Συναξάρι Πεντηκοσταρίου - Η Κυριακή του Θωμά

Συναξάρι Πεντηκοσταρίου

Η Κυριακή του Θωμά

Αυτή την Κυριακή, που είναι δεύτερη από το Πάσχα, εορτάζουμε τα εγκαίνια της Αναστάσεως του Χριστού και την ψηλάφηση του αποστόλου Θωμά. 

Τα εγκαίνια, δηλαδή η υπενθύμιση σπουδαίων γεγονότων, ήταν αρχαία συνήθεια· κάθε χρόνο, όταν ερχόταν η μέρα κατά την οποία έγινε κάτι σπουδαίο, έκαναν την ετήσια μνήμη του, για να μη λησμονιούνται τα μεγάλα έργα. 

Γι’ αυτό οι Εβραίοι πρώτα στα Γάλγαλα έκαναν το Πάσχα εγκαινίζοντας -δηλαδή ανακαλώντας στη μνήμη τους- τη διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας· γι’ αυτό εγκαινίζεται από αυτούς και η σκηνή του Μαρτυρίου και η βασιλεία του Δαβίδ και όλα τα άλλα, για να μην τα αναφέρω ένα ένα. 

Επειδή λοιπόν απ’ όλα τα γεγονότα το ασύγκριτα μέγιστο έργο που ξεπερνά κάθε έννοια είναι η Ανάσταση του Κυρίου, γι’ αυτό, όχι μόνο κάθε χρόνο την εορτάζουμε και την εγκαινίζουμε, αλλά πάντοτε και κάθε οκτώ μέρες. 

Ο πρώτος λοιπόν εγκαινισμός της Ανάστασης είναι η παρούσα Κυριακή, η οποία μπορεί να λέγεται και όγδοη και πρώτη. Όγδοη μετρώντας από το Πάσχα και πρώτη ως αρχή όλων των άλλων. Και πάλι όγδοη, γιατί λαμβάνεται ως εικόνα της ατελεύτητης εκείνης ημέρας του μέλλοντα αιώνα, η οποία βέβαια θα είναι και πρώτη και μία, αφού νύχτα δεν θα τη διακόπτει. 

Αυτά σχετικά με τα εγκαίνια. 

Τα του Θωμά τώρα έγιναν ως εξής. Όταν ο Χριστός, το απόγευμα της ημέρας που αναστήθηκε, εμφανίστηκε στους Μαθητές, έλειπε ο Θωμάς. Όταν ήρθε και έμαθε την παρουσία του Χριστού, δεν πίστευε όχι μόνο ότι οι Μαθητές τον είδαν αναστημένο, αλλά ούτε ότι αναστήθηκε, αν και ο ίδιος ήταν ένας από τους δώδεκα. 

Γι’ αυτό ο φιλάνθρωπος Κύριος, φροντίζοντας για τη σωτηρία του ενός και ταυτόχρονα κάνοντας θεία οικονομία, για να πιστοποιήσει περισσότερο την ανάστασή Του στους μεταγενέστερους, ήρθε πάλι ύστερα από οκτώ μέρες, με τις θύρες κλειστές κι ενώ ήταν παρών και ο Θωμάς, και αφού έδωσε τον συνήθη χαιρετισμό της ειρήνης, απευθύνθηκε στον Θωμά και είπε: «Φέρε το δάχτυλό σου εδώ και δες τα χέρια μου, φέρε και το χέρι σου και βάλε το στην πλευρά μου, και μη γίνεσαι άπιστος αλλά πιστός. Επειδή δηλαδή δεν σου αρκούσε η όραση για να πεισθείς, αλλά ανέφερες και την αφή, βάλε το χέρι σου στην πλευρά μου»· πράγμα που φανερώνει ότι η πληγή της πλευράς ήταν μεγάλη, έτσι που χωρούσε το χέρι του. 

Και κάνοντας αυτό ο Θωμάς και πιστεύοντας με την αφή –διότι του επιτράπηκε να δει και να κάνει αυτά στο άφθαρτο και απόλυτα θεωμένο σώμα, για να βεβαιωθεί– φώναξε: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου»· το πρώτο για τη σάρκα, το άλλο για τη θεότητα. 

Του λέει τότε ο Χριστός: «Πίστεψες επειδή με είδες· μακάριοι εκείνοι που πιστεύουν χωρίς να μ’ έχουν δει!» 

Ο Θωμάς τώρα λέγεται Δίδυμος είτε γιατί γεννήθηκε μαζί με κάποιον άλλο είτε γιατί είχε κολλημένα τα δύο του δάκτυλα είτε γιατί απίστησε στην Ανάσταση. Άλλοι όμως λένε, και αυτό είναι το πιο σωστό, ότι το όνομα Θωμάς ερμηνεύεται Δίδυμος. 

Αυτή λοιπόν ήταν η δεύτερη φανέρωση του Χριστού. 

Η τρίτη ήταν στη θάλασσα της Τιβεριάδας. Έπειτα εμφανίστηκε στους Εμμαούς. Την πέμπτη φορά στη Γαλιλαία. Και όπως λένε, μέχρι την ανάληψη Του εμφανίστηκε ένδεκα φορές, και πολλά και υπερφυσικά θαύματα έκανε ενώπιον των μαθητών μετά την Ανάσταση, τα οποία δεν τα φανέρωνε στους πολλούς. 

Αυτά οι ευαγγελιστές τα άφησαν και δεν τα έγραψαν, διότι δεν μπορούσαν να τα ακούσουν οι πολλοί που ζουν στον κόσμο, επειδή ήταν πολύ υψηλά και υπερφυσικά. 

Με τις πρεσβείες του αποστόλου Θωμά, Χριστέ, Θεέ μας, ελέησέ μας. Αμήν.  

Διασκευή για την Κ.Ο. του κειμένου του Πεντηκοσταρίου

Ο Θωμάς θέλει να δεί, αν υπάρχει αυτός που τον αγαπάει

 

 

 ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΑΣΧΑ

 ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΘΩΜΑ

Ἐκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην

κ΄ 19 – 31

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής 18 Απριλίου του 1999 

Τὸ ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - σε mp3- εδώ  

O άνθρωπος είναι φτιαγμένος από τον Θεό για να πιστεύει. Όταν λέμε για να πιστεύει εννοούμε ότι έχει ανοίγματα πολύ βαθιά μέσα του, που τα εκφράζει προς τα έξω και αρχίζει και γίνεται κοινωνία. Αν μπροστά του βρει αγαπητική και θυσιαζόμενη κοινωνία, την εμπιστεύεται βαθύτατα, ανοίγεται, και τότε ακριβώς, εμπιστευόμενος και πιστεύοντας αυτό που βρήκε, ανοίγεται πιο πολύ και ο κόσμος γίνεται όντως κοινωνία. Ο Θεός μας ακριβώς επειδή είναι η ατέλειωτη αγάπη, η άκρα ταπείνωση και η άκρα συγκατάβαση, είναι μοναδική προϋπόθεση πίστεως. Δεν υπάρχει ακρότατο όριο προσφοράς, αγάπης και θυσίας και συγκαταβάσεως [άλλο] από τον Χριστό μας. Γι’ αυτό ακριβώς η πίστη εκφράζεται αφετηριακά προς τον Θεό μας. 

Χωρίς να αρνούμεθα πως και άλλοι άνθρωποι, που κάνουν πράξη αγαπητική, συγκαταβατική και θυσιαζόμενη για μας, μπορούν να προκαλέσουν για μας αυτό το αίσθημα της εμπιστοσύνης και μπορούμε να ανοιχτούμε και να γίνουμε κοινωνία. Γι’ αυτό λοιπόν, ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος για να πιστεύει. Αν μπροστά του δεν βρει αυτή την εκδήλωση της θυσίας, της αγάπης και της ταπεινώσεως, τότε ο άνθρωπος ή κλείνεται στον εαυτό του και γίνεται απομονωμένος, δηλαδή αρρωστημένος, ή αρχίζει και πιστεύει σε πράγματα σάπια και φρούδα, τα οποία ξέρει ότι δεν τον καλύπτουν, ξέρει ότι δεν θυσιάζονται για αυτόν, αλλά δεν έχει άλλη λύση. Και έτσι μέσα του βαθύτατα παλινδρομεί. 

Λέει πανέμορφα ένας πατερικός λόγος πως ο Θεός, όταν έδωσε τις αισθήσεις μας, τις έδωσε για δυο λόγους. Πρώτα, λέει, για να μπορούμε να βλέπουμε, να κοινωνούμε με τη φύση και το περιβάλλον ή να ψηλαφούμε το περιβάλλον ή να ερχόμαστε σε κοινωνία με αυτό κουβεντιάζοντας μαζί του. Αλλά αυτό είναι, λέει, το πρώτο πράγμα των αισθήσεων. Το δεύτερο είναι ακριβώς για να μπορούμε μέσα από τις αισθήσεις να συλλαμβάνουμε τα μηνύματα της πίστεως. 

Βλέπετε τον Θωμά; Πολύ σωστά, πολύ όμορφα, ζήτησε να ψηλαφήσει. Γι’ αυτό και τα τροπάρια της εκκλησίας μας μιλούν για την «καλή απιστία» του Θωμά. Ζητάει να εκφράσει τις αισθήσεις που του έδωσε ο Θεός και θέλει να βρει το όριο των δυνατοτήτων του, για να εξέλθει και να πιστέψει. Θέλει να δει, αν υπάρχει αυτός που τον Αγαπάει. Και τι θέλει να ακουμπήσει; Τους τύπους των ήλων, τους τύπους των μαρτυρίων του Χριστού. Τους τύπους που δεικνύουν ότι Αυτός πραγματικά τον αγάπησε. Να λοιπόν που ο Θωμάς καταξιώνει μια «καλή απιστία», όπου εκφράζει την αγωνία όλων των ανθρώπων να δούνε κάποιον που γι’ αυτούς θυσιάζεται και να δουν «τον τύπο των ήλων». 

Αν δεν τον δουν, όπως είπα, ή κλείνονται, αρρωστημένοι, ή αρχίζουν και πιστεύουν και να εμπιστεύονται τα είδωλα. Και ο Χριστός μας ακριβώς είναι το άκρο της προσφοράς και το άκρο της θυσίας. Και εκεί ακριβώς στρεφόμαστε και ακουμπούμε και εμείς αναζητώντας Αυτόν, τους τύπους των ήλων, και εκεί αναπαυόμαστε. Δεν αναπαυόμαστε σε έναν οποιοδήποτε Θεό που λέει λόγια και σοφίες. Ακόμη δεν αναπαυόμαστε σε έναν Θεό ο οποίος κάνει απλώς θαύματα και ο οποίος μας ενθουσιάζει. Θαύματα φαίνεται ότι πολλοί μπορούν να κάνουν, έστω ψεύτικα· και αν τα κάνουν χωρίς να θυσιάζονται, απλώς θα επιβάλλονται πάνω μας δια της βίας, όχι διά τον τύπον του Σταυρού και της θυσίας. Να λοιπόν γιατί είπαμε στη αρχή ότι ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος για να πιστεύει και να βρίσκει την έξοδό του εκεί στον τύπο των ήλων. 

Και τέλος, αν αυτό το καταλάβουμε, τότε υποχρεωνόμαστε να μιμηθούμε τον Χριστό μας και να αποκτήσουμε πάνω μας και εμείς κάποιους τύπους κάποιων ήλων, κάποια σημάδια κάποιας ελαχίστης και μικρής προσφοράς, αν τη συγκρίνουμε με αυτό που έκανε ο Χριστός μας. Αλλά κάτι γίνεται πάνω μας και αποκτώντας πάνω μας και εμείς αυτούς τους τύπους των ήλων και αυτά τα κάποια, στοιχειώδη, ελάχιστα, σημεία προσφοράς μας για τη ζωή του κόσμου, και μιμούμεθα τον Χριστό και γινόμαστε κι εμείς πόλοι και ερείσματα για να μπορεί ο κόσμος να εξέλθει και κάπου να ακουμπήσει. Και ακουμπώντας, βλέπετε, στους αγίους, ακουμπάει στον Χριστό. Ακουμπώντας στους μάρτυρες, ακουμπάει στον Χριστό και έτσι η κοινωνία γίνεται όντως κοινωνία. Τελειώνοντας, να θυμίσω πως «έχασαν» την ζωή τους εκείνοι που δεν απόκτησαν πάνω τους κάποιους τύπους κάποιων ήλων· και τότε η ζωή τους έγινε μια ζωή κλειστή και μια ζωή που προσκυνούσαν τα είδωλα. 

Αυτή η Κυριακή μας προκαλεί και να στραφούμε στη μοναδική έκφραση αγάπης και θυσίας του Χριστού μας και, παράλληλα, ακολουθώντας τους τύπους και τα ίχνη των δικών του ήλων, αγαλλόμενοι να ζητήσουμε να χαραχθούν πάνω μας έστω αυτά τα πράγματα τα δύσκολα του κόσμου, και απ’ την βία του κόσμου, κάποιοι τύποι και κάποιοι ήλοι, για να προσθέσουμε και εμείς μια ελάχιστη προσφορά στην προσφορά του Χριστού μας για τη ζωή του κόσμου.

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου

Ελένη Κονδύλη

※

Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα: www.floga.gr

 

Στὶς ὧρες ἀμφιβολίας, κοίταξε χαμηλότερα ἀπὸ σένα - π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος

Απόσπασμα από την Ράδιοπαράγκα που έγινε την ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ του 1995 .

σε μορφή mp3  εδώ

π.Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος

"Φέρε τὸν δάκτυλό σου ὧδε καὶ ἴδε τὰς χεῖρας μου καὶ φέρε τὴν χεῖρα σου καὶ βάλε εἰς τὴν πλευρά μου".

Στὰ λόγια αὐτὰ ὑπάρχει κάτι παραπάνω ἀπό, τὴν πρόσκληση ποὺ ἔγινε στὸ Θωμᾶ, γιὰ νὰ πιστοποιήσει τὴν ἀνάσταση, τοῦ Χριστοῦ.

Ξέρετε τί λέει ὁ Χριστός;

-Παιδί μου βλέπεις, τίς πληγές μου;

Σὲ ὅλους αὐτοὺς ποὺ θὰ ἤθελαν, νὰ μεταβάλουν τὸ Εὐαγγέλιο μοῦ, σὲ μιὰ σοφία ἢ ἕνα ἰδανικὸ ἢ ἕνα ἰδεολόγημα. Οἱ πληγὲς αὐτές, φωνάζουν μιὰ διάψευση.

Εἶμαι ὁ Σωτῆρας, ποὺ πέθανε πάνω στὸ Σταυρό.

Καὶ σὲ ὅλους αὐτούς, ποὺ θέλουν νὰ μιλοῦν, μόνο γιὰ νίκη, γιὰ ἀνάσταση,  γιὰ μεταμόρφωση καὶ νὰ ἀγνοοῦν τὸν Γολγοθᾶ.

Οἱ πληγές μου, Θωμᾶ ψηλάφισα τές, ὑπενθυμίζουν ὅτι ὁ Σταυρὸς εἶναι ἀπαραίτητη προϋπόθεση γιὰ τὸ δικό μου τὸ δρόμο.

Οἱ πληγές μου ἔχουν καὶ μιὰ ἄλλη ἀκόμα σημασία.

Μετὰ τὴν Ἀνάληψίν μου, δὲν μπορεῖς νὰ ἀγγίξεις τὰ τρυπημένα μου χέρια καὶ τὴν πλευρά μου τὴν λογχευθεὶσά, παρα μόνο ἂν σκύψεις πάνω στὶς πληγὲς τῶν ἀνθρώπων. 

Στὶς ὧρες ἀμφιβολίας,  κοίταξε χαμηλότερα ἀπὸ σένα.

Κοιτᾶξτε τίς πληγὲς τῶν ἀνθρώπων ποὺ εἶναι γύρῳ σου. Ἀλάφρωσε τὸν πόνο τους, -ἀγγίζοντας τόν, ἀγγίζεις ἐμένα- λέει ὁ Χριστός. Ἡ ζωντανή μου παρουσία θὰ σοῦ γίνει ψηλαφητὴ στὴν ἐπαφή μου μὲ τὰ πάσχοντα μέλη τοῦ Σώματός μου.

Νὰ λοιπὸν μιὰ πρόκληση.

Νὰ τολμήσουμε καὶ ἐμεῖς νὰ ἀγγίξουμε τίς πληγὲς τοῦ Χριστοῦ.

Ποὺ εἶναι οἱ πληγὲς ὅλων τῶν ἀνθρώπων καὶ ὁ πόνος τους.

Αὐτὸ ἀλήθεια τὸ περιμένατε;

Ἡ πράξη τοῦ Θωμᾶ ποὺ ἦταν πράξη ἀπιστίας, νὰ συνεχιστεῖ ὡς πράξεις ψηλαφήσεως πληγῶν ἀλλὰ ὄχι ὡς πράξη ἀπιστίας, ὡς πράξεις φιλανθρωπίες.

Συνεχίστε λοιπὸν τὸ ἔργο τοῦ Θωμᾶ,  πολὺ θὰ ὠφεληθεῖτε.

 π.Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος

Είναι τόσο πολύ εύκολο να πιστέψεις τον Χριστό ή είναι πάρα πολύ δύσκολο να πιστέψεις τον Χριστό;

~2~

Απόσπασμα απο την Ράδιοπαράγκα του 1997 - Η καλή Απιστία του Θωμά εδώ

π.Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος

Είναι τόσο πολύ εύκολο να πιστέψεις τον  Χριστό ή είναι πάρα πολύ δύσκολο να πιστέψεις τον Χριστό;

Το ερώτημα είναι ανόητο. 

Ούτε εύκολο είναι, ούτε δύσκολο είναι. Γιατί τα του Χριστού, δεν τα αξιολογούμε ως εύκολα ή ως δύσκολα. Ο Χριστός δεν ζυγίζεται με τίποτε. Είναι ο Χριστός. Και εμείς απλώς θέλουμε να έχουμε εμπειρία μαζί Του. 

Και επειδή ο Θεός είναι αγάπη, εμείς δεν θέλουμε ούτε τα εύκολα ούτε τα δύσκολα, παρά μόνο τον Χριστό. Και ξεκινώντας, έτσι, να περπατούμε στους βηματισμούς της πίστεως ή της απιστίας, εμείς ζητούμε τον Χριστό και ζητώντας τον Χριστό, αρχίζουμε την πορεία μας μαζί Του. 

Θα τον πιστέψουμε αν θα τον δούμε ή αν δεν θα τον δούμε; 

Λάθος επιχείρημα. 

Αν επιτρέψει να τον δούμε, θα τον δοξολογήσουμε, αν δεν επιτρέψει, πάλι θα τον δοξολογήσουμε. Εκείνος λοιπόν δεν είναι, ούτε με τα εύκολα, ούτε με τα δύσκολα. Αποκαλύπτεται στον καθένα όπως Εκείνος θέλει. Και επειδή ακριβώς Εκείνος και μόνο Εκείνος ξέρει τα βάθεια της καρδιάς μας, ξέρει ποιες χορδές της ψυχής μας θα ακουμπήσει για να Τον πιστέψουμε. Χωρίς τα εύκολα και χωρίς τα δύσκολα. Το γεγονός βέβαια, λειτουργείται με ένα μοναδικό τρόπο, μέσα στο χώρο της Εκκλησίας και εν τη κλάση του άρτου. Οι Χριστιανοί λοιπόν αρχίζουν αυτή την πορεία. 

Να Τον δούνε, να μην Τον δούνε, εύκολο δύσκολο, πίστη ή απιστία; 

Περπάτησε μέσα στο μυστήριο της Εκκλησίας και να οδηγηθείς, εν μετάνοια, μέσα από το μυστήριο της μετανοίας, εν τη κλάση του άρτου. Και πέρα από το εύκολο και το δύσκολο, πέρα από το πόσο πιστεύεις ή δεν πιστεύεις. Αρχίζει Εκείνος να αποκαλύπτεται και τότε έχεις μπροστά σου τον Χριστό. Και τότε αν πιστεύεις, πόσο πιστεύεις; Δεν μετριέται! Είσαι κοντά σε Εκείνον και άμα είσαι κοντά, δεν μετριέσαι πόσο πιστεύεις, κάθεσαι κοντά Του και είσαι κοντά Του. 

Ένα μωρό πόσο είπε στη μητέρα του ότι την πιστεύει; 

Εμπιστεύεται τη ζέστη αγκαλιά της. Χωρίς να λέει τίποτε. Είναι εκεί κοντά, χωρίς να φοβάται. 

Ε λοιπόν! 

Αν θέλετε πολύ να πιστέψετε και οι άλλοι δεν σας ωφελούν σε αυτό. Τολμήστε σαν τον Θωμά. Αλλά κι αν τότε πιστέψετε ξεπεράστε και την πίστη, πάτε παραπέρα. Σταθείτε κοντά Του με πολλή εμπιστοσύνη. Χωρίς να φοβάστε κλεισμένες θύρες και χωρίς να φοβάστε τα ανειρήνευτα δεδομένα του κόσμου. Η Χάρις του Αγίου Πνεύματος - λάβετε Πνεύμα Άγιο - είπε Εκείνος, μόλις εμφανίστηκε κεκλεισμένων των Θυρών. Θα δώσει αυτή τη Χάρη και αυτή τη βοήθεια.

Το γεγονός της πίστεως είναι θέμα βιωματικής αγίοπνευματικής εμπειρίας. Και τότε όλη η Χάρις του Θεού καταλαμβάνει τις καρδιές μας. Και Τότε καταλαβαίνουμε τι σημαίνει να πιστεύεις όταν δεν έχουμε ανάγκη να ερμηνεύσουμε τι σημαίνει να πιστεύεις. Γιατί είμαστε κοντά Του και είμαστε στα χέρια Του.

 

 

Η Κάθοδος στον Άδη του Χριστού, στη μονή της Χώρας - π.Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος

Η Κάθοδος στον Άδη του Χριστού, στη μονή της Χώρας

π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος - Ο επίλογος της εκπομπής "Ράδιο Παράγκα" Κυριακή του Πάσχα1993

   Το ηχητικό απόσπασμα εδώ 

Δεν μπορεί να περάσει Πάσχα και να μη θυμηθώ, εκείνο που έχει τυπωθεί πολύ βαθιά μες στην καρδιά μου. Κάτι πολύ απλό και κάτι πολύ μεγάλο. Όλα φαίνονται σχετικά για τους ανθρώπους, αλλά για μένα προσωπικά, είναι κάτι πολύ απλό και κάτι πολύ μεγάλο. 

Να σας το θυμίσω. 

Μία εικόνα, μια εικόνα ανεπανάληπτη. Για’ κείνον φυσικά, που κοιτάζει τις εικόνες και θέλει να τις κοιτάζει με ένα άλλο μάτι. Μία εικόνα, σε έναν τόπο, που είναι πολύ μικρός, αλλά είναι αχώρητος. Σ' έναν τόπο, που είναι χώρα, αλλά είναι Χώρα του Αχωρήτου. Σε έναν τόπο, που λες ,κανείς δεν χωράει εδώ πέρα μέσα, αλλά χωράνε όλοι. Η Χώρα του Αχωρήτου. Όποιος έχει πατήσει στη Μονή της Χώρας του Αχωρήτου, θα καταλάβει τι εννοώ, και τι λέω. Εκεί μέσα μπαίνοντας, στη μικρή Μονή της Χώρας του Αχωρήτου, κάπου σήμερα, στρυμωγμένη ανάμεσα σε παλιόσυνοικίες της παλιάς Κωνσταντινουπόλεως, θα έχει συγκλονιστεί, αν πραγματικά βλέπει τις εικόνες με άλλο μάτι, από κείνη την κάθοδο στον Άδη, του Χριστού. 

Ο Χριστός λευκόφορεμένος, έχει απλώσει τα χέρια Του, για να βγάλει από τους τάφους τους νεκρούς. Και όλοι εκείνοι, προσκυνώντας την ένδοξον Του Ανάσταση, βγαίνουν έξω και όλα γύρω λαμπροφόρα, και όλα γύρω αναστημένα. Οι μορφές, το φως, ο αγιογράφος εκεί πάνω, έπαιξε με τα χρώματα. Αλλά ήταν πάνω από όλα αγιασμένος. Η Μόνη της Χώρας Του Αχωρήτου και στο βάθος μιας κόγχης, η κάθοδος στον Άδη του Χριστού. Καθηλώνεσαι από κάτω και τη βλέπεις και λες. Τι είναι αυτό; Τι χώρα είναι αυτή; Τι παράξενη χώρα; Από τη μία μεριά, τρομάζεις για τις αμαρτίες σου, όπως βλέπεις τους νεκρούς να βγαίνουν από τους τάφους και από την άλλη μεριά, χαίρεσαι, γιατί έχεις μπροστά σου τον Χριστό και ξέρεις πως είναι, πολύ μικρή η ύπαρξή σου, για να μπορεί να ατενίσει αυτά τα πράγματα. Αλλά ξέρεις που Εκείνος είναι πολύ μεγάλος και χωράει τους πάντες. Η χώρα του Αχωρήτου και η κάθοδος στον Άδη. Ότι μού’ χει μείνει βαθιά χαραγμένο μέσα στην ψυχή μου απ’ αυτό τον τόπο που λέγεται η χώρα του Αχωρήτου. 

Η Ανάσταση Του Χριστού και η συντριβή όλων των δαιμονικών δυνάμεων. Αυτό και μόνο του [είναι]μία ολόκληρη κατήχηση. Η χώρα του Αχωρήτου, μία εικόνα, πολύ μικρή για κάποιους, πολύ μεγάλη, για έναν που αλλιώς θέλει να δει τα πράγματα. 

Ο τόπος μας, ο κάθε τόπος ο στενάχωρος, ο μικρός. Ο τόπος όπου πάσχουμε, ο τόπος όπου παθαίνουμε, ο τόπος όπου δεν μπορούμε να πούμε Αναστάσεως ήμερα και Χριστός Ανέστη. Ας αποκτήσει αυτή την οσμή της ευωδιάς της πνευματικής. Ας αποκτήσει την οσμή της ευωδίας της Χώρας Του Αχωρήτου. Όλοι χωρούν εκεί μέσα, γιατί αυτή Χώρα είναι ατελείωτη, όσο μεγάλα είναι τα χέρια του Χριστού που βγάζουν από τους τάφους τους νεκρούς. 

Η μονή της χώρας του Αχωτήτου και η κάθοδος του Χριστού στον Άδη.

Πού σου, θάνατε, το κέντρον; 

Πού σου, άδη, το νίκος; 

Γύρω μας ο θάνατος λειτουργεί τη μπόχα του. 

Γύρω μας ο Άδης λειτουργεί τα έργα του. 

Πού σου, θάνατε, το κέντρον; 

Πού σου, άδη, το νίκος; 

Ανέστη Χριστός και ζωή πολιτεύεται. 

Η μπόχα του θανάτου που μυρίζει γύρω μας, δεν έχει καμία εξουσία πάνω μας. 

Χριστός Ανέστη 

Και αυτό το Χριστός Ανέστη, μέσα από τα δεκάδες Χριστός Ανέστη που λέει η Εκκλησία μας αυτές τις μέρες. Είναι ένα άλλο σάλπισμα πραγματικά εγερτήριο. 

Ένα σάλπισμα που κάνει κάθε καρδιά Ορθόδοξη να τιναχτεί στον αέρα και δεν μπορεί πια να συνεχίσει αλλιώτικα. 

Απ’ τη στιγμή που είπες το Χριστός Ανέστη, δεν μπορείς να πας πίσω. Το πίσω πια είναι, κρίση μεγάλη και τάφος, ο όποιος δεν έχει πια τέλος. Δεν μπορείς να γυρίσεις στον τάφο μετά από το Χριστός Ανέστη. Χριστός Ανέστη λοιπόν και αυτή η ιαχή να γίνει η ιαχή που θα χαρακτηρίσει το αύριο, το μεθαύριο και το ατέλειωτο μέλλον της ζωής μας. 

Χριστός Ανέστη, μέσα από το Χριστό που έβγαλε από τους τάφους όλους τους νεκρούς και μαζί και μας, τους αμαρτωλούς και χαμένους μέσα στην μπόχα και την μυρωδιά του θανάτου.

 

Ο ΛΕΥΚΟΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΤΗΣ Ι. ΜΟΝΗΣ ΜΙΛΕΣΕΒΑ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ

Ο ΛΕΥΚΟΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΤΗΣ Ι. ΜΟΝΗΣ ΜΙΛΕΣΕΒΑ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ

ἄγγελος γὰρ Κυρίου καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ προσελθὼν ἀπεκύλισε τὸν λίθον ἀπὸ τῆς θύρας καὶ ἐκάθητο ἐπάνω αὐτοῦ˙ἦν δὲ ἡ ἰδέα αὐτοῦ ὡς ἀστραπὴ καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ λευκὸν ὡσεὶ χιών.

Το μοναστήρι της Μιλέσεβα βρίσκεται στην Κεντρική Σερβία, κοντά στην όχθη του ποταμού Μιλεσέβιτσα. Χτίστηκε το έτος 1219 και αποτελεί δωρεά του Σέρβου βασιλιά Στέφανου Βλάντισλαβ. Κατά τη διάρκεια των οκτακοσίων χρόνων της ιστορίας του έπαθε πολλές καταστροφές, με αποτέλεσμα να εγκαταλειφθεί στον πανδαμάτωρα χρόνο. Το έτος 1863 χάρη στις προσπάθειες του Σέρβου βασιλιά Μιχαήλ Ομπρένοβιτς, το μοναστήρι αποκαταστάθηκε στο μεγαλύτερο μέρος του και ξεκίνησε μια νέα ζωή. 

Στέφανος Βλάντισλαβ – Μιχαήλ Ομπρένοβιτς

Πολλά κοινά σημεία με τις σύγχρονες τοιχογραφίες της Αχειροποιήτου ευνοούν την άποψη για την έλευση καλλιτεχνών από τη Θεσσαλονίκη. Είναι μονόκλιτη εκκλησία με τρούλο, ενώ ο εξωνάρθηκας, που χτίστηκε το έτος 1236, έχει πλάγια παρεκκλήσια αφιερωμένα στους Αγίους Γεώργιο και Δημήτριο, τοιχογραφημένα από τους καλύτερους μάστορες της Ηπείρου. Το 16ο αι. γνωρίζουμε ότι στο ναό της Μιλέσεβα εργάστηκε και ο γνωστός ζωγράφος Λογγίνος από την πόλη Πέτς, όπου βρισκόταν το Πατριαρχείο της Σερβίας μέχρι τις αρχές του 20ου αι. Το καθολικό της Μονής είναι αφιερωμένο στην Ανάληψη του Κυρίου και από αρχιτεκτονικής απόψεως συγκαταλέγεται ανάμεσα στα έργα της περίφημης Σχολής της Ράσκας, δηλαδή του σερβοβυζαντινού εκκλησιαστικού ρυθμού, ο οποίος άνθισε το 13ο αι. στη Σερβία, κατά τη διάρκεια της περιόδου βασιλείας της Δυναστείας των Νεμανιδών. Μία τυπική εκκλησία ήταν ορθογωνίου σχήματος, με έναν μεγάλο τρούλο στο κέντρο της και μικρότερους γύρω από τον κεντρικό.

Το έτος 1237 ο βασιλιάς Στέφανος Βλάντισλαβ μετέφερε στο μοναστήρι της Μιλέσεβα από τη βουλγαρική πόλη Τρνοβο τα ιερά λείψανα του αγίου Σάββα, που ενταφιάστηκαν εκεί. Το 1594 ο Τούρκος Σινάν πασάς έδωσε διαταγή στους Τούρκους στρατιώτες να πάρουν τα ιερά λείψανα, να τα φέρουν στο Βελιγράδι και να τα κάψουν. Οι μοναχοί κατάφεραν να σώσουν το ένα χέρι του αγίου, το οποίο φιλοξενείται εναλλάξ, στο μοναστήρι Μιλέσεβα και στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας στην πόλη Πλιέβλια του Μαυροβούνιου.

 

Παρά τις πολλές ληστρικές επιθέσεις των Τούρκων, το μοναστήρι διαθέτει ένα πλούσιο θησαυροφυλάκιο, στο οποίο φυλάσσεται η Οκτώηχος από την Κατίγνη, που χρονολογείται στο έτος 1494, η Τρίωδος από το 1563 και το Τετραευαγγέλιο του Βελιγραδίου, από το 1552. Επίσης, στο θησαυροφυλάκιο βρίσκονται τρεις εξαιρετικά πολύτιμες εικόνες∙ δύο απ’ αυτές είναι έργα της ιταλο-κρητικής τέχνης του 16ου αιώνα και μία έργο του γνωστού Σέρβου αγιογράφου του 1837, Αλεξίου Λάζοβιτς. Τον 16ο αιώνα στο μοναστήρι λειτούργησε σχολείο αντιγραφής εκκλησιαστικών βιβλίων, καθώς και τυπογραφείο. Στις αρχές του 16ου αιώνα στο σχολείο του μοναστηριού φοίτησαν ο Μπάιτσα Σοκόλοβιτς, ο μετέπειτα Μεχμέντ πασάς Σοκόλοβιτς και ο αδελφός του Μακάριος, ο μετέπειτα Σέρβος πατριάρχης.

Οι τοιχογραφίες που σώζονται στο καθολικό του μοναστηριού θεωρούνται ως τα καλύτερα ευρωπαϊκά έργα τέχνης του 13ου αι., και εντάχτηκαν στον Κατάλογο των Μνημείων της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Μορφές μνημειώδεις και συνθέσεις πλασμένες με την ορμή και την αξιοπρέπεια της επίσημης τέχνης, προβάλουν μέσα σε χρυσό φόντο. Οι προσωπικότητες απεικονίζονται με ζωηρό χαρακτήρα, χυμώδες ανάγλυφο και πλούσια ψυχικότητα. Οι ιδέες του εικονογραφικού προγράμματος εναρμονίζουν τις θεολογικές απόψεις του αρχιεπισκόπου Σάββα με τις προθέσεις του δυναστικού οίκου των Νεμανιδών.

Από όλες τις τοιχογραφίες εκείνη που ξεχωρίζει είναι αυτή του Λευκού Αγγέλου. Σύμφωνα με την αφήγηση του Ματθαίου (28:1-8), ο άγγελος εικονίζεται αριστερά καθισμένος στο λίθο, δείχνοντας με ήρεμη αντικίνηση τον τάφο του Χριστού άδειο στη Θεοτόκο και στην Μαρία την Μαγδαληνή, οι οποίες στη θέα του υποχωρούν φοβισμένες και τις ορίζει να κοινοποιήσουν στους μαθητές ότι ο Κύριος «ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν». Ο υπέροχος άγγελος καταυγάζει την εκκλησία με την ουράνια θωριά και το ηρωικό μέγεθος, την ομορφιά και τη γαλήνια χάρη της ασπροντυμένης και με χρυσαφιές ανταύγειες πλασμένης μορφής του, κατάντικρυ στο χρυσό βάθος, που πληρούν με θρίαμβο ζωής στην ηγεμονική κίνηση οι απλωμένες φτερούγες του.

Πρόκειται ίσως για την πιο γοητευτική εικόνα του συνόλου της βυζαντινής τέχνης. Ο Άγγελος με το ωραίο φωτεινό πρόσωπο, εράσμιος, με ευγενικά χαρακτηριστικά και καστανά φωτεινά μάτια, κατευθύνει το βλέμμα του ορμητικό και αόριστο πέρα, προς τα έσω στραμμένο, σε κατοπτρισμό αγνής και γαλήνιας αφιερωμένης στην πίστη ψυχής. Το κεφάλι του στεφανώνεται με βοστρυχωτή καστανή κόμη, ενώ ο πλατύς λαιμός του αποπνέει ευρωστία και υγεία. Η γεροδεμένη κορμοστασιά του, πλήρης αποκαλυπτικού και ανέσπερου κάλλους, διαπνέεται από μια δύναμη εσωτερικής έκφρασης και πνευματικής ευωδίας. 

Γράφει ο Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης