ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ
Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλίατοῦ π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στά πλαίσια τῆς ἑρμηνείας πού ἔγινε στό κήρυγμα τῆς Κυριακή 28 Απριλίου του 1996Ο Πανάγαθος Θεός ό,τι έφτιαξε το έφτιαξε πλούσιο σε εκφράσεις και ποικιλόμορφο. Κοιτάξτε γύρω σας τη φύση, πόσο ποικιλόμορφη είναι και πλούσια σε εκφράσεις και σε δυνατότητες ζωής. Το ίδιο πράγμα, το ίδιο υπόδειγμα, το χρησιμοποίησε φτιάχνοντας και τον άνθρωπο. Και δεν τον έκανε τον άνθρωπο μονότονο, τον έκανε πλούσιο σε εκφράσεις. Αυτό το καταλαβαίνουμε πολλές φορές αναμετρούμενοι με τον συναισθηματικό μας κόσμο. Βλέπουμε πόσες εκφράσεις λύπης, χαράς ή ποικίλων ενδιαμέσων καταστάσεων περνάμε πολλές φορές την ίδια μέρα. Αυτό εδώ το κείμενο, που ακούσαμε πριν από λίγο, έρχεται με έναν τρόπο πραγματικά καθοριστικό, αλλά μυστικό, να καθορίσει το γεγονός αυτό: το πώς χαλιναγωγούνται οι ποικιλόμορφες εκφράσεις του εσωτερικού μας συναισθηματικού κόσμου.
.jpg)
Το κείμενο μεν ομιλεί για την πορεία των Μυροφόρων προς τον Χριστό, αλλά παίρνει ένα αποκορύφωμα στο τέλος του με τις εξής φράσεις, που είναι καταστάσεις τις οποίες περνούν οι Μυροφόρες: «ἐξεθαμβήθησαν», «είχαν τρόμο και έκσταση» και «ἐφοβοῦντο». Μέσα σε πολύ λίγο κείμενο περιγράφει τέσσερις καταστάσεις που, ούτε λίγο ούτε πολύ, είναι οριακές συναισθηματικά. Και το κείμενο κάτι θέλει να πει ακριβώς γι’ αυτό το θέμα: το πώς οι ποικιλόμορφες εκφράσεις του εσωτερικού μας κόσμου, του συναισθηματικού μας, όπως λέμε, κόσμου, μπορούν να χαλιναγωγηθούν. Γιατί όπως η φύση είναι ποικιλόμορφη και, αν αφεθεί ανερμάτιστη, μπορεί να φέρει καταστροφή, και θα υπάρχει έλλειψη αρμονίας και ανισορροπία, έτσι και ο εσωτερικός μας κόσμος, με τον ίδιο τρόπο, αν δεν λειτουργεί αρμονικά κάτω από έναν συνεκτικό, ενωτικό δεσμό, μπορεί να δημιουργήσει μέσα από τις ποικιλόμορφες καταστάσεις – που ο ίδιος ο Κύριος επέτρεψε να ’χουμε στην ψυχή μας – να δημιουργηθεί μεγάλη δυσαρμονία και ταραχή εσωτερική και πίσω από αυτό μπορεί πολλές φορές να εκφράζεται πολλές φορές να εκφράζεται η βαθιά μας εσωτερική αγωνία, αποτυχία και μελαγχολία.
Να δούμε λίγο αυτές τις τέσσερις λέξεις, που είναι καταστάσεις συναισθηματικές από τις οποίες περνούνε οι γυναίκες οι Μυροφόρες. Προσέξτε, την ώρα που πλησιάζουν τον Τάφο, το κείμενο λέει «ἐξεθαμβήθησαν»·. είναι μια ιδιότυπη λέξη η λέξη «ἐξεθαμβήθησαν η οποία όμως πολλές φορές χρησιμοποιείται στο λόγο τον πατερικό και πολλά τροπάρια μιλούν για το θάμβος του Θεού, που ’ναι η αποκάλυψη της δόξας του Θεού. Πότε «ἐξεθαμβήθησαν»; Όταν βλέπουν τους Αγγέλους «καθεζομένους ἐν τῷ τάφῳ» και μάλιστα (μια πολύ μικρή λεπτομέρεια, που φαίνεται πολύ μεταβατική) ότι βλέπουν τους Αγγέλους να είναι ντυμένοι στα λευκά. Κοιτάξτε, οι Άγγελοι είναι πέρα από ρούχα, πέρα από χρώμα, δεν έχουν αυτή την κατάσταση τη φυσική που έχουμε εμείς, να φορούνε ρούχα σαν κι εμάς. Το κείμενο κάτι θέλει να πει ανθρωπομορφικά: το λευκό δηλώνει την παρουσία από κάτι που είναι πέρα από τις δυνατότητες να το καταλάβουμε· είναι ένα φως το οποίο είναι πέρα από το φως. Και αυτό το φως είναι του Θεού, δεν είναι ένα απλό φως που βλέπουνε: αυτό είναι το «λευκό». Και περνούν αυτό το θάμβος. Δηλαδή οι γυναίκες, τώρα που πλησιάζουν τον Τάφο, έρχονται να μπούνε σε έναν χώρο που έχει μια άλλη κατάσταση ζωής! Αυτό είναι το θάμβος! Όποιος πλησιάζει τη χάρη του Θεού μπαίνει σε αυτό το θάμβος! Εμείς αυτό δεν μπορούμε να το φτιάξουμε, ό, τι και να κάνουμε για να φτιαχτούμε, ας το πω έτσι με τη λέξη που λέμε, δεν γίνεται τίποτε. Είναι αυτό το θάμβος, είναι αυτό το λευκό το πέρα από το λευκό, της παρουσίας του Θεού, όπου έρχεσαι και εξεθαμβείσαι (sic), προσέξτε την παθητική φωνή: «ἐξεθαμβήθησαν». Γίνεται κάτι πάνω τους και μετά έρχονται σε ένα χώρο. Αυτός ο χώρος πια του φωτός αρχίζει να προσδιορίζει και να ορίζει τις συναισθηματικές καταστάσεις που θα περάσουνε. Αν εμείς θέλουμε να είμαστε χαρούμενοι ή λυπημένοι, περνούμε σε μια καταστροφή, [γιατί] είναι κάτι το οποίο καθορίζει πέρα από μας η χάρις του Θεού. Και τότε η χαρά και η λύπη μας, επειδή μπήκε μέσα στο θάμβος του Θεού, χαλιναγωγείτα,ι και η χαρά είναι ευλογημένη και η λύπη είναι ευλογημένη! Χωρίς αυτό και τα δύο είναι καταστάσεις ψυχασθενείας.
«Ἐξεθαμβήθησαν» λοιπόν. Και η συνέχεια του θάμβους στο οποίο μετέχουνε είναι – προσέξτε την πανέμορφη ισορροπία τη λεκτική του κειμένου – «εἶχεν δὲ αὐτὰς τρόμος καὶ ἔκστασις»· δεν λέει το κείμενο ότι είχαν τρόμο και έκσταση· «εἶχεν δέ», κατείχε αυτές, τρόμος και έκσταση. Είναι πανέμορφο το κείμενο! Αφού μπήκαν σε αυτό το θάμβος του Θεού, που αρχίζουν όλες οι καταστάσεις οι συναισθηματικές και χαλιναγωγούνται, έρχεται το πρώτο βήμα που δίνεται ως ώθηση σε αυτές: είναι να έχουν τρόμο. Τι είναι αυτός ο τρόμος; Καταλαβαίνουνε το πόσο απέχουν αυτές – ως κατάσταση ζωής – από αυτόν τον κόσμο που τους παρουσιάζουν οι Άγγελοι! Και μπαίνουν σε ένα τρόμο, που αυτός ο τρόμος δεν είναι ο τρόμος ο οποίος αρρωσταίνει. Καταλαβαίνεις πόσο απέχεις. Και γιατί ο Θεός το επιτρέπει να καταλάβεις; Ακριβώς για να μην απέχεις! Για να πλησιάσεις! Είναι ένας τρόμος ευλογημένος, θα τολμούσα να πω, είναι ο μόνος τρόμος ο οποίος έχει νόημα να υπάρχει σε αυτήν τη ζωή. Όλα τα άλλα τα στοιχεία του τρόμου είναι δαιμονικά. Αυτός ο τρόμος πραγματικά έχει δυνατότητα να υπάρχει πάνω μας και πρέπει να υπάρχει!
Καταλαβαίνεις λοιπόν την απόσταση από αυτό το θάμβος που σου παρουσιάζεται, και πας να μπεις σ’ αυτήν την ιστορία! Και μπαίνουνε οι Μυροφόρες· έχουνε τον τρόμο για την απόσταση ζωής (πόσο απέχουν από αυτόν τον κόσμο) και μπαίνουν στον χώρο «εκ-στάσεως»! Προσέξτε, παίρνουν μια άλλη «στάση» ζωής! Και αυτό είναι πρόκληση για μας! Βλέπεις τη διαφορά, τρομάζεις από τη διαφορά – ευλογημένος τρόμος – και έχεις πια μια έκ-σταση. Παίρνεις μια άλλη στάση από τη στάση που έπαιρνες μέχρι τώρα. Βγαίνεις από τη στάση που είχες, βγαίνεις από τον τρόπο που ο κόσμος αντιμετωπίζει τα πράγματα. Γιατί αν δεν το κάνεις, αν δεν κάνεις αυτή την έκ-σταση, όλες οι καταστάσεις οι οριζόντιες του κόσμου, χαρά, μελαγχολία, θλίψη, λύπη, όλα αυτά που λέμε κάθε μέρα, θα μας καθηλώσουνε σε καταστάσεις που θα μας αρρωσταίνουν. Και τότε, μέσα σε αυτόν τον τρόμο της αποστάσεως, παίρνεις μια άλλη στάση ζωής και αυτή είναι η στάση πια ζωής που λες, «εδώ είναι ένας άλλος κόσμος, πρέπει σε αυτόν τον κόσμο να μετέχω!»
Και καταλήγει όλη αυτή η πορεία των εναλλασσόμενων ψυχολογικών, συναισθηματικών καταστάσεων των Μυροφόρων στο «ἐφοβοῦντο γὰρ». «Οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον», λέει, «ἐφοβοῦντο γάρ». Και βλέπετε, θα πείτε «όλη αυτή η ιστορία καταλήγει στον φόβο;» Ναι, το λέει ακριβώς: «οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον ἐφοβοῦντο γὰρ». Τι είναι φόβος; Φόβος είναι πια ότι αποδέχεσαι αυτό το γεγονός και το κάνεις ζωή σου! Δεν μπορείς να το ερμηνεύσεις! Δεν μπορείς να το περιγράψεις! Δεν μπορείς να το μεταδώσεις! Ο φόβος είναι αυτή η αποδοχή ενός γεγονότος που το ζεις βιωματικά κοντά στον Χριστό· και ξέρεις ότι είναι μία κατάσταση «άλλη»! Αυτός είναι ο φόβος: η πλήρης αποδοχή του θελήματος του Θεού! Και τότε, μέσα σ’ αυτή την πλήρη αποδοχή του θελήματος του Θεού, ξέρεις που ό, τι και να πεις είναι λίγο. Ξέρεις ότι δεν φοβάσαι πια τίποτε. Ξέρεις πως καμιά κατάσταση εναλλασσόμενων ψυχολογικών, συναισθηματικών δεδομένων δεν μπορεί να σε ταράξει! Και τότε «οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον ἐφοβοῦντο γὰρ» (είναι πέρα από το «λένε και λένε»). Κι έρχεται όλος ο κόσμος, αυτός ο πλούσιος του ανθρώπου ο συναισθηματικός – και μάλιστα γυναίκες είναι εδώ – να χαλιναγωγηθεί, να μπει σε ένα δρόμο του θάμβους, της «άλλης» αντιμετωπίσεως, και το «ἐφοβοῦντο» είναι που ξέρουν που εδώ πέρα αποδέχονται τα πάντα και έτσι πάνε να ζήσουνε! Και εκεί νοηματοδοτείται πια η στάση των Μυροφόρων – που έχουν μια στάση σιωπηλή.
Όλα αυτά μέσα από αυτό το κείμενο, μέσα από αυτό το συναπάντημα των γυναικών αυτών με τον Χριστό. Και έρχεται πραγματικά αυτό το κείμενο να πει κάτι οριστικό για τη ζωή μας, την καθημερινή ζωή. Δεν είναι ένα κείμενο μακρινό, που κάποιοι κάποτε συνάντησαν τον Χριστό… Είναι το σήμερά μας, γιατί σήμερα, το ζείτε όλοι, δεν χρειάζεται να το πω και να το επιβεβαιώσω, ζούμε δεκάδες εναλλασσόμενες συναισθηματικές καταστάσεις κάθε μέρα, που μας αρρωσταίνουν, μας διαλύουν, μας κάνουν να χτυπιόμαστε κάτω. Και εδώ είναι η απάντηση! Είναι η μοναδική απάντηση! Μπαίνεις στη χάρη του Θεού, καταλαβαίνεις την απόσταση, αλλάζεις στάση ζωής και μετά δεν ξέρεις τίποτε παρά ένα πράγμα: που έχεις απόλυτη εμπιστοσύνη στον Θεό και στο τι κάνει για σένα. Και όλες οι καταστάσεις και ο πλούτος παίρνουνε φως και η χαρά μας γίνεται ουράνια και η λύπη μας γίνεται ουράνια, γιατί είναι λύπη μετανοίας. Όλα γίνονται ουράνια!
Έτσι να ευχηθούμε πολύ απλά, εμείς που κάθε μέρα μέσα από αυτές τις παλίνδρομες καταστάσεις τις ψυχολογικές/συναισθηματικές χτυπιόμαστε κάτω, να καταλάβουμε το βάθος αυτού του κειμένου και να κάνουμε κι εμείς ένα ξεπέρασμα, μια «έκ-σταση» ζωής! Για να μπορούμε όλα αυτά τα – πραγματικά ευλογημένα – εναλλασσόμενα του εσωτερικού μας κόσμου να τα χαλιναγωγήσουμε μέσα από τη χάρη του Θεού, και η χαρά μας και η λύπη μας να μπορεί να γίνει ουράνια!
Φιλολογική επιμέλεια κειμένουΕλένη Κονδύλη※Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα: www.floga.gr
.jpg)
.jpg)
.jpg)
