Αυτή την πολύ μεγάλη εβδομάδα η οποιαδήποτε υποκρισία δεν μπορεί να αντέξει μπροστά στην αποκάλυψη της ατελείωτης αγάπης του Θεού!

Τῌ ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΩΝ ΒΑΙΩΝ
Ἐκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην
ιβ΄ 1 - 18 

Σ Υ Ν Α Ξ Α Ρ Ι Ο Ν 

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, Κυριακῇ τῶν Βαΐων, τὴν λαμπρὰν καὶ ἔνδοξον πανήγυριν τῆς εἰς Ἱερουσαλὴμ εἰσόδου τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἑορτάζομεν. 

Στίχοι

Πώλῳ καθίσας, ὁ λόγῳ τείνας πόλον,

Βροτοὺς ἐκζητεῖ λῦσαι τῆς ἀλογίας. 

Τῇ ἀφάτῳ σου εὐσπλαγχνίᾳ, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, νικητὰς ἡμᾶς τῶν παραλόγων παθῶν ποίησον, καὶ τὴν σὴν ἐναργῆ κατὰ θανάτου νίκην, τὴν φαιδράν σου καὶ ζωηφόρον Ἀνάστασιν ἰδεῖν καταξίωσον, καὶ ἐλέησον ἡμᾶς.

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής  11 Απριλίου του 1997

Τὸ ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - σε mp3 εδώ

«Μὴ φοβοῦ, θύγατερ Σιών· ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεται καθήμενος ἐπὶ πῶλον ὄνου».  Με αυτό το προφητικό κείμενο, το Ευαγγέλιο που ακούσαμε πριν από λίγο χαρακτηρίζει την είσοδο του Χριστού μέσα στα Ιεροσόλυμα. Και εμείς ζούμε σε έναν κόσμο ταραγμένο, γεμάτο από φόβο, γεμάτο από ποικίλες διαταραχές, και αυτός ο λόγος έρχεται πολύ καίρια να χτυπήσει τις καρδιές μας: «μὴ φοβοῦ, θύγατερ Σιών». Και μπροστά μας έχουμε μια Μεγάλη Εβδομάδα, μια ατέλειωτη εβδομάδα, μια εβδομάδα που θα περάσουμε μπροστά από τα πάθη του Χριστού. Και αν κάπου έχουμε μια δική μας, κατά-δική μας συμμετοχή, αυτό το «μὴ φοβοῦ, θύγατερ Σιών» κάπου θα αγγίξει τις καρδιές μας, και τότε βγαίνοντας μέσα από την Μεγάλη, την πολύ μεγάλη, Εβδομάδα, διότι είναι μεγάλο το Πάθος, μπορεί κάτι να γίνει στη ζωή μας.

Εδώ το Ευαγγέλιο, περιγράφοντας την είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, περιγράφει και την ταραχή του κόσμου, με δύο απλές – στοιχειώδεις θα έλεγα – διηγήσεις. Η πρώτη διήγηση είναι η διήγηση του Ιούδα, ο οποίος ενδιαφέρεται για τους φτωχούς, αλλά την ίδια ώρα είναι υποκριτής. Και η δεύτερη διήγηση είναι η διήγηση των νομικών και των Φαρισαίων που, για  να σώσουν τον λαό, πρέπει να σκοτώσουν και τον Λάζαρο, που τον ανέστησε ο Χριστός. Και οι δύο μαζί εκφράζουν  την ταραχή του κόσμου. Το πρώτο, αυτός που παίζει θέατρο, αυτός που φαίνεται να νοιάζεται γι’ αυτούς που είναι γύρω του, αυτός που ακόμα περισσότερο νοιάζεται για την αγάπη και για τη φιλανθρωπία· και εκεί παίζει ένα θέατρο, και το λέει ο Ευαγγελιστής, «ὅτι κλέπτης ἦν… καὶ τὰ βαλλόμενα ἐβάσταζεν». Αποκαλύπτεται εδώ, μπρος στο Πάθος, το πρόσωπό του. Όπως αποκαλύπτεται μπρος στο Πάθος και το πρόσωπο των νομικών και των Φαρισαίων. Θέλουν να σκοτώσουν το Λάζαρο, τον οποίο ο Χριστός τον ανέστησε. Όλα τα αληθινά  θέλουν να τα σκοτώσουνε. Και αυτή η εβδομάδα είναι μια πρόκληση και μια αναμέτρηση με όλα τα αληθινά.

Εδώ, αυτή την Μεγάλη, την πολύ μεγάλη, Εβδομάδα η υποκρισία,  το οποιοδήποτε κάλυμμα, δεν μπορεί να αντέξει. Γιατί εδώ αποκαλύπτεται η ατέλειωτη αγάπη του Θεού, και άντε να την αντέξεις! Και αν δεν την αντέξεις, είναι κόλαση!  Και εδώ αποκαλύπτεται η πολύ μεγάλη διαστροφή του κόσμου με το αποκορύφωμα του Σταυρού. Αυτή η Μεγάλη, πολύ μεγάλη, Εβδομάδα σε προκαλεί, αν θέλεις να ξεπεράσεις κάθε φόβο για τα πράγματα του κόσμου, να πετάξεις το προσωπείο και να αναμετρηθείς με Εκείνον που σταυρώνεται. Και, αν μπορέσεις, μαζί Του να πορευθείς και να συ-σταυρωθείς «ταις του βίου ηδοναίς». Αυτή τη Μεγάλη, την πολύ μεγάλη Εβδομάδα, αν θέλεις και εσύ  να αντέξεις την ατέλειωτη αγάπη Του, τον Σταυρό και την Ανάστασή Του, πρόλαβε πριν από Αυτόν να κάνεις κάτι για τη ζωή του κόσμου, χωρίς να μιλάς, όπως ο Ιούδας, φιλάνθρωπα και υποκριτικά. Αυτή την εβδομάδα, αν θέλεις να κάνεις κάτι για εσένα και για τη ζωή του κόσμου, μη πας να σκοτώσεις  και  να εξαφανίσεις όλα εκείνα που έκανε ο Χριστός στους αναστημένους ανθρώπους.

Αυτή την εβδομάδα, την πολύ Μεγάλη Εβδομάδα, «τὸ ἐπιεικὲς ὑμῶν γνωσθήτω πᾶσιν ἀνθρώποις», έτσι λέει ο Απόστολος. Αν θέλεις να συμ-πορευθείς, να συ-σταυρωθείς, να συν- αναστηθείς, κι αυτή η Μεγάλη Εβδομάδα να σου δώσει άλλες δυνατότητες, να κάνεις αυτό λοιπόν: «τὸ ἐπιεικὲς ὑμῶν γνωσθήτω πᾶσιν  τοῖς ἀνθρώποις»· και τότε θα αποκαλυφθεί στη ζωή σου και η αγάπη του Θεού και η τραγωδία του κόσμου. Και τότε ζώντας μέσα σε αυτήν, «ὡς ἐν καμίνῳ», δεν θα φοβάσαι τίποτε παρά μόνο θα αγαπάς Εκείνον, που έρχεται «ἐπὶ πώλου ὄνου καθήμενος». Και αυτή τη Μεγάλη, την πολύ μεγάλη, Εβδομάδα δεν θα κάνεις τίποτε άλλο παρά να μεγαλώνεις και να μεγαλώνεις «τὸ ἐπιεικὲς πρός πᾶσιν ἀνθρώποις». 

Έτσι απλά και πολύ στοιχειωδώς μπορεί να βοηθήσω την αγάπη σας να μπείτε στην Μεγάλη Εβδομάδα. Αν δεν προλάβατε να κάνετε τίποτε, αν δεν προλάβατε καμία ετοιμασία να κάνετε, αλλά αν θέλετε κάτι να κάνετε, έχετε πολύ καιρό. Την Μεγάλη Εβδομάδα το κάθε λεπτό είναι πολύ· «τὸ ἐπιεικὲς ὑμῶν γνωσθήτω πᾶσιν ἀνθρώποις». Και τότε θα μπορείτε και να συμ-πορευθείτε και να συ-σταυρωθείτε και να συν-αναστηθείτε μαζί Του . Θα είναι πραγματικά  κρίμα και αυτή η ευκαιρία που δίνεται από την  Εκκλησία μας να πάει χαμένη και να περάσει έτσι υποκριτικά, χωρίς να «πιάσουμε» τίποτα. Εύχομαι αυτή την εβδομάδα, την πολύ Μεγάλη Εβδομάδα, να την ζήσουμε ως Μεγάλη κατά το μέτρο της επιεικείας μας και της αγάπης μας. Και έτσι μόνο θα λειτουργήσει πάνω μας, πρώτα, ο Σταυρός του Χριστού, γιατί είναι σταυρός να έχεις επιείκεια,  και θα λειτουργήσει πάνω μας η Ανάσταση του  Χριστού. Να είστε ευλογημένοι  και να έχετε καλή Εβδομάδα! 

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου

Ελένη Κονδύλη

※

Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr  

Οι προ των εορτών νηστείες της Ορθοδόξου Χριστιανικής Εκκλησίας - Τὸ Σάββατο τοῦ Λαζάρου καὶ ἡ Κυριακὴ τῶν Βαΐων

Οι προ των εορτών νηστείες της Ορθοδόξου Χριστιανικής Εκκλησίας 

 ΘΕΟΛΟΓΙΑ, 

τόμος 76, τεύχος 1, 

Αθήναι 2005. 

Μαρία Σωτηροπούλου

Δρ. θεολογίας

ΠΗΓΗ : ΕΔΩ 

6. Τὸ Σάββατο τοῦ Λαζάρου καὶ ἡ Κυριακὴ τῶν Βαΐων 

Τὸ Σάββατο τοῦ Λαζάρου καὶ ἡ Κυριακὴ τῶν Βαΐων θεωροῦνται ἐκτὸς τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς. Ὁ Συμεὼν Θεσσαλονίκης ἀναφέρει σχετικῶς ὅτι «οἱ τὰ ἰδιόμελα δὲ γεγραφότες Πατέρες, τῇ Παρασκευῇ τοῦ Λαζάρου ψάλλειν ἐκθέμενοι Τὴν ψυχωφελῆ πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν, τὴν ἔγερσὶν τε τοῦ Λαζάρου καὶ τὴν ἑορτὴν τῶν Βαΐων ὡς ἰδίας ἑορτάζοντες ἑορτάς, καὶ ἔτι τὴν ἁγίαν ἑβδομάδα τῶν τοῦ Κυρίου σωτηρίων παθῶν, ἰδία παρὰ τὴν νηστείαν ἄγοντες τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν, δι' αὐτὰ ἐξαιρέτως τὰ τοῦ Κυρίου ἁγιώτατα πάθη, ἃ ὑπὲρ ἠμῶν ἤνεγκε, τὴν ἀπάθειαν ἡμῖν χορηγῶν»(82). 

Αὐτὲς λοιπὸν οἱ δύο ἡμέρες, τυπικῶς εὑρίσκονται στὴν Μ. Τεσσαρακοστη (83), οὐσιαστικῶς ὅμως εἶναι ἐκτὸς αὐτῆς, δεδομένου ὅτι ἡ Μ. Τεσσαρακοστὴ ἀρχίζει τὴν Δευτέρα, μετὰ τὴν Κυριακὴ τῆς Τυροφάγου, καὶ τελειώνει τὴν Παρασκευὴ τῆς λεγομένης «βουβῆς» ἑβδομάδος, ἤτοι τὴν Παρασκευὴ πρὸ τοῦ Σαββάτου τοῦ Λαζάρου. Ὑπολογίζονται δηλαδὴ πέντε ὁλόκληρες ἑβδομάδες (ἀπὸ τὴν Πρώτη ἑβδομάδα τῶν Νηστειῶν μέχρι τὴν Πέμπτη ἑβδομάδα), πολλαπλασιαζόμενες ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρες καθεμία, καὶ προστιθέμενες σ' αὐτὲς καὶ πέντε ἡμέρες ἀπὸ τὴν Ἕκτη ἑβδομάδα (δηλαδὴ ἀπὸ Δευτέρα ἕως Παρασκευὴ τῆς «βουβῆς»)• ἔτσι μαθηματικῶς ἔχομεν: 5Χ7(ἡμ.)=35+5 ἡμ. τῆς Στ'=40. 

Ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὴν νηστεία αὐτῶν τῶν δύο ἡμερῶν ὑπάρχει μία διαφοροποίηση, ἰδίως γιὰ τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων, στὸ ζήτημα τοῦ ἂν καταλύεται ψάρι ἢ ὄχι. Ἡ γνώμη τοῦ Θεοδώρου Στουδίτου εἶναι ὅτι τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων «τρώγεται ψάρι»: «Ἰχθύας δὲ οὐδαμῶς ἐσθίομεν τῶν τὴν ἁγίαν ταύτην νηστείαν (τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς), πλὴν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Σαββάτου, καὶ τῇ Κυριακῇ τῶν Βαΐων, εἰς δόξαν τοῦ κατελθόντος ἐκ τῆς νηστείας καὶ συνεσθιασθέντος ἐπὶ τῇ τοῦ Λαζάρου ἐγέρσει• ἢ καὶ ἀριδήλως ὡς μία οὖσα καὶ αὐτὴ τῶν τοῦ Χριστοῦ θείων ἑορτῶν»(84). Κατὰ τὸν ὅσιον τοῦτον ἡ ἰχθυοφαγία ἐπιτρέπεται ὄχι μόνον τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων ἀλλὰ καὶ τὸ Σάββατον τοῦ Λαζάρου, καθότι καὶ αὐτὴ θεωρεῖται Δεσποτικὴ ἑορτὴ (ἑορτή τοῦ Χριστοῦ)• ὅμως, γιὰ νὰ διατηρηθῆ ἡ δόξα τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων, ψάρι τρώγεται μόνον τὴν Κυριακή(85). 

Διὰ τὸν ἅγιο ὅμως Νικόδημο τὸν Ἁγιορείτη (ὅπως ἤδη ἀνεφέραμεν), ὁ ὁποῖος ἐπικαλεῖται τὰ Τυπικά, χειρόγραφα ἢ τυπωμένα, τοῦ Ἁγίου Ὅρους, μόνον σὲ μία ἡμέρα τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς τρώγεται ψάρι, δηλαδὴ στὴν ἡμέρα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ(86). 

Μὲ τὴν κατάλυση ἰχθύος κατὰ τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων φαίνεται νὰ συμφωνῆ καὶ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ὁ ὁποῖος δὲν ἀναφέρει μὲν τίποτε συγκεκριμένο, ἐξ ὅσων ὅμως γράφει συνάγεται ἡ ἰχθυοφαγία τῆς ἐν προκειμένῳ Κυριακῆς(87). Ἄλλωστε, ὅπως σημειώνεται στὴν ἀρχὴ τῆς παραγράφου, ἡ ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου καὶ ἡ Κυριακὴ τῶν Βαΐων εὑρίσκονται, ὡς ἰδιαίτερες ἑορτές, ἔξω ἀπὸ τὴν Μ. Τεσσαρακοστή. Εἶναι χαρακτηριστικὴ ἡ θέση τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, ὅταν λέγουν: «Μεθ' ἅς», δηλαδὴ μετὰ τὶς ἑορτὲς τῶν Χριστουγέννων καὶ τῶν Θεοφανείων, «ὑμῖν φυλακτέα ἡ νηστεία τῆς τεσσαρακοστῆς, μνήμην περιέχουσα τῆς τοῦ Κυρίου πολιτείας τε καὶ νομοθεσίας. Ἐπιτελείσθω δὲ ἡ νηστεία αὕτη πρὸ τῆς νηστείας τοῦ Πάσχα, ἀρχομένη μὲν ἀπὸ δευτέρας, πληρουμένη δὲ εἰς παρασκευήν. Μεθ' ἅς ἀπονηστεύσαντες ἄρξασθε τῆς ἁγίας τοῦ Πάσχα ἑβδομάδος, νηστεύοντες αὐτὴν πάντες μετὰ φόβου καὶ τρόμου...»(88). 

Εἶναι λοιπὸν ἐνδεικτικοὶ οἱ ὅροι «ἀπονηστεύσαντες» καὶ «ἄρξασθε», δεικνύοντες ὅτι μία νηστεία τελειώνει καὶ μία ἄλλη ἀρχίζει. Αὐτὴ ποὺ τελειώνει εἶναι ἡ νηστεία τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς καὶ αὐτὴ ποὺ ἀρχίζει εἶναι ἡ νηστεία τῆς Μ. Ἐβδομάδος. Ἄρα, οἱ ἑορτὲς τῆς ἐγέρσεως τοῦ Λαζάρου καὶ τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων εὑρίσκονται σὰν ἀνεξάρτητες ἀνάμεσα στὶς δύο νηστεῖες. Αὐτὴ λοιπὸν ἡ θέση αὐτῶν τῶν τριῶν ἑορτῶν ἴσως νὰ δίδη τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦν περὶ ἡμερῶν, κατὰ τὶς ὁποῖες καταλύεται ψάρι, τὴν Κυριακὴ δέ, κατὰ μία ἄποψη, καὶ αὐγό(89).

Σημειώσεις 

82. Συμεὼν Θεσσαλονίκης, Ἀπόκρισις NB', PG 155, 897C. Ὡς πρὸς τὸ Στιχηρὸν ἰδιόμελον «Τὴν ψυχωφελῆ πληρώσαντες τεσσαρακοστήν, καὶ τὴν ἁγίαν ἑβδομάδα τοῦ Πάθους σου αἰτοῦμεν κατιδεῖν Φιλάνθρωπε...», βλ. ΤΡ1ΩΔ1ΟΝ, Σάββατον πρὸ τῶν Βαΐων, Τοῦ ἁγίου καὶ δικαίου Λαζάρου, ἔκδ. ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ, Ἐν Ἀθήναις 1993. 

83. Γιὰ τὸν ἀκριβῆ ὑπολογισμὸ τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν, βλ. Ξενοφῶντος Σπ. Παπαχαραλάμπους, Ἡ ἀληθὴς νηστεία..., σελ. 77-79. 

84. Θεοδώρου Στουδίτου, Διδασκαλία χρονικὴ τῆς μονῆς τοῦ Στουδίου 9, PG 99, 1700. 

85. Βλ. Ξενοφῶντος Σπ. Παπαχαραλάμπους, Ἡ ἀληθὴς νηστεία..., σελ. 71. 

86. Βλ. Πηδάλιον, σελ. 92, σημ. 1. 

87. Βλ. Ξενοφῶντος Παπαχαραλάμπους, Ἡ ἀληθὴς νηστεία..., σελ. 69. 

88. Ἀποστολικαὶ Διαταγαί, 13, 3-4, SC 329, σελ. 246. 

89. Γιὰ τὸ πρόβλημα τῆς καταλύσεως αὐγοῦ κατὰ τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων, γράφει ὁ Χρ. Ἐνισλείδης (Ὁ θεσμὸς τῆς νηστείας, σελ. 87) καὶ ἀναφέρει ὁ Ξενοφῶν Παπαχαραλάμπους (Ἡ ἀληθὴς νηστεία..., σελ. 71).

Τῌ ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ ΕΙΣ ΤΟ ΑΠΟΔΕΙΠΝΟΝ

ΤΡΙΩΔΙΟΝ 

Τῌ ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ ΕΣΠΕΡΑΣ 

ΕΙΣ ΤΟ ΑΠΟΔΕΙΠΝΟΝ 

Ὁ Κανών, Ποίημα Ἀνδρέου Κρήτης

ᾨδὴ α'
Ἦχος πλ. δ'
Τῷ συντρίψαντι 

Ἰωσὴφ τὴν σωφροσύνην, μιμησώμεθα πιστοί, γνῶμεν τὸν τιμήσαντα, τὴν τῶν ἀνθρώπων λογικὴν οὐσίαν, πάσῃ φυλακῇ πολιτευσάμενοι, δι' ἀρετῆς πρακτικῆς.

Τῶν καλῶν ἡ ἀπραξία, ὡμοιώθη τῇ συκῇ· ταύτην οὖν ἐκκλίνωμεν, μὴ ξηρανθῶμεν ὡς ἐκείνη τότε, τὴν συναγωγὴν φύλλοις πυκάζουσαν, προϋπογράφουσα.

Τὴν εἰκόνα τοῦ Δεσπότου, ὑπογράφων Ἰωσήφ, λάκκῳ κατατίθεται, ἀπεμπολεῖται ὑπὸ τῶν συγγόνων, πάντα ὑπομένει ὁ ἀοίδιμος, εἰς τύπον ὄντως Χριστοῦ.

Τῆς συκῆς τὴν ἀκαρπίαν, ἐκφυγόντες ἀδελφοί, γνῶμεν τὸ ὑπόδειγμα, μὴ ξηρανθῶμεν ὡς ἐκείνη τότε, ὅτε ἐπανάγων ὁ φιλάνθρωπος, ἦλθε πεινῶν ἐπ' αὐτήν.

Ἰησοῦς ὑπὲρ τοῦ Κόσμου, ἐπειγόμενος παθεῖν, θέλων συνανέρχεται, τοῖς Μαθηταῖς αὐτοῦ, ἐπὶ τὴν πόλιν Ἱερουσαλήμ, πρὸς τὸ ἑκούσιον, Πάθος, ὃ ἦλθε παθεῖν.

Κολληθέντες τῷ Κυρίῳ, πάντα σπεύδοντι παθεῖν, ἕτοιμοι γενώμεθα, πρὸς ἐμπαιγμόν, πρὸς ἐμπτυσμούς, πρὸς χλεύην, ὅπως τοῖς ἀχράντοις αὐτοῦ Πάθεσι, συνδοξασθῶμεν πιστοί.

Πάθη πάθεσιν ἰᾶται, ὁ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν· θέλων γὰρ προσίεται, τῇ καθ' ἡμᾶς ἀνθρωπίνῃ οὐσίᾳ, τὰ ζωοποιὰ αὐτοῦ Παθήματα, ἵνα σωθῶμεν ἡμεῖς.

Δόξα...

Τρία ἄναρχα δοξάζω, τρία ἅγια ὑμνῶ, τρία συναΐδια, ἐν οὐσιότητι μιᾷ κηρύττω· εἷς γὰρ ἐν Πατρὶ Υἱῷ καὶ Πνεύματι, δοξολογεῖται Θεός.

Καὶ νῦν ... Θεοτοκίον

Ἡ μὲν ῥάβδος Μωϋσέως, καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρών, ξένην μεταποίησιν, καὶ ὑπὲρ νοῦν οἰκονομίαν ἔσχον, σοῦ δὲ ἡ νηδὺς Θεογεννήτρια, τόκον καινίζει καινόν.

Κάθισμα
Ἦχος δ'
Ἐπεφάνης σήμερον 

Τῆς συκῆς τὸ ἔγκλημα, μή σε προφθάσῃ, ἀλλ' εὐκάρπους σπούδασον, καρδίας αὔλαξι ψυχή, τῷ ποιητῇ σου Χριστῷ ἀγαγεῖν, ἐν μετανοίᾳ αὐτῷ προσκομίζουσα.

ᾨδὴ η'
Ἦχος πλ. δ'
Τὸν ἐν Ὄρει, ἁγίῳ δοξασθέντα 

Σωφροσύνῃ, κοσμήσαντες τὸν βίον, καὶ φρονήσει, φυλάξαντες τὴν πίστιν, δικαιοσύνης τρόπους πορισώμεθα, ἵνα ἐν ἀνδρείᾳ, συνακολουθοῦντες, Χριστῷ συσταυρωθῶμεν.

Ἄλλην Εὔαν, εὑρὼν τὴν Αἰγυπτίαν, οὐκ ἐκλάπη, πρὸς ἀνοσιουργίαν, ὁ Πατριάρχης Ἰωσήφ, ἀλλ' ἕστηκεν, ὥσπερ τις ἀδάμας, ὑπὸ τῶν παθῶν, μὴ ἁλοὺς τῆς ἁμαρτίας.

Παροδεύων, τοῦ βίου τὰς πορείας, ὁ Σωτήρ μου, ἐπείνασας βουλήσει, τὴν σωτηρίαν πάντων ἐφιέμενος· τοῦτο γὰρ ἐπείνας, τὴν ἐπιστροφήν, τῶν ἐκ σοῦ ἀποσφαλέντων.

Ὁ Προπάτωρ, γευσάμενος τοῦ ξύλου, ὡς ἐγνώσθη, γυμνὸς κατῃσχυμμένος, φύλλα συκῆς λαβὼν περιεζώσατο· τὴν συναγωγὴν γάρ, ἀπογυμνωθεῖσαν, Χριστοῦ προδιετύπου.

Ἑτοιμάζου, ψυχὴ πρὸ τῆς ἐξόδου, εὐτρεπίζου, πρὸς τὸν ἐκεῖθεν βίον, καὶ τῷ Χριστῷ παθεῖν διὰ σὲ σπεύδοντι, ἵνα σὲ δοξάσῃ, σπεῦσον συμπαθεῖν, καὶ θανεῖν καὶ σταυρωθῆναι.

Πῶς μὴ φρίξῃ, ὁ θάνατος Σωτήρ μου; πῶς μὴ πτήξῃ, ὁ ᾍδης συναντῶν σοι, κατ εὐδοκίαν πρὸς τὸ Πάθος σπεύδοντι, καὶ ὑπὲρ ἀδίκων, δίκαιον ὁρῶν σε, παθεῖν ἐληλυθότα;

Τοῦ Λαζάρου, τὴν ἔγερσιν ὁρῶντες, Ἰουδαῖοι, Ἱερεῖς καὶ Λευΐται, συνωμοσίαν φθόνῳ συσκευάσαντες, δόλῳ προδοσίας, τὸν Χριστὸν προδίδουν, εἰς θάνατον Πιλάτῳ.

Ἡ Ἀμνάς σου, καὶ δούλη καὶ Παρθένος, πρὸς τὸ Πάθος, ὁρμῶντά σε ὁρῶσα, καὶ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ ἡμῶν προθέμενον, τὸν καλὸν Ποιμένα, σπλάγχνοις μητρικοῖς, ἐπὶ σοὶ προσωδυνᾶτο.

Δόξα...

Ὡς Μονάδα, τῇ οὐσίᾳ ὑμνῶ σε, ὡς Τριάδα, τοῖς προσώποις σε σέβω, Πάτερ Υἱέ, καὶ Πνεῦμα τὸ πανάγιον, ἄναρχον τὸ κράτος, τῆς σῆς Βασιλείας, δοξάζω εἰς αἰῶνας.

Καὶ νῦν ... Θεοτοκίον

Δυσωπεῖ σε, Χριστὲ ἡ, Θεοτόκος, ἱκετεύει, τῶν Μαθητῶν ὁ δῆμος. Τὴν σὴν εἰρήνην δώρησαι τῷ Κόσμω σου, καὶ τοὺς οἰκτιρμούς σου, χάρισαι πλουσίως, ἡμῖν εἰς τοὺς αἰῶνας.

ᾨδὴ θ'
Ἦχος πλ. δ'
Ἀλλότριον τῶν μητέρων 

Ἀλλότριον τῶν ἀσέμνων ἡ σωφροσύνη καὶ ξένον τοῖς δικαίοις ἡ παρανομία. Ἰωσὴφ δὲ ὁ μέγας, ἐξέκλινε τὴν ἁμαρτίαν, καὶ σωφροσύνης ἐχρημάτισεν εἰκών, καὶ τύπος ὄντως Χριστοῦ.

Ἀλλότριον τῶν ἀνόμων ἡ εὐνομία, καὶ ξένον τοῖς ἀπίστοις ἡ θεογνωσία, Ἰουδαῖοι δὲ ταῦτα, ἀπώσαντο δι' ἀνομίαν· διὸ καὶ μόνοι ἐκληρώσαντο, καθάπερ ἡ συκῆ τὴν ἀράν.

Ἐπείνασε τῶν ἀνθρώπων τὴν σωτηρίαν, ζωῆς ὑπάρχων ἄρτος, ὁ Χριστὸς καὶ Θεός, μου, ὡς συκῆν δὲ προφθάσας, τὴν ἄκαρπον συναγωγήν, φύλλοις κομῶσαν νομικοῖς αὐτήν, ὡς εἶδε κατηράσατο.

Τὴν νομικὴν ἀκαρπίαν προκατηράσω, ὡς φύλλα ἐξανθοῦσαν, τοῦ γράμματος τὴν γνώμην, τοὺς καρποὺς δὲ τῶν ἔργων οὐκ ἔχουσαν δι' ἀνομίαν, ἡμᾶς δὲ πάντας τούς τῆς χάριτος, υἱοὺς Σωτὴρ εὐλόγησον.

Ἡ ῥάβδος μὲν Μωϋσέως τὸ πρὶν εἰς ὄφιν, ἡ Ἀαρὼν δὲ ῥάβδος, εἰς χλωρὸν μετεβλήθη, καὶ ἐξήνθησε φύλλα, ἡ ἄκαρπος καὶ ξηρανθεῖσα, συναγωγὴ δὲ ἡ παράνομος, εἰς ἄκαρπον μετήχθη συκῆν.

Ἑτοίμαζε Ἰουδαία τοὺς Ἱερεῖς σου, εὐτρέπιζε τὰς χεῖρας πρὸς θεοκτονίαν. Ἰδοὺ γὰρ ἦλθε πραΰς, καὶ ἥσυχος ἐπὶ τὸ Πάθος, ἀμνὸς ὑπάρχων καὶ ποιμὴν ἡμῶν, Χριστός ὁ Βασιλεὺς Ἰσραήλ.

Ὑπόδεξαι Ἰουδαία τὸν Βασιλέα· ἰδοὺ γὰρ πρὸς τὸ Πάθος, ἔρχεται ἑκουσίως, ἵνα πάθῃ καὶ σώσῃ, τοὺς κράζοντας ἀκαταπαύστως· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος, Σταυρῷ σῶσαι τὰ σύμπαντα.

Μετέστρεψεν Ἰουδαία τὰς ἑορτάς σου, εἰς πένθος ὁ Δεσπότης, κατὰ τὴν προφητείαν· θεοκτόνος γὰρ ὤφθης, τοῦ στρέψαντος ποτὲ τὴν πέτραν, καὶ τὴν ἀκρότομον εἰς ὕδατα, καὶ λίμνας καθὼς ψάλλει Δαυΐδ.

Δόξα...

Ἀλλότριον τοῖς ἀνόμοις ἐστὶ δοξάζειν, τὴν ἄναρχον Τριάδα, Πατέρα καὶ Υἱόν τε, καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ἄκτιστον παγκρατορίαν, δι᾿ ἧς ὁ σύμπας κόσμος ἥδρασται, τῷ νεύματι τοῦ κράτους αὐτῆς.

Καὶ νῦν ... Θεοτοκίον
Προσάγομεν εἰς πρεσβείαν τὴν Θεοτόκον, αὐτῆς ταὶς ἱκεσίαις καὶ τῶν σῶν Ἀποστόλων, κοινωνοὺς ἡμᾶς ποίησον, Δέσποτα τῶν ἀγαθῶν σου, καὶ τῆς λαμπρότητος ἀξίωσον, Σωτὴρ τῆς Ἀναστάσεώς.

 

Η ΕΙΣΟΔΟΣ...

 

Λίγο πρίν τον εορτασμό της Ανάστασης Σου Κύριε, όλοι εμείς οι βαπτισμένοι στο όνομα του Πατρός και του Υιού και το Αγίου Πνέυματος, σου ψέλνουμε, σου τραγουδάμε όλοι μαζί, το Απολυτίκιο που βάζει η Εκκλησία στο στόμα μας την σημερινή ημέρα.

Αφού ταφήκαμε μαζί Σου διά του Βαπτίσματος, Χριστέ Θεέ μας, αξιωθήκαμε την αθάνατη ζωή με την Ανάστασή Σου, και υμνώντας [Σε] φωνάζουμε δυνατά: «Ωσαννά στους ουρανούς (εν τοις υψίστοις), ευλογημένος είναι Αυτός που έρχεται στο όνομα του Κυρίου».

Είμαστε Σώμα Σου, είμαστε πάνω σε αυτό το λευκό γαιδουράκι και εισερχόμαστε μαζί Σου σε αυτή την πόλη, την ενορία, την χώρα που είναι ο τόπος που κατοικούμε... 

πορευόμενοι, 

αποστελλόμενοι, 

απο Εσένα, για Εσένα, με Εσένα. [;]

ΤΡΙΩΔΙΟΝ

Τῌ ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ ΕΣΠΕΡΑΣ

ΕΙΣ ΤΟ ΛΥΧΝΙΚΟΝ   

Ἀπόστιχα

Ἦχος β'

Ἰδιόμελον

Ἐκ βαΐων καὶ κλάδων, ὡς ἐκ θείας Ἑορτῆς, εἰς θείαν μεταβάντες Ἑορτήν, πρὸς σεβασμίαν τῶν Χριστοῦ παθημάτων, πιστοὶ συνδράμωμεν, τελετὴν σωτήριον· καὶ τοῦτον ὑπὲρ ἡμῶν, πάθος ὑφιστάμενον, κατοπτεύσωμεν ἑκούσιον· καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον, παρεχόμενον παγκόσμιον· αὐτῷ δὲ τὸν ὕμνον, εὐχαριστοῦντες ἀναμέλψωμεν, ἁρμόδιον ἀνακράζοντες· Ἡ τῆς εὐσπλαγχνίας πηγή, καὶ τῆς σωτηρίας λιμήν, Κύριε δόξα σοι. 

Στίχ. ᾌσατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. 

Ἦχος γ'

Φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν, εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος, οὗτος Κριτὴς ἐστιν, ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας, μηδεὶς εἰσέλθῃ πειράζων, τὴν πίστιν τὴν ἀμώμητον, ἀλλ' ἐν πραότητι καὶ φόβῳ, Χριστῷ προσέλθωμεν, ἵνα λάβωμεν ἔλεον, καὶ χάριν εὕρωμεν, εἰς εὔκαιρον βοήθειαν. 

Στίχ. Εἴδοσαν πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. 

Ἦχος βαρὺς

Ἰδιόμελον

Συναγωγὴ πονηρὰ καὶ μοιχαλίς, ἡ τῷ ἰδίῳ ἀνδρί, μὴ φυλάξασα πίστιν, τί κατέχεις διαθήκην, ἧς οὐκ ᾖς κληρονόμος; τί καυχᾶσαι ἐν Πατρί, τὸν Υἱὸν ἀθετήσασα; τοὺς Προφήτας οὐκ ἐδέξω, τὸν Υιὸν καταγγείλαντας; Κἂν τὰ ἴδια τέκνα αἰσχύνθητι, οὕτω βοῶντα· Ὡσαννὰ τῷ Υἱῷ Δαυΐδ, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος, ἐν ὀνόματι Κυρίου. 

Δόξα... 

Ἦχος βαρὺς

Ἐκ βαΐων καὶ κλάδων ὡς ἐκ θείας Ἑορτῆς εἰς θείαν μεταβάντες Ἑορτήν, πρὸς σεβασμίαν τῶν Χριστοῦ Παθημάτων, πιστοὶ συνδράμωμεν, τελετὴν σωτήριον, καὶ τοῦτον ὑπὲρ ἡμῶν, πάθος ὑφιστάμενον, κατοπτεύσωμεν ἑκούσιον, (καὶ τὴν ψηχὴν αὐτοῦ λύτρον παρεχόμενον παγκόσμιον,) αὐτῷ δὲ τὸν ὕμνον, εὐχαριστοῦντες ἀναμέλψωμεν, ἁρμόδιον ἀνακράζοντες· Ἡ τῆς εὐσπλαγχνίας πηγή, καὶ τῆς σωτηρίας λιμήν, Κύριε δόξα σοι. 

Καὶ νῦν... 

Ἦχος βαρὺς

Φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν, εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος, οὗτος Κριτής ἐστιν, ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας, μηδεὶς εἰσέλθῃ πειράζων, τὴν πίστιν τὴν ἀμώμητον, ἀλλ' ἐν πραότητι καὶ φόβῳ, Χριστῷ προσέλθωμεν, ἵνα λάβωμεν ἔλεον, καὶ χάριν εὕρωμεν, εἰς εὔκαιρον βοήθειαν.

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΒΑΪΟΦΟΡΟΥ

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΒΑΪΟΦΟΡΟΥ

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, ἀπό τήν ἱστοσελίδα floga.gr, στά πλαίσια τῶν μαθημάτων ἁγιογραφίας τῶν Ἁγίων εἰκόνων τῆς Ὀρθοδοξίας μας, πού ἔγινε τήν Παρασκευή 20-1-2006.

Νά ἀναλύσουμε σήμερα τήν εἰκόνα τῆς λεγομένης Βαϊοφόρου, δηλαδή τῆς εἰσόδου τοῦ Χριστοῦ τήν ἡμέρα τῶν Ἱεροσολύμων στήν πόλη αὐτή, πού ἀκολούθησε μετά ὁ σταυρός καί ὅλα τά γεγονότα τοῦ πάθους.

Βέβαια, ἐπειδή μπαίνουμε ἤδη στά γεγονότα τοῦ πάθους, ὅλη ἡ ζωή τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἕνα ἀποκαλυπτόμενο μυστήριο. Ὅ,τι κάνει ὁ Θεός εἶναι μυστήριο, ἀλλά ἀποκαλυπτόμενο καί τό μυστήριο αὐτό τό κατανοοῦμε κατά τά μέτρα τῶν ἀνθρωπίνων δυνατοτήτων πού ἔχουμε, κατά τά μέτρα τῆς καθάρσεως πού ἔχουμε καί πολλά ἄλλα σημεῖα δέν τά κατανοοῦμε. Ἔτσι μπαίνουμε σέ ἕνα χῶρο καταληπτοῦ τε καί ἀκαταλήπτου. Ὅλα εἶναι ἔτσι. Ἀλλά θέλω νά πῶ ὅτι ὅσο πλησιάζουμε στά γεγονότα τά κορυφαῖα τῆς Σταυρώσεως καί τοῦ πάθους τοῦ Χριστοῦ μας, τά γεγονότα γίνονται πιό ἀκατάληπτα καί χρειάζονται ἀκόμα περισσότερο κάθαρση γιά νά τίς καταλάβουμε αὐτές τίς ἐκφράσεις. Βλέπετε οἱ μαθητές ἄκουγαν τόν Χριστό ὅταν ἐκήρυττε. Μερικά δέν τά καταλάβαιναν καί τοῦ ἔλεγαν δέν καταλαβαίνουμε καί γιατί τά λές καί μέ παραβολές μάλιστα; Ἐνῶ ὁ Χριστός ἔλεγε τίς παραβολές γιά νά ἦταν πιό εὔκολα, πιό βατά, πιό διδακτικά. Αὐτοί οὔτε τίς παραβολές δέν καταλάβαιναν κι ὁ Χριστός ἑρμήνευε τίς παραβολές καί αὐτοί καταλάβαιναν λίγα. Πόσω μᾶλλον ὅταν φτάνουμε στό ἀκατανόητο τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ καί τῆς ἀναστάσεώς Του. Ὅσο λοιπόν, προχωροῦμε τά πράγματα ἑρμηνευτικά γίνονται πιό δύσκολα καί χρειάζεται περισσότερη κάθαρση ἡ κατανόηση.

Θέλω νά πῶ τώρα γιά μᾶς, πού ἄν κάποτε γίνετε ἁγιογράφοι καί ἁγιογραφεῖτε τά γεγονότα αὐτά, ἀκόμη καί ἡ περιγραφή τῶν γεγονότων πρέπει νά σᾶς κάνει νά στέκεστε μέ πολύ σεβασμό πρός τά γεγονότα καί χρειάζεται πολλή προσευχή καί πολλή κάθαρση. Δέν λές ξεκινῶ τήν εἰκόνα νά τήν κάνω ἔτσι. Πραγματικά χρειάζεται μιά ἐμβάθυνση στά γεγονότα κατά τά μέτρα τοῦ δυνατοῦ. Νά δοῦμε αὐτά τά μέτρα τοῦ δυνατοῦ πού ἔχουμε στήν εἰκόνα τῆς Βαϊοφόρου.

Ἔχουμε μπροστά μας τό Χριστό, ὅπως τό περιγράφει τό κείμενο τό εὐαγγελικό. Ὁ Χριστός κάθεται πάνω στό γαϊδουράκι, κάποιοι ἄνθρωποι τόν ὑποδέχονται στήν πόλη καί πίσω ἀπό Αὐτόν εἶναι οἱ μαθητές Του. Κάποια παιδιά στρώνουν τά ἱμάτια αὐτῶν καί [ἐπίσης φαίνεται] ἡ ἁγία Πόλις. Νά δοῦμε ἕνα πρός ἕνα τά γεγονότα.

Ἔχουμε τό Χριστό, ὁ Ὁποῖος φοράει δύο ἐνδύματα ὅπως πάντα, διπλοῦς στήν φύση εἶναι. Φωτοστέφανο ἔχει ὁ Χριστός, ὅλοι οἱ Ἅγιοι ἔχουν φωτοστέφανο, ἀλλά στό φωτοστέφανο τοῦ Χριστοῦ ἐπάνω εἶναι χαραγμένος ἕνας σταυρός. Σέ ἄλλο φωτοστέφανο ἐπάνω δέν χαράσσεται σταυρός. Στά χέρια Του κρατάει τό γνωστό εἰλητάριο πού ξέρουμε, πού εἶναι ἡ δοθείσα ἐξουσία καί μέ τό δεξί χέρι εὐλογεῖ.

Τώρα, ὁ Χριστός κάθεται ἐπί πώλου ὄνου, εἶναι καθεζόμενος. Σᾶς ἔχω πεῖ καί ἄλλη φορά, ἡ θεολογία τοῦ καθεζομένου πού σημαίνει μιά βεβαιότητα. Σᾶς τό εἶχα πεῖ ὅταν εἴδαμε τήν Παναγία ἔνθρονο τήν ὥρα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ἔχει λοιπόν ἐδῶ ὁ Χριστός μία βεβαιότητα πού ξέρει τί κάνει -καί μάλιστα ὑπενθυμίζουμε τό διάλογο πού ἔκανε λίγες μέρες πρίν ἀπό τήν πορεία πρός τά Ἱεροσόλυμα, ὅταν προανήγγειλε στούς μαθητές Του τά γεγονότα πού θά γίνουν καί ὁ Πέτρος προσπάθησε νά τόν ἀποτρέψει ἀπό αὐτό τό γεγονός καί ὁ Χριστός τοῦ εἶπε, «ὕπαγε ὀπίσω μου σατανᾶ». Ὁ Χριστός εἶχε μιά βεβαιότητα πού αὐτό πού θά γίνει, θά βγεῖ σέ μιά νίκη μπροστά. Ἔτσι λοιπόν, ὑπάρχει μιά βεβαιότητα ὅτι ἐδῶ δέν μπορεῖ νά ὑπάρχει ποτέ ἀποτυχία. Ὅποιος ζεῖ κοντά στήν Ἐκκλησία καί λειτουργεῖ τά γεγονότα χριστολογικά καί ἐκκλησιολογικά, δέν μπορεῖ ποτέ νά ἔχει ἀποτυχία. Τίποτα στήν Ἐκκλησία δέν ἔχει ἀποτυχία. Ἀποτυχημένοι εἴμαστε ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι. Αὐτό πού κάνει ἡ Ἐκκλησία ποτέ δέν ἔχει ἀποτυχία. Δέν ὑπάρχει οὔτε ἀποτυχημένη ἐξομολόγηση, οὔτε ἀποτυχημένη Λειτουργία, τίποτα ἀπό ὅλα αὐτά. Ἀποτυγχάνουμε ἐμεῖς κατά τά μέτρα τῶν παθῶν μας. Ἡ Ἐκκλησία λειτουργεῖ πάντοτε ἄνευ τῆς συγκριτικῆς ἐπιτυχία-ἀποτυχία, ξεπερνάει αὐτά τά γεγονότα. Αὐτό σημαίνει μιά βεβαιότητα, λοιπόν. Ὁ Ἰησοῦς κάθεται πάνω σέ αὐτό τό πουλάρι. Οἱ ἑρμηνευτές Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας πού ἑρμηνεύουν τά κείμενα καί κατ᾽ ἐπέκταση οἱ ἁγιογράφοι βέβαια, πού προσλαμβάνουν τήν ἑρμηνευτική τῶν Πατέρων καί οἱ ὑμνωδοί, οἱ ὁποῖοι καί αὐτοί ἀκολουθοῦν τήν πατερική θεολογία καί περιγράφουν τή θεολογία μέσα σέ ὕμνους. Ἔτσι ὅποιος μετέχει στά γεγονότα τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων θά δεῖ πάρα πολύ ὡραῖα τροπάρια πού θεολογοῦν. Ὅλα τά τροπάρια θεολογοῦν πάνω σέ αὐτά τά γεγονότα. Ἐκεῖ, μερικά ἀπό τά τροπάρια, ἕνα θά σᾶς πῶ μονάχα, τό ὁποῖο τό θυμᾶμαι πολύ εὔκολα στό νοῦ μου καί εἶναι πολύ πιό χαρακτηριστικό, ὅτι ὁ Χριστός εἰσέρχεται ἐπί πώλου ὄνου καθεζόμενος, λέει. Τί εἶναι αὐτό τό ὅτι κάθεται ἐπί πώλου ὄνου; Λέει ἐκεῖνο τό τροπάριο ὅτι «τό ἄλογον τῶν ἐθνῶν, ἡ καθέδρα τοῦ πώλου προετύπου». Τό ξαναλέω, τό ἄλογον τῶν ἐθνῶν, τό ἄλογον, τά ἔθνη εἶναι ἄλογα, χωρίς λογική. Τί προτυπώνει, προτυποῖ; «Ἡ καθέδρα τοῦ πώλου προετύπου». Ἡ καθέδρα πάνω σέ αὐτό τό πουλάρι, πού σημαίνει πουλάρι ἕνα γαϊδουράκι, στό ὁποῖο ποτέ δέν κάθισε ἄνθρωπος κανένας -τό λέει ἐξάλλου καί τό κείμενο τό εὐαγγελικό, ὅταν εἶπε στούς μαθητές Του νά πάρετε αὐτό τό ζῶο κ.λπ., λέει τό κείμενο ὅτι ποτέ ἐκεῖ πάνω δέν κάθισε ἄνθρωπος. Εἶναι λοιπόν, τό ἄλογον τῶν ἐθνῶν. Τά ἔθνη εἶναι ἄλογα καί δέν δέχονται κανένα ζυγό, δέν δέχονται κυριαρχία, δέν δέχονται νά ἄρχονται ἀπό κανένα. Παρά μόνο ἔρχεται ὁ Χριστός ὁ ὁποῖος κάθεται πάνω στό γαϊδουράκι, χαλιναγωγεῖ τά ἄλογα ἔθνη, ὅπως χαλιναγωγεῖ τό γαϊδουράκι καί ἔτσι ἔρχεται γιά νά χαλιναγωγήσει τά ἄλογα ἔθνη καί κατ᾽ ἐπέκταση τό ἄλογο τῶν παθῶν μας. Βλέπετε ἡ θεολογία τῶν τροπαρίων τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος. Νά λοιπόν, τό πουλάρι τό ὁποῖο χαλιναγωγεῖται καί μάλιστα ἔχει τήν κεφαλή κεκλιμένη. Ἀποδέχεται αὐτά τά γεγονότα, ἐνῶ δέν δεχόταν ποτέ αὐτό τό νέο τό ζῶο νά ὑπάρχει ἀναβάτης πάνω του μετά ἀπό πάρα πολλή ἄσκηση.

Προσέξτε αὐτό τό ἄλογον τῶν ἐθνῶν. Τό ἄλογο εἶναι καί ποῦ ὁδηγεῖ αὐτό τό ἄλογο; Ὁδηγεῖ στήν ἀδυναμία νά δεχτοῦν ἀρχή. Δέν δέχονται ἀρχή, δηλαδή δέν δέχονται νά ὑπάρχουν. Προσέξτε τή λέξη ἀρχή. Ἀρχή σημαίνει ὑπάρχω· ὅταν δέν δέχεσαι ἀρχή, σημαίνει ὅτι δέν ὑπάρχεις. Ἤ θά δεχθεῖς τό Θεό ὡς ἀρχή γιά νά ὑπάρχεις, ἤ ἄν δέν δεχθεῖς τό Θεό σάν ἀρχή καί δεχθεῖς ἄλλες ἀρχές, πάλι δέν ὑπάρχεις, γιατί κανείς ἀπό τίς ἐξουσίες τοῦ κόσμου ἤ τίς δυνάμεις δέν εἶναι ἀρχή. Ἀρχή εἶναι μόνο ὁ Θεός, «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος», ἔ; Καί εἶναι ἡ ἀρχή προπάντων τῶν αἰώνων, δέν εἶναι ἔτσι; Προσέξτε λοιπόν, αὐτή τή λέξη. Ἄν δέν δεχθοῦμε τό νά ὑπάρχουμε, νά ἔχουμε ἀρχή τό Χριστό, δέν ὑπάρχει κανείς. Καί μάλιστα ὁ ἅγιος πού γιορτάζει αὔριο, πολύ μεγάλος ἅγιος, ὁ Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, λέει σέ ἕνα κείμενό του -κάνει ἔκπληξη, δηλαδή καμιά ἔκπληξη, κάνει θεολογία πολύ βαθιά- καί λέει ὅτι, ἐγώ λέει μπορῶ νά πῶ ὅτι ὁ Θεός δέν ὑπάρχει. Ἔτσι ἁπλά τό λέει καί τό ἐξηγεῖ μετά. Λέει, δέν μπορεῖ νά ὑπάρχει ὁ Θεός, εἶναι ἀδύνατο νά ὑπάρχει ὁ Θεός, γιατί ὑπάρχω σημαίνει εἶμαι κάτω ἀπό ἀρχή. Ὁ Θεός εἶναι ἄναρχος. Ὄχι δέν ὑπάρχει, πῶς θά ὑπάρχει; Κάτω ἀπό ἀρχή δέν εἶναι. Δέν παίζει κἄν μέ τίς λέξεις. Θεολογεῖ βαθύτατα. Κι ἐμεῖς πού λέμε ὁ Θεός ὑπάρχει – δέν ὑπάρχει, εἶναι ἀνόητες λέξεις. Ὁ Θεός εἶναι πέρα ἀπό τό ὑπάρχω. Ἀφοῦ εἶναι ἄναρχος, πῶς θά ὑπάρχει; Εἶναι μιά πολύ ὡραία, λοιπόν, θεολογία πού δένεται μέ αὐτά τά γεγονότα τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπάρχω. Καί ὁ Χριστός καθυποτάσσει ἀγαπητικά τά ἔθνη.

Πίσω Του εἶναι οἱ μαθητές τοῦ Χριστοῦ. Οἱ μαθητές, οἱ ὁποῖοι σχεδόν ὅλοι, ὅλοι-ὅλοι, στρέφονται στό Χριστό, μέ χέρια ἀνοιχτά, ὅσα χέρια φαίνονται· μέ πόδια ἀνοιχτά, ὅσα πόδια φαίνονται· καί μέ κεφαλή κεκλιμένη. Καί τά τρία τά στοιχεῖα τά ἔχουμε ἀναλύσει σέ προηγούμενες εἰκόνες. Ἡ κεφαλή κεκλιμένη σημαίνει ἀποδοχή τοῦ γεγονότος, παρόλο πού προβληματίζονται, πειράζονται, ἐγκαταλείπουν τήν προσπάθεια τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά δέν παύουν νά παραδέχονται τό Χριστό. Νά Τόν ἀποδέχονται, πέρα ἀπό τούς δικούς τους, ἀνθρώπινους πειρασμούς τους. Καί ἡ κλίση τῆς κεφαλῆς καί τό ἀνοιχτό τό χέρι εἶναι ἀκριβῶς μιά θεολογία τῆς ἀποδοχῆς. Καί τά πόδια τά ἀνοιχτά δηλώνουν μιά κινητικότητα – μάθαμε γιά τά πόδια τά ἀνοιχτά καί τά κλειστά, ἡ κοινωνικότητα τῆς κινήσεως τῆς Ἐκκλησίας, ἡ στατικότητα τῆς προσευχῆς. Ἐδῶ εἶναι πόδια ἀνοιχτά, τά ὁποῖα ἀντιδιαστέλλονται μέ τά κλειστά πόδια τῶν ὑποδεχομένων τό Χριστό. Ἀλλά αὐτό δέν εἶναι ἡ ἀντιδιαστολή πού κάναμε μεταξύ κινήσεως τῆς Ἐκκλησίας καί προσευχῆς πού εἶναι στάση ζωῆς. Ἐδῶ ἡ κίνηση αὐτή τῆς Ἐκκλησίας, πού ἀκολουθοῦν τόν Χριστό, εἶναι μιά στατικότητα δαιμονιώδης. Δέν εἶναι στατικότητα ἡ ὁποία ἔχει μέσα της πνευματική ἀναγωγή, γιατί ὁ ἀσκητής καί ἐμεῖς στεκόμαστε νά προσευχηθοῦμε γιά νά ἔχουμε πνευματική ἀναγωγή, συνδυάζοντας αὐτήν τή στατική στάση πού εἶναι δυναμική πρός τόν οὐρανό, μέ τήν κίνηση στά ὁριζόντια πράγματα πάντα. Ἡ Ἐκκλησία κινεῖται πάνω στόν κόσμο καί ταυτόχρονα ὁδηγεῖται πρός τόν οὐρανό. Κάνει δύο κινήσεις. Ἄν δέν ὑπάρχουν αὐτά τά δύο ταυτόχρονα, ὑπάρχει μιά ἀνατροπή. Ἀκόμα καί τῆς ψυχολογικῆς μας ἰσορροπίας. Ἐδῶ λοιπόν, αὐτή ἡ στατικότητα εἶναι δαιμονιώδης, γιατί δέν εἶναι μιά στάση προσευχῆς. Εἶναι μιά στάση ψευτοαποδοχῆς τοῦ Χριστοῦ. Δέν ὑπάρχουν χέρια ἀνοιχτά καί τό χέρι τό ὁποῖο κρατάει ἁπλῶς τά βάγια τῶν φοινίκων, ἕνα σημεῖο θριαμβευτικό, τό ὁποῖο προέρχεται ἀπό τήν παράδοση τοῦ Ἰσραήλ, ὅπου ὅταν ἔγινε ἡ ἀπελευθέρωση τοῦ Ἰσραήλ, ἡ ἔξοδος ἀπό τόν Ἰσραήλ, καί ὅταν γινότανε καί ἄλλα γεγονότα ἀπελευθερωτικά, κινοῦσαν τά βάγια τῶν φοινίκων.

Ὅλες οἱ κεφαλές εἶναι ὄρθιες καί ἐγωιστικές κεφαλές, δέν εἶναι κεκλιμένες κεφαλές. Ἄρα αὐτοί τόν Χριστό Τόν δέχονται ἐγωιστικά. Τί σημαίνει; Ψεύτικα Τόν δέχτηκαν; Τόν δέχτηκαν, ἀλλά εἶχαν ἄλλες προϋποθέσεις. Ἐξωτερικά Τόν δέχονται, ἀλλά Τόν δέχονται ὅπως θέλουν αὐτοί, ὄχι ὅπως εἶναι Ἐκεῖνος. Ὅπως πολλές φορές λέμε, ἐγώ θέλω νά εἶμαι κοντά στήν Ἐκκλησία ἀλλά θέλω «αὐτό», ὄχι ὅπως θέλει «αὐτό» ἡ Ἐκκλησία. Πολλές φορές τό ἀκούω αὐτό στήν ἐξομολόγηση. Αὐτό δέν τό καταλαβαίνω. Ὅλα τά ἄλλα τά δέχομαι, αὐτό δέν τό καταλαβαίνω. Δεχόμαστε τόν Χριστό κατά τά μέτρα τῶν παθῶν μας, δηλαδή. Ἔτσι λοιπόν, ἐδῶ ὑπάρχει μιά ἀποδοχή ἐγωιστική, γιατί θέλουν τό Χριστό ὅπως θέλουν αὐτοί. Τόν θέλουν, ἀλλά ὅπως Τόν θέλουν αὐτοί. Καί αὐτό πού θέλουν ἀπό τόν Χριστό, οὐσιαστικά, εἶναι νά εἰσέλθει θριαμβευτής μέσα στήν πόλη καί βάζουν στό πρόσωπό Του τό πρότυπο τοῦ ἀναμενόμενου μεσσία. Πάρα πολύ σωστά τό κάνουν, πολύ καλά τό κάνουν, μόνο πού γι᾽ αὐτούς τό πρόσωπο τοῦ ἀναμενόμενου μεσσία ἦταν ὁ ἐθνικός ἀπελευθερωτής, πού θά ἔβγαζε τόν Ἰσραήλ ἀπό τήν πολύχρονη σκλαβιά κάτω ἀπό διάφορους ζυγούς, πού σέ αὐτή τήν ἐποχή ἦταν ὁ ζυγός τῶν Ρωμαίων. Καί ὅταν βλέπουν οὐσιαστικά πού ἀποτυγχάνει αὐτή ἡ ἐπαναστατική προσπάθεια πού νόμιζαν πού θά φέρει ὁ Χριστός, μέ ὅπλα καί δυνάμεις, γι᾽ αὐτό ἦταν ἕτοιμοι πάρα πολλοί νά πολεμήσουν πλάι στόν ἐπερχόμενο μεσσία, γι᾽ αὐτό σήμερα ἀκόμη καί ὁλόκληρος ὁ Ἰσραήλ περιμένει ἕνα μεσσία, ὁ ὁποῖος θά ἔρθει νά κατακτήσει τόν κόσμο καί νά γίνει ἀρχηγός ὅλων τῶν κρατῶν τοῦ κόσμου. Θά εἶναι ὁ δυναμικός μεσσίας. Εἶναι αὐτός ὁ ὁποῖος ἔρχεται νά καθυποτάξει τά ἔθνη ἐν δυνάμει. Δέν τό καταλαβαίνουν αὐτό ὅτι ὁ Χριστός λειτουργεῖ ἄλλα πράγματα. «Ἐγώ δέν ἦρθα ἐδῶ πέρα γιά νά χρησιμοποιήσω ὅλα τά ὅπλα», «βάλε τήν μάχαιράν σου εἰς τήν θήκην», λέει στόν Πέτρο. Καί καταλαβαίνουν ἀπό ἐδῶ, ὅτι ἔτσι ἐπανάσταση δέν μπορεῖ νά γίνει. Καί κατ᾽ ἀνάγκην, ὄχι μόνο γι᾽ αὐτήν τήν αἰτία ἀλλά καί γιά ἄλλες θεολογικές αἰτίες, Τόν σταυρώνουν.

Στό ἴδιο παιχνίδι παίζει καί ὁ Ἰούδας, ὁ ὁποῖος Ἰούδας οὐσιαστικά ἦταν ἕτοιμος γι᾽ αὐτό τόν ἀγώνα. Ὁ Ἰούδας ἦταν Σικαριώτης. Δέν ἦταν Ἰσκαριώτης, ἦταν Σικαριώτης. Εἶναι ἕνας ἀναγραμματισμός, πού δέν εἶναι κακός ἀναγραμματισμός. Εἶναι πιό εὔηχο τό Ἰσκαριώτης ἀπό τό Σικαριώτης. Δέν ὑπάρχει τέτοια περιοχή. Νά ποῦμε Γαλιλαῖος, δέν εἶναι ἔτσι; Ἤ Ναζαρηνός. Δέν ὑπάρχει περιοχή τῆς Ἰσκαρίας στό χῶρο τῆς Ἰουδαίας. Ἦταν ἕνα πολιτικό κόμμα, τό ὁποῖο προϋπῆρχε τά τελευταῖα ἑκατό χρόνια πρίν ἀπό τήν ἔλευση τοῦ Χριστοῦ, τό ὁποῖο πολιτικό κόμμα ἑτοιμαζόταν νά κάνει ἐπανάσταση. Καί ἐπειδή αὐτό τό κόμμα θά ἔκανε ἐπανάσταση, ὅπως πάντα οἱ ἐπαναστάσεις γίνονται μέ τά ὅπλα, κρατοῦσαν στή μέση τους, σάν σύμβολο αὐτῆς τῆς ἐπαναστατικῆς προετοιμασίας, ἕνα μικρό, πολύ μικρό σπαθάκι, τό ὁποῖο λεγόταν λατινικά σικάριουμ. Σικάριουμ σημαίνει ἕνα πολύ μικρό σπαθί, πού ἦταν τό σύμβολο αὐτῆς τῆς ἐπαναστατικῆς κινήσεως. Ὁ Ἰούδας λοιπόν, ἦταν Σικαριώτης. Ἦταν ζηλωτής ὁ Ἰούδας. Καί ἀκριβῶς ἐκεῖ παίζεται πολύ μεγάλο παιχνίδι τῆς δικῆς του ἀκαταληψίας κατά τά μέτρα τί κάνει ὁ Χριστός ἐδῶ· γιατί ἀκολούθησε τό Χριστό μέ ἕνα δυναμικό τρόπο. Ἔνιωσε ὅτι ἐδῶ γίνεται μιά ἐπανάσταση καί ἐδῶ τήν ἐπανάσταση τήν ὁρίζει ἐκεῖνος σέ αὐτά τά μέτρα, γι᾽ αὐτό ἀποτυγχάνει καί ἀπογοητεύεται.

Βλέπει ὅτι χωρίς τίς δυνάμεις τοῦ κόσμου δέν μπορεῖ νά γίνει τίποτε κι αὐτός εἶναι ὁ μεγάλος πειρασμός, πολλές φορές, ἡμῶν τῶν χριστιανῶν καί κατά τά μέτρα τῆς ἀνθρώπινης λειτουργίας τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς Ἐκκλησίας. Ὅτι πολλές φορές ἡ Ἐκκλησία θέλει νά πέσει σέ ἐκκοσμίκευση, γιατί ἀκριβῶς θέλει νά ἀποδείξει πού ἔχει δυνάμεις κοσμικές. Ἐκεῖ εἶναι ἡ μεγάλη ἀποτυχία μας. Κάθε φορά πού ἀναμετριόμαστε μέ τίς δυνάμεις τίς κοσμικές, ἐκεῖ εἶναι ἡ μεγάλη καταστροφή μας καί ἐκεῖ εἶναι ἡ ἱστορία, τό ὅτι χάνουμε τό κάλλος πού ἔχουμε· τό ὅτι ἐμεῖς ζοῦμε ἀπό τό Χριστό καί ὄχι ἀπό τίς δυνάμεις τοῦ κόσμου. Αὐτός εἶναι ἕνας καθημερινός κίνδυνος τῆς Ἐκκλησίας, γιά νά ἀποδείξει ἡ Ἐκκλησία πού εἶναι δυνατή καί νά χρησιμοποιήσει κατ᾽ ἐπέκταση τά μέτρα τοῦ κόσμου γιά νά ἐπιβληθεῖ πάνω στόν κόσμο. Ὁτιδήποτε, πλύση ἐγκεφάλου, διαφημίσεις, ὁτιδήποτε μπορεῖτε νά φανταστεῖτε. Προβολή, ἐγωισμοί, χίλια πράγματα, πού πάντα ἡ Ἐκκλησία ἀενάως τά ζεῖ καί προσδιορίζεται αὐτό τό μέγεθος ἀκριβῶς τῆς ἐκκοσμικεύσεώς Της, ἀλλά ἡ Ἐκκλησία παραμένει αὐτό πού εἶναι. Αὐτοί εἶναι, λοιπόν, οἱ Ἰουδαῖοι.

[Στό κάτω μέρος τῆς εἰκόνας] τά παιδάκια στρώνουν τά ἱμάτια αὐτῶν. Ἐδῶ ἐπαληθεύεται καί ἑρμηνεύεται ὁ βιβλικός στίχος «ἐκ στόματος νηπίων καί θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον». Εἶναι βιβλικός ὁ στίχος, πού λέει ἀπό τό στόμα τῶν νηπίων καί τῶν θηλαζόντων, τά παιδιά πού θηλάζουν, κατηρτίσω αἶνον. Λέει ὁ Θεός, ἄν ἀποτύχετε ὅλοι ἐσεῖς καί δέν μπορεῖτε νά καταλάβετε Αὐτόν πού ἔρχεται, τότε ἀκόμη καί τά νήπια, καί τά νήπια τοῖς φρεσί φυσικά, αὐτοί πού ἔχουν ταπείνωση, θά καταλάβουν τό Χριστό, γι᾽ αὐτό βάζει αὐτά τά νήπια. Εἶναι [αὐτά] τά ὁποῖα ἀποδέχονται οὐσιαστικά τό Χριστό καί στρώνουν τά ἱμάτια αὐτῶν. «Παῖδες Ἑβραίους ἀνύμνουν» λένε τά τροπάρια καί λέει ἡ προφητεία. Εἶναι ἡ ἀποδοχή πού κάνουν ὅλα τά παιδιά, τά νήπια καί ἄν δέν δεχθοῦμε τό Χριστό σάν νήπια, δέν μποροῦμε νά καταλάβουμε τίποτα ἀπό αὐτό τό λυτρωτικό ἔργο πού κάνει, πού λειτουργεῖ μέσα ἀπό μιά νηπιακή ταπεινότητα.

[Ἐπίσης στό] ἐπάνω [μέρος τῆς εἰκόνας] ὑπάρχει ἕνα δέντρο. Κοιτάξτε πάντα νά σκέπτεστε μέ τούς μηχανισμούς πού σᾶς ἔχω μάθει ὥς τώρα. Σᾶς ἔχω μάθει πώς ἡ φύσις πάντοτε καθυποτάσσεται. [Σέ ὅλη τήν εἰκόνα] δέν ὑπάρχει φύσις. Μερικά χορταράκια ὑπάρχουν κάτω, στοιχειώδη πράγματα. Εἶναι μιά ξερή γῆ, ἀλλά τό δέντρο εἶναι ὑπερβολικά μεγάλο. Ποτέ σέ μιά τέτοια εἰκόνα, ὅπου προβάλλεται τό γεγονός τοῦ Χριστοῦ, τῆς εἰσόδου στά βάγια, δέν θά βάζαμε τόσο προκλητικά ἕνα τόσο πολύ μεγάλο δέντρο. Κι ἄν ἀκόμη βάζαμε δέντρο, θά ἦταν κάτι μικρό. Φανταστεῖτε πού τό δέντρο αὐτό ἀναμετριέται μέ τό βουνό [τῆς εἰκόνας], τό μεγάλο. Καί μήν ξεχνᾶτε πού αὐτό τό βουνό συμβολίζει τό ὄρος Σιών, πάνω στό ὁποῖο εἶναι οἰκοδομημένη ἡ πόλις τῶν Ἱεροσολύμων. Σιών ἦταν ἕνας μεγάλος λόφος, ἀλλά δέν μπορεῖ νά ἀναμετρηθεῖ συγκριτικά, κατά τά φυσικά μεγέθη, μέ αὐτό τό δέντρο. Καί πάνω σέ αὐτό τό δέντρο ἕνας ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἀνεβαίνει νά δεῖ τό Χριστό – ἔχουμε τήν ἱστορία [τοῦ Ζακχαίου], πού ἀνέβηκε νά δεῖ τό Χριστό πάνω.

Ἀλλά ἐδῶ τό δέντρο ἔχει πολύ μεγάλη σημασία· γιά νά προβάλλεται καί αὐτό τό δέντρο [στήν εἰκόνα] σημαίνει πού κάνει θεολογία τοῦ δέντρου καί τό δέντρο τό ὁποῖο γνωρίζουμε εἶναι τό δέντρο τῆς ζωῆς ἐν τῷ παραδείσῳ, ἀπό τό ὁποῖο ἠγέρθησαν οἱ ἄνθρωποι καί ἀπέτυχαν. Καί ἐδῶ ἔρχεται ὁ Χριστός νά ἀποκαταστήσει τό δέντρο τῆς ζωῆς, γιατί τό δέντρο τῆς ζωῆς, νομίζω τό ἔχω πεῖ καί ἄλλη φορά, δέν ἦταν κάτι ἁμαρτωλό τό δέντρο. Ὁ Θεός δέν κάνει τίποτα ἁμαρτωλό, οὔτε κάτι κακό. Ἀλίμονο ἄν ὁ Θεός ἔβαζε μέσα στόν παράδεισο ἕνα δέντρο γιά νά προκαλέσει τόν ἄνθρωπο, θά ἦταν ἕνας κακός θεός, ὁ ὁποῖος παίζει μέ τόν ἄνθρωπο. Τό δέντρο τῆς ζωῆς εἶναι κάτι πάρα πολύ καλό. Τό δέντρο τῆς ζωῆς εἶναι πρός βρῶσιν, εἶναι γιά νά τό φᾶνε οἱ ἄνθρωποι καί ἄν δεῖτε τήν ἁγία Γραφή, τήν Ἀποκάλυψη στό τέλος, πρός τά τελευταῖα κεφάλαιά της, λέει ὅτι τώρα μπορεῖτε νά φᾶτε ἀπό τό δέντρο τῆς ζωῆς. Ἁπλῶς οἱ ἄνθρωποι δέν ἦταν ἕτοιμοι ἐκείνη τήν ὥρα νά τό φᾶνε, χρειαζόταν μιά πορεία. Δέν μπορεῖς νά πεῖς σέ ἕνα παιδάκι, τό ὁποῖο δέν γνωρίζει τίποτα, δύο χρονῶν, νά χρησιμοποιήσει τίς πρίζες στήν κουζίνα γιά νά ἀνάψει τή φωτιά, δέν ξέρει, θά καταστραφεῖ. Δέν εἶναι κακή ἡ φωτιά, οὔτε αὐτή ἡ κουζίνα εἶναι κακή, ἀλλά δέν μπορεῖ ἀκόμα νά τό κάνει. Ἄρα χρειαζόταν ὁ ἄνθρωπος, ἐν ἐλευθερίᾳ νά ἔχει πορεία, νά λειτουργήσει τά πράγματα τοῦ κόσμου καί νά πάει ἀναγωγικά. Ὁ Ἀδάμ δέν εἶχε τελειώσει, δέν ἦταν ὁριστικά ἅγιος· καί ἄν ἀκόμη δέν ἔπεφτε, θά εἶχε πορεία πρός τό Θεό. Ἁπλῶς ἀπέτυχε. Χρειαζόταν νά κάνει αὐτή τήν πορεία γιά νά φτάσει ἐκεῖ. Τό δέντρο τῆς ζωῆς, λοιπόν, ἦταν ὁ Χριστός, ἐν τῷ παραδείσῳ. Ἦταν δηλαδή, ἡ πρόκληση τοῦ Χριστοῦ, πού μᾶς ἔδωσε ὁ Θεός τήν εὐκαιρία νά Τόν γευτοῦμε. Εἶναι ἡ θεία Κοινωνία, δηλαδή ὁ Χριστός προκαλεῖ νά Τόν φᾶμε καί πρίν ἀκόμη νά ὑπάρχει ἡ πτώση. Εἶναι πέρα ἀπό τήν πτώση ὁ Χριστός.

Ἄν πεῖ κάποιος ὅτι, γιατί ἦρθε ὁ Χριστός στή γῆ; Γιά νά μᾶς σώσει ἀπό τήν ἁμαρτία. Εἶναι σωστή ἡ φράση θεολογικά, ἀλλά εἶναι ἡ μισή. Καί θά σκεφτεῖ κάποιος καί θά πεῖ: Θά γινόταν ἄνθρωπος ὁ Θεός, ἄν δέν ὑπῆρχε πτώση; Τό ρωτάει πάλι ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής πού αὔριο γιορτάζει, σέ ἕνα ἔργο του ὅπου παίρνει θέση μέ ἕνα ἐρώτημα. Λέει, ὁ Θεός θά γινόταν ἄνθρωπος ἄν δέν ὑπῆρχε πτώση; Εἶναι ὑποθετικό ἐρώτημα. Τώρα δέν ἔγιναν τά πράγματα ἔτσι. Καί ἡ ἀπάντηση εἶναι πάρα πολύ ἁπλή. Ἐάν ὁ διάβολος ἔβαλε τόν ἄνθρωπο νά ἁμαρτήσει. Ἁμαρτάνει ὁ ἄνθρωπος, πέφτει. Ὁ Θεός θέλει νά τόν σώσει καί γίνεται ἄνθρωπος. Τότε προσέξτε τό σχῆμα, ποιός προκάλεσε ὅλη τήν κίνηση; Ὁ διάβολος. Ἄρα ὁ Χριστός ὑποχρεώθηκε ἀπό τό διάβολο νά γίνει ἄνθρωπος, ἄρα ὁ Χριστός δέν εἶναι ἐλεύθερος, ἀνταποκρίνεται στίς κινήσεις τοῦ διαβόλου. Τότε δέν εἶναι Θεός. Καταλάβατε τή σκέψη μου; Εἶναι πολύ συγκλονιστική ἡ σκέψη. Καί ὁ Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής λέει, τά πράγματα δέν ἔγιναν ἔτσι. Δέν μπορῶ ἐγώ νά ἀπαντήσω, ἀλλά οὐσιαστικά ἀπαντάει καί λέει, δέν μπορεῖ ὁ Θεός νά εἶναι ὑποταγμένος στίς κινήσεις τοῦ διαβόλου. Κάνει ὁ διάβολος κάτι καί ἐμεῖς τοῦ ἀνταποκρινόμαστε. Τό παθαίνουμε πολλές φορές· μᾶς βάζει ἕνα πειρασμό, τά χάνουμε, ἐξαντλούμαστε. Τρέχουν στήν ἐκκλησία κάθε μέρα, μᾶς κάναν μάγια, λένε. Καί ἐγώ τούς λέω, δέν λύνω τά μάγια, δέν λύνω μάγια. Νά εἶσαι ἐλεύθερος καί νά μπεῖς σέ μιά ἄσκηση, νά δεχθεῖς τό Χριστό, καί δέν θά ὑπάρχουν τότε γιά σένα μάγια πού θά σέ πιάνουν. Πολύ ἁπλό εἶναι. Δέν κάνει κάτι ὁ διάβολος, τό ὁποῖο θά μᾶς δεσμεύσει.

Ἔτσι λοιπόν, ὁ Χριστός κατ᾽ αὐτήν τή θεολογία θά γινόταν ἀκόμη καί ἄνθρωπος κι ἄν δέν γινόταν ἡ πτώση. Θά ἐξέφραζε μέ αὐτό τόν τρόπο τήν ἄπειρη ἀγάπη Του. Ἔτσι ἀκόμη καί τό γεγονός τῆς Μεταλήψεως τῆς εὐχαριστιακῆς δέν εἶναι θέμα, πού κατ᾽ ἀνάγκην ἀπό τήν πτώση Τόν μεταλαμβάνω. Ἔτσι ἦρθαν τά πράγματα, ἀλλά ὁ Χριστός εἶναι πέρα ἀπό αὐτά τά πράγματα. Ἐδῶ λοιπόν, δηλώνεται αὐτό τό δέντρο τῆς γνώσεως τό ὁποῖο ἀποκαθίσταται.

Καί τέλος ἔχουμε [στό ἐπάνω μέρος τῆς εἰκόνας] τό ναό τοῦ Σολομῶντος, πού εἶναι αὐτός ὁ ναός στά Ἱεροσόλυμα, ὁ ὁποῖος, κατά τά μέτρα τῆς γεωμετρικῆς ἰσορροπίας αὐτῆς τῆς πόλεως, εἶναι ὑπερμεγέθης. Δέν μπορεῖ ἡ πόλις νά εἶναι, ξέρω ᾽γώ δέκα ἑκατοστά καί ὁ ναός νά εἶναι τέσσερα ἑκατοστά. Νά καταλαμβάνει περίπου, τά 4/6 τῆς πόλεως. Δέν εἶναι δυνατόν, ἀλλά ἐδῶ πέρα γίνεται μιά θεολογική πρόκληση, πού σημαίνει, εἶναι μιά πόλη μαζεμένη, ἔχει τείχη. Εἶναι μιά κοινωνία συγκεκριμένη, ἡ ὁποία ὁρίζεται καί ὑπάρχει γιατί ὑπάρχει ναός. Αὐτή ἡ πόλη χωρίς ναό θά ἦταν μιά πόλη ἀνερμάτιστη, θά ἦταν μιά πόλη χωρίς ἀρχή, τίποτα. Θά ἦταν ἕνα χάος. Αὐτή ἡ πόλη λοιπόν, ὑπάρχει γιατί ὑπάρχει ναός ὅπου μαζεύει τήν πόλη καί μάλιστα ἕνας ναός πού ἔχει ἀναγωγική πορεία, καί ὁ ὁποῖος ἔχει τροῦλο.

Εἶναι ἡ θεολογία τοῦ τρούλου πού μπῆκε μετά τόν 4ο αἰώνα στήν Ἐκκλησία μας, εἰδικά μάλιστα μετά ἀπό τήν Δ΄ Οἰκουμενική Σύνοδο, ὅπου κάνουμε Χριστολογία καί ὅπου ὁ Χριστός προσλαμβάνει τόν ἄνθρωπο καί ὁ τροῦλος δηλώνει αὐτή τήν κατάβαση τοῦ Θεοῦ καί τήν ἀνύψωση τοῦ ἀνθρώπου. Εἶναι αὐτό πού λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ὅτι ὁ Θεός ἔγινε ἄνθρωπος γιά νά γίνουμε ἐμεῖς Θεοί. Ἔτσι λοιπόν, αὐτή ἡ πόλη προσλαμβάνεται καί δένεται κι ὑπάρχει λόγω τοῦ ναοῦ, ὁ ὁποῖος ναός ἔχει ἀναγωγική πορεία, σάν πύραυλος θέλει νά τραβήξει ὅλη τήν πόλη πρός τά πάνω κι ὁ κάθε ναός, σέ κάθε περιοχή, ἔχει αὐτό τόν προορισμό. Εἶναι τό μάζεμα μιᾶς γειτονιᾶς, μιᾶς ἐνορίας, ὅπου ἐκεῖ μαζεύονται τά πάντα καί μαζεύεται ὅλη ἡ ἐνορία. Δέν σημαίνει πού τά σπίτια μπαίνουν ἐκεῖ πέρα μέσα, ἀντί τά σπίτια νά καταλάβουν τό ναό, ἡ Ἐκκλησία ἔρχεται νά ἁγιάσει τά σπίτια.

Ἄν πήγατε στή Μύκονο θά εἴδατε σχεδόν ὅλα τά ἐκκλησάκια, εἶναι κολλημένα πάνω σέ σπίτια. Θαρρεῖς καί πῆγαν τά σπίτια καί κολλοῦσαν πάνω στήν ἐκκλησία, θαρρεῖς καί θέλουν νά ἁγιαστοῦν ἀπό τήν ἐκκλησία ὁλόκληρη· καί σέ ἄλλα νησιά μας εἶναι αὐτό τό πράγμα, δηλαδή δέν εἶναι μόνο ἡ ἐκκλησία χωριστή, θαρρεῖς καί θέλει νά προσληφθεῖ ὁ κόσμος. Ἔτσι δέν ἔρχεται ὁ κόσμος νά προσλάβει τήν Ἐκκλησία, ἡ Ἐκκλησία τά προσλαμβάνει ὅλα, τά παίρνει ὅλα, παίρνει ὅλη τή γειτονιά μαζί καί τήν πάει στόν οὐρανό. Αὐτός ὁ τροῦλος, ὁ ὁποῖος [εἰκονίζεται στή Βαϊοφόρο] ἔχει ἀποτύχει γιατί ἔρχεται Ἐκεῖνος πού ἔκανε τό ναό, Ἐκεῖνος ὁ Ὁποῖος λατρεύεται μέσα στό ναό καί αὐτοί λατρεύουν λάθος θεό. Εἶναι μιά πρόκληση αὐτή καί πάλι θεολογική γιά τήν ἱστορική ἀποτυχία τοῦ Ἰσραήλ.

Αὐτά θά μποροῦσα νά πῶ ἀπό αὐτή τήν πανέμορφη εἰκόνα τῆς Βαϊοφόρου, τοῦ γνωστοῦ ἐκφραστοῦ τοῦ Θεοφάνους τοῦ Κρητός, τῆς Κρητικῆς τέχνης στήν ἁγιογραφία μας.

Ἄν ἔχετε κανένα ἐρώτημα.

Ἐρώτηση:Ὁ τροῦλος δέν προϋπῆρχε σάν ναός τοῦ Σολομῶντος.

Ἀπάντηση:Ὄχι δέν ὑπῆρχε. Μετά πάνω στόν γκρεμισθέντα ναό τοῦ Σολομῶντος πού ἔμειναν τά τείχη, μπῆκε πιά τό τέμενος τοῦ Ὀμάρ· πού οἱ ναοί πιά οἱ μουσουλμανικοί ἀντιγράφουν τούς ὀρθόδοξους ναούς, σάν τροῦλος. Γι᾽ αὐτό βλέπεις στήν Πόλη κάνανε τήν Ἁγία Σοφία καί ἀπέναντι ὁ Μιμάρ Σινάν πού εἶναι τό μπλέ τζαμί, πού ἦταν Ρωμιός ὁ Μιμάρ Σινάν, Ρωμιός ἀρχιτέκτων, πού μετά ἔγινε Τοῦρκος, κάνει ἀντίστοιχο τῆς Ἁγια-Σοφιᾶς καί δείχνει τόν τροῦλο· κάτι τέτοιο θέλει νά δείξει.

Ἐρώτηση:Γιά τόν Ἰούδα αὐτό πού λένε οἱ καθολικοί. Τί…; 

Ἀπάντηση:Εἶναι μιά πρόσφατη θεολογία πού πᾶνε νά περάσουν, μερικοί καθολικοί, ὄχι ὅλη ἡ ρωμαιοκαθολική ἐκκλησία, ὅτι ὁ Ἰούδας εἶναι δικαιολογημένος, ἔπαιξε ἐπαχθῶς τό παιχνίδι τοῦ Χριστοῦ. Πάρα πολύ ὡραῖα αὐτό, τό προέβαλε ἡ ταινία: “Jesus Christ super star”. Σέ αὐτή τήν ταινία προβαλλόταν καθαρά αὐτή ἡ θεολογία, πού ἦταν μιά καί προτεστάντικη θεολογία, πού ὁ Ἰούδας ἦταν εὐεργέτης τοῦ Χριστοῦ, γιατί κάποιος ἔπρεπε νά προδώσει, ἔ, κι αὐτός παίρνει τό ρόλο τοῦ προδότη. Εἶναι τραγικό αὐτό πού λένε. Ὁ Χριστός δέν θέλει κανείς νά ἀποστατήσει. Δέν σημαίνει πού ἄν δέν ὑπῆρχε ὁ Ἰούδας δέν θά Τόν σταύρωναν, προσέξτε, ἁπλῶς κι αὐτός μετέχει στήν τραγωδία. Καί αὐτές τίς μέρες, πράγματι τό εἶδα κι ἐγώ, κάποιοι καθολικοί θεολόγοι πᾶνε νά περάσουν αὐτό τό μήνυμα ὅτι, ἔ, ἔπαιξε καί αὐτός ἕνα ρόλο, δηλαδή κατ᾽ ἀνάγκη ἦταν, ἔπαιξε ἕνα ρόλο. Τό ρόλο τῆς δικῆς του ἀποτυχίας ἔπαιξε. 

Στό χῶρο τῆς ρωμαιοκαθολικῆς ἐκκλησίας γίνονται τρομερές θεολογικές ζυμώσεις. Εἶναι πάρα πολύ στατικός χῶρος καί πολύ ἄκαμπτος καί ἐκεῖ ὅ,τι γίνεται θεολογία εἶναι ἐντολή τοῦ πάπα. Δέν μπορεῖ κανείς νά θεολογήσει ἐλεύθερα. Αὐτό ἦταν μιά λάθος πρόταση, ἀλλά τό ὅ,τι γίνεται σάν ἐλεύθερη κίνηση, δηλώνει καί μιά ἀντίδραση στήν παπική βία. Ἐκεῖ δέν μπορεῖ νά θεολογήσει κανένας.

Ἐρώτηση:Εἴπατε ὅτι ὁ Μάξιμος ὁ Ὁμολογητή ἀνέφερε, ὅτι ὁ Χριστός δέν ὑποχρεώθηκε ἀπό τόν διάβολο, νά γίνει ἄνθρωπος. Σωστά;

Ἀπάντηση:Βεβαίως. Ὁ Χριστός δέν εἶπε: «Ἄχ! Τώρα κοίτα τί ἔκανε ὁ διάβολος, μοῦ χάλασε τό ἔργο. Τώρα ἐγώ θά ἀναγκαστῶ νά γίνω ἄνθρωπος». Θά ἀναγκάσει ὁ διάβολος τό Θεό; Εἶναι δυνατόν δηλαδή;

Ἐρώτηση:Μπορεῖτε, λίγο νά μᾶς ξαναπεῖτε αὐτό γιά τά πόδια τά ἀνοιχτά;

Ἀπάντηση:Ἡ Ἐκκλησία εἶναι μιά κίνηση ὁριζόντια καί μιά κίνηση κάθετη. Κίνηση ἀγαπητική πρός τόν κόσμο καί κίνηση προσευχῆς, πρός τά πάνω. Εἶναι κινουμένη ἀκινησία, τοῦ Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ πάλι. Ἔτσι; Κοίταξε, ἡ Ἐκκλησία ἄν πεῖ κινοῦμαι μόνο, θά γίνει μία Ἐκκλησία ἐγκόσμια. Κινεῖται μόνο. Πρέπει νά εἶναι καί προσευχόμενη. Κοίταξε τί ἔκανε τό βατικανό, εἶπε: καταργῶ τό οὐσιαστικό, ὁ μοναχισμός πρέπει νά εἶναι ἐνεργητικός μοναχισμός. Κάνει ἔργο. Λάθος ἦταν. Δέν ὑπάρχουν στο βατικανό νηπτικά μοναστήρια σήμερα, ὑπάρχουν μοναστήρια πού κάνουν μόνο κοινωνικό ἔργο. Σέ μᾶς ὑπάρχουν καί νηπτικά μοναστήρια πού κάνουν καί κάποιο κοινωνικό ἔργο, ἄν χρειαστεῖ. Δέν μπορεῖς νά καταργήσεις αὐτή τή διπλή κίνηση τοῦ χριστιανοῦ. Ἄλλο τίποτε; 

Ἐρώτηση:Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος καί ἡ Παναγία, πού εἶναι τά πρόσωπα τά πιό ψηλά ἀνθρώπινα στόν ἁγιαστικό τομέα. Αὐτοί, ἄς ποῦμε ὁ ἅγιος Ἰωάννης ἔχει φάει τό δέντρο τῆς ζωῆς, χωρίς νά ἔχει γνωρίσει τό Χριστό;

Ἀπάντηση:Κανείς. Ἀκόμη καί ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος πῆγε στόν ἅδη ὅταν πέθανε. Καί μάλιστα σέ πολλές εἰκόνες καθόδου στόν ἅδη ὑπάρχει ὁ Πρόδρομος, πού γίνεται Πρόδρομος τοῦ Χριστοῦ στόν ἅδη καί λέει στούς πεθαμένους στόν ἅδη, τούς ἑτοιμάζει, ἔρχεται ὁ Χριστός γιά νά βγοῦμε ἀπό δῶ, πῆγε καί ὁ Ἰωάννης στόν ἅδη. Ἐκπληκτικό, ἔ; Δέν ὑπῆρχε ἁπλῶς ἡ κατάλυση τοῦ θανάτου. Αὐτό δέν ὑπῆρχε.

Ἐρώτηση:Ὅταν εἴπατε ὅτι ὁ Χριστός εἶναι τό δέντρο τῆς ζωῆς, ἄρα δόθηκε ὁλόκληρος ἐξ ἀρχῆς. Νά συναναστραφεῖ δηλαδή μέ τούς ἀνθρώπους. Ἐάν ἐπιλέγανε τόν ἁγιαστικό τρόπο ζωῆς καί ἁγιάζοντο, θά ἐμφανίζονταν πάλι νά τούς τραβήξει πιό πέρα; Αὐτό ἐννοεῖτε;

Ἀπάντηση: Ὁ Χριστός εἶναι ἐλεύθερος. Ὁ Χριστός τούς ἀγαπάει. Καί μέσα στήν ἀγάπη Του συγκαταβαίνει καί γίνεται κι ἄνθρωπος. Λέει ὁ Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, θά γινόταν καί ἄνθρωπος. Δέν ἔχω νά πῶ κάτι ἄλλο.

Ἐρώτηση:Τότε δέν ὑπάρχει οὔτε ἡ ἀγάπη, οὔτε ἡ ἐλευθερία σάν ἀρχές. Ὁπότε οὔτε ἐμεῖς μποροῦμε νά ἀγαπήσουμε, οὔτε νά εἴμαστε ἐλεύθεροι πραγματικά, ἄν δέν εἴμαστε ἐν Χριστῷ.

Ἀπάντηση:Αὐτό εἶναι δεδομένο. Τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ ἀγάπη καί ἡ ἐλευθερία. Γιά νά ἀγαπήσει κανείς ἐλεύθερος πρέπει νά τό πάρεις ἀπό κάπου αὐτό τό χάρισμα. Κι ἡ ἀγάπη ἔχει στάδια. Ἔχει σπόρο, ἔχει καλλιέργεια καί ἔχει κι ὡρίμανση. Δέν εἶναι ἔτσι; Κι ἐδῶ ἀποκαλύπτεται, λένε οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, μέ τό ἔργο αὐτό τοῦ Χριστοῦ, ὅλη ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, στά μάτια μας, ἔ; Ὁ Θεός ἔχει ὅλη τήν ἀγάπη, ἀλλά σέ ἐμᾶς σιγά-σιγά ἀποκαλύπτεται κατά τά μέτρα τοῦ δυνατοῦ. Γι᾽ αὐτό βλέπεις, διαβάζεις τήν Παλαιά Διαθήκη καί στά πρῶτα βιβλία νομίζεις πού ὁ Θεός εἶναι σκληρός καί μετά καταλαβαίνεις λίγο πού μαλάκωσε ὁ Θεός. Δέν ἄλλαξε ὁ Θεός. Ἐμεῖς προχωροῦμε πνευματικά.

(Πηγή: http://www.floga.gr/50/04/2005-6/09_2006012004.asp)

Κυριακή των Βαΐων

Κυριακή των Βαΐων 

Συναξάρι Τριωδίου

Την ημέρα αυτή, Κυριακή των Βαΐων, εορτάζουμε τη λαμπρή και ένδοξη πανήγυρη της εισόδου του Κυρίου μας Ιησού Χριστού στην Ιερουσαλήμ. 

Αφού ο Λάζαρος αναστήθηκε εκ νεκρών, πολλοί βλέποντας το γεγονός πίστευαν στον Χριστό. Γι’ αυτό η Συναγωγή των Ιουδαίων αποφάσισαν να θανατώσουν και τον Χριστό και τον Λάζαρο. 

Ο Χριστός λοιπόν έφυγε από εκεί δίνοντας τόπο στην κακία. 

Μετά από αρκετό καιρό, έξι μέρες πριν από το Πάσχα, όπως λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης (κεφ. 12), ήλθε ο Ιησούς στη Βηθανία, όπου ήταν Λάζαρος που είχε πεθάνει. 

Εκεί του έκαναν δείπνο και ο Λάζαρος έτρωγε μαζί του, ενώ η αδελφή του Μαρία άλειψε με το μύρο τα πόδια του Ιησού. Και την επόμενη μέρα έστειλε τους μαθητές του να του φέρουν την όνο και τον πουλάρι της, επάνω στο οποίο κάθισε αυτός που έχει θρόνο τον ουρανό, και έτσι καθισμένος μπήκε στην Ιερουσαλήμ. 

Τα δε πλήθη των Εβραίων έστρωναν τα ενδύματά τους για να περάσει και έκοβαν κλαδιά από φοίνικες, και άλλα τα έριχναν στη μέση του δρόμου και άλλα τα κρατούσαν στα χέρια και φώναζαν: «Δόξα στον Υιό του Δαβίδ· ευλογημένος αυτός που έρχεται σταλμένος από τον Κύριο, ο βασιλιάς τού Ισραήλ». 

Και αυτό έγινε διότι το Άγιο Πνεύμα κίνησε τις γλώσσες τους να δοξάσουν και να επευφημήσουν τον Χριστό. 

Βάϊο οι Εβραίοι ονομάζουν το τρυφερό κλαδί, και με τα βάγια φανέρωναν ότι ο Χριστός θα νικήσει τον θάνατο· διότι τότε ήταν συνηθισμένο να τιμούν και να περιφέρουν τους νικητές αγώνων ή πολέμων με κλαδιά από αειθαλή δέντρα στις επινίκιες πομπές. 

Το δε πουλάρι συμβόλιζε εμάς, τον λαό των εθνικών, επάνω στον οποίο κάθισε ο Χριστός και αναπαύθηκε και ανακηρύχθηκε νικητής και τροπαιούχος και βασιλιάς όλης της γης. 

Γι’ αυτή τη γιορτή έλεγε και ο προφήτης Ζαχαρίας: «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα Σιών! Νάτος ο βασιλιάς σου, έρχεται σ’ εσένα πράος και καθισμένος πάνω σε υποζύγιο, σ’ ένα πουλάρι, γέννημα υποζυγίου» (Ζαχ. 9:9). Και ο Δαβίδ πάλι είπε για τα παιδιά: «Από το στόμα νηπίων και βρεφών που θηλάζουν έκανες να βγει τέλειος ύμνος» (Ψαλ. 8:3). 

Καθώς δε ο Χριστός μπήκε στην Ιερουσαλήμ, σείστηκε όλη η πόλη, και οι όχλοι παρακινημένοι από τους αρχιερείς ήθελαν να τον θανατώσουν. Αυτός όμως τους ξέφευγε και κρυβόταν· και όταν φανερωνόταν, τους μιλούσε με παραβολές. 

Με την ανείπωτη ευσπλαχνία σου, Χριστέ, Θεέ μας, κάνε μας νικητές των παράλογων παθών, και αξίωσέ μας να δούμε και τη δική σου ολοφάνερη νίκη κατά του θανάτου και τη λαμπρή και ζωηφόρο ανάστασή σου, και ελέησέ μας. Αμήν. 

Διασκευή για την Κ.Ο. του κειμένου του Τρωδίου με τη βοήθεια και της μετάφρασης του αγίου Αθανασίου του Παρίου που περιέχεται στο βιβλίο Νέον Λειμωνάριον, Βενετία 1819, σελ. 294.

Την ημέρα αυτή διάλεξε ο Κύριος σαν προτύπωση της δικής του εξιλαστήριας θυσίας...

 

Η ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ είναι η πρώτη εορτή, ακριβώς στην αρχή της Μεγάλης Εβδομάδας. 

Αυτή η πρώτη εορτή πριν το Πάθος και τον σταυρικό θάνατο του Σωτήρα σφραγίζει ολόκληρη την Εβδομάδα των αγίων Παθών. Την ημέρα αυτή διάλεξε ο Κύριος σαν προτύπωση της δικής του εξιλαστήριας θυσίας. "Πρέπει να προσέξουμε, λέει ο άγιος Αμβρόσιος Μεδιολάνων, την ημέρα όπου ο Χριστός μπήκε στα Ιεροσόλυμα: Ήταν η ενάτη ημέρα του μήνα, που κατά την παράδοση οι Ισραηλίτες διάλεγαν το πασχαλινό αρνί. Έτσι ο Χριστός, αληθινός αμνός, που έπρεπε να υποστεί την σταύρωση της Παρασκευής, εισήλθε στα Ιεροσόλυμα ακριβώς την ημέρα της επιλογής του αρνιού, προτυπώνοντας την δική του επιλογή. (σελ. 92)

ΠΗΓΗ:ΕΔΩ  

ΟΙ ΛΙΘΟΙ ΚΕΚΡΑΞΟΝΤΑΙ Ἁγ. Νικόλαος Βελιμίροβιτς

ΟΙ ΛΙΘΟΙ ΚΕΚΡΑΞΟΝΤΑΙ

Ἁγ. Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Ὅταν ὁ Χριστός ἐπῆγε γιά τελευταία φορά στά Ἱεροσόλυμα, ὁ λαός βγῆκε σέ προϋπάντησή του. Ἀναρίθμητα μάτια Τόν κοίταζαν. Καί ἀμέτρητα στόματα ἐφώναζαν μέ ἐνθουσιασμό: Ὡσαννά Υἱέ Δαβίδ! Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος… Ὁ Βασιλεύς τοῦ Ἰσραήλ!

Μά αὐτό ἔκαμε τούς Φαρισαίους καί πρασίνισαν ἀπό τό κακό τους! Καί εἶπαν στό λαό, νά μήν κραυγάζει! Ἀπάντησε ἤρεμα ὁ Χριστός: «Ἄν αὐτοί σιωπήσωσιν, οἱ λίθοι κεκράξονται». Καί τώρα, εἴκοσι αἰῶνες μετά, μέ ἐρωτᾶς: Πῶς εἶναι δυνατόν νά φωνάξουν οἱ πέτρες; Σοῦ ἀπαντῶ: Μέ πολλούς τρόπους.

Πρῶτος τρόπος: Πέντε μέρες μετά τήν εἴσοδό Του στά Ἱεροσόλυμα, οἱ Ἑβραῖοι σιώπασαν, καί οἱ πέτρες φώναξαν: Ὁ Χριστός εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ! Ὅταν αὐτός τή Μεγάλη Πέμπτη ἦταν ἐπάνω στό Σταυρό «ἡ γῆ ἐσχίσθη καί αἱ πέτραι ἐσχίσθησαν». Αὐτό τό σχίσιμο εἶναι ἡ φωνή τῶν λίθων! Μπορεῖ νά ὑπάρξει γλῶσσα πιό δυνατή καί πιό φοβερή ἀπ᾿ αὐτήν;

Δεύτερος τρόπος: Ὅταν οἱ Ἑβραῖοι σιώπαιναν, οἱ εἰδωλολάτρες φώναζαν “Ὡσαννά”! Οἱ Ἑβραῖοι ἔβλεπαν τούς εἰδωλολάτρες σάν νεκρές πέτρες! Ὅταν λοιπόν οἱ Ἑβραῖοι σιώπαιναν γιά τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ, οἱ Ἀπόστολοι τούς ἐκήρυξαν καί τούς ἐβάπτισαν. Καί αὐτοί ἀπό τότε ἔγιναν λίθοι ζῶντες, ζωντανές πέτρες! Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος λέγει: «καί αὐτοί ὡς λίθοι ζῶντες οἰκοδομεῖσθε οἶκος πνευματικός» (Α´ Πέτρ. 2, 5)! Καί νά τώρα, ζωντανές πέτρες, τά εἰδωλολατρικά ἔθνη, δοξάζουν τόν Κύριο. Ἐνῶ ἀντίθετα οἱ Ἑβραῖοι πετρωμένοι σιωποῦν.

Τρίτος τρόπος: Οἱ Ἑβραῖοι σιώπαιναν, μά ἐφώναζαν οἱ λίθοι τοῦ ναοῦ τοῦ Σολομῶντος. Ἀκόμη καί σήμερα μᾶς φωνάζουν: Δέν θά μείνει “λίθος ἐπί λίθον”! Τό καύχημα καί ἡ δόξα τῶν Ἑβραίων, ὁ ναός τοῦ Σολομῶντος, σήμερα δέν ὑπάρχει. Μόνο ἕνας τοῖχος ἔχει ἀπομείνει. Γιά νά πηγαίνουν ἐκεῖ οἱ υἱοί καί οἱ θυγατέρες τῶν Ἑβραίων, νά χτυποῦν τά κεφάλια τους! Καί ὀνομάζεται μέχρι σήμερα “τό τεῖχος τῶν δακρύων”! Ἀπόμειναν οἱ πέτρες αὐτές, γιά νά φωνάζουν!

Τέταρτος τρόπος: Οἱ Ἑβραῖοι πρό πολλοῦ σιωπαίνουν γιά τό Χριστό. Οὔτε χαίρονται. Οὔτε ἑορτάζουν. Οὔτε φωνάζουν Ὡσαννά! Γι᾿ αὐτό καί ὁ Θεός ἐπέτρεψε νά καταστραφῆ ὁ μοναδικός ναός τους καί νά σταματήσουν οἱ θυσίες! Ἀλλά 100.000 ναοί πέτρινοι χτίσθηκαν ἀπό τότε! Καί δοξολογοῦν ἀνά τήν οἰκουμένη τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ. Νά λοιπόν, οἱ λίθινοι ναοί κραυγάζουν! Καί οἱ Ἑβραῖοι σιωποῦν.

Πέμπτος τρόπος: Μέχρι τώρα βέβαια δέν φώναξαν οἱ πέτρες! Μά θά φωνάξουν κι᾿ αὐτές, πρίν νά ἔλθει τό τέλος τοῦ κόσμου! Πρίν ἀπό τή δευτέρα παρουσία τοῦ Κυρίου! Καί τί εἶπε γιά τή συντέλεια; Ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται καί ἡ σελήνη καί τά ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ πεσοῦνται! Ὅλα αὐτά δέν εἶναι ἀπό πέτρα; Ναί. Μά μέ τή γλῶσσα τους, μέ τόν τρόπο τους, θά φωνάξουν!

Ὅταν θά ἔλθουν οἱ ψευδοπροφῆτες καί οἱ ψευδόχριστοι, καί ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν θά “ψυγῆ”, καί ἡ ἀνομία θά πληθυνθῆ, καί μαζί μέ τούς Ἑβραίους θά σιωποῦν ἀκόμη καί οἱ χριστιανοί, τότε θά ἀρχίσουν νά φωνάζουν τά οὐράνια σώματα. Θά φωνάζουν μέ τό δικό τους τρόπο. Μέ τή δική τους γλῶσσα. Καί θά ἀναγγέλλουν τόν ἐρχομό τῆς δευτέρας Παρουσίας τοῦ Χριστοῦ.

Κυριακὴ τῶν Βαΐων - Alexander Schmemann

Κυριακὴ τῶν Βαΐων 

Alexander Schmemann 

Τὸ Σάββατο τοῦ Λαζάρου, ἀπὸ λειτουργικῆς πλευρᾶς, εἶναι τὰ προεόρτια τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων - τῆς Εἰσόδου τοῦ Κυρίου μας στὰ Ἱεροσόλυμα. Καὶ οἱ δύο αὐτὲς γιορτὲς ἔχουν ἕνα κοινὸ θέμα: τὸ θρίαμβο καὶ τὴ νίκη. Τὸ Σάββατο τοῦ Λαζάρου ἀποκαλύπτει τὸν Ἐχθρό, δηλαδὴ τὸ Θάνατο· ἡ Κυριακὴ τῶν Βαΐων προαναγγέλλει τὸ νόημα τῆς νίκης ὡς θρίαμβο τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ καὶ ὡς ἀποδοχὴ ἀπὸ τὸν κόσμο τοῦ μόνου Βασιλέως, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. 

Σὲ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ἐπὶ γῆς ζωῆς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἡ σεμνὴ εἴσοδός Του στὴν Ἁγία Πόλη ἦταν τὸ μόνο ὁρατὸ σημεῖο θριάμβου. Μέχρι αὐτὴ τὴ μέρα ὁ Ἰησοῦς ἔδειχνε ἐπίμονη ἄρνηση σὲ κάθε περίπτωση θριάμβου καὶ δόξας Του. Ἕξι μέρες ὅμως πρὶν τὸ Πάσχα, ὄχι μόνο δέχτηκε νὰ δοξαστεῖ, ἀλλὰ ὁ ἴδιος προκάλεσε καὶ ὀργάνωσε αὐτὴ τὴ δόξα. Κάνοντας αὐτὸ ποὺ προανήγγειλε ὁ προφήτης Ζαχαρίας: «ἰδοὺ ὁ Βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι… πραΰς καὶ ἐπιβεβηκώς ἐπὶ ὑποζύγιον καὶ πῶλον νέον» (Ζαχ. 9, 9), φανέρωσε ὅτι ἤθελε νὰ ἐπιδοκιμαστεῖ καὶ νὰ ἀναγνωριστεῖ ὡς Μεσσίας, Βασιλέας καὶ Λυτρωτὴς τοῦ Ἰσραήλ. 

Οἱ Εὐαγγελικὲς περικοπὲς τονίζουν ὅλα αὐτὰ τὰ μεσσιανικὰ στοιχεῖα, δηλαδὴ τοὺς κλάδους τῶν βαΐων καὶ τὰ Ὡσαννά, τὶς ἐπευφημίες γιὰ τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ ὅτι εἶναι ὁ Υἱὸς τοῦ Δαυὶδ καὶ Βασιλέας τοῦ Ἰσραήλ. Ἡ ἱστορία τοῦ Ἰσραὴλ τώρα ὁλοκληρώνεται, φτάνει στὸ τέλος της, αὐτὸ ἐξ ἄλλου εἶναι καὶ τὸ νόημα αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, τῆς ἀγγελίας τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Γιὰ τὴν ἐκπλήρωση τοῦ σκοποῦ αὐτῆς τῆς ἱστορίας ἔπρεπε νὰ ἀναγγελθεῖ καὶ νὰ προετοιμαστεῖ ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἡ ἔλευση τοῦ Μεσσία. Καὶ τώρα ἐκπληρώθηκε, γιατί ὁ Βασιλέας εἰσέρχεται στὴν Ἁγία Πόλη Του καὶ ὅλες οἱ προφητεῖες καὶ oἱ προσδοκίες βρίσκουν τὴν ἐκπλήρωσή τους στὸ Πρόσωπό Του. Ὁ Χριστὸς ἐγκαθιστᾶ τὴ Βασιλεία Του ἐπὶ τῆς γῆς. 

Τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων θυμόμαστε καὶ τιμᾶμε αὐτὸ τὸ μέγιστο γεγονός. Κρατώντας κλάδους βαΐων ταυτιζόμαστε μὲ τὸ λαὸ τῆς Ἱερουσαλὴμ. Μαζί τους χαιρετίζουμε τὸν ταπεινὸ Κύριο καὶ Βασιλέα ψέλνοντας: «Ὡσαννά, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου». Ἄραγε ποιὸ εἶναι τὸ ἀληθινὸ νόημα ὅλων αὐτῶν σήμερα γιά μᾶς; 

Πρῶτα-πρῶτα εἶναι ἡ ὁμολογία μας ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ Βασιλέας καὶ Κύριός μας. Πολὺ συχνά, στὴν καθημερινὴ ζωή μας, ξεχνᾶμε ὅτι ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἔχει ἤδη ἐγκατασταθεῖ στὴ γῆ καὶ ὅτι τὴν ἡμέρα τῆς βαπτίσεώς μας γίναμε πολίτες αὐτῆς τῆς Βασιλείας καὶ ὑποσχεθήκαμε ἡ ἀφοσίωση καὶ ἡ πίστη μας σ’ αὐτὴ νὰ εἶναι πάνω ἀπὸ κάθε ἄλλη πίστη μας. Ἂς μὴν ξεχνᾶμε ὅτι ὁ Χριστὸς γιὰ λίγες ὧρες ἦταν πραγματικὰ ὁ Βασιλέας πάνω στὴ γῆ, σ’ αὐτὸ τὸν κόσμο τὸ δικό μας - γιὰ λίγες μόνο ὧρες καὶ σὲ μία συγκεκριμένη πόλη. Ἀλλά, ὅπως στὸ πρόσωπο τοῦ Λαζάρου ἀναγνωρίσαμε τὴν εἰκόνα τοῦ καθενὸς ἀπό μᾶς, τοῦ κάθε ἀνθρώπου ξεχωριστά, ἔτσι καὶ σ’ αὐτὴ τὴν πόλη (τὴν Ἱερουσαλὴμ) ἀναγνωρίζουμε τὸ μυστηριακὸ κέντρο ὅλου τοῦ κόσμου καὶ γενικὰ ὁλόκληρης τῆς δημιουργίας. Γιατί ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι τὸ βιβλικὸ νόημα τῆς πόλης Ἱερουσαλήμ, εἶναι δηλαδὴ τὸ ἑστιακὸ σημεῖο ὅλης τῆς ἱστορίας τῆς σωτηρίας καὶ τοῦ λυτρωμοῦ, εἶναι ἡ Ἁγία Πόλη τῆς ἔλευσης τοῦ θεοῦ στὴ γῆ.

Ἔτσι λοιπὸν ἡ Βασιλεία ποὺ ἐγκαταστάθηκε στὴν Ἱερουσαλὴμ εἶναι μία παγκόσμια Βασιλεία ποὺ ἀγκαλιάζει καθολικὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ ὅλη τὴ δημιουργία… Γιὰ λίγες ὧρες - ὅμως αὐτὲς οἱ ὧρες ἦταν πολὺ ἀποφασιστικὸς χρόνος - φάνηκε ἐπὶ τῆς γῆς ἡ τελικὴ «ὥρα τοῦ Ἰησοῦ», ἡ ὥρα τῆς ἐκπλήρωσης ἀπὸ τὸν Θεὸ ὅλων τῶν ὑποσχέσεών Του, ὅλων τῶν ἀποφάσεών Του. Ἔφτασε στὸ τέλος ὅλη ἡ προπαρασκευαστικὴ πορεία ποὺ εἶχε ἀποκαλυφθεῖ στὴν Ἁγία Γραφὴ· ἦρθε τὸ τέλος ὅλων ὅσων ὁ Θεὸς ἔκανε γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Ἔτσι αὐτὴ ἡ σύντομη ὥρα τοῦ ἐπὶ γῆς θριάμβου τοῦ Χριστοῦ ἀποκτάει ἕνα αἰώνιο νόημα. Εἰσάγει τὴν πραγματικότητα τῆς θείας Βασιλείας στὸ δικό μας χρόνο, στὶς δικές μας ὧρες. Αὐτὴ ἡ Βασιλεία δίνει τὸ νόημα στὸ χρόνο καὶ γίνεται ὁ ἀπώτερος, ὁ αἰώνιος σκοπός του. Ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἀποκαλύφθηκε στὸν κόσμο τοῦτο καὶ αὐτὴ τὴν ὥρα ἡ παρουσία της κρίνει καὶ μεταμορφώνει τὴν ἀνθρώπινη ἱστορία. 

Ὅταν, σὲ κάποια στιγμὴ τῆς ἀκολουθίας, τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων παίρνουμε ἀπὸ τὸν ἱερέα ἕναν κλάδο βαΐων, ἀνανεώνουμε τὸν ὅρκο στὸν Βασιλέα μας, ὁμολογοῦμε ὅτι ἡ Βασιλεία Του δίνει τελικὸ νόημα καὶ περιεχόμενο στὴ ζωή μας. Ὁμολογοῦμε ὅτι τὸ καθετὶ στὴ ζωή μας καὶ στὸν κόσμο ἀνήκει στὸν Χριστὸ καὶ τίποτε δὲν μπορεῖ νὰ ἀφαιρεθεῖ ἀπὸ τὸν μοναδικό, ἀληθινὸ Κτήτορά του, γιατί δὲν ὑπάρχει περιοχὴ τῆς ζωῆς ὅπου Ἐκεῖνος δὲν κυβερνᾶ, δὲν σώζει, δὲν λυτρώνει. Διακηρύττουμε τὴν παγκόσμια, τὴν καθολικὴ εὐθύνη τῆς Ἐκκλησίας γιὰ τὴν ἀνθρώπινη ἱστορία καὶ ἐπιβεβαιώνουμε τὴν παγκόσμια ἀποστολή της. 

Ξέρουμε, βέβαια, ὅτι ὁ Βασιλέας τὸν ὁποῖο οἱ Ἰουδαῖοι ζητωκραύγαζαν τότε καὶ τὸν ὁποῖο ἐμεῖς σήμερα ἐπιδοκιμάζουμε, βρίσκεται στὸ δρόμο πρὸς τὸ Γολγοθά, πρὸς τὸ Σταυρὸ καὶ τὸν τάφο. Ξέρουμε, ἐπίσης, πὼς αὐτὸς ὁ σύντομος θρίαμβος δὲν εἶναι παρὰ ὁ πρόλογος τῆς θυσίας Του. Τὰ κλαδιὰ στὰ χέρια μας ἐπιβεβαιώνουν τὴν ἑτοιμότητά μας καὶ τὴ διάθεσή μας νὰ Τὸν ἀκολουθήσουμε σ’ αὐτὸ τὸ δρόμο τῆς θυσίας, καὶ ὅτι ἀποδεχόμαστε τὴ θυσία καὶ τὴν αὐταπάρνηση σὰν τὴ μόνη βασιλικὴ ὁδὸ πρὸς τὴ θεία Βασιλεία. Τελικὰ αὐτοὶ οἱ κλάδοι καὶ ἡ ὅλη γιορτὴ φανερώνουν τὴν πίστη μας στὴν τελικὴ νίκη τοῦ Χριστοῦ. 

Ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ὅμως εἶναι ἀκόμα κρυμμένη, ὁ κόσμος τὴν ἀγνοεῖ καὶ ζεῖ σήμερα σὰν νὰ μὴν ἔχουν συμβεῖ ὅλα αὐτὰ τὰ συγκλονιστικὰ γεγονότα. Σὰν νὰ μὴν ἔχει πεθάνει ἀτὸ Σταυρὸ καὶ νὰ μὴν ἔχει ἀναστηθεῖ ὁ Θεάνθρωπος. Ἐμεῖς ὅμως οἱ χριστιανοὶ πιστεύουμε στὴν ἐρχόμενη Βασιλεία στὴν ὁποία ὁ Θεὸς εἶναι «ὁ τὰ πάντα πληρῶν» καὶ ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ μόνος Βασιλέας. 

Στὶς ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας μας θυμόμαστε τὰ γεγονότα τοῦ παρελθόντος. Ἀλλὰ ὅλο τὸ νόημα καὶ ἡ δύναμη τῆς Θείας Λειτουργίας βρίσκεται στὸ γεγονὸς ὅτι μετατρέπει τὴν ἀνάμνηση σὲ παρόν, σὲ παροῦσα πραγματικότητα. Τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων αὐτὴ ἡ πραγματικότητα εἶναι ἡ συμμετοχή μας στὰ γεγονότα, ἡ ἀνταπόκρισή μας σ’ αὐτά, ἡ ἴδια ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ὁ Χριστὸς δὲν μπαίνει πιὰ στὰ Ἱεροσόλυμα θριαμβευτής. Τὸ ἔκανε μιὰ φορὰ καὶ γιὰ πάντα. Καὶ δὲν χρειάζεται πιὰ «σύμβολα», γιατί δὲν πέθανε στὸ Σταυρὸ γιὰ νὰ μποροῦμε ἐμεῖς αἰώνια νὰ «συμβολίζουμε» τὴ ζωή Του. Ἀλλὰ ζητάει ἀπὸ μᾶς μία πραγματική, εἰλικρινῆ ἀποδοχὴ τῆς Βασιλείας ποὺ μᾶς ἔφερε…

Ἂν δὲν εἴμαστε ἕτοιμοι νὰ κρατήσουμε τὴν ἱερὴ ὑπόσχεση ποὺ δώσαμε μὲ τὸ βάπτισμά μας καὶ ποὺ ἀνανεώνουμε κάθε χρόνο τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων, ἂν δὲν ἐπιμένουμε νὰ κάνουμε τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ κανόνα ὅλης τῆς ζωῆς μας, μάταια γιορτάζουμε τούτη τὴ γιορτὴ καὶ οἱ κλάδοι τῶν βαΐων ποὺ παίρνουμε ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία γιὰ τὸ σπίτι μας δὲν ἔχουν κανένα νόημα, εἶναι ἄχρηστοι. 

Ἡ Μεγάλη Ἑβδομάδα, 

Σύντομη λειτουργικὴ ἐξήγηση, 

Ἐκδ. Ἀκρίτας, 1990