Τέτοιοι άνθρωποι ζουν σε ένα είδος νυκτομαχίας και ψηλαφούν το σκοτάδι

ΛΟΓΟΙ ΑΣΚΗΤΙΚΟΙ 

Ισαάκ του Σύρου 

Λόγος ΜΓ΄

Είναι ανώτερος ο κοσμικός που ταλαιπωρείται μαζί με τους κοσμικούς και κακοπαθεί στα βιοτικά από το μοναχό που κακοπαθεί στα βιοτικά και συζεί με τους κοσμικούς. Όποιος αναζητεί τον Θεό με θερμό ζήλο και με όλη την καρδιά του νύχτα και ημέρα και ξεριζώνει από αυτήν τις προσβολές που φυτεύονται από τον εχθρό είναι φοβερός στους δαίμονες και ποθητός το Θεό και τους αγγέλους του. Η νοητή χώρα του καθαρού στην ψυχή είναι μέσα του, ο ήλιος που λάμπει σε αυτόν είναι το φως της Αγίας Τριάδος, ο αέρας που αναπνέουν οι κάτοικοι αυτής της χώρας είναι το παράκλητο και Πανάγιο πνεύμα, οι συγκάθεδροι αυτού είναι οι άγιες και ασώματες φύσεις και η ζωή και η χαρά και η ευφροσύνη αυτού είναι ο Χριστός, το φως από το φως του Πατρός. 

Τέτοιος άνθρωπος ευφραίνεται πάντοτε με τη θεωρία της ψυχής του και θαυμάζει το κάλλος του εαυτού του και είναι εκατονταπλασίως φωτεινότερος από τη λαμπρότητα του ήλιου. 

Αυτή είναι η Ιερουσαλήμ και η Βασιλεία του Θεού η κρυμμένη μέσα μας κατά το λόγο του Κυρίου. Αυτή η χώρα είναι νεφέλη της Δόξας του Θεού στην οποία θα εισέλθουν μόνο οι καθαροί στην καρδιά για να ιδούν το πρόσωπο του Δεσπότη των και να καταυγάσουν στο νου τους από τις ακτίνες του φωτός του. 

Αντιθέτως ο θυμώδης, ο οργίλος, ο πλεονέκτης, ο γαστρίμαργος, ο συναναστρεφόμενος με τους κοσμικούς, εκείνους που θέλει να επιβάλει το δικό του θέλημα, ο οξύχολος ο γεμάτος πάθη· τέτοιοι άνθρωποι ζουν σε ένα είδος νυκτομαχίας και ψηλαφούν το σκοτάδι ευρισκόμενει έξω από τον τόπο της ζωής και του φωτός· διότι η χώρα εκείνη της ζωής έχει κληροδοτηθεί στους αγαθούς και ταπεινόφρονες που έχουν καθαρίσει τις καρδιές τους.

***

Κρείσσων κοσμικός ταλαιπωρών εν τοις κοσμικοίς και τοις βιωτικοίς κακοπαθών, μοναχού τοις βιωτικοίς κακοπαθούντος και τοις κοσμικοίς συνδιάγοντος. Φοβερός εστί τοις δαίμοσι και ποθητός τω Θεώ και τοις Άγγέλοις αυτού ο μετά θερμού ζήλου εκζητών εν τη καρδία αυτού τον Θεόν εν νυκτί και ημέρα και εκριζών άπ’ αυτής τάς προσβολάς τάς υπό του εχθρού φυομένας. Του καθαρού εν τη ψυχή η χώρα η νοητή ένδοθεν αυτού εστί, και ο ήλιος ο λάμπων εν αυτώ, το φως της αγίας Τριάδος υπάρχει, και ο αήρ, όν πνέουσιν οι οικήτορες αυτής, το παράκλητον και πανάγιον Πνεύμα εστίν, οι δε συγκάθεδροι αυτού, αι άγιαι και ασώματοι φύσεις. Και η ζωή και η χαρά και ή ευφροσύνη αυτών, ο Χριστός εστί, το εκ φωτός του Πατρός φώς. 

Ο τοιούτος και εν τη θεωρία της ψυχής αυτού εν πάση ώρα ευφραίνεται και εν τω κάλλει εαυτού θαυμάζει, τηλαυγεστέρω όντι εκατονταπλασίως της του ηλίου λαμπρότητος. 

Αύτη εστίν η Ιερουσαλήμ και του Θεού η βασιλεία, εντός ημών κεκρυμμένη, κατά το του Κυρίου λόγιον. Αύτη η χώρα, νεφέλη εστί της δόξης του Θεού, εις ην μόνοι οι καθαροί τη καρδία εισελεύσονται, του θεάσασθαι το πρόσωπον του ίδιου Δεσπότου και καταυγασθήναι τους νόας αυτών δια της ακτίνος του φωτός αυτού. 

Ο δε θυμώδης και ο οργίλος και ο φιλόδοξος και ο πλεονέκτης και ο γαστρίμαργος και ο κοσμικοίς συναναστρεφόμενος και ο το ίδιον θέλημα στήσαι θέλων και ο οξύχολος και ο παθών πλήρης, οι τοιούτοι ως εν νυκτομαχία διάγουσι και σκότος ψηλαφούσιν, έξωθεν όντες της χώρας της ζωής και του φωτός εκείνη γαρ η χώρα τοις αγαθοίς και ταπεινόφροσι και τοις καθαρίσασι τάς εαυτών καρδίας κεκλήρωται.

Άγιος Νείλος ο Ασκητής - περί γαστριμαργίας

Περὶ γαστριμαργίας.

ΚΕΦ. Αʹ. 

Ἀρχὴ καρποφορίας, ἄνθος,
καὶ ἀρχὴ πρακτικῆς, ἐγκράτεια·
ὁ κρατῶν γαστρὸς, ἐλαττοῖ πάθη,
ἡττώμενος δὲ βρώμασιν αὔξει τὰς ἡδονάς.
Ἀρχὴ ἐθνῶν Ἀμαλὴκ,
καὶ ἀρχὴ παθῶν γαστριμαργία.
Ὕλη πυρὸς ξύλα,
ὕλη δὲ γαστρὸς βρώματα.
Ξύλα πολλὰ μεγάλην ἐγείρει φλόγα,
πλῆθος δὲ βρωμάτων τρέφει ἐπιθυμίαν.
Φλὸξ ἀμαυροῦται ἐπιλειπούσης ὕλης,
καὶ βρωμάτων ἔνδεια μαραίνει ἐπιθυμίαν.
Ὁ κρατήσας σιαγόνος, ἀνεῖλεν ἀλλοφύλους,
καὶ δεσμὰ χειρῶν αὐτοῦ διέσπασεν εὐχερῶς.
Ἀναίρεσις σιαγόνος πηγὴν ἐγέννησεν ὕδατος,
καὶ γαστριμαργία καταργηθεῖσα, θεωρίαν ἔτεκε πρακτικήν.
Πάσσαλος σκηνῆς παρελθὼν, σιαγόνα ἀνεῖλε πολέμιον,
καὶ λόγος ἐγκρατείας ἐνέκρωσε πάθος.
Ἐπιθυμία βρώσεως ἔτεκε παρακοὴν,
καὶ γεῦσις ἡδεῖα ἐξέβαλε παραδείσου.
Πολυτέλεια βρωμάτων τέρπει λαιμὸν,
τρέφει δὲ σκώληκα ἀκολασίας ἀκοίμητον.
Ἐνδεὴς γαστὴρ ἐν προσευχῇ ἀγρυπνεῖν παρασκευάζει,
ἡ δὲ πεπληρωμένη ὕπνον ἐπάγει πολύν.
Νηφάλιον φρόνημα ἐν ξηροτάτῃ διαίτῃ,
ὑγρὸς δὲ βίος βαπτίζει νοῦν εἰς βυθόν.
Νηστεύοντος προσευχὴ, νεοσσὸς ἀετοῦ ἀνιπτάμενος,
ἡ δὲ τοῦ κραιπαλοῦντος βαρυνομένη τῷ κόρῳ, καθέλκεται·
νηστεύοντος νοῦς, ἀστὴρ ἐν αἰθρίᾳ λαμπρὸς,
ὁ δὲ τοῦ κραιπαλοῦντος ἐν σκοτομήνῃ καλύπτεται·
ὀμίχλη καλύπτει ἡλιακὰς ἀκτῖνας,
καὶ νοῦν σκοτίζει παχεῖα βρωμάτων ἀνάδοσις.

ΚΕΦ. Βʹ. 

Ἔσοπτρον ῥυπωθὲν

οὐ διαρθροῖ τὴν προσπεσοῦσαν μορφὴν,
καὶ διανοητικὸν ἀμβλυνθὲν κόρῳ,
οὐ δέχεται γνῶσιν Θεοῦ.
Χερσωθεῖσα γῆ ἀκάνθας τίκτει,
καὶ νοῦς γαστριμάργου βλαστάνει λογισμοὺς αἰσχρούς.
Οὐκ ἔστιν ἐν βορβόρῳ εὑρεῖν ἀρώματα,
οὐδὲ ἐν γαστριμάργῳ θεωρίας εὐωδίαν.
Ὀφθαλμὸς γαστριμάργου περιεργάζεται συμπόσια·
ὀφθαλμὸς δὲ ἐγκρατοῦς συνέδρια σοφῶν.
Μνήμας μαρτύρων ἀριθμεῖ ψυχὴ γαστριμάργου,
ἡ δὲ τοῦ ἐγκρατοῦς μιμεῖται βίους αὐτῶν.
Δειλὸς στρατιώτης φρίσσει σάλπιγγα σημαίνουσαν πόλεμον,
καὶ γαστρίμαργος κηρυσσομένην ἐγκράτειαν.
Γαστρίμαργος μοναχὸς, κοιλίας ὑπόφορος,
καὶ μαστιζόμενος ἀπαιτεῖται δασμὸν ἡμερούσιον.
Ὁδοιπόρος ὀξὺς ταχέως καταλήψεται πόλιν,
καὶ μοναχὸς ἐγκρατὴς εἰρηνικὴν κατάστασιν·
ὁδοιπόρος βραδὺς ἐν ἐρημίᾳ αὐλισθήσεται ὕπαιθρος,
καὶ μοναχὸς γαστρίμαργος οὐ φθάσει εἰς οἶκον ἀπαθείας.
Ἀτμὶς θυμιάματος εὐωδιάζει ἀέρα,
καὶ προσευχὴ ἐγκρατοῦς ὄσφρησιν Θεοῦ.
Ἐὰν δῷς σεαυτὸν ἐπιθυμίᾳ βρωμάτων,
οὐδὲν ἀρκέσει πρὸς τὸ πληρῶσαι τὴν ἡδονήν·
πῦρ γάρ ἐστιν ἐπιθυμία βρωμάτων,
ἀεὶ δεχομένη, καὶ ἀεὶ φλεγομένη.
Μέτρον αὔταρκες ἐπλήρωσεν ἀγγεῖον,
γαστὴρ δὲ ῥηγνυμένη, οὐ λέγει, Ἀρκεῖ.
Χειρῶν ἔκτασις ἐτροπώσατο τὸν Ἀμαλὴκ,
καὶ πράξεις ἐπηρμέναι χειροῦνται πάθη σαρκός.

ΚΕΦΑΛ. Γʹ. 

Ἐξολόθρευσον ἐκ σοῦ πᾶν ἔμπνεον κακίας,
καὶ μέλη σαρκός σου νέκρωσον ἰσχυρῶς.
Ὃν τρόπον γὰρ ἀνῃρημένος πολέμιος, οὐ παρέξει σοι φόβον,
οὕτω νεκρωθὲν σῶμα οὐ ταράξει σου τὴν ψυχήν.
Οὐκ οἶδε πυρὸς ὀδύνην σῶμα νεκρὸν,
οὐδὲ ἐγκρατὴς ἡδονὴν ἐπιθυμίας νεκρᾶς.
Ἐὰν πατάξῃς Αἰγύπτιον, ἐν ἄμμῳ κρύψον αὐτὸν,
καὶ μὴ πιάνῃς σῶμα ἐπὶ ἡττωμένῳ πάθει·
ὡς γὰρ ἐν λιπώσῃ γῇ φύει τὸ κρυφθὲν,
οὕτως ἐν σώματι πιμελώδει ἀναθάλλει τὸ πάθος.
Μαρανθεῖσα φλὸξ ἀναλάμπει ἐπιλαβομένη φρυγάνων,
καὶ ἡδονὴ σβεσθεῖσα ἀναζωπυροῦται ἐν κόρῳ βρωμάτων.
Μὴ ἐλεήσῃς σῶμα ἀτονίαν ἀποδυρόμενον,
μηδὲ πιάνῃς αὐτὸ πολυτελείᾳ βρωμάτων·
ἐὰν γὰρ ἰσχύσῃ, ἐπαναστήσεταί σοι,
καὶ πόλεμον ἄσπονδον κινήσει κατὰ σοῦ,
ἕως ἂν αἰχμαλωτεύσῃ σὴν ψυχὴν,
καὶ δοῦλον παραδώσει σε τῷ τῆς πορνείας πάθει.
Ἵππος εὐήνιος, ἐνδεὲς σῶμα,
καὶ οὐ μὴ καταβαλεῖ τὸν ἀναβάτην ποτὲ,
ὁ μὲν γὰρ εἴκει ἀγχόμενος χαλινῷ,
καὶ τῇ χειρὶ πείθεται τοῦ ἡνιόχου,
σῶμα δὲ δαμάζεται ἐν λιμῷ, καὶ ἀγρυπνίᾳ,
καὶ οὐκ ἀποσκιρτᾷ τοῦ ἐπιβατοῦντος λογισμοῦ,
οὐδὲ χρεμετίσει κινούμενον ὑπὸ ὁρμῆς ἐμπαθοῦς.