Το Φως Του προσώπου Σου προηγήθηκε (της ακοής) των βημάτων.

Τα βήματα Του άκουσαν ο Αδάμ και η Εύα 

εκείνο το δείλη στον Παράδεισο 

και φοβήθηκαν εκεί που φόβος δεν υπάρχει. 

*** 

Και έπρεπε να διανύσει όλη αυτή την απόσταση Εκείνος. 

Να γεμίσουν πληγές τα πόδια Του, 

να ματώσουν, 

να εξαγνίσουν όλο τον δρόμο της αποστασίας μας, 

του φόβου μας. 

*** 

Σήμερα όμως στον Άδη, 

ο Αδάμ και η Εύα 

ακούν τα βήματα Του αγαπημένου 

και φόβος δεν υπάρχει. 

*** 

Το Φως Του προσώπου Σου 

προηγήθηκε (της ακοής) των βημάτων. 

Ο Αδάμ αντικρύζει την Εύα και το ανδρόγυνο, 

διακονεί Εσένα, 

πλένοντας με τα δάκρυα όλης της ανθρωπότητας, 

τα πόδια του Αγαπημένου.

Το σκοτάδι δεν κατανικά το φως του Χριστού!

Το σκοτάδι δεν κατανικά το φως του Χριστού! 

«Θεωμένη η ψυχή του Κυρίου κατέβηκε στον άδη, για να λάμψει επίσης το φως και σ’ αυτούς που βρίσκονταν κάτω από τη γη στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, όπως για όσους διέμεναν στη γη ανέτειλε ο ήλιος της δικαιοσύνης• για να πραγματοποιηθούν τα ίδια και στον άδη, όπως στους κατοίκους της γης κήρυξε την ειρήνη, έδωσε την άφεση στους σκλάβους της αμαρτίας και το φως στους τυφλούς, και έγινε αίτιος αιώνιας σωτηρίας σε όσους πίστεψαν και έλεγχος απιστίας σε όσους απείθησαν• ‘ἵνα αὐτῷ κάμψῃ πᾶν γόνυ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων’, κι έτσι αφού ελευθέρωσε τους αιώνια δεμένους, πάλι ανεχώρησε από τους νεκρούς ανοίγοντας για μας τον δρόμο της αναστάσεως! (Αγ. Ιωάννου Δαμασκηνού, Περί της εν τω άδη καθόδου) 

Στην εις άδου κάθοδο, πολύ σοφά ο αγιογράφος είδε τον Χριστό σύμφωνα με την ορθόδοξη χριστολογία και Τον τοποθέτησε, όχι μέσα σε ένα θρησκευτικό σκοτάδι αλλά σ’ ένα χρυσό περιβάλλον με λευκό ιμάτιο, για να δείξει ότι ‘ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν, καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν’! 

Ο Χριστός όπως βλέπουμε στο ψηφιδωτό του οσίου Λουκά καταπατά το σκοτάδι του άδη, τουτέστιν τον θάνατο. Πιάνει από το χέρι τον Αδάμ και μαζί μ' εκείνον την σάρκα από την σάρκα του, την Εύα. Με άλλα λόγια ο Χριστός ανιστά ολόκληρη την ανθρώπινη φύση και την θεώνει κατά το μέτρο της δεκτικότητάς της. Οι δίκαιοι απέναντι, ήδη θεωμένοι, επιβεβαιώνουν την αναμενόμενη και προφητευμένη από τους ίδιους έλευση και σωτηρία του Μεσσία! 

Ό,τι ωραιότερο έχει να δείξει η τέχνη της αγιογραφίας.

ΠΗΓΗ:ΕΔΩ 

Γιὰ ποιὸ λόγο ὁ Ματθαῖος τοποθετεῖ τὴν ἀνάσταση ἀργὰ τὴ νύχτα τοῦ Σαββάτου, ὁ Μάρκος πάλι πολύ πρωί, ὅταν εἶχε ἀνατείλει ὁ ἥλιος, ὁ Λουκᾶς τὰ βαθειὰ χαράματα , καὶ ὁ Ἰωάννης ἐνῶ ἀκόμα ἦταν σκοτάδι;

 ᾿Απορία 50η. 

Γιὰ ποιὸ λόγο ὁ Ματθαῖος τοποθετεῖ τὴν ἀνάσταση ἀργὰ τὴ νύχτα τοῦ Σαββάτου, ὁ Μάρκος πάλι πολύ πρωί, ὅταν εἶχε ἀνατείλει ὁ ἥλιος, ὁ Λουκᾶς τὰ βαθειὰ χαράματα , καὶ ὁ Ἰωάννης ἐνῶ ἀκόμα ἦταν σκοτάδι; 

Καὶ γιατί ὁ Ἰωάννης ἀναφέρει ὅτι πῆγε στὸ μνημεῖο τοῦ Κυρίου μία γυναίκα, ὁ Λουκᾶς καὶ ὁ Μάρκος τρεῖς, καὶ ὁ Ματθαῖος δύο γυναῖκες; 

Μάλιστα ἀκόμα καὶ τὰ ὀνόματά τους τὰ ἀναφέρουν διαφορετικά. 

Ὁ Λουκᾶς ἀναφέροντας τρεῖς, λέγει ὅτι ἡ μία ἀπὸ αὐτὲς λεγόταν Ἰωάννα, ὁ Μάρκος ἐπίσης ἀναφέροντας τρεῖς, λέγει ὅτι ἡ μία ἀπὸ αὐτὲς λεγόταν Σαλώμη.

Εξήγηση. 

Στὴν ἁγία Γραφή βρίσκουμε νὰ ὑπάρχουν πολλὲς συνωνυμίες, πρᾶγμα ποὺ συμβαίνει καὶ ἐδῶ. 

Ἔτσι καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς Θεοτόκου ὀνομαζόταν μὲ τὸ ἴδιο ὄνομα, ἀλλὰ καὶ Μαρία τοῦ Ἰακώβου. 

Ἐπίσης καὶ Μαγδαληνὲς συνέβαινε νὰ ὑπάρχουν ὄχι μόνο μία καὶ δύο, ἀλλὰ τρεῖς, ἀπὸ τὶς ὁποῖες ἡ μία καθαρίστηκε ἀπὸ ἑπτὰ δαιμόνια . 

Μαζὶ μὲ αὐτὴν καὶ οἱ ὑπόλοιπες, μαζὶ μὲ τὴν Ἰωάννα καὶ τὴ Σαλώμη, οἱ ὁποῖες εὐεργετήθηκαν μὲ πολλούς τρόπους ἀπὸ τὸν Σωτήρα, σὲ διαφορετι- κοὺς χρόνους ἔτρεξαν στὸ μνῆμα τοῦ Κυρίου, καὶ μαζὶ μ᾿ αὐτὲς εὔλο- γα πῆγαν καὶ ἡ Μαρία τοῦ Ἰακώβου, ποὺ ἦταν γιὸς τοῦ ᾿Αλφαίου, ἀλλὰ καὶ ἄλλη μία ποὺ λεγόταν Μαρία, καὶ ἦταν μητέρα τοῦ Ἰακώβου, τοῦ γιοῦ τοῦ Ζεβεδαίου. 

Ἐδῶ λοιπὸν πρέπει νὰ ἐξετάσουμε προσεκτικὰ τὴν διαίρεση τῶν ἐμφανίσεων. 

Γιατὶ καμμιὰ ἀντίφαση δὲν ἀναφέρεται στὸν Ματθαῖο, ποὺ λέγει ὅτι μία Μαρία ἀπὸ τὶς Μαγδα- ληνές, μαζὶ μὲ μιὰ ἄλλη Μαρία, ἀργὰ τὸ Σάββατο, παραμένοντας μέχρι τὰ μεσάνυχτα, πῆγαν μέσα στὸ μνημεῖο, τὸ ὁποῖο ἦταν διπλό, σύμφωνα μὲ τὸν τύπο τοῦ σπηλαίου τοῦ ᾿Αβραάμ, καὶ ὅταν μπῆκαν στὸνπ προθάλαμό του εἶδαν τὸν ἄγγελο, ὁ ὁποῖος τὴν ὥρα ἐκείνη εἶχε ἀποκυλίσει τὴν πέτρα, καὶ εἶχε ἤδη ἀναστηθεῖ ἀπὸ τὸ μνῆμα ὁ Χριστός. 

Γι' αὐτὸ ἔχει γραφεῖ· «Νά, ἔγινε σεισμός μεγάλος», δηλαδή ταυτόχρονα μὲ τὴν παρουσία τοῦ ἀγγέλου, καὶ ἄκουσαν ἀπὸ αὐτὸν αὐτὰ ποὺ ἄ- κουσαν. 

Ἐνῶ λοιπὸν πήγαιναν νὰ τὰ ἀναγγείλουν στοὺς μαθητές, εἶδαν τὸν Κύριο, προσκύνησαν τὰ πόδια του, καὶ ἔτρεξαν γρήγορα στοὺς μαθητές. 

Ἐν τῶ μεταξὺ οἱ φύλακες ἀνήγγειλαν τὸ γεγονὸς στὴν πόλη. 

Ἐπειδὴ ὅμως ὁ Ἰωάννης ἀναφέρει μόνο τὴ Μαγδαληνὴ Μαρία, πρέπει νὰ τὴν θεωρήσουμε, ὅπως εἶναι φυσικό, ἄλλη καὶ πιὸ ἀμύητη ἀπὸ τὴν προηγούμενη, ἡ ὁποία τρέχοντας, ὅταν ἔφθασε στὸ μνημεῖο καὶ βρῆκε τὴν πέτρα ἀποκυλισμένη, χωρὶς νὰ δεῖ τίποτε ἄλλο, πῆγε στὸν Πέτρο καὶ τὸν Ἰωάννη. 

Ἐκεῖνοι τότε, ὅταν πῆγαν καὶ εἶδαν τὰ ἐντάφια σπάργανα νὰ εἶναι σκορπισμένα, ἔφυγαν γεμάτοι θαυμασμό. 

Ἐν τῶ μεταξὺ στὴ Μαρία ποὺ ἔκλαιε στὸν προθάλαμο τοῦ σπηλαίου, καὶ κύτταζε μέσα, ἐμφανίσθηκαν οἱ ἄγγελοι καὶ τὴν ἔκαναν νὰ στρα- φεῖ πρὸς τὰ ἔξω, στὸν ἀναστημένο Χριστὸ ποὺ εἶχε ἐμφανισθεῖ σ αὐτούς, πρὸς τὴν ὁποία Μαρία ὁ Κύριος εἶπε· «Γιατί κλαῖς;» καὶ τὰ παρακάτω. 

Ἔπειτα, ὅταν τὸν ἀναγνώρισε καὶ τὸν προσφώνησε «Δασκαλε», ὁ Χριστὸς ἀπάντησε καὶ εἶπε, «Μὴ μὲ πιάνεις» καὶ ὅλα ὅσα εἶπε σ' αὐτήν. 

Καθόλου ἀπίθανο λοιπὸν μετὰ τὴν θέαση αὐτὴ ἡ Μαρία τρέχοντας πρὸς τοὺς ἀποστόλους νὰ συνάντησε τὶς γυναῖκες, ποὺ ἀναφέρονται ἀπὸ τὸν Λουκᾶ, νὰ τρέχουν πρὸς τὸ μνῆμα, τὴ Μαρία τοῦ Ἰακώβου καὶ τὴν Ἰωάννα, καὶ νὰ τὶς ὁδήγησε γιὰ νὰ δοῦν μαζὶ μ᾿ αὐτὴν τὴν ὀπτασία. 

Ὅταν ὅμως ἔφθασαν μέσα στὸ μνῆμα καὶ δὲν εἶδαν κανέναν, ἀποροῦσαν ὅλες. 

Ἡ Μαγδαληνὴ γιὰ τοὺς ἀγγέλους ποὺ προηγουμένως εἶδε, καὶ τώρα δὲν τοὺς ἔβλεπε, ἐνῶ οἱ ἄλλες δύο γιὰ τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου, ποὺ δὲν βρισκόταν ἐκεῖ. 

Ἐμφανίσθηκαν ὅμως πάλι σὲ ὅλες οἱ ἄγγελοι, καὶ εἶπαν σ αὐτὲς αὐτὰ ποὺ διηγεῖται ὁ Λουκᾶς. 

᾿Αφοῦ πῆγαν λοιπὸν οἱ τρεῖς μαζὶ καὶ μὲ τὶς ὑπόλοιπες γυναῖκες, ποὺ ἀναφέρονται ἐκ παραδρομῆς ἀπὸ τὸν Λουκᾶ, τὰ εἶπαν ὅλα στοὺς μαθητές. 

Ἐκεῖνοι ὅμως, ἔχοντας ἀκούσει ἀπὸ τὸν Πέτρο καὶ τὸν Ἰωάννη, ὅτι πῆγαν στὸ μνῆμα καὶ δὲν εἶδαν κανέναν, θεώρησαν παραλήρημα τὰ ὅσα εἶπαν οἱ γυναῖκες. 

Ὁ Πέτρος τότε, σὰν θερμόαιμος, πῆγε γιὰ δεύτερη φορὰ στὸ μνῆμα, καὶ ἀφοῦ εἶδε τὰ ἴδια ποὺ εἶχε δεῖ καὶ τὴν πρώτη φορά, ἔφυγε ἀπορώντας γιὰ τὸ γεγονός. 

Μάρκος ὅμως ἀναφέρει καὶ ἄλλη Μαγδαληνή, ἐκτὸς ἀπὸ τὶς δύο ποὺ ἀναφέρονται ἀπὸ τὸν Ματθαῖο, τὸν Λουκᾶ καὶ τὸν Ἰωάννη, μαζὶ μὲ τὴ Σαλώμη καὶ τὴν Μαρία τοῦ Ἰακώβου, ποὺ εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὴν προηγούμενη, οἱ ὁποῖες, ὅπως εἶναι εὔλογο, πῆγαν τελευταῖες στὸ μνῆμα, καὶ εἶδαν τὴν ὀπτασία τοῦ ἑνὸς ἀγγέλου, ποὺ ἀναφέρει ὁ Ματθαῖος, καὶ ἐπειδὴ φοβήθηκαν πολύ, ἔφυγαν ἀπὸ τὸ μνῆμα, καὶ δὲν τόλμησαν νὰ ποῦν σὲ κανέναν τίποτε, προβλέποντας τὸν φόβο τῶν Ἰουδαίων, ἐπειδὴ ἤδη εἶχε ἀνατείλει ὁ ἥλιος.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΗΣΥΧΙΟΥ

ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΠΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΣΑΦΗΣΕΩΝ

ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ

ΣΥΜΦΩΝΙΑ

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΟΝ ΑΔΗ

 

Νά δοῦμε σήμερα τήν εἰκόνα τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ μας. 

Α. Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΟΝ ΑΔΗ 

Ἡ εἰκόνα τῆς Ἀναστάσεως στή δική μας ἁγιογραφία ἀπεικονίζεται ὡς ἡ νίκη τοῦ Χριστοῦ πάνω στόν Ἅδη, ὡς Κάθοδος στόν Ἅδη, γιατί τό γεγονός τό λειτουργικό τῆς νίκης πάνω στό θάνατο, λειτουργεῖται ἅμα τῷ θανάτῳ τοῦ Χριστοῦ πάνω στό Σταυρό. Πῆρε ἀνθρώπινη μορφή καί μόνος Του δέχεται θάνατο, πού σημαίνει ὅτι χωρίζεται ἡ ψυχή ἀπό τό σῶμα, ὅπως συμβαίνει στό θάνατο ὅλων τῶν ἀνθρώπων, μέ τή μόνη διαφορά ὅτι [στήν περίπτωση τοῦ Χριστοῦ] καί ἡ ψυχή Του καί τό σῶμα Του ἦταν ἑνωμένα ὑποστατικά μέ τή θεία φύση [Του]· αὐτό πού δέν συμβαίνει μέ μᾶς, ἀκριβῶς ἐπειδή ἀπομακρυνθήκαμε ἀπό τό Θεό. Ἐκεῖνος εἶναι Ἐκεῖνος ὅπου συγκρατεῖ τή συνάφεια ψυχῆς καί σώματος. Δηλαδή, ἄν πάρω [στό χέρι μου] δυό μολύβια, [καί ὑποθέσω] τό ἕνα εἶναι ἡ ψυχή καί τό ἄλλο εἶναι τό σῶμα, αὐτά εἶναι μαζί γιατί τά συγκρατεῖ καί τά δύο τό χέρι μου. Ἄν αὐτή ἡ ἑνότητα, πού λέγεται ἄνθρωπος ἐδῶ στό συμβολισμό μέ τά μολύβια, θελήσει οἰκείᾳ βουλήσει καί οἰκείῳ θελήματι νά φύγει ἀπό τό χέρι μου -εἶναι ἐλεύθερη νά τό κάνει- τότε θά διαλυθοῦν. Σημαίνει [ὅτι] ὁ Θεός ἔφτιαξε τόν ἄνθρωπο καί κρατοῦσε στά χέρια Του αὐτή τήν ἑνότητα. Ἡ ἀπομάκρυνση τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τό Θεό ὁδηγεῖ στό θάνατο, πού σημαίνει [ὅτι] ὁ θάνατος [εἶναι ἡ] διάσταση ψυχῆς καί σώματος. 

Στό Χριστό συμβαίνει τό ἴδιο γεγονός· ἔχει σῶμα καί ψυχή, ἀκριβῶς ὅπως εἶναι στόν ἄνθρωπο, σῶμα καί ψυχή. Τά συγκρατεῖ Ἐκεῖνος, ἀλλά ἐδῶ δέν ὑπάρχει περίπτωση νά φύγει ἀπό τόν ἑαυτό Του. Ἡ μόνη περίπτωση εἶναι ἡ παρέμβαση ἡ ἐξωτερική ἑνός φόνου [πού ἔγινε μέ τήν σταύρωσή Του]. Σέ αὐτή τήν περίπτωση, χωρίζεται μέν ἡ ψυχή ἀπό τό σῶμα, ἀλλά καί τά δύο παραμένουν ὑποστατικά, μέ τό χέρι μου πού συμβολίζει [στό παράδειγμά μας] τή θεία φύση. Ἔτσι λοιπόν, [στήν περίπτωση τοῦ Χριστοῦ] ὁ θάνατος εἶναι ἄλλου εἴδους θάνατος, ὅτι ὑπάρχει [μέν] διάσταση ψυχῆς-σώματος, ἀλλά ἀκολουθεῖ ἀνάσταση, γιατί αὐτά δέν ἔφυγαν μακριά ἀπό τήν ἕνωση μέ τόν Χριστό. 

Αὐτό συμβαίνει καί σέ μᾶς. Ζώντας κοντά στήν Ἐκκλησία ἑνώνουμε τήν ψυχή καί τό σῶμα, σέ ὅλη μας τήν ὕπαρξη, μέ τό Θεό καί ἔτσι τό προσωρινό μας διάβα μέσα ἀπό τό θάνατο, κατά ἄκρα φιλανθρωπία καί ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ὁ θάνατος εἶναι ἄκρα φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, θά ὁδηγήσει στό τέλος στήν ἕνωση, ἐπειδή θά εἴμαστε ἑνωμένοι· καί ἡ ψυχή μας καί τό σῶμα μέ τόν Χριστό. Βλέπετε, ἡ ψυχή πάει κοντά στό Χριστό καί εἶναι ἁγία ψυχή, προσδοκᾶ τήν ἀνάσταση τῶν σωμάτων καί τά σώματα, παρόλο πού εἶναι νεκρά σώματα καί διαλύονται, εἶναι ὅλα τά στοιχεῖα τοῦ σώματος ἑνωμένα μέ τό Θεό. Γι᾽ αὐτό βλέπετε τά σώματα τῶν ἁγίων λειψάνων βρύουν ἰάματα καί ἀναβλύζουν ἰάσεις καί ἀναβρύζουν εὐωδίες. Τί συμβαίνει πάνω σέ αὐτά τά ὑπολείμματα τοῦ σώματος, πάνω σέ ἐλάχιστα τμήματα ἀπό ὀστᾶ; Συμβαίνει ἡ Xάρις τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία τά κάνει νά ἔχουν καί ἄλλο χρῶμα καί νά βγάζουν ἰάματα καί νά ὑπάρχουν οἱ μυροβλύσεις. 

Ἄρα λοιπόν, στήν περίπτωση τοῦ Χριστοῦ, ἔχουμε τήν κατά τά ἀνθρώπινα μέτρα διάσταση ψυχῆς ἀπό τό σῶμα, ἀλλά ὄχι τή διάσταση ἀπό τή θεία φύση. Ἔτσι λοιπόν, ἡ νίκη πάνω στό θάνατο συμβαίνει ἀκριβῶς τήν ὥρα πού ἡ ψυχή πηγαίνει ὅπου πήγαιναν ὅλες οἱ ψυχές, στόν Ἅδη, ἀλλά σ᾿ αὐτή τήν περίπτωση εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Θεός καί [γι᾿ αὐτό] νικιέται ὁ θάνατος, νικιέται ὁ σατανᾶς, ὁ ὁποῖος αὐτό δέν τό προσέμενε. Δέν εἶχε προσμονή ἤ προσδοκία ὅτι θά μποροῦσε κάποιος ἄνθρωπος νά τόν νικήσει. Γι᾽ αὐτό εἶχε πάντοτε ἀμφιβολία ἄν ὁ Χριστός εἶναι ὁ ἀληθινός Θεός καί γι᾽ αὐτό ἔσπρωξε τά πράγματα γιά νά Τόν δολοφονήσει. Πείστηκε σέ ἕνα σημεῖο πού δέν εἶναι Θεός κι ἐδῶ νικήθηκε. Αὐτή εἶναι ἡ στιγμή τῆς Καθόδου στόν Ἅδη.

Βέβαια, ἄλλη ἡ στιγμή τῆς Καθόδου στόν Ἅδη καί ἄλλη ἡ Ἀνάσταση, πού γίνεται τριήμερος. Προσέξτε, τριήμερος, ὄχι μετά ἀπό τρεῖς μέρες - τριήμερος. Προσέξτε, «τριήμερος ἀνέστη», ὄχι μετά ἀπό τρεῖς μέρες, γιατί τίς μέρες τίς μετρᾶμε, ὅταν μετρᾶμε, π.χ., ἄν ἕνα παιδί γεννήθηκε χθές, σήμερα εἶναι δύο ἡμερῶν. Ἡ πρώτη μέρα μετράει ὡς μέρα. Ὅταν διαβάζουμε τήν εὐχή τῆς ὀγδόης ἡμέρας τῆς γεννήσεως τοῦ παιδιοῦ, μετρᾶμε καί τήν πρώτη ἡμέρα. Ὅταν μετρᾶμε σαραντισμό, μετρᾶμε καί τήν πρώτη ἡμέρα. Ἄρα τριήμερος ἀνέστη: Παρασκευή, Σάββατο καί Κυριακή, «ὄρθρου βαθέος», «τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀνέστη». Ὄχι μετά ἀπό τρεῖς μέρες, κατά τά μέτρα τά ὡρολογιακά, ἀλλά τριήμερος ἀνέστη. Δέν μᾶς ἐνδιαφέρει τόσο πολύ αὐτή ἡ διάρκεια, ἀλλά τό μετρᾶμε ὡς τριήμερος, «τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀνέστη». 

Ἔτσι λοιπόν, [σ᾿ αὐτήν τήν εἰκόνα τῆς Καθόδου τοῦ Χριστοῦ στόν Ἅδη], ὑπάρχει ἡ στιγμή τῆς νίκης πάνω στόν Ἅδη ἅμα τῷ θανάτῳ τοῦ Χριστοῦ μας πάνω στό Σταυρό καί μετά, τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, ἔχουμε τό γεγονός τῆς Ἀναστάσεως. 

Ἄν διαβάσετε τίς ὑποσημειώσεις τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου στό Πηδάλιο, λέει ὅτι εἶναι δύο διαφορετικά γεγονότα. Καί λέει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ὅτι οἱ ἁγιογράφοι δέν πρέπει νά ἀπεικονίζουν τά γεγονότα μέ ἕνα γεγονός. Εἶναι πράγματι δύο διαφορετικά γεγονότα, ἀλλά ἡ Ὀρθοδοξία ἐπέλεξε τό δεύτερο γεγονός νά μήν τό ἀπεικονίζει -τό γεγονός τῆς ἐξόδου μέσα ἀπό τόν τάφο- καί ἐπέλεξε συλλογικά, συνοπτικά, γενικῶς τήν Ἀνάσταση νά τήν ἀπεικονίζει ἀπό τά προοίμιά της, γιατί ἀνάσταση σημαίνει νίκη πάνω στό θάνατο, δέν σημαίνει ἔξοδος ἁπλῶς ἀπό μιά δυσκολία. Ὑπάρχουν πολλοί Ὀρθόδοξοι συγγραφεῖς νά διαβάσετε, πού αὐτό τό γεγονός ἀλλιῶς τό πιάνουν, ἀλλά δέν μπορεῖ νά γίνει παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας, γιατί ἡ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας δέν ἔχει εἰκόνα τῆς Ἀναστάσεως ὡς ἔξοδος ἀπό τόν τάφο. Ἔχουμε [τήν εἰκόνα τῆς Καθόδου στόν Ἅδη]. Ἄσχετα οἱ μεταφορές καί τά δάνεια πού ἔγιναν μέσα ἀπό τό χῶρο τῆς Δύσης, ὅπου ἀπεικονίζονται καί στό Ἅγιον Ὄρος, μεταγενέστερα, ἀπό τίς Δυτικές ἐπιρροές καί Ἀναστάσεις ὡς ἔξοδος ἀπό τόν τάφο, ἀλλά ἡ παράδοσή μας, ποτέ μά ποτέ δέν ἔχει τό Χριστό νά ἐξέρχεται ἀπό τόν τάφο. Ἔχει ἄλλες παραστάσεις, ἔχει πιθανῶς τήν παράσταση τῶν Μυροφόρων, πού εἶναι τό κενοτάφιο. Οἱ Μυροφόρες καί ὁ κενός τάφος, ὑπάρχει αὐτή ἡ παράσταση. Ὑπάρχουν ἀπεικονίσεις τοῦ Χριστοῦ μετά τήν Ἀνάσταση, πού εἶδε ἀνθρώπους -ἕντεκα φορές [συνολικά] ἐμφανίστηκε- ἀλλά δέν ὑπάρχει ἔξοδος ἀπό τόν τάφο, παρά μόνο ἀπό τή Δυτική ἐπιρροή. Ἄρα ἐμεῖς ἐπιμένουμε καί μένουμε, ν᾿ ἀπεικονίζουμε τήν Ἀνάσταση μόνο μέ αὐτό τόν τρόπο, ὡς Κάθοδος τοῦ Χριστοῦ στόν Ἅδη κι ἐδῶ πραγματικά ἔχουμε τόν Χριστό πού κατεβαίνει στόν Ἅδη. 

Παρόλο πού στή θεολογία τῶν χρωμάτων εἴμαστε πιό ἐφεκτικοί, δηλαδή πιό συγκαταβατικοί, σέ προσβάσεις πού κάνουν οἱ ἁγιογράφοι, στό σκίτσο καί στίς μορφές δέν κάνουμε συγκατάβαση, δέν ἀλλάζουμε τή θεολογία τῆς εἰκόνας πού παίζεται πάνω στό σκίτσο. Οἱ ἁγιογράφοι μπορεῖ νά «παίξουν» μέ τά χρώματα. Ἄλλοι ἁγιογράφοι μπορεῖ νά κάνουν τόν Χριστό μέ ἄλλο χρῶμα ἐνδύματος, [γιά παράδειγμα] νά κατέβει μέ λευκά ἐνδύματα. Δέν στεκόμαστε τόσο πολύ. Βάζει, ὅμως, ἕνα ἔνδυμα γιατί κατεβαίνει «ἐν Ἅδου δέ μετά ψυχῆς»· «ἐν τάφῳ σωματικῶς, ἐν Ἅδου δέ μετά ψυχῆς... καί ἐν θρόνῳ ὑπῆρχες, μετά Πατρός καί Πνεύματος, πάντα πληρῶν ὁ ἀπερίγραπτος». Προσέξτε, «ἐν Ἅδου δέ μετά ψυχῆς, ἐν τάφῳ σωματικῶς, καί ἐν θρόνῳ ὑπῆρχες μετά Πατρός καί Πνεύματος»- ἦταν παντοῦ. Ἀλλά ἐν Ἅδου εἶναι «μετά ψυχῆς», ἄρα ὁ Χριστός [στόν Ἅδη εἶναι] μετά ψυχῆς. Ἄρα σωστή ἡ ἀντιμετώπιση [τοῦ ἁγιογράφου] πού βάζει ἕνα χρῶμα ρούχου, [ἐπάνω στόν Χριστό]. 

Κατεβαίνει [ὁ Χριστός] στόν Ἅδη καί συντρίβει τάς πύλας τοῦ Ἅδου. Σταυροειδῶς εἶναι οἱ πύλες, σταυροειδῶς, διά τοῦ σταυροῦ. Οἱ πύλες συνετρίβησαν καί διά τοῦ σταυροῦ συνέτριψε τίς πύλες τοῦ Ἅδου. 

Ὅταν πρίν ἀπό λίγα χρόνια κάναμε τήν ἐπέκτασή του ναοῦ, ζήτησα οἱ ξύλινες πόρτες πού εἶναι ἀπ᾽ ἔξω, νά γίνουν ἀπό αὐτές τίς παρομοιώσεις, πού συμβολίζει καί ἡ ἁγιογραφία [τῆς εἰκόνας τῆς Καθόδου τοῦ Χριστοῦ μας στόν Ἅδη]. Συμβολισμοί εἶναι αὐτοί, ὅταν μπαίνεις στήν ἐκκλησία, νά θυμᾶσαι τή νίκη πάνω στόν Ἅδη· ποιοί τό θυμοῦνται αὐτό δηλαδή... τρελαμένοι εἶναι κι ἐδῶ... ἀλλά δέν πειράζει, ἄς τό ἀφήσουμε κι αὐτό. Ὁ κόσμος μπαίνει, βγαίνει ἐκεῖ πέρα μέσα. Κάποια διεργασία πολύ βαθιά γίνεται, ἀλλά θαρρεῖς καί μερικές φορές πού δέν ἔπιασες τίποτε. Τρελοί μπαίνουν, τρελοί βγαίνουν, τρελοί... Μακάρι νά βγοῦν τρελοί, τρελοί ἀπό τήν ἐλευθερία τοῦ Χριστοῦ νά βγοῦν. 

Αὐτό λοιπόν συμβολίζουμε, ἔστω μέ τά ξύλα, μέ τίς πόρτες, μέ ὅλα τά ἤθη. [Ἴσως ἀναρωτηθεῖ κάποιος] γιατί δέν βάζουμε μιά πόρτα μεταλλική, νά εἷναι σάν ἕνα κάστρο; Κάτι συμβολίζει μέ ὅλα αὐτά ἡ Ἐκκλησία, κάτι συμβολίζει, μέ ὅλα αὐτά τά μεγέθη· [συμβολίζει τή νίκη τοῦ Χριστοῦ πάνω στόν Ἅδη]. 

Καί ὁ Χριστός κατεβαίνει [στόν Ἅδη] καί προσλαμβάνει τούς πρώτους ἀνθρώπους, τόν Ἀδάμ καί τήν Εὔα. Γίνεται μιά πρόσληψη. Ἡ Εὔα καί ὁ Ἀδάμ, οἱ πρῶτοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι γίνονται πιά ἅγιοι. Ἀναφέρονται τήν ἡμέρα τῶν Ἁγίων Προπατόρων, πού εἶναι πρίν τά Χριστούγεννα. Ἔχουμε τό Συναξάρι καί ἀναφέρονται ἐπί 15 λεπτά στό Συναξάρι, τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ μνήμη τοῦ ἁγίου προφήτου Τάδε, ὅλων τῶν προφητῶν καί τῶν δικαίων... Πρῶτα-πρῶτα ἀναφέρονται ὁ Ἀδάμ καί ἡ Εὔα, οἱ ὁποῖοι οὐσιαστικά εἶναι ἅγιοι, γιατί κατά κάποιο τρόπο, [σύμφωνα] μέ τά βιογραφικά δεδομένα, ἔχουν κάποια μετάνοια μετά καί: «Ἐκάθισαν, ἀπέναντι τοῦ Παραδείσου, καὶ τὴν ἰδίαν γύμνωσιν θρηνῶν ὠδύρετο». Θά τό ἀκούσουμε καί σάν τροπάριο τήν ἡμέρα τῆς παραμονῆς τῆς ἐνάρξεως τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. 

Καί ὅλοι οἱ δίκαιοι μαζί ἐξέρχονται. Ἐξέρχεται καί ὁ Πρόδρομος, διότι κι αὐτός ἦταν στόν Ἅδη, ἀκόμη καί ὁ Προφητάναξ Δαυίδ. [Στό κάτω μέρος τῆς εἰκόνας] ὑπάρχουν κάποιοι παῖδες, κάτι κλειδιά, κάτι ἀντικείμενα, μέ τά ὁποῖα ἐδένοντο. Καμιά φορά κάτω ὑπάρχει καί ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος παραμένει κάτω. Ὁ Χριστός κατέβηκε στόν Ἅδη, δέν βγῆκαν ὅλοι ὅμως. Δέν σημαίνει πού ἦταν γιά ὅλους νίκη πάνω στόν Ἅδη, [κι αὐτό] γιατί δέν τό ἤθελαν. Καί ἄρα παρόλο πού ὁ Χριστός κατεβαίνει καί παρόλο πού ὁ Πρόδρομος προανήγγειλε στόν Ἅδη τόν ἐρχομό τοῦ Χριστοῦ, ἦταν πρόδρομος τοῦ Χριστοῦ καί στόν Ἅδη, μερικοί δέν βγῆκαν· καί αὐτή εἶναι ἡ κόλαση: Νά ζήσεις τήν ἀκατάληπτη συγκατάβαση καί ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί νά μή θέλεις νά βγεῖς· γι᾽ αὐτό σέ ἄλλες εἰκόνες ἀπεικονίζεται καί ὑπ᾽ αὐτή τήν ἔννοια. 

Ὑπάρχει βέβαια καί μιά ἄλλη εἰκόνα τῆς Ἀναστάσεως, πού εἶναι ὁ Χριστός «ἐν ἑτέρᾳ μορφῇ»· εἶναι [ἀπό] τά γεγονότα μετά τήν Ἀνάσταση. Ἀλλά καί αὐτό [τό γεγονός] προσεγγίζεται ὡς γεγονός ἀναστάσιμο. 

Ἔχουμε, λοιπόν, τήν ἔξοδο ἀπό τούς τάφους, τούς δικαίους καί τό Χριστό· καί ὁ Χριστός παραμένει νά κρατάει, τό εἰλητάριο. Ἄλλες φορές μέ τό [δεξί] χέρι εὐλογοῦσε καί τώρα αὐτή ἡ εὐλογία γίνεται πρόσληψη. Καί πάνω σέ αὐτή τήν κίνηση -τρομερή κίνηση αὐτή ἡ πρόσληψη- λειτουργεῖ ἡ θεολογία πού παίρνει ἔκφραση, λογική καί γραφική ἔκφραση, μέ τά λόγια τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου: «Τό ἀπρόσληπτον καί ἀθεράπευτον». Εἶναι ρητό τῆς Ἐκκλησίας, καθοριστικό δηλαδή, πῶς [γιά παράδειγμα] πάνω ἀπ᾽ τά νοσοκομεῖα βάζουν ρητά τοῦ Ἱπποκράτη... Αὐτή ἡ κίνηση τοῦ χειρός, εἶναι αὐτή ἡ πρόσληψη. 

Κακή ἀπομίμηση εἶναι αὐτό πού ἔγινε [στό παρεκκλήσι τοῦ Ἀποστολικοῦ Παλατιοῦ, τῆς ἐπίσημης κατοικίας τοῦ Πάπα, στήν πόλη τοῦ Βατικανοῦ] τήν Καπέλα Σιξτίνα, πού ὑπάρχει [ζωγραφισμένος] ἐκεῖ ὁ Θεός, ὁ Ὁποῖος ἀγγίζει τόν Ἀδάμ μέ τό δάχτυλο. Ἁπλῶς τόν ἀγγίζει νά τοῦ δώσει ζωή μέ ἕναν τρόπο, ἔτσι, «σέ ἀγγίζω». Πολύ ὄμορφη εἰκόνα εἶναι, ἀλλά δέν εἶναι αὐτό πού θέλουμε νά φανερώσουμε [μέ τήν Ὀρθόδοξη ἁγιογραφία]. Ἐδῶ γίνεται μιά πρόσληψη, ἁρπάζει τόν Ἀδάμ ὁλόκληρο νά τόν βγάλει διότι «τό ἀπρόσληπτον καί ἀθεράπευτον». Προσλαμβάνει τόν Ἀδάμ γιά νά τόν θεραπεύσει καί τό χέρι πιά τῆς εὐλογίας γίνεται χέρι προσλήψεως καί ταυτόχρονα [στό ἄλλο χέρι] παραμένει τό εἰλητάριο, μέ τό ὁποῖο εὐλογεῖται. Ἔχει τήν ἐξουσία ὁ Χριστός νά κάνει ὅ,τι κάνει. Παίρνει τήν εὐλογία, νά τό πῶ ἔτσι, νά τό κάνει.

 

Η ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ 

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου,ἀπό τήν ἱστοσελίδα floga.gr, στά πλαίσια τῶν μαθημάτων ἁγιογραφίας τῶν Ἁγίων εἰκόνων τῆς Ὀρθοδοξίας μας, πού ἔγινε τήν Παρασκευή 17-2-2006. 

Συναξάρι Τριωδίου Άγιο και Μεγάλο Σάββατο

Συναξάρι Τριωδίου

Άγιο και Μεγάλο Σάββατο

Το άγιο και μεγάλο Σάββατο εορτάζουμε τη θεόσωμη ταφή και την κάθοδο στον άδη του Κυρίου και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, με τα οποία το ανθρώπινο γένος λυτρώθηκε από τη φθορά και μετέβη στην αιώνια ζωή.

Από όλες τις μέρες του χρόνου οι άγιες Τεσσαρακοστές είναι ανώτερες, και από αυτές πάλι ανώτερη είναι η παρούσα αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή· απ’ αυτήν ανώτερη είναι η Μεγάλη Εβδομάδα, και απ’ αυτήν πάλι αυτό το Μέγα και άγιο Σάββατο. 

Λέγεται δε Μεγάλη Εβδομάδα όχι γιατί οι μέρες αυτές ή οι ώρες είναι μεγαλύτερες, αλλά επειδή τα μεγάλα, υπερφυή, τεράστια και εξαίσια έργα του Σωτήρα μας επράχθησαν κατά την εβδομάδα αυτή και μάλιστα σήμερα. 

Στην πρώτη κοσμογένεση ο Θεός, αφού δημιούργησε τα πάντα και την έκτη ημέρα έπλασε και τον άνθρωπο, το πιο κύριο δημιούργημα, έπειτα την έβδομη μέρα κατέπαυσε από όλα του τα έργα και την αγίασε και την ονόμασε Σάββατο, που σημαίνει κατάπαυση. 

Έτσι και εδώ, στην εργασία του νοητού κόσμου, αφού τα έπραξε όλα άριστα, και κατά την έκτη ημέρα -την Μ. Παρασκευή- πάλι ανέπλασε τον φθαρέντα άνθρωπο και τον ανακαίνισε με τον ζωηφόρο του Σταυρό και τον θάνατό του, κατά την παρούσα έβδομη μέρα κατέπαυσε τελείως από τα έργα του, με το να κοιμηθεί ύπνο (δηλαδή θάνατο) ζωοποιό και σωτήριο για την ανθρώπινη φύση. 

Κατέβηκε λοιπόν ο Λόγος του Θεού με το σώμα του στον τάφο, κατέβηκε και στον άδη με την καθαρότατη και θεία του ψυχή, η οποία με τον θάνατο χωρίστηκε από το σώμα και την οποία παρέδωσε στα χέρια του Πατέρα, στον οποίο πρόσφερε και το αίμα του, χωρίς εκείνος να το ζητήσει, για να λυτρώσει εμάς. 

Και η ψυχή του Κυρίου μας δεν κρατήθηκε στον άδη, όπως οι ψυχές των άλλων αγίων, επειδή δεν είχε καμιά συμμετοχή, όπως οι άλλες ψυχές, στην κατάρα των προπατόρων μας. 

Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός κατοίκησε σωματικά στον τάφο με τη θεότητά του, η οποία είχε απόλυτα ενωθεί με τη σάρκα του· ήταν και στον παράδεισο μαζί με τον ληστή, όπως επίσης και στον άδη, όπως είπαμε, μαζί με τη θεωμένη ψυχή του· και υπερφυσικά ήταν στον θρόνο μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα ως Θεός απεριόριστος. 

Και ήταν πανταχού παρών, χωρίς η θεότητά του να πάσχει τίποτε στον τάφο, όπως ούτε και στον σταυρό. 

Και το το σώμα του Κυρίου έπαθε μεν φθορά, που είναι ο χωρισμός της ψυχής από το σώμα, διαφθορά όμως, δηλαδή διάλυση της σάρκας και αφανισμό των μελών, δεν έπαθε καθόλου. 

Αφού ο Ιωσήφ κατέβασε το άγιο σώμα του Κυρίου και το έθαψε, οι Ιουδαίοι πήγαν στον Πιλάτο και του είπαν: «Κύριε, θυμηθήκαμε, ότι εκείνος ο πλάνος, όταν ακόμη ζούσε, είπε ότι ύστερα από τρεις ημέρες θα αναστηθώ. Νομίζουμε λοιπόν ότι θα είναι καλό να διατάξεις στρατιώτες να ασφαλίσουν τον τάφο» (Ματθ. 27:62-66). 

Αν λοιπόν ήταν πλάνος, αχάριστοι, τι νοιάζεστε για τα λόγια που είπε όταν ζούσε, αφού είναι βέβαιο ότι πέθανε; 

Πότε όμως είπε ότι θα αναστηθεί; Ίσως το συμπέραναν από το παράδειγμα του Ιωνά που τους είπε (Ματθ. 12:39-40). 

Ω, πώς οι αχάριστοι δεν καταλάβαιναν πως ό,τι κάνουν θα στραφεί εναντίον τους! 

Με διαταγή λοιπόν του Πιλάτου ασφάλισαν αυτοί τον τάφο με ένα στρατιωτικό τάγμα και τον σφράγισαν με τη σφραγίδα τους. Και αυτό για να μην μπορεί να αμφισβητηθεί η ανάσταση του Κυρίου, αφού και η φρουρά και η σφραγίδα ήταν δικές τους και όχι ξένες. 

Αλλά ο άδης από τώρα σφαδάζει και ιλιγγιά, καθώς αισθάνεται πως πάσχει από ισχυρότατη δύναμη. 

Και ύστερα από λίγο, με την άδικη κατάποση του Χριστού, του στερεότατου και ακρογωνιαίου λίθου, θα ξεράσει και όλους εκείνους, που από την αρχή κατάπιε και γέμισε την κοιλιά του.

Με την ανέκφραστη συγκατάβασή σου, Χριστέ, ο Θεός, ελέησέ μας. Αμήν.

Διασκευή για την Κ.Ο. του κειμένου του Τριωδίου.

ΜΕΓΑ ΣΑΒΒΑΤΟ ΨΑΛΛΕΙ ΧΟΡΟΣ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ

ΜΕΓΑ ΣΑΒΒΑΤΟ  

ΨΑΛΛΕΙ ΧΟΡΟΣ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ 

1."Ο ευσχήμων Ιωσήφ...", "Ότε κατήλθες...", "Ταις μυροφόροις γυναιξί..." Απολυτίκια. Ήχος β'. 

2.Η α' στάση των Εγκωμίων Ήχος πλάγιος του α'. 

3.Η β' στάση των Εγκωμίων Ήχος πλάγιος του α'. 

4.Η γ' στάση των Εγκωμίων Ήχος γ'. 

5."Σινδόνι καθαρά...", "Εξέστησαν χοροί..." Καθίσματα. Ήχος α', χρωματικός. 

6.Η α' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας Ήχος πλάγιος του β'. 

7.Η γ' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 

8."Τον τάφον σου Σωτήρ..." Κάθισμα. Ήχος α', δίφωνος. 

9.Η δ' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 

10.Η ε' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 

11.Η στ' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 

12.Το Κοντάκιο, ο Οίκος και το Συναξάριο 

13.Η ζ' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 

14.Η η' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 

15.Η θ' ωδή του Κανόνος μετά της Καταβασίας 

16."Τον ήλιον κρύψαντα..." Μέλος Μ. Βασιλείου. Ήχος πλάγιος του α'.