπε: «Η ψυχή μου είναι περίλυπη μέχρι θανάτου». 

 

Και αφού απομακρύνθηκε σε απόσταση μιας πετριάς, προσευχόταν και είπε τρεις φορές: «Πατέρα μου, αν δεν μπορώ ν’ αποφύγω αυτό το ποτήρι αλλά πρέπει να το πιω, ας γίνει το θέλημά σου», και επίσης: «Πατέρα, αν είναι δυνατό, ας μην πιω αυτό το ποτήρι» (Ματθ. 26:42 και 39). 

 

Αυτό το έλεγε βέβαια ως άνθρωπος, αλλά συγχρόνως και για να εξαπατήσει τον διάβολο, ώστε να τον θεωρήσει αδύναμο άνθρωπο που φοβάται και να μην εμποδίσει το μυστήριο του θανάτου του στον σταυρό. 

 

Έπειτα ο Χριστός επέστρεψε στους μαθητές και τους βρήκε βυθισμένους στον ύπνο. Στράφηκε τότε προς τον Πέτρο και είπε: «Ούτε μια ώρα δεν μπορέσατε να αγρυπνήσετε μαζί μου;» Σαν να έλεγε: Εσύ που λες ότι θα αγωνιστείς μέχρι θανάτου, έτσι κοιμάσαι μαζί με τους άλλους; 

Πήγε έπειτα με τους μαθητές του στην απέναντι πλευρά του χειμάρρου των Κέδρων, όπου ήταν ένας κήπος, και εκεί στάθηκαν. 

 

Ο Ιούδας γνώριζε ότι ο Ιησούς συνήθιζε να πηγαίνει σε εκείνο τον τόπο, γι’ αυτό και πήγε προς αυτόν παίρνοντας μερικούς στρατιώτες και ακολουθούμενος από όχλο, στους οποίους έδωσε ως συνθηματικό σημάδι το φίλημα. 

 

Και ο λόγος που αυτοί ήρθαν νύχτα ήταν για να μη γίνει καμιά επανάσταση από τον λαό. 

Ο Χριστός βγήκε πρώτος προς αυτούς και είπε: «Ποιον ζητάτε;» Αυτοί δεν τον γνώρισαν, αν και είχαν φανούς και δαυλούς, και από τον φόβο έπεσαν κάτω και έφυγαν.  

Όταν επανήλθαν και ο Ιούδας έδωσε το σύνθημα με το φίλημα, ο Χριστός του είπε: «Φίλε, κάνε αυτό για το οποίο ήρθες». Σαν να του έλεγε: Γι’ αυτό που ήρθες να κάνεις, Ιούδα, έχεις την ευκαιρία. Και πρόσθεσε: «Ληστής είμαι, και βγήκατε να με συλλάβετε με ξίφη και ρόπαλα;» 

Τότε ο Πέτρος, καθώς ήταν πολύ ορμητικός, τράβηξε μαχαίρι και έκοψε το δεξί αυτί του Μάλχου που ήταν δούλος του αρχιερέα. Ο Χριστός επέπληξε τον Πέτρο λέγοντας ότι δεν είναι καλό να μεταχειρίζεται μαχαίρι ο πνευματικός άνθρωπος, και θεράπευσε το αυτί του Μάλχου. 

 

Αφού συνέλαβαν τον Ιησού, τον έφεραν δεμένο στην αυλή του αρχιερέα Άννα, ο οποίος ήταν πεθερός τού Καϊάφα. Εκεί είχαν συγκεντρωθεί όλοι οι ενάντιοι στον Χριστό φαρισαίοι και γραμματείς.   

 

Στη συνέχεια έγινε το περιστατικό του Πέτρου με την υπηρέτρια και η άρνησή του. Και καθώς στο μεταξύ είχε περάσει η νύχτα, ο πετεινός λάλησε τρεις φορές και ο Πέτρος θυμήθηκε τον λόγο του Χριστού και έκλαψε πικρά. 

 

Με το χάραμα οδήγησαν τον Χριστό από τον Άννα στον αρχιερέα Καϊάφα, όπου και τον έφτυσαν και έφεραν εναντίον του ψευδομάρτυρες. 

Όταν πλέον ξημέρωσε, ο Καϊάφας τον απέστειλε στον Πιλάτο. Και αυτοί που τον πήγαν -λέει ο ευαγγελιστής-, δεν μπήκαν στο πραιτώριο, για να μη μολυνθούν, αλλά να φάνε το Πάσχα καθαροί (Ιω. 18:28). 

Από τα λόγια αυτά βγαίνει το συμπέρασμα ότι οι αρχιερείς και οι φαρισαίοι έκαναν τότε κάτι παράνομο, μεταθέτοντας το Πάσχα, όπως λέει ο θείος Χρυσόστομος· διότι εκείνη τη νύχτα έπρεπε να το φάνε, αλλά για να θανατώσουν τον Χριστό το ανέβαλαν. Διότι ο ευαγγελιστής Ιωάννης λέει ότι όλα αυτά έγιναν πριν από την εορτή του Πάσχα (Ιω. 13:1), δηλαδή κατά τήν Πέμπτη και την ακόλουθη νύχτα. 

Για όλα αυτά και εμείς εορτάζουμε ενθυμούμενοι με δέος εκείνα τα φοβερά και ανείπωτα έργα και τις πράξεις.

Με την άφατη ευσπλαχνία σου, Χριστέ ο Θεός μας, ελέησέ μας. Αμήν. 

 

Διασκευή για την Κ.Ο. του κειμένου του Τριωδίου.

Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός

 

Τροπάριον τοῦ Νυμφίου

Ἦχος πλ. δ'

(ἐκ τρίτου)

Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός, καὶ μακάριος ὁ δοῦλος, ὃν εὑρήσει γρηγοροῦντα, ἀνάξιος δὲ πάλιν, ὃν εὑρήσει ῥαθυμοῦντα. Βλέπε οὖν ψυχή μου, μὴ τῷ ὕπνῳ κατενεχθής, ἵνα μῄ τῷ θανάτῳ παραδοθῇς, καὶ τῆς βασιλείας ἔξω κλεισθῇς, ἀλλὰ ἀνάνηψον κράζουσα· Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος εἶ ὁ Θεός, διὰ τῆς Θεοτόκου ἐλέησον ἡμᾶς.

 

Σάββατο του Λαζάρου - Συναξάρι Τριωδίου

Σάββατο του Λαζάρου

Συναξάρι Τριωδίου 

Την ημέρα αυτή, Σάββατο προ των Βαΐων, εορτάζουμε την ανάσταση του αγίου και δικαίου φίλου του Χριστού Λαζάρου του τετραημέρου. 

Ο Λάζαρος ήταν Εβραίος, φαρισαίος και, όπως κάπου αναφέρεται, γιος του φαρισαίου Σίμωνα. Καταγόταν από το χωριό Βηθανία και έγινε και αυτός φίλος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. 

Καθώς δηλαδή ο Χριστός συζητούσε συνεχώς με τον Σίμωνα -γιατί και αυτός πίστευε στην ανάσταση των νεκρών- και συχνά πήγαινε στο σπίτι του, ο Λάζαρος έγινε γνήσιος φίλος του Χριστού, και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι δύο αδελφές του, η Μάρθα και η Μαρία. 

Όταν πλησίαζε το σωτήριο Πάθος, επειδή ήταν ανάγκη να βεβαιωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το μυστήριο της Αναστάσεως, ο Χριστός βρισκόταν στην περιοχή πέρα από τον Ιορδάνη, αφού πρώτα ανέστησε την κόρη του Ιάειρου και τον γιο της χήρας. Και τότε ο φίλος του Λάζαρος αρρώστησε βαριά και πέθανε. 

Ο Ιησούς λοιπόν, αν και δεν ήταν εκεί, είπε στους μαθητές του: «Ο Λάζαρος ο φίλος μας κοιμήθηκε». Και μετά από λίγο είπε: «Ο Λάζαρος πέθανε». 

Άφησε λοιπόν τον Ιορδάνη και ήρθε στη Βηθανία, η οποία απέχει από τα Ιεροσόλυμα περίπου τρία χιλιόμετρα. Τον προϋπάντησαν οι αδελφές τού Λαζάρου λέγοντας: «Κύριε, αν ήσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μας· αλλά και τώρα, αν θελήσεις, μπορείς να τον αναστήσεις». 

Ο Χριστός ρώτησε το πλήθος: «Πού τον θάψατε;», και αμέσως όλοι ξεκίνησαν για να του δείξουν το μνήμα. 

Όταν σήκωσαν την πέτρα που σκέπαζε τον τάφο, είπε η Μάρθα: «Κύριε, ήδη μυρίζει άσχημα, επειδή είναι τεσσάρων ημερών νεκρός». 

Ο Ιησούς δάκρυσε για τον νεκρό, στη συνέχεια προσευχήθηκε και φώναξε με δυνατή φωνή: «Λάζαρε, έλα έξω». Και αμέσως ο πεθαμένος βγήκε από τον τάφο, και αφού τον έλυσαν από τα σάβανα πήγε σπίτι του. 

Αυτό το εξαίσιο θαύμα προκάλεσε τον φθόνο του εβραϊκού λαού που μάνιασε εναντίον του Χριστού, ο Ιησούς όμως και πάλι έφυγε. 

Οι αρχιερείς μάλιστα σκέφτηκαν να σκοτώσουν και τον Λάζαρο, επειδή πολλοί βλέποντάς τον πίστευαν στον Χριστό. Ο Λάζαρος όμως το έμαθε και έφυγε για την Κύπρο, όπου αργότερα χειροτονήθηκε από τους αποστόλους επίσκοπος Κιτίου. Και αφού έζησε καλά και θεάρεστα, τριάντα χρόνια μετά την ανάστασή του πέθανε πάλι και θάφτηκε εκεί, αφού έκανε πολλά θαύματα. 

Λέγεται ότι όσα χρόνια έζησε, ποτέ δεν έτρωγε κάτι χωρίς να του βάλει κάτι γλυκό, και ότι το ωμοφόριό του το έφτιαξε η πάναγνη Μητέρα του Θεού με τα χέρια της και του το χάρισε. 

Το τίμιο και άγιο λείψανό του με θεία παρακίνηση ο σοφότατος βασιλιάς Λέων (886-912) το μετέφερε στην Κωνσταντινούπολη και το τοποθέτησε με τιμή στον ναό του Αγίου Λαζάρου, τον οποίο ο ίδιος έκτισε, και εκεί βρισκόταν για πολλά χρόνια και ανέδιδε άρρητη ευωδία. 

Οι άγιοι και θεοφόροι πατέρες μας, ή μάλλον οι άγιοι απόστολοι, όρισαν να εορτάζουμε κατά τη σημερινή μέρα την ανάσταση του Λαζάρου -αφού τελείωσε η νηστεία των σαράντα ημερών, ύστερα από την οποία ακολουθούν τα άγια πάθη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού-, επειδή αυτό το θαύμα περισσότερο απ’ όλα τα άλλα βρήκαν ως αρχή και αιτία της μανίας των Ιουδαίων εναντίον του Χριστού, και γι’ αυτό το έβαλαν εδώ. Το υπερφυσικό αυτό θαύμα μόνο ο ευαγγελιστής Ιωάννης το γράφει, ενώ οι άλλοι ευαγγελιστές το παρέλειψαν, ίσως επειδή τότε ζούσε ακόμη ο Λάζαρος. 

Λέγεται μάλιστα ότι και γι’ αυτό και μόνο το θαύμα ο ευαγγελιστής Ιωάννης συνέγραψε και το υπόλοιπο Ευαγγέλιο, και διότι για την άναρχη γέννηση του Χριστού τίποτε δεν είπαν οι άλλοι τρεις ευαγγελιστές. Διότι το ζητούμενο ήταν να πιστευθεί ο Χριστός ότι είναι Υιός του Θεού και Θεός και ότι αναστήθηκε, και ότι θα γίνει ανάσταση των νεκρών, πράγμα το οποίο αποδεικνύεται περισσότερο από τον Λάζαρο. 

Ο δε Λάζαρος δεν είπε τίποτε σχετικά με τον Άδη· διότι ή δεν του επιτράπηκε να δει τίποτε, ή, αν είδε, προστάχθηκε να σιωπήσει. Από αυτόν λοιπόν και κάθε άνθρωπος που πεθαίνει λέγεται Λάζαρος, και το σαβάνωμα επίσης λέγεται λαζάρωμα, για να θυμόμαστε τον πρώτο εκείνο Λάζαρο. Διότι όπως εκείνος αναστήθηκε με τον λόγο του Χριστού και έζησε ξανά, έτσι και ο νεκρός, αν και πέθανε, στην έσχατη σάλπιγγα θα αναστηθεί και θα ζήσει αιώνια. 

Με τις πρεσβείες του φίλου σου Λαζάρου, Χριστέ, Θεέ μας, ελέησέ μας. Αμήν.

Διασκευή για την Κ.Ο. του κειμένου του Τρωδίου με τη βοήθεια και της μετάφρασης του αγίου Αθανασίου του Παρίου που περιέχεται στο βιβλίο Νέον Λειμωνάριον, Βενετία 1819, σελ. 293

Πηγή : koinoniaorthodoxias.org

Η προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού

 

Η προσκύνηση του τιμίου Σταυρού

Συναξάρια Τριωδίου

Την τρίτη Κυριακή των Νηστειών εορτάζουμε την προσκύνηση του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού. 

Επειδή με τη νηστεία των σαράντα ημερών και εμείς κατά κάποιο τρόπο σταυρωνόμαστε και γινόμαστε νεκροί από τα πάθη και αισθανόμαστε πικρία, με το να πέφτουμε σε ακηδία και να απογοητευόμαστε, για τον λόγο αυτό τοποθετείται μπροστά μας ο τίμιος και ζωοποιός Σταυρός, για να μας ενισχύσει και να μας στηρίξει και να μας θυμίσει το πάθος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Και κατά κάποιο τρόπο μας παρηγορεί και μας λέει ότι, αν ο Θεός μας σταυρώθηκε για μας, τι πρέπει εμείς να κάνουμε γι’ αυτόν; 

Έτσι η σύγκριση με τα πάθη του Κυρίου και η υπενθύμισή τους και η ελπίδα της δόξας που απορρέει από τον Σταυρό ελαφρώνει τους κόπους της νηστείας. Γιατί, όπως ο Σωτήρας μας ανέβηκε στον Σταυρό και δοξάστηκε με την ατιμωτική περιφορά και την πικρή χολή, έτσι πρέπει να κάνουμε και εμείς για να δοξαστούμε μαζί του, έστω και αν για την ώρα υποφέρουμε κάτι δυσάρεστο. 

Είναι και άλλος λόγος: Όπως εκείνοι που βαδίζουν δρόμο δύσκολο και μακρύ και αποκάμνουν από τον κόπο, αν τύχει και βρουν κανένα δέντρο που να κάνει καλή σκιά, κάθονται λίγο και ξεκουράζονται, και ανανεωμένοι σηκώνονται και βαδίζουν και τον υπόλοιπο δρόμο τους, έτσι και εδώ στον καιρό της νηστείας και στη μέση του κοπιαστικού δρόμου της φυτεύθηκε από τους αγίους πατέρες ο ζωηφόρος Σταυρός, για να μας δίνει άνεση και αναψυχή και για να κάνει ελαφρούς και ευκίνητους προς τους υπόλοιπους κόπους αυτούς που κουράστηκαν. 

Ή, όπως όταν πρόκειται να έρθει ένας βασιλιάς, προπορεύονται οι σημαίες και τα σκήπτρα του και μετά απ’ αυτά έρχεται και ο ίδιος νικητής και θριαμβευτής, και χαίρεται μαζί του και ο λαός, έτσι και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, επειδή πρόκειται, ύστερα από λίγο, να μας δείξει τη νίκη του κατά του θανάτου και να παρουσιαστεί δοξασμένος κατά την ημέρα της αναστάσεως, έστειλε προηγουμένως το σκήπτρο του, τη βασιλική του σημαία, τον ζωοποιό Σταυρό, ο οποίος γεμίζει τις καρδιές μας από πολλή χαρά και αναψυχή και μας ετοιμάζει να υποδεχτούμε μετά από λίγο και τον ίδιο τον Βασιλιά και να τον ανευφημήσουμε ως λαμπρό θριαμβευτή. 

Και αυτό γίνεται στη μέση της αγίας Τεσσαρακοστής, γιατί η αγία Τεσσαρακοστή μοιάζει με την πικρή πηγή της Μερράς για τη συντριβή του σώματος και για την πικρία και ακηδία, που προέρχεται από τη νηστεία. 

Καθώς λοιπόν ο προφήτης Μωυσής έβαλε το ξύλο που του έδειξε ο Θεός μέσα σ’ αυτή την πηγή και την γλύκανε, έτσι και ο Θεός που μας πέρασε από τη νοητή Ερυθρά θάλασσα και τον νοητό Φαραώ, γλυκαίνει με το ζωοποιό Ξύλο του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού την πικρία από τη νηστεία και μας παρηγορεί που είμαστε σαν στην έρημο, ώσπου να μας επαναφέρει στη νοητή Ιερουσαλήμ με την ανάστασή του. 

Αλλά υπάρχει και άλλος λόγος. Επειδή δηλαδή ο Σταυρός λέγεται και είναι Ξύλο ζωής, και εκείνο το ξύλο (το δέντρο) της αγίας Γραφής ήταν φυτεμένο στη μέση της Εδέμ, γι’ αυτό και οι θειότατοι πατέρες ταιριαστά φύτεψαν το Ξύλο του Σταυρού στη μέση της αγίας Τεσσαρακοστής, για να υπενθυμίσουν τη λαιμαργία του Αδάμ και συγχρόνως να παραστήσουν την ανάκλησή του μέσω αυτού του Ξύλου· διότι τρώγοντας από αυτό το Ξύλο όχι μόνο δεν πεθαίνουμε, αλλά και ζωοποιούμαστε. 

Με τη δύναμη του Σταυρού σου, Χριστέ, Θεέ μας, φύλαξε κι εμάς από τους πειρασμούς του εχθρού και αξίωσέ μας να προσκυνήσουμε τα θεία σου πάθη και τη ζωηφόρο ανάσταση, αφού περάσουμε με ευκολία το στάδιο της αγίας Τεσσαρακοστής, και ελέησέ μας ως μόνος αγαθός και φιλάνθρωπος. 

Διασκευή για την Κ.Ο. του κειμένου του Τρωδίου με τη βοήθεια και της μετάφρασης του αγίου Αθανασίου του Παρίου που περιέχεται στο βιβλίο Νέον Λειμωνάριον, Βενετία 1819, σελ. 288.

Α΄ Κυριακή των Νηστειών (Ορθοδοξίας) Συναξάρι Τριωδίου

 

Α΄ Κυριακή των Νηστειών (Ορθοδοξίας) 

Συναξάρι Τριωδίου

Την πρώτη Κυριακή των Νηστειών τελούμε την ανάμνηση της αναστήλωσης των αγίων και σεπτών εικόνων, η οποία έγινε από τους αείμνηστους αυτοκράτορες Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ και Θεοδώρα, τη μητέρα του, επί πατριαρχίας του αγίου Μεθοδίου του ομολογητή. 

* * *

Ο Λέων ο Ίσαυρος, από εκεί που ήταν ονηλάτης και χωρικός, με παραχώρηση Θεού έγινε βασιλιάς. Αμέσως κάλεσε τον άγιο Γερμανό, που μόλις είχε γίνει πατριάρχης και του είπε: «Όπως εγώ νομίζω, δέσποτα, οι άγιες Εικόνες δεν διαφέρουν καθόλου από τα είδωλα. Πρόσταξε, λοιπόν, να τις απομακρύνουν το γρηγορότερο. Αν πάλι είναι αληθινές οι μορφές των Αγίων, ας κρεμαστούν ψηλά, για να μη τις μολύνουμε προσκυνώντας τες, καθώς είμαστε πάντοτε μέσα στις αμαρτίες».

Ο πατριάρχης προσπάθησε να τον αποτρέψει από τέτοιο ανόσιο έργο λέγοντάς του: «Μη το κάνεις αυτό, βασιλιά μου. Γιατί έχουμε ακούσει πως κάποιος πρόκειται κάποτε να λυσσάξει εναντίον των αγίων Εικόνων, και θα τον λένε Κόνωνα». Και εκείνος αποκρίθηκε: «Μα εγώ μικρός έτσι λεγόμουν».

Επειδή λοιπόν ο πατριάρχης δεν πειθόταν να συμφωνήσει, ο βασιλιάς τον εξόρισε και τον αντικατέστησε με τον ομόφρονά του Αναστάσιο. Και έτσι ξεκίνησε φανερά τον πόλεμο εναντίον των αγίων Εικόνων. Λένε μάλιστα ότι πρώτα κάποιοι Εβραίοι του υπέδειξαν αυτό το ανόσιο έργο, καθώς με κάποια μαγική τέχνη τού προείπαν ότι θα γίνει βασιλιάς, όταν αυτός ήταν φτωχός και για να ζει εργαζόταν μαζί τους ως ονηλάτης.

Όταν ο Λέων πέθανε με κακό τρόπο, ο γιός του Κωνσταντίνος ο Κοπρώνυμος, που ήταν πιο ωμός από τον πατέρα του, τον διαδέχτηκε όχι μόνο στη βασιλεία αλλά πολύ περισσότερο στη λύσσα εναντίον των αγίων Εικόνων. Αλλά και εκείνος είχε χειρότερο τέλος, και έγινε βασιλιάς ο γιός του από τη Χαζάρα σύζυγο (ο Λέων ο Δ’ ). Όταν και αυτός πέθανε με άθλιο τρόπο, κληρονόμησαν τη βασιλεία η σύζυγός του Ειρήνη και ο γιός του Κωνσταντίνος. Αυτοί, καθοδηγούμενοι από τον αγιότατο πατριάρχη Ταράσιο, συνεκάλεσαν την έβδομη Οικουμενική Σύνοδο και η Εκκλησία του Χριστού έλαβε πάλι τις άγιες Εικόνες.

Ύστερα απ’ αυτούς ανέβηκε στον θρόνο ο Νικηφόρος, που προηγουμένως είχε το αξίωμα του Γενικού, έπειτα ο γιός του Σταυράκιος, και μετά απ’ αυτόν ο Μιχαήλ ο Ραγκαβές, που όλοι τους σέβονταν τις άγιες Εικόνες.

Τον Μιχαήλ τον διαδέχτηκε ο θηριώδης Λέων ο Αρμένιος, ο οποίος, αφού απατήθηκε δολερά από κάποιον αιρετικό έγκλειστο μοναχό, ξεκίνησε τη δεύτερη Εικονομαχία, και η Εκκλησία του Θεού πάλι απογυμνώθηκε από τον στολισμό της.

Αυτόν τον διαδέχτηκε ο Αμοραίος Μιχαήλ (Μιχαήλ Β’ ο Τραυλός), και αυτόν ο γιός του Θεόφιλος, ο οποίος τους ξεπέρασε όλους στη μανία κατά των Εικόνων.

Αυτός λοιπόν ο Θεόφιλος βασάνισε πολλούς από τους αγίους πατέρες με ποινές και τιμωρίες ποικίλες για χάρη των σεπτών Εικόνων, όμως ιστορείται ότι και τη δικαιοσύνη αγαπούσε πολύ, ώστε κάποια μέρα θέλησε να μάθει αν υπάρχει κανείς μέσα στην πόλη που να ενοχλεί τον πλησίον του, και αφού αυτή η αναζήτηση κράτησε για πολλές μέρες, δεν βρέθηκε κανείς.

Όταν, μετά από δώδεκα χρόνια βασιλείας, αρρώστησε από δυσεντερία και έμελλε να πεθάνει, το στόμα του άνοιξε τόσο πολύ, ώστε φαινόταν και αυτά τα εντόσθια του. Από το γεγονός αυτό πόνεσε πολύ η βασίλισσα Θεοδώρα. Και μόλις την πήρε λίγο ο ύπνος, είδε σε όνειρο την άχραντη Θεοτόκο με το προαιώνιο βρέφος στην αγκαλιά της, περικυκλωμένη από λαμπρούς αγγέλους, οι οποίοι έδερναν και μάλωναν τον Θεόφιλο, τον σύζυγό της.

Όταν αυτή ξύπνησε, συνήλθε λίγο και ο Θεόφιλος και φώναξε: «Αλίμονό μου τον άθλιο, για τις άγιες Εικόνες με δέρνουν». Αμέσως η βασίλισσα έβαλε πάνω του την εικόνα της Θεοτόκου και την παρακαλούσε με δάκρυα. Ο Θεόφιλος, αν και ήταν σε τέτοια κατάσταση, βλέποντας έναν από τους παρευρισκόμενους να έχει στον λαιμό του ένα εγκόλπιο, άπλωσε το χέρι του, το άρπαξε και το καταφιλούσε. Αμέσως το στόμα του που είχε λυσσάξει εναντίον των αγίων Εικόνων και ο ορθάνοιχτος λάρυγγας γύρισαν στη φυσική τους κατάσταση, και αυτός, απαλλαγμένος από το φοβερό βάσανό του, αποκοιμήθηκε ομολογώντας πως πρέπει να τιμούμε και να σεβόμαστε τις άγιες Εικόνες. Η βασίλισσα λοιπόν έβγαλε τις σεπτές και άγιες Εικόνες από εκεί που τις έκρυβε και έκανε τον Θεόφιλο να τις τιμά και να τις ασπάζεται με όλη του την ψυχή.

Μετά από λίγο πέθανε ο Θεόφιλος, και η Θεοδώρα ανακάλεσε όλους, όσοι ήταν σε εξορία ή στις φυλακές, και διέταξε να ζουν ανενόχλητοι. Ταυτόχρονα γκρεμίστηκε από τον πατριαρχικό θρόνο ο Ιωάννης, ο λεγόμενος και Ιαννής (όνομα ενός από τους μάγους του Φαραώ), και ήταν μάλλον μαντιάρχης και δαιμονιάρχης παρά πατριάρχης. Και στον θρόνο ανέβηκε ο ομολογητής του Χριστού Μεθόδιος, ο οποίος προηγουμένως έπαθε πολλά και φυλακίστηκε ζωντανός σε τάφο.

Ενώ τα πράγματα στην βασιλεύουσα ήταν έτσι, έγινε θεία επίσκεψη στον μέγα Ιωαννίκιο, που ασκήτευε στον Όλυμπο (της Βιθυνίας). Ήλθε δηλαδή σ’ αυτόν ο μέγας ασκητής Αρσαάκιος και του είπε: «Ο Θεός μ’ έστειλε σε σένα, για να πάμε μαζί στον οσιότατο Ησαΐα που ζει έγκλειστος στη Νικομήδεια, και να μάθουμε απ’ αυτόν το θέλημα του Θεού και το συμφέρον της Εκκλησίας».

Όταν πήγαν στον οσιότατο Ησαΐα, αυτός τους είπε: «Αυτά λέει ο Κύριος: Ιδού, έφτασε το τέλος των εχθρών της εικόνας μου. Εσείς λοιπόν να πάτε στη βασίλισσα Θεοδώρα, αλλά και στον πατριάρχη Μεθόδιο, και να του πείτε: «Να παύσεις όλους τους ανίερους (τους εικονομάχους κληρικούς) και έτσι μαζί με τους αγγέλους να μου προσφέρεις θυσία, σεβόμενος την εικόνα της μορφής μου και του Σταυρού»».

Αφού άκουσαν αυτά τα λόγια, αμέσως πήγαν στην Κωνσταντινούπολη και τα φανέρωσαν στον πατριάρχη Μεθόδιο και σε όλους τους εκλεκτούς. Και αυτοί πήγαν όλοι μαζί στη βασίλισσα και την βρήκαν πρόθυμη σε όλα, γιατί από μικρή ήταν ευσεβής και φιλόθεη. Αμέσως η βασίλισσα έβγαλε την εικόνα της Θεοτόκου που είχε κρεμασμένη στον λαιμό της και ενώπιον όλων άρχισε να την ασπάζεται λέγοντας: «Όποιος δεν προσκυνεί τις Εικόνες και δεν τις ασπάζεται με πόθο, τιμητικά και όχι λατρευτικά, όχι ως θεούς αλλά ως απεικονίσεις των αρχετύπων, αυτός ας έχει το ανάθεμα». Και όλοι χάρηκαν πάρα πολύ.

Τους ζήτησε τότε και αυτή να κάνουν δέηση για τον Θεόφιλο τον άνδρα της. Εκείνοι, αν και δεν ήθελαν, όμως βλέποντας την πίστη της πείσθηκαν. Και ο άγιος Μεθόδιος συγκέντρωσε στην Μεγάλη Εκκλησία όλο τον λαό, όλο τον κλήρο και τους αρχιερείς, και πήγε εκεί και ο ίδιος. Μεταξύ των άλλων ήταν και οι διακεκριμένοι αυτοί γέροντες από τον Όλυμπο, δηλαδή ο μέγας Ιωαννίκιος και ο Αρσάακιος, όπως επίσης και ο Ναυκράτιος, οι μαθητές του Θεοδώρου του Στουδίτου, οι ομολογητές Θεοφάνης του Μεγάλου Αγρού και Θεόδωρος οι λεγόμενοι Γραπτοί, ο σύγκελλος Μιχαήλ ο Αγιοπολίτης και πολλοί άλλοι.

Όλοι αυτοί έκαναν ολονύχτια δέηση προς τον Θεό για την ψυχή τού Θεοφίλου και όλοι προσεύχονταν με δάκρυα και θέρμη. Και αυτό το έκαναν όλη την πρώτη εβδομάδα των Νηστειών, ενώ και η ίδια η βασίλισσα Θεοδώρα έκανε το ίδιο με τις γυναίκες της αυλής και τον υπόλοιπο λαό.

Ενώ γίνονταν αυτά, η βασίλισσα Θεοδώρα κατά το χάραμα της Παρασκευής αποκοιμήθηκε για λίγο, και της φάνηκε πως βρέθηκε κοντά στην κολόνα του Σταυρού και ότι από εκεί περνούσαν με θόρυβο κάποιοι που είχαν διάφορα όργανα βασανισμού, και ανάμεσά τους είδε τον βασιλιά Θεόφιλο να τον σέρνουν με τα χέρια δεμένα πίσω. Τους ακολούθησε και αυτή, και όταν έφτασαν στην Χαλκή Πύλη είδε κάποιον με υπερφυσική όψη που καθόταν μπροστά στην εικόνα του Χριστού, και μπροστά του έστησαν τον Θεόφιλο.

Η βασίλισσα έπεσε τότε στα πόδια του και παρακαλούσε για τον βασιλιά. Αυτός κάποια στιγμή της είπε: «Γυναίκα, μεγάλη η πίστη σου! Να ξέρεις ότι για τα δάκρυά σου και την πίστη σου, αλλά και για τις δεήσεις και ικεσίες των δούλων μου και των ιερέων μου, συγχωρώ τον Θεόφιλο τον άνδρα σου». Έπειτα είπε στους φρουρούς: «Λύστε τον και δώστε τον στη γυναίκα του». Εκείνη τον πήρε και έφυγε χαρούμενη, και αμέσως ξύπνησε.

Αυτά είδε η βασίλισσα Θεοδώρα. Ο δε πατριάρχης Μεθόδιος, τον καιρό που γίνονταν οι δεήσεις και οι προσευχές για τον Θεόφιλο, πήρε ένα λευκό χαρτί και έγραψε τα ονόματα όλων των αιρετικών βασιλέων, όπως και του Θεοφίλου, και έβαλε το χαρτί κάτω από την αγία Τράπεζα. Κατά την Παρασκευή βλέπει και αυτός έναν φοβερό άγγελο να μπαίνει μέσα στη Μεγάλη Εκκλησία, να τον πλησιάζει και να του λέει: «Η δέησή του εισακούστηκε, επίσκοπε, και ο βασιλιάς Θεόφιλος συγχωρήθηκε. Πάψε πλέον να ενοχλείς τον Θεό γι’ αυτόν».

Ο πατριάρχης, θέλοντας να δει αν το όραμα ήταν αληθινό, κατέβηκε από το θρόνο και πήρε το χαρτί, το ξεδίπλωσε και -ω τα ακατάληπτα κρίματα του Θεού!- βρήκε σβησμένο εντελώς το όνομα του Θεοφίλου με θεϊκό τρόπο. Όταν το έμαθε αυτό η βασίλισσα χάρηκε πάρα πολύ και μήνυσε στον πατριάρχη να συγκεντρώσει όλο τον λαό με τους τιμίους Σταυρούς και τις άγιες Εικόνες στη Μεγάλη Εκκλησία, ώστε να αποδοθεί σε αυτή ο στολισμός των αγίων Εικόνων και να γίνει γνωστό σε όλους το μεγάλο και παράδοξο θαύμα.

Και αφού όλοι σχεδόν συγκεντρώθηκαν στην Εκκλησία με κεριά, ήλθε και η βασίλισσα με τον γιό της. Έκαναν τότε λιτανεία με τις άγιες Εικόνες και με τα θεία και σεβάσμια ξύλα του Σταυρού και με το ιερό και θείο Ευαγγέλιο και έφθασαν μέχρι το λεγόμενο Μίλιο, κράζοντας το Κύριε ελέησον.

Στη συνέχεια επέστρεψαν στην Εκκλησία και τέλεσαν τη θεία Λειτουργία, αφού πρώτα οι άγιοι άνδρες αναστήλωσαν τις άγιες και σεβάσμιες Εικόνες, και έγινε τιμητική ανακήρυξη των ευσεβών και ορθόδοξων, ενώ οι αντίθετοι ασεβείς που απέρριπταν την τιμή των αγίων Εικόνων αποκηρύχθηκαν και παραδόθηκαν στο ανάθεμα.

Και από τότε οι άγιοι εκείνοι ομολογητές όρισαν να γίνεται κάθε χρόνο αυτή η ιερή πανήγυρη, για να μην τύχει να πέσουμε πάλι σε μια τέτοια ασέβεια.

Κύριε, απαράλλακτη εικόνα του Πατέρα, ελέησέ μας με τις πρεσβείες των αγίων σου ομολογητών. Αμήν.

ΠΗΓΗ: ΕΔΩ  

Διασκευή για την Κ.Ο. του κειμένου του Τριωδίου με τη βοήθεια και της μετάφρασης του αγίου Αθανασίου του Παρίου που περιέχεται στο βιβλίο Νέον Λειμωνάριον, Βενετία 1819, σελ. 281

Σάββατο της πρώτης εβδομάδας των Νηστειών

 

Σάββατο της πρώτης εβδομάδας των Νηστειών

Συναξάρι Τριωδίου

Την ημέρα αυτή εορτάζουμε το παράδοξο θαύμα με τα κόλλυβα του αγίου και ενδόξου μεγαλομάρτυρα Θεοδώρου του Τήρωνος.

Μετά τον Κωνστάντιο, τον γιο του μεγάλου Κωνσταντίνου, έγινε αυτοκράτορας ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, ο οποίος άφησε τον Χριστό, στράφηκε στην ειδωλολατρία και ξεσήκωσε μεγάλο διωγμό εναντίον των Χριστιανών, και φανερά και κρυφά.

Κουράστηκε όμως ο ασεβής να τιμωρεί σκληρά και συγχρόνως πολύ απάνθρωπα να βάζει σε δοκιμασία τους Χριστιανούς, και καθώς ντρεπόταν και φοβόταν μήπως προστεθούν περισσότεροι, σκέφτηκε ο δόλιος και ανόσιος να τους μολύνει κρυφά. Βλέποντας λοιπόν ότι οι Χριστιανοί κατά την πρώτη βδομάδα των αγίων νηστειών εξαγνίζονται με τη νηστεία και την εκτενή προσευχή προς τον Θεό, κάλεσε τον έπαρχο της Πόλης και τον διέταξε να πάρουν από την αγορά όλα τα συνηθισμένα τρόφιμα και στη θέση τους να βάλουν άλλα, δηλαδή ψωμιά και ποτά τα οποία είχε προηγουμένως αναμείξει με το αίμα των θυσιών που έκανε και τα είχε μολύνει. Έτσι οι Χριστιανοί, καθώς θα τα αγόραζαν σε περίοδο νηστείας, περισσότερο θα μολύνονταν στην προσπάθειά τους να εξαγνιστούν.

Αμέσως λοιπόν ο έπαρχος εκτέλεσε τη διαταγή και έβαλε σε όλη την αγορά τα μολυσμένα από τις θυσίες του τρόφιμα και ποτά.

Αλλά το μάτι του Θεού που όλα τα βλέπει και πιάνει τους σοφούς στην ίδια τους την πανουργία (Α’ Κορ. 3:19) και πάντοτε φροντίζει για εμάς τους δούλους Του, διέλυσε το βρομερό τέχνασμα του Παραβάτη. Έστειλε δηλαδή στον πατριάρχη Ευδόξιο, που μάλιστα δεν ήταν ορθόδοξος κατά την πίστη, τον μεγάλο αθλοφόρο Θεόδωρο που πήρε το όνομα Τήρων επειδή ανήκε στο τηρωνικό τάγμα (τάγμα νεοσυλλέκτων), ο οποίος και παρουσιάστηκε φανερά και όχι σε όραμα και είπε προς αυτόν: «Σήκω όσο πιο γρήγορα μπορείς, συνάθροισε το ποίμνιο του Χριστού και δώσε εντολή κανείς να μην αγοράσει τίποτε από αυτά που υπάρχουν στην αγορά, γιατί έχουν μολυνθεί με αίματα θυσιών από τον ασεβέστατο βασιλιά».

Και όταν ο πατριάρχης απόρησε και ρώτησε: «Και πως είναι δυνατόν, όσοι δεν έχουν τρόφιμα στο σπίτι τους, να μην αγοράσουν απ’ αυτά που υπάρχουν στην αγορά;», ο άγιος είπε: «Να τους δώσεις κόλλυβα για να ανακουφίσεις την ανάγκη τους».

Επειδή όμως ο πατριάρχης απορούσε και δεν ήξερε, ρώτησε τι ήταν αυτά τα κόλλυβα, και ο μέγας Θεόδωρος του είπε: «Το βρασμένο σιτάρι, διότι έτσι συνηθίζαμε εμείς να το λέμε στα Ευχάϊτα».

Ρώτησε τότε ο πατριάρχης ποιος ήταν αυτός που φρόντιζε για τον λαό του Χριστού, και ο άγιος απάντησε: «Είμαι ο μάρτυρας του Χριστού Θεόδωρος, που στάλθηκα τώρα από Αυτόν για να σας βοηθήσω».

Ο πατριάρχης σηκώθηκε αμέσως και ανήγγειλε στο πλήθος αυτά που είχε δει και με τον τρόπο αυτό διατήρησε αμόλυντο το ποίμνιο του Χριστού από το τέχνασμα του εχθρού, του Παραβάτη, ο οποίος, βλέποντας ότι αποκαλύφθηκε το τέχνασμά του και δεν έκανε τίποτε, ντράπηκε πολύ και διέταξε να επανέλθουν στην αγορά τα συνηθισμένα τρόφιμα.

Ο λαός λοιπόν του Χριστού, όταν πλέον η εβδομάδα συμπληρώθηκε, θέλοντας να ευχαριστήσουν τον ευεργέτη και μάρτυρα, τέλεσαν χαρούμενοι τη μνήμη του με κόλλυβα. Και από τότε οι πιστοί μέχρι και σήμερα ανανεώνουμε το θαύμα, για να μη λησμονηθεί με το χρόνο το μεγάλο αυτό έργο του μάρτυρα, και τιμούμε τον μέγα Θεόδωρο με κόλλυβα.

Αυτόν τον μέγα Θεόδωρο τον οδήγησε στο μαρτύριο ο ασεβής Βρίγγας επί αυτοκράτορος Μαξιμίνου, αφού πρώτα τον βασάνισε. Στη συνέχεια ο άγιος πυρπόλησε τον ναό της θεάς τους και τα πολύτιμα σκεύη του τα μοίρασε στους φτωχούς. Κάποιους μάλιστα που του μίλησαν θέλοντας να τον κάνουν να αλλάξει γνώμη και τον συμβούλευαν σχετικά, ούτε που τους άκουσε.

Αφού λοιπόν του έκαναν πολλά βασανιστήρια, άναψαν ένα μεγάλο καμίνι και τον πέταξαν μέσα, ούτε όμως από αυτό έπαθε τίποτε, αλλά μέσα σ’ αυτό παρέδωσε το πνεύμα του στον Θεό.

Με τις πρεσβείες του Αγίου, Θεέ μας, ελέησε και σώσε μας. Αμήν.

ΠΗΓΗ: koinoniaorthodoxias.org 

Μετάφραση για την Κ.Ο. του κειμένου του Τριωδίου με τη βοήθεια και της μετάφρασης του αγίου Αθανασίου του Παρίου που περιέχεται στο βιβλίο Νέον Λειμωνάριον, Βενετία 1819

 

Κυριακή της εξορίας του Αδάμ

Κυριακή της εξορίας του Αδάμ 

Την ημέρα αυτή θυμόμαστε την εξορία του πρωτόπλαστου Αδάμ από την τρυφή του Παραδείσου. Την ανάμνηση αυτή οι άγιοι Πατέρες μας την έβαλαν πριν από την αγία Τεσσαρακοστή, σαν να δείχνουν στην πράξη πόσο ωφέλιμο για την ανθρώπινη φύση είναι το φάρμακο της νηστείας και πόσο πάλι αισχρή είναι η πολυφαγία και η ανυπακοή. 

Παραλείποντας λοιπόν οι Πατέρες όσα συμβαίνουν στον κόσμο εξαιτίας του πρωτόπλαστου Αδάμ, τα οποία είναι άπειρα, προβάλλουν τον ίδιο και δείχνουν καθαρά πόσο μεγάλο κακό έπαθε με το να μη νηστέψει για λίγο και αυτό το μετέδωσε και στη δική μας φύση, και ακόμη ότι η πρώτη εντολή που έδωσε ο Θεός στους ανθρώπους ήταν η νηστεία, όμως ο Αδάμ δεν τη φύλαξε αλλά υπάκουσε στην κοιλιά, ή μάλλον, μέσω της Εύας, υπάκουσε στον πλάνο όφι, τον διάβολο, και έτσι όχι μόνο θεός δεν έγινε, αλλά και τον θάνατο επέσυρε στον εαυτό του, και αυτό το κακό το μετέδωσε σε όλο το ανθρώπινο γένος. 

Γι’ αυτή την απόλαυση του πρώτου Αδάμ ο Κύριος νήστεψε σαράντα μέρες και υπάκουσε στο θέλημα του Πατέρα. Και από αυτό οι άγιοι Απόστολοι επινόησαν την παρούσα αγία Τεσσαρακοστή, ώστε να απολαύσουμε εμείς με τη νηστεία την αφθαρσία, αφού φυλάξουμε εκείνο που ο Αδάμ δεν το φύλαξε και την έχασε. 

Και από άλλη πλευρά, όπως είπαμε, ο σκοπός των Αγίων είναι να παρουσιάσουν σύντομα τα έργα του Θεού που έγιναν από την αρχή μέχρι το τέλος. Και επειδή η αιτία για όλες τις συμφορές μας στάθηκε η παράβαση και η έκπτωση του Αδάμ από τον Παράδεισο, γι’ αυτό και αυτή προβάλλουν τώρα, ώστε με την ανάμνησή της να την αποφύγουμε και να μη μιμηθούμε σε τίποτε την ακρασία του. 

Ο Αδάμ λοιπόν, αφού την έκτη ημέρα πλάστηκε από το χέρι του Θεού και έλαβε με το εμφύσημα του Θεού την τιμή τού “κατ’ εικόνα” και πήρε στη συνέχεια την εντολή, έμεινε στον Παράδεισο περίπου έξι ώρες και μετά διώχτηκε με την παράβαση της εντολής. 

Ο Φίλων ο Εβραίος ωστόσο λέει ότι ο Αδάμ έμεινε στον Παράδεισο εκατό χρόνια, ενώ άλλοι λένε επτά μέρες ή επτά χρόνια, επειδή ο αριθμός επτά θεωρείται ο πιο σημαντικός. 

Το ότι ο Αδάμ άπλωσε το χέρι και πήρε τον καρπό κατά την έκτη ώρα (δηλαδή το μεσημέρι), το φανέρωσε ο νέος Αδάμ, ο Χριστός, ο οποίος, θεραπεύοντας τον όλεθρο του πρωτόπλαστου, άπλωσε τις παλάμες στο Σταυρό κατά την έκτη ώρα και ημέρα. 

Ο Αδάμ πλάστηκε ανάμεσα στη φθορά και την αφθαρσία, με σκοπό να αποκτήσει από τα δύο αυτά εκείνο, στο οποίο θα έκλινε από δική του προαίρεση. Ο Θεός βέβαια μπορούσε να τον κάνει και αναμάρτητο, αλλά για να γίνει αυτό κατόρθωμα και της δικής του προαίρεσης, γι’ αυτό του έδωσε τον νόμο, από όλα τα φυτά να τρώει και μόνο από ένα όχι. 

Για το τι ήταν τα φυτά αυτά και τι εκείνο το ένα, φιλοσοφεί ο Θεολόγος Γρηγόριος, όπως και ο ιερός Χρυσόστομος, αλλά με το να είναι νοήματα υψηλά δεν γίνονται κατανοητά από τους απλούς ανθρώπους. 

Μερικοί είπαν ότι το δέντρο εκείνο της παρακοής ήταν συκιά, διότι με τα φύλλα της σκεπάστηκαν μόλις κατάλαβαν την γυμνότητά τους, και ότι γι’ αυτό και ο Χριστός την καταράστηκε, ως αιτία της παράβασης. Γιατί η συκιά έχει κάποια ομοιότητα με την αμαρτία: πρώτα τη γλυκύτητα, έπειτα την τραχύτητα των φύλλων και το κολλώδες του γάλακτος. 

Αφού λοιπόν ο Αδάμ παρέβη την εντολή και φόρεσε την θνητή σάρκα και έλαβε την κατάρα, διώχτηκε από τον Παράδεισο και ορίστηκε από τον Θεό φλόγινη ρομφαία να φυλάει την πύλη του Παραδείσου. Και αυτός κάθισε αντίκρυ από τον Παράδεισο και έκλαιγε για τα τόσα αγαθά που στερήθηκε με το να μη νηστέψει για λίγο. Και έτσι όλο το ανθρώπινο γένος που προήλθε από εκείνον έγινε μέτοχο των δεινών του, εωσότου πάλι ο Πλάστης μας ελέησε την ανθρώπινη φύση που τη βασάνιζε ο σατανάς. Και αφού γεννήθηκε από την αγία Παρθένο και πολιτεύθηκε άριστα, και με τα αντίθετα εκείνου, δηλαδή με τη νηστεία και την ταπείνωση, μας έδειξε τον δρόμο, και με σοφό τρόπο νίκησε τον διάβολο που μας εξαπάτησε, μας αποκατέστησε στο αρχαίο αξίωμα. 

Θέλοντας όλα αυτά να τα παραστήσουν οι θεοφόροι Πατέρες μέσα στο Τριώδιο, πρώτα βάζουν τα της Παλαιάς Διαθήκης, από τα οποία πρώτη είναι η δημιουργία και η έξωση του Αδάμ από τον Παράδεισο, την οποία σήμερα θυμόμαστε, και έπειτα και τα υπόλοιπα, με λόγους του Μωϋσή, των Προφητών και περισσότερο του Δαβίδ, βάζοντας και κάποια από το Ευαγγέλιο. 

Έπειτα με τη σειρά βάζουν τα της Καινής Διαθήκης, από τα οποία πρώτος είναι ο Ευαγγελισμός, ο οποίος κατά ανέκφραστη οικονομία του Θεού σχεδόν πάντοτε βρίσκεται μέσα στην αγία Τεσσαρακοστή. Στη συνέχεια η ανάσταση του Λαζάρου και η Κυριακή των Βαΐων και η αγία και μεγάλη Εβδομάδα, που διαβάζονται τα ιερά Ευαγγέλια και υμνολογούνται με κάθε λεπτομέρεια τα άγια και σωτήρια πάθη του Χριστού. 

Ακολουθεί η Ανάσταση και οι λοιπές εορτές μέχρι την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος, ενώ οι ιερές Πράξεις διηγούνται λεπτομερώς πώς έγινε το κήρυγμα των Αποστόλων και συγκέντρωσε όλους τους Αγίους (τους αγίους Πάντες)· διότι οι Πράξεις με τα θαύματα των Αποστόλων βεβαιώνουν την ανάσταση του Χριστού. 

Επειδή λοιπόν, με το να μη νηστέψει μια φορά ο Αδάμ, πάθαμε τα τόσα κακά, γι’ αυτό ορίζεται στην είσοδο της αγίας Τεσσαρακοστής να το θυμόμαστε, για να αναλογιζόμαστε πόσο κακό προξένησε η μη νηστεία και να σπεύσουμε να υποδεχθούμε τη νηστεία με χαρά και να την τηρήσουμε. Και έτσι να επιτύχουμε εμείς με πένθος, νηστεία και ταπείνωση αυτό που έχασε εκείνος, δηλαδή τη θέωση, περιμένοντας να μας επισκεφθεί ο Κύριος· γιατί είναι αδύνατο να πάρουμε με άλλον τρόπο αυτό που χάσαμε. 

Πρέπει ακόμη να ξέρουμε ότι η αγία και μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι σαν ένας αποδεκατισμός του όλου χρόνου. Επειδή δηλαδή από την αμέλειά μας δεν θέλουμε να νηστεύουμε πάντοτε και να απέχουμε από κακές πράξεις, γι’ αυτό οι Απόστολοι και οι άγιοι Πατέρες μάς παρέδωσαν την αγία Τεσσαρακοστή σαν ένα θέρος των ψυχών, για να εξαλείψουμε με τη συντριβή και την ταπείνωση της νηστείας όσα άτοπα κάναμε όλο τον χρόνο. Γι’ αυτό και πρέπει να την τηρούμε με περισσότερη ακρίβεια, όπως βέβαια και τις άλλες τρεις νηστείες, δηλαδή των αγίων Αποστόλων, της Θεοτόκου και του Σαρανταημέρου των Χριστουγέννων. 

Διότι οι άγιοι Πατέρες παρέδωσαν τις Σαρακοστές σύμφωνα με τις τέσσερις εποχές, αυτή όμως τη Μεγάλη την τίμησαν περισσότερο, για τα άγια Πάθη και διότι ο Χριστός αυτήν νήστεψε και δοξάστηκε. Και ο Μωυσής έλαβε τον νόμο αφού νήστεψε σαράντα μέρες, και ο προφήτης Ηλίας και ο Δανιήλ και όσοι άλλοι ήταν άξιοι για τον Θεό. Και ότι η νηστεία είναι καλή, το αποδεικνύει με το αντίθετο ο Αδάμ. Γι’ αυτή λοιπόν την αιτία οι άγιοι Πατέρες έβαλαν εδώ την εξορία του Αδάμ. 

Με την άφατη ευσπλαχνία σου, Χριστέ, Θεέ μας, αξίωσέ μας της τρυφής του Παραδείσου και ελέησέ μας ως μόνος φιλάνθρωπος. Αμήν. 

 

Διασκευή για την Κ.Ο. του κειμένου του Τρωδίου με τη βοήθεια και της μετάφρασης του αγίου Αθανασίου του Παρίου που περιέχεται στο βιβλίο Νέον Λειμωνάριον, Βενετία 1819, σελ. 278.

Σάββατο των οσίων Πατέρων

Σάββατο των οσίων Πατέρων

Την ημέρα αυτή τελούμε τη μνήμη όλων των αγίων, ανδρών και γυναικών, που έλαμψαν κατά καιρούς στην άσκηση. 

Οι θεοφόροι Πατέρες, αφού βαθμιαία μας παιδαγώγησαν με τις προηγούμενες εορτές και μας ετοίμασαν για το στάδιο της νηστείας και μας απομάκρυναν από την τρυφή και τον κορεσμό, και μας κατάρτισαν με τον φόβο της μέλλουσας κρίσης, και με την εβδομάδα της Τυροφάγου μας προκαθάρισαν όπως έπρεπε, τώρα βάζουν μπροστά μας όλους όσους έζησαν οσιακά και με πολλούς κόπους, άνδρες και γυναίκες, ώστε με τη μνήμη αυτών και των αγώνων τους να μας κάνουν πιο εύρωστους για το στάδιο της νηστείας, καθώς θα έχουμε τους βίους τους πρότυπο και οδηγό, και αφού επισύρουμε τη συμμαχία και τη βοήθειά τους να αρχίσουμε τους πνευματικούς αγώνες, αναλογιζόμενοι ότι και εκείνοι ήταν άνθρωποι, όπως και εμείς. 

Όπως δηλαδή οι στρατηγοί, όταν τα στρατεύματά τους παραταχθούν το ένα απέναντι στο άλλο, ο καθένας μιλά προς το δικό του αναφέροντας παλιά παραδείγματα ανδρών που αρίστευσαν στη μάχη και έδειξαν μεγάλη ανδρεία και με αυτά ενθουσιάζει τους στρατιώτες, και αυτοί ενδυναμώνονται με την ελπίδα της νίκης και μπαίνουν ολόψυχα στον πόλεμο, έτσι τώρα κάνουν σοφά και οι θεοφόροι Πατέρες. Εμψυχώνουν δηλαδή για τους πνευματικούς αγώνες και τον άνδρα και τη γυναίκα με το παράδειγμα των Οσίων και έτσι μας οδηγούν στο στάδιο της νηστείας, ώστε έχοντας μπροστά μας τη ζωή τους ως εξαίρετο πρότυπο, να εργαζόμαστε τις πολλές και διάφορες αρετές, όπως μπορεί ο καθένας. Κυρίως όμως να επιδιώκουμε την αγάπη και την αποχή από άσεμνα έργα και πράξεις που γίνεται με σύνεση, όπως και την ίδια τη νηστεία, όχι δηλαδή μόνο των φαγητών, αλλά και της γλώσσας και του θυμού και των ματιών, και γενικά το να σταματήσουμε και να μείνουμε μακριά από κάθε κακό. 

Γι’ αυτή λοιπόν την αιτία οι άγιοι Πατέρες έβαλαν εδώ αυτή τη μνήμη όλων των Οσίων, προβάλλοντας αυτούς που ευαρέστησαν στον Θεό με τη νηστεία και άλλα καλά έργα, και με το παράδειγμά τους παρακινώντας μας για το στάδιο των αρετών και τη γενναία μάχη κατά των παθών και των δαιμόνων. Σαν να λένε δηλαδή ότι, αν και εμείς δείξουμε την ίδια με αυτούς επιμέλεια, τίποτε δεν μας εμποδίζει να κατορθώσουμε όσα και αυτοί κατόρθωσαν και να αξιωθούμε τα ίδια βραβεία, διότι άνθρωποι ήταν και αυτοί, όπως και εμείς. 

Για την Τυροφάγο τώρα λένε μερικοί ότι την όρισε ο βασιλιάς Ηράκλειος. Καθώς δηλαδή έξι χρόνια πολεμούσε εναντίον του Χοσρόη και των Περσών, έταξε στον Θεό, αν τους νικήσει, να αλλάξει αυτή την εβδομάδα και να την κάνει κάτι ενδιάμεσο, ανάμεσα στην τρυφή και τη νηστεία, όπως και έκανε. 

Αλλά πέρα από αυτό το γεγονός, εγώ νομίζω ότι και αυτή την εβδομάδα την επινόησαν οι άγιοι Πατέρες ως κάποια προκάθαρση, για να μη δυσκολευτούμε περνώντας από την κρεοφαγία και την πολυφαγία στην άκρα ασιτία, πράγμα που μπορεί να βλάψει και την υγεία μας, αλλά απομακρυνόμενοι λίγο-λίγο από τα παχιά και ευχάριστα φαγητά, σαν ατίθασα άλογα, με τη μειωμένη τροφή να δεχτούμε το χαλινάρι της νηστείας. Όπως έκαναν δηλαδή στην ψυχή με τις παραβολές, έτσι μηχανεύθηκαν και για το σώμα, κόβοντας σιγά-σιγά τα εμπόδια της νηστείας. 

Με τις πρεσβείες όλων των Οσίων σου, Χριστέ ο Θεός, ελέησέ μας. Αμήν. 

 

Διασκευή για την Κ.Ο. του κειμένου του Τρωδίου με τη βοήθεια και της μετάφρασης του αγίου Αθανασίου του Παρίου που περιέχεται στο βιβλίο Νέον Λειμωνάριον, Βενετία 1819, σελ. 277.

ΠΑΤΕΡΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ

 

ΠΑΤΕΡΙΚΑ  ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ 

ΤΗΣ  ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ  ΤΗΣ  ΤΥΡΙΝΗΣ 

ΚΥΡΙΑΚΗ: 

Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, 

Περί Φιλοπτωχίας 

Α΄ Ωρα Κατήχηση Μικρά (50η) 

Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου 

ΔΕΥΤΕΡΑ: 

Ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου 

Πρόσεχε τον Εαυτό σου 

ΤΡΙΤΗ: 

Ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου 

Λόγος περί Ευχαριστίας.

ΤΕΤΑΡΤΗ: 

Ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου 

Λόγος Β´ γιὰ τὴ Νηστεία 

Α΄ Ωρα Κατήχηση Μικρά (51η) 

Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου 

ΠΕΜΤΗ: 

Αγίου Αναστασίου Σιναΐτου Λόγος εις τον 6ο Ψαλμό 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ: 

Ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου 

Λόγος Α´ γιὰ τὴ Νηστεία 

Α΄ Ωρα Κατήχηση Μικρά (52η) 

Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου 

Στην Τράπεζα 

Αββά Δωροθέου 

Για τις Νηστείες 

ΣΑΒΒΑΤΟ: 

Αγίου Εφραίμ του Σύρου 

Λόγοι δύο εις Πατέρας Τελειωθέντας. 1ος & 2ος 

 

 

Η ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΛΟΝΤΖΑΣ

Η Δευτέρα Παρουσία τέλη 16ου αιώνα, 79×67εκ. 

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΛΟΝΤΖΑΣ, 

Η ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ

Ο Γεώργιος Κλόντζας γεννήθηκε το 1530 στον Χάνδακα και έζησε όλη τη ζωή του εκεί. Κατάγονταν από μεγάλη αστική οικογένεια της Κρήτης, που είχε το παρωνύμιο Χριστιανόπουλος. Ο πατέρας του Ανδρέας ήταν κάτοχος σημαντικής περιουσίας στο Ηράκλειο και ιδιοκτήτης του ναού του Αγίου Μάρκου των Ρωμαίων.Το 1562 νυμφεύθηκε την Εργίνα Πανταλέου και απέκτησε τρεις γιούς, μελλοντικούς ζωγράφους, τον Νικολό, τον Μανέα και τον Λουκά. Το 1564 ο κυρ Γεώργιος Κλόντζας (ως maistro Giorgi Cloza depentor) μνημονεύεται για πρώτη φορά ως μάρτυρας σε νοταριακό έγγραφο (αντίστοιχο με τα σημερινό συμβολαιογραφικό έγγραφο) και το Δεκέμβριο του 1566 ανέλαβε να εκτιμήσει, μαζί με τον παπα-Ιωάννη de Frossega, μία εικόνα του νεαρού τότε Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.

Σύμφωνα με νοταριακές πράξεις, στις οποίες αναφέρονται οι γιοί του, ο θάνατός του πρέπει να τοποθετηθεί στους πρώτους μήνες του έτους 1608.

Από τους πιο παραγωγικούς ζωγράφους της εποχής του, κατόρθωσε, περισσότερο από άλλους συγχρόνους συναδέλφους του, να δημιουργήσει ένα προσωπικό ύφος, χωρίς να απομακρυνθεί από τον κανόνα της βυζαντινής παράδοσης. Το ύφος του κλιμακώνεται από το πιο ακαδημαϊκό κρητικό έως το πλησιέστερο προς τον ιταλικό μανιερισμό, προφανώς ανάλογα με τον παραγγελιοδότη του. Πρέπει να σημειωθεί ιδιαίτερα η ικανότητα του καλλιτέχνη για εικαστικές επινοήσεις, που όχι μόνο εμπλουτίζουν τις παραδοσιακές εμβληματικές εικόνες, αλλά και δημιουργούν εντελώς καινούριες συνθέσεις, σχεδόν ιστορικού χαρακτήρα, όπως παρατηρείται συχνά σε φορητές εικόνες αλλά και σε μικρογραφίες. 

Κάποια από τα έργα του περιέχουν ανορθογραφίες στις επιγραφές των ονομάτων, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα πως ο -ιδιαίτερα μορφωμένος- Κλόντζας ανέθετε συχνά σε βοηθούς του τις επιγραφές των εικόνων του. Είναι γνωστό ότι ο Κλόντζας διατηρούσε εργαστήριο, στο οποίο εκτός από τους γιους του, που ήταν όλοι ζωγράφοι, δούλευαν και άλλοι τεχνίτες. 

Ένας μεγάλος αριθμός έργων του βρίσκεται στη Βενετία, στην Πάτμο, στο Σινά, στη Ζάκυνθο και αλλού. Τα περισσότερα από τα έργα του είναι ανυπόγραφα. Έγινε διάσημος για τις φορητές εικόνες του -οι περισσότερες από τις οποίες είναι μικρογραφίες- και για τα τρίπτυχά του. Ο Κλόντζας παίρνει ένα θέμα διαδεδομένο μόνο στη δυτική τέχνη, προσπαθώντας να το εντάξει στην ορθόδοξη παράδοση, γεγονός που δείχνει την ισχυρή προσωπικότητά του και τις μεγάλες του ικανότητες.

Η «Δευτέρα Παρουσία», θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα του. Γύρω από τον πύρινο ποταμό που καταλήγει στην Κόλαση, οργανώνεται όλη η παράσταση της Δευτέρας Παρουσίας. Στο μέσο και ψηλά παριστάνεται ο Ιησούς–Κριτής, πλαισιωμένος από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και την Παναγία. Το τρίπτυχο έχει ξυλόγλυπτη βάση και επίστεψη διακοσμημένη με δεκαπέντε μικρά μετάλλια με σκηνές από τη Γένεση. Στην εσωτερική του όψη παριστάνεται η Δευτέρα Παρουσία. Στο κεντρικό φύλλο επάνω βρίσκεται ο Παντοκράτορας που δέχεται τις δεήσεις της Παναγίας και του Προδρόμου, χαμηλότερα ο σταυρός με τον Αδάμ και την Εύα και οι χοροί των πατριαρχών και των προφητών. Πιο κάτω εικονίζονται η Ψυχοστασία και η Κόλαση. Στο αριστερό φύλλο παριστάνονται έξι απόστολοι ένθρονοι, σε δύο ζώνες οι χοροί των ιεραρχών, των στρατιωτικών αγίων και των μοναχών και πιο κάτω η Έγερση των νεκρών. Στο δεξί φύλλο παριστάνονται οι υπόλοιποι έξι απόστολοι, οι άνθρωποι που περιμένουν την κρίση τους και η Κόλαση με το κτίριο της φλεγόμενης καμίνου, τη βάρκα με τον φοβερό βαρκάρη, τη γέφυρα με τους αμαρτωλούς και τους δαίμονες που στέλνουν τους ανθρώπους στο στόμα του δράκοντα. 

 

 

cityculture.gr / Γεώργιος Κλόντζας, Η Δευτέρα Παρουσία / Παναγιώτης Καμπάνης*

*Ο Παναγιώτης Καμπάνης είναι Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης