Όταν υπάρχει η αγάπη, οι οικτιρμοί, η φιλανθρωπία και το δόσιμο αυτής της χάρης, [τότε] δεν έχεις κανένα δικαίωμα

ΚΥΡΙΑΚῌ ΔΕΥΤΕΡᾼ

Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν
στ΄ 31 - 36

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία

του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής  28 Σεπτεμβρίου του 2003

Τὸ ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - σε mp3 εδώ

 

Σε μια εποχή που όλα τα ιδανικά και οι μεγάλες αξίες, οι πανανθρώπινες αξίες, εμπορευματοποιούνται, αγοράζονται και πουλιούνται, έρχεται ο σημερινός ευαγγελικός λόγος να αφήσει ένα άλλο άρωμα, μια άλλη πινελιά και να δώσει μια άλλη απάντηση σε αυτή την ουσιαστική καταστροφή που έρχεται πάνω στο κοινωνικό σώμα της Εκκλησίας μας, με την απόλυτη εμπορευματοποίηση και ανταλλακτικότητα των πραγμάτων. Και παίρνει τρία επίπεδα ο Χριστός στο ευαγγελικό κείμενο που ακούσαμε πριν από λίγο και πολύ απλά τα προσεγγίζει. Τρεις καταστάσεις ανέλυσε, μη ανταλλακτικότητας, ρωτώντας φυσικά και ένα ερώτημα: Τι χάρη έχετε αν, έτσι, αγαπάτε μόνο αυτούς που σας αγαπούν; Τι χάρη έχετε αν αγαθοποιείτε, αν κάνετε καλό μόνο σε αυτούς που κάνουν καλό; Ή αν δανείζετε μόνο σε αυτούς που σας δανείζουν; Τρεις λέξεις ουσιαστικές, που ουσιαστικά, αν τις προσεγγίσουμε για λίγο, μπορούν να δώσουν λίγο φως και λίγη διέξοδο σε αυτή τη μαυρίλα που έχει καταλάβει τα ανθρώπινα δεδομένα και τις ανθρώπινες σχέσεις με αυτή την απόλυτη εμπορευματοποίηση των πραγμάτων. 

Πρώτα μίλησε για την αγάπη. Να δούμε πώς απαντά ο Θεός σε αυτούς που δεν Τον αγαπούν και να βλέπουμε παράλληλα πώς αντιδρούμε εμείς σε αυτούς που δεν μας αγαπούν. Ο Θεός, που είναι αγάπη ο Ίδιος, σε αυτούς που δεν Τον αγαπούν απαντάει με τον σταυρό Του· μία μοναδική ενιαία απάντηση. Γιατί ο Θεός είναι απλός και δεν είναι διχασμένος. Πώς απαντούμε εμείς; Εμείς πάντοτε απαντούμε με δύο τρόπους. Ένας τρόπος είναι παθητικός και ο άλλος ενεργητικός. Να, αν δεν μας αγαπάει κάποιος, εμείς απαντούμε ή παθητικά με απογοήτευση, απογοητευόμαστε, ή απαντούμε ενεργητικά με μια επαναστατικότητα, με μια απόλυτη διαμαρτυρία. Και οι δύο τρόποι, διχασμένοι όντες και μη έχοντας μέσα τους την απάντηση του Χριστού – που Εκείνος σταυρώνεται για αυτούς που δεν τον αγαπούν – φέρουν βαθιά αρρώστια στο προσωπικό μας επίπεδο και φυσικά σε όλη την κοινωνία. Και πολλά αρρωστήματα, και τα προσωπικά αρρωστήματα και τα κοινωνικά φαινόμενα που είναι αρρωστημένα, μέσα από αυτή τη ματιά μπορούμε να τα δούμε. 

Να πάμε στο δεύτερο επίπεδο, στην αγαθοποιία. Πώς απαντάει ο Θεός σε αυτούς που δεν αγαθοποιούν ενώ Εκείνος αγαπάει, κάνει καλό για αυτούς, ας το πούμε έτσι. Η απάντησή Του είναι η μακροθυμία και  η  συγχώρηση. Συγχωρεί, μακροθυμεί – είναι οικτίρμων, είπε το κείμενο. Πώς απαντάμε εμείς όταν δεν κάνουνε κάτι καλό για μας; Πάλι με δύο τρόπους διχασμένους. Ή παθητικός ή ενεργητικός τρόπος. Ο παθητικός είναι η ακηδία. Ερχόμαστε σε μια ακηδία, τεμπελιά και δεν θέλουμε να κάνουμε τίποτε, τίποτε. Ή  ο θετικός τρόπος είναι το μίσος, αν δεν μας κάνουν καλό. Και είναι και οι δύο τρόποι διχασμένοι ή ως θετική ή ως παθητική αντίδραση· και τα δυο αρρωστήματα της ψυχής. Αφήνουν και ίχνη τέτοιων αρρωστημάτων πάνω στην ύπαρξή μας. 

Στο τρίτο μέγεθος. Όταν δανείζουμε και περιμένουμε το αντάλλαγμα. Τι δανείζει ο Θεός; Μας δανείζει τα πάντα. Το ότι είμαστε (υπάρχουμε) είναι ένα δάνειο. Ακόμη και το ότι είμαστε εικόνα Του και θα γίνουμε κατά χάρη Θεοί και άγιοι είναι και αυτό ένα δάνειο· ουσιαστικό δάνειο! Και Εκείνος πώς απαντάει στη δική μας ανωμαλία, όταν δεν απαντούμε με τον τρόπο που πρέπει σε αυτό το δάνειο; Πώς έρχεται να εισέλθει και να απαντήσει στην αδυναμία μας, έτσι, να ανταποκριθούμε σε αυτό που είμαστε. Κάνει κάτι πολύ ουσιαστικό. Δίνει πιο πολλή τη χάρη Του· όσο δεν ανταποκρινόμαστε στο δάνειο που μας έδωσε να γίνουμε άγιοι, δίνει πιο πολλή χάρη! Είναι σαν να δάνεισες σε κάποιον και, για να εξοφλήσει το χρέος του, του δίνεις και άλλα χρήματα να εξοφλήσει το χρέος του και να το πάρεις πίσω. Δεν απαντούμε; πιο πολλή χάρη δίνει. Γι' αυτό είπε τρεις φορές τη λέξη «χάρη» το Ευαγγέλιο. Να η μοναδική απάντηση του Θεού! Δεν απαντούμε εμείς, πιο πολλή χάρη δίνει! Ποια είναι η δική μας θέση όταν οι άλλοι δεν ανταποκρίνονται στα καλά ή στα δάνεια που τους δώσαμε; Είναι η αδιαφορία για τον άλλον – η   παθητική στάση. Ή θετική στάση – η  απομόνωση, το ότι κρυβόμαστε, αποφεύγουμε τους άλλους. Και όλα αυτά αφήνουν και πάλι ένα σπάσιμο της κοινωνίας μας, γιατί σπάζει οτιδήποτε έδωσε ο Θεός πάνω μας! 

Βλέπετε, αυτή η προσέγγιση σε αυτά τα τρία επίπεδα, με τους τρόπους που προσέγγισα (όσο μπορούσα απλά να το κάνω) δίνει αφενός μεν την απάντηση του Θεού, που είναι (και πρέπει να είναι!) η δική μας απάντηση, και, αφετέρου, μέσα από τους διχασμένους θετικούς ή παθητικούς τρόπους που αντιδρούμε, δείχνει τα δικά μας αρρωστήματα. Και πολλά ψυχολογικά αρρωστήματα που έχουμε πάνω μας οφείλονται ακριβώς σε τέτοιες καταστάσεις, όπως πολύ απλά προσπάθησα να τα προσεγγίσω. Το να αγαπάς, το να μην περιμένεις το δάνειο και, όταν ο άλλος δεν κάνει κάτι για σένα ενώ κάνεις καλό, να μην περιμένεις τίποτε. Ουσιαστικές απαντήσεις.

Μπορούμε άραγε, όπως είπα στην αρχή, σε αυτή την εποχή του εμπορίου και της απόλυτης ανταλλαγής, να εισέλθουμε σε αυτά τα μεγέθη; Στον τρόπο που ζούμε στο σπίτι μας, στην οικογένειά μας, στο δρόμο, στο γραφείο, παντού όπου και να είμαστε; Μπορούμε να σπάσουμε όλα αυτά τα μεγέθη για να μην καταλήγουμε απλώς σε μια αντίδραση, μια επαναστατικότητα, σε μια διαμαρτυρία και σε μια τελικά απαίτηση δικαιωμάτων; που ουσιαστικά είναι ανύπαρκτα! Όταν υπάρχει η αγάπη, οι οικτιρμοί, η φιλανθρωπία και το δόσιμο αυτής της χάρης, [τότε] δεν έχεις κανένα δικαίωμα! Και αυτή είναι η μεγάλη ζωή που αφήνει ο Χριστός πάνω μας. Παρακολουθήστε τα βήματα της σημερινής περικοπής και πιστεύω βαθύτατα πως θα ωφεληθείτε πάρα πολύ για μια πράξη ζωής, όπου θα αποκαλύπτεται η αγάπη του Θεού και ο όχι ο δικός μας εγωισμός. 

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου

Ελένη Κονδύλη

※ 

Περισσότερες ομιλίες 

του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου 

είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr   

Συμφέρον καί Ἐκλογές

Συμφέρον καί Ἐκλογές

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ πρωτοπρεσβύτερου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, ἐπάνω στό χωρίο τοῦ κατά Λουκᾶν Εὐαγγελίου, κεφάλαιο 6ο, στίχοι 31 ἔως 36, στά πλαίσια τῆς ἐρμηνείας τοῦ κηρύγματος τῆς Κυριακῆς, πού ἔγινε τήν Κυριακή στίς 4-10-2009. 

πηγή: www. floga.gr 

Οἱ ἱστορικές συγκυρίες ἐπέτρεψαν σήμερα -[πού] εἶναι ἡμέρα πολιτικῆς ἐκλογικῆς ἀναμετρήσεως- νά ἀναγνωστεῖ αὐτό τό κείμενο. 

Εἶπα συγκυρίες ἱστορικές, ἀλλά σήμερα κατά τήν τάξη τῆς Ἐκκλησίας μας αὐτή ἡ περικοπή ἔπρεπε νά ἀναγνωστεῖ. Ἐπειδή, λοιπόν, αὐτή ἡ περικοπή εἶναι πολύ διεισδυτική ἀκριβῶς σέ αὐτά τά θέματα τῶν ὁποιοδήποτε ἀνθρωπίνων ἀναμετρήσεων, εἶναι πολύ καίρια νά τά ἀξιοποιήσουμε, ἀξιοποιώντας τήν ἱστορική συγκυρία τῆς σημερινῆς τοῦ τόπου μας πολιτικῆς ἀναμετρήσεως. Βέβαια τονίζουμε προοιμιακά πού ἡ Ἐκκλησία δέν μπορεῖ νά παρεμβαίνει στά πολιτικά τά πράγματα καί νά ὁρίζει, νά καθορίζει ἤ νά ρίχνει κάπου τίς ζυγαριές, ἄς τό ἀφήσουμε στή σχετική ἐλευθερία καί στή συνείδηση τοῦ κάθε πολίτη αὐτοῦ τοῦ τόπου. 

Ἀλλά ἡ Ἐκκλησία δέν μπορεῖ νά χάνει εὐκαιρίες νά ἀξιοποιεῖ γεγονότα, τά ὁποῖα τραυματίζουν ἤ καλλύνουν τόν τόπο καί νά τά προσδιορίζει θεολογικά. 

Αὐτή, λοιπόν, ἡ περικοπή πού θά τήν ἀναλύσουμε ἐν ὀλίγοις σέ τρεῖς πτυχές, ἔχει ἕνα κεντρικό μήνυμα: Καταργῆστε τό συμφέρον. Τό συμφέρον ἀκριβῶς λειτουργεῖ καταλυτικά, διαλυτικά, γιά ὅλους τούς κοινωνικούς θεσμούς καί τίς κοινωνικές ἐκφράσεις, σέ ἐπίπεδο πολιτικό, κοινωνιολογικό -ὅταν λέω κοινωνιολογικό [ἐννοῶ] ἀντιπαλότητος τῶν κάποιων τάξεων τῆς κοινωνίας- καί οἰκονομικό. Ἡ περικοπή, λοιπόν, αὐτά τά τρία τά ἀκουμπάει καί θά τά προσδιορίσουμε. Μίλησα γιά τό πολιτικό, γιά τό κοινωνιολογικό -ὡς κοινωνιολογική ἀναμέτρηση κάποιων ὁμάδων καί τάξεων- καί ταυτόχρονα οἰκονομικό. 

Πάντως, [ὡς πρός] τά ἐπιμέρους ἤ πολυποίκιλα συμφέροντα τοῦ κόσμου, ὁ Χριστός μας, μέ τό στόμα Του πρῶτα-πρῶτα, μίλησε γιά τήν ἀγάπη· καί θά ἔλεγε κάποιος πολύ θεωρητική φράση ἡ ἀγάπη καί πράγματι ἡ ἀγάπη -εἶναι ὁ Θεός ἀγάπη- δέν μπορεῖ νά τήν πιάσεις μέχρι βάθους, νά θεολογήσεις βαθιά μέσα της, ὅσο δέν μπορεῖς νά ἀκουμπήσεις τήν οὐσία τοῦ Θεοῦ. Κάτι πιάνεις ἀπό αὐτή, ἀλλά ὁ Χριστός τήν προσδιορίζει, λέει νά μήν ἀγαπᾶτε μόνο αὐτούς πού σᾶς ἀγαπᾶνε· πολύ σπουδαία φράση. 

-Σ᾽ αὐτό τό ἐπίπεδο, λοιπόν, νά μήν ἀγαπᾶτε μόνο αὐτούς πού σᾶς ἀγαπᾶνε καί νά ἀγαπᾶτε ἀκόμη καί τούς ἐχθρούς σας, ἡ ἱστορία πάει πολύ βαθιά, σέ ἕνα ἐπίπεδο ὁποιασδήποτε ἀναμετρήσεως πολιτικῆς, ὅπου ἀναζητοῦν αὐτοδυναμίες, μοναδικές ἐκφράσεις, ἐγωιστικές τάσεις γιά νά χαράξουμε τή γραμμή μας. 

Ὁ Χριστός μιλάει γιά ἀγάπη, μιλάει γιά περιχώρηση, μιλάει γιά τή δυνατότητα νά ἀκουμπήσεις, νά ἀντέξεις, νά περιχωρήσεις, νά μπορεῖς νά συζήσεις, νά ζεῖς μαζί μέ τόν ἄλλο, πού μέχρι τώρα λεγόταν ἐχθρός σου. Ἄν συνεχίσουμε νά διατηροῦμε αὐτές τίς ἀντιπαλότητες, [ἔστω σ᾽] αὐτά τά ἐπίπεδα, δέν νομίζω ὅτι προσδοκοῦμε κάτι καλύτερο γι᾽ αὐτό τόν τόπο· θά παρατείνουμε μιά ἀνακυκλούμενη συνέχεια καί ἀναδυόμενη ἀντιπαλότητα προβαλλομένων ἐγωισμῶν. 

Τό κείμενο εἶναι λοιπόν καθαρό, μήν ἀγαπᾶτε μονάχα αὐτούς πού σᾶς ἀγαπᾶνε -καί πρέπει αὐτό πολλοί νά τό πιάσουν, ἄν θέλουν νά δώσουν θεολογικό κάλλος καί ὄφελος σ᾽ αὐτές τίς ὁποιεσδήποτε κοσμικές πολιτικές ἀναμετρήσεις- γιατί χωρίς αὐτό τό κάλλος εἶναι γυμνές ἀπό ὁποιαδήποτε οὐσία καί ὁποιοδήποτε ἄρωμα μέσα τους. 

-Στό δεύτερο ἐπίπεδο, ὁ Χριστός πηγαίνοντας σέ πιό βαθιά ἀνάλυση τῆς ἐννοίας τοῦ ἀγαπῶ, πῆγε στό ἀγαθοποιῶ. Βλέπετε τό ἀγαπῶ μπορεῖ νά φαίνεται θεωρητικό, ἀλλά τό ἀγαθοποιῶ εἶναι πιό πρακτικό, ποιῶ κάτι ἀγαθό, ποιῶ κάτι καλό. Κάτω ἀπό αὐτή τήν ἔννοια θά πεῖς, μά αὐτός μοῦ ἔκανε κακό, αὐτός μοῦ ᾽κανε τό τάδε, αὐτός μοῦ ᾽κανε τό τάδε, ὑπάρχουν ἱστορικές ἀντιπαλότητες, ὁτιδήποτε ἔγινε στήν Ἑλλάδα ἐδῶ στά ἐπίπεδα τά πολιτικά, τά κοινωνικά, τίς τάξεις, τί ἔγινε τά τελευταῖα πενήντα, ἑκατό, ἑξήντα χρόνια, ὁ Χριστός τά τινάζει στόν ἀέρα ὅλα αὐτά καί λέει νά ἀγαθοποιεῖτε κι αὐτούς πού δέν σᾶς ἀγαθοποίησαν. 

Μή μιλᾶτε λοιπόν γιά τήν καμμένη γῆ πού παραλάβατε, μιλᾶτε τί μπορεῖτε νά κάνετε τώρα σ᾽ αὐτόν τόν τόπο, κι αὐτό τό ἀπαιτεῖ ἡ θεολογία καί ὁ Χριστός μέ τό στόμα Του. Ὅλα τ᾽ ἄλλα ἄς εἶναι περασμένα, ἄς μποῦν στό χῶρο τοῦ κάλλους τῆς μετανοίας καί τῆς συγχωρήσεως πού ἔχει ἡ Ἐκκλησία μας. Ἀλλά ἐκεῖ δέν μποροῦμε νά σταθοῦμε καί πάλι νά ἀνακυκλώνουμε καταθέσεις φθορᾶς πού διαλύουν αὐτό τόν τόπο, κι αὐτό εἶναι θεολογία. 

-Καί στό τρίτο ἐπίπεδο ὁ Χριστός γίνεται πάρα πολύ πρακτικός καί πολύ συγκεκριμένος, μπαίνει στό οἰκονομικό ἐπίπεδο, ἀκουμπάει τή λέξη δανείζομαι. Βλέπετε ἡ λέξη δανεισμός, τό σύστημα τό πιστωτικό, τό τραπεζικό, ὅλα παίζουν μέσα στό σύστημα τοῦ δανεισμοῦ. Ἡ λέξη εἶναι πάρα πολύ καίρια, πάρα πολύ ἐπίκαιρη, γι᾽ αὐτό εἶπα οἱ ἱστορικές συγκυρίες ἐπέτρεψαν σήμερα νά ἀκουστεῖ αὐτή ἡ περικοπή. Δανείζετε, μήν περιμένετε νά πάρετε κἄν ἀπό αὐτούς πού δανείζετε, πάει τό συμφέρον στόν ἀέρα, τινάζεται στόν ἀέρα, τίποτε, δέν εἶναι τά συμφέροντα τῶν τάξεων, ποιοί θά ὠφεληθοῦν, ποιός θά ἀνέβει πάνω, ποιός θά κατέβει κάτω. Ὑπάρχει τό συμφέρον τῆς ἑνότητας καί τό συμφέρον τῆς ἀγάπης καί τό συμφέρον τό ἀγαθοποιό. 

Καί ὁ τόπος χωρίς αὐτά τά πράγματα δέν μπορεῖ νά ζήσει, γι᾽ αὐτό ὁ Χριστός καταλήγοντας στήν περικοπή λέει νά γίνετε οἰκτίρμονες ὅπως ὁ Πατήρ μου εἶναι οἰκτίρμων, δέν μᾶς πάει πιά νά βροῦμε ποιά ἰδεολογία ἔχουμε, ποιά πολιτική κατεύθυνση ἔχουμε, ποιά εἶναι ἡ τάση μας ἡ κοινωνική; 

Μπορεῖ νά μοιάσετε στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ; 

Ἡ λέξη οἰκτίρμων εἶναι πολύ βαθιά. Οἰκτίρμων, ἀκουμπάει θά τολμοῦσα νά πῶ τήν οὐσία τοῦ Θεοῦ, ἀλλά καί πάλι δέν τήν καταλαβαίνουμε πλήρως καί συγκαταβαίνουμε μέ αὐτή τή λέξη. Μπορεῖτε ἔτσι νά γίνετε; Ἀντί λοιπόν νά γίνετε ὁποιοιδήποτε κοινωνιολογικοί φορεῖς ἰδεῶν ἤ τάξεων κοινωνιολογικῶν φορέων ἰδεῶν ἤ θεωριῶν, μπορεῖτε σ᾽ Αὐτόν νά μοιάσετε καί τότε νά κάνετε ὅ,τι θέλετε καί δέν θά μπορεῖτε πιά νά κάνετε ὅ,τι θέλετε, γιατί θά ἀγαπᾶτε αὐτούς πού εἶναι ἐχθροί σας καί δέν θά μισεῖτε αὐτούς πού σᾶς ἀπελπίζουν· τό εἶπε τό κείμενο. 

Καί τότε θά γίνετε οἰκτίρμονες κι αὐτός ὁ τόπος ἀπαιτεῖ ἀπό ἀνθρώπους πού εἶναι οἰκτίρμονες, ἀπό τόν πρῶτο πολίτη μέχρι τόν τελευταῖο πολίτη, χωρίς αὐτό δέν μποροῦμε νά ζήσουμε. 

Οἱ ἱστορικές συγκυρίες, λοιπόν, ἐπέτρεψαν σήμερα αὐτή ἡ περικοπή νά συμπέσει μέ τίς ἐκλογές καί τήν εὐκαιρία δέν τή χάνουμε, καί ἡ Ἐκκλησία δέν χάνει εὐκαιρίες. 

Δέν προσδιορίζει πολιτικά τά πράγματα, ἀλλά μπορεῖ ποιοτικά καί θεολογικά νά τά καθορίσει καί νά ἔχει τή δική της φωνή σ᾽ αὐτά τά πράγματα, κι αὐτή εἶναι ἡ φωνή τῆς Θεολογίας μας καί τοῦ Χριστοῦ μας. 

Νά γίνουμε, λοιπόν, οἰκτίρμονες, ὅπως Ἐκεῖνος, ὁ Πατήρ μας, εἶναι οἰκτίρμων.

 

※ 

Περισσότερες ομιλίες 

του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου 

είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr  

«ὁ Θεός, ὁ πατήρ μου εἶναι χρηστός ἐπί ἀχαρίστους καί πονηρούς»

 

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ πρωτοπρεσβύτερου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, ἐπάνω στό χωρίο τοῦ κατά Λουκᾶν Εὐαγγελίου, κεφάλαιο 6ο, στίχοι 31 ἕως 36, στά πλαίσια τῆς ἑρμηνείας τοῦ κηρύγματος τῆς Κυριακῆς, πού ἔγινε τήν Κυριακή στίς 05-10-2008.

Τά κείμενα τά βιβλικά, καί δή τά εὐαγγελικά ὅπως αὐτό πού ἀκούσαμε πρίν ἀπό λίγο, εἶναι διαχρονικά· δηλαδή ἔχουν ἐφαρμογή πέρα ἀπό συνθῆκες ὁποιασδήποτε ἐποχῆς. Παντοῦ ἐφαρμόζονται καί ὅλα τά ἑρμηνεύουν. Κάτω ἀπό αὐτή τήν προοπτική, αὐτή ἡ εὐαγγελική περικοπή μπορεῖ νά ἀκουμπήσει τό σημερινό καί διαχρονικό θέμα, τῆς κρίσεως τοῦ κόσμου. 

Ἀκοῦμε συνεχῶς -ἐρχόμενη ἡ ἀκοή μέσα ἀπό πολυποίκιλα ἐπίπεδα- τήν ἔννοια «κρίση». Μπορεῖ σήμερα νά ἐκφράζεται ὡς μιά ἔννοια παγκοσμίου οἰκονομικῆς κρίσεως. Ἡ εὐαγγελική περικοπή προσεγγίζει τό θέμα στό μεδούλι του καί πιάνει τήν ἱστορία στό βάθος της. Πρωτογενῶς μέν, γιά νά μποροῦμε νά ἐφαρμόσουμε τό λόγο τοῦ Χριστοῦ: «μή ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία», δέν μπορεῖ ὁποιαδήποτε κρίση νά μᾶς πιάσει, ἀλλά ἀφετέρου, νά μποροῦμε νά μποῦμε στή ρίζα τοῦ πράγματος καί νά θεραπεύσουμε. 

Ἄν ἀκούσουμε τή φωνή τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ἀκόμη καί τοῦ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, πού λέει: «νῦν κρίσις ἐστί τοῦ κόσμου τούτου», θά γνωρίσουμε πολύ καλά, πώς ἡ κρίση τοῦ κόσμου προέρχεται ἀπό τό σκοτισμό τοῦ μυαλοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἀπομακρυνόμενος ἀπό τό Θεό ἀλλοῦ στρέφεται καί τέλος στρέφεται στόν ἑαυτό του. Ὅλο τό μέγεθος τῆς κρίσεως εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ ἀνθρώπου νά ἀμυνθεῖ, νά ζήσει, νά προστατευθεῖ, ἀγνοώντας ὅλους τούς ἄλλους. Καί μάλιστα θέλει νά ζήσει καί ζώντας, θέλει ἄν κάτι δώσει, νά πάρει ἄλλα τόσα. Καί ἔρχεται αὐτή ἡ εὐαγγελική περικοπή ἡ ὁποία προσδιορίζει τήν κρίση στό βάθος ἑνός ἐμπορικοῦ, οἰκονομικοῦ, συναλλακτικοῦ μεγέθους καί σπάζει αὐτό τό μέγεθος. 

Θυμηθεῖτε τί εἶπε τό κείμενο σέ τριπλό ἐπίπεδο: «ἄν ἀγαπᾶτε αὐτούς πού σᾶς ἀγαποῦν, τί ἔγινε;». «Ἄν ἀγαθοποιῆτε αὐτούς πού ἀγαθοποιοῦν γιά σᾶς, τί ἔγινε;». «Κι ἄν ἀπελπίζετε, δηλαδή ἐξουθενώνετε, αὐτούς πού τούς δανείσατε γιά νά τά πάρετε πίσω, τί ἔγινε;». Βλέπετε τό κείμενο, οὐσιαστικά ξέροντας τήν ποιότητα τῆς ζωῆς μας πού εἶναι αὐτός ὁ νοῦς ὁ ἐσκοτισμένος, πού θέλουμε ἐγωιστικά νά ζήσουμε κι ὅλο νά πάρουμε κι ἔστω νά δώσουμε ἀνταλλακτικά καί κάτι, μπαίνει στό μεδούλι τοῦ πράγματος καί προσέξτε τά τρία ἐπίπεδα μέσα ἀπό αὐτό πού εἶπε ὁ Χριστός· μίλησε γι’ αὐτή τήν κρίση πού εἶναι κρίση συναλλακτική. Βλέπετε, «ἄν ἀγαπᾶτε αὐτούς πού σᾶς ἀγαποῦν», εἶναι πνευματικό μέγεθος ἡ ἀγάπη, ὁ Θεός εἶναι ἡ ἀγάπη, καί κατεβάζουμε τήν ἀγάπη πού εἶναι ὁ Θεός καί τήν κάνουμε ἐμπόριο, σ’ ἀγάπησα καί δέν μ’ ἀγάπησες. 

Τό δεύτερο μέγεθος τό «ἀγαθοποιεῖτε», τό νά κάνεις κάτι στό κοινωνικό ἐπίπεδο, νά κάνεις κάτι καλό κι αὐτό τό κάναμε ἐμπορικό στοιχεῖο. Ἐμπορικό κάναμε τό θέμα τῆς σχέσης μας μέ τό Θεό, ἐμπορικό τό θέμα τῶν κοινωνικῶν μας σχέσεων μέ τούς ἄλλους καί φυσικά παραμένει κι ἕνα τρίτο ἐπίπεδο τό «ἄν δανείσεις», λέει, «μήν ἀπελπίζεις τόν ἄλλο»· αὐτό εἶναι ἐμπορικό πού εἶναι! Ὁ Χριστός σπάζει κι αὐτό. Τό μόνο πού εἶναι ἐμπορικό καί νομικό τό σπάζει καί λέει μήν τούς διαλύετε, μήν τούς ἀπελπίζετε, μήν τούς ἐξουθενώνετε. Ὁ Χριστός λοιπόν, ἀναιρεῖ τήν ἐμπορικότητα τῆς σχέσεως τῆς ἀγάπης, τήν ἐμπορικότητα τῆς σχέσεως τῆς κοινωνικῆς πού ἔχουμε μέ τούς ἄλλους κι αὐτό πού εἶναι ἀπό τή φύση του ἐμπορικό καί οἰκονομικό κι αὐτό τό διαλύει. 

Κι ἔρχεται λοιπόν ὁ Χριστός καί παρεμβαίνει σ’ αὐτή τήν κρίση, πού εἶναι κρίση τοῦ νοός μας, εἶναι κρίση τοῦ ἐγωισμοῦ μας, ἡ ὁποία ἐκφράζεται σέ πολυποίκιλα ἐπίπεδα κι ἔτσι ὅλα καί τά πνευματικά καί τά κοινωνικά, τά κάναμε ἐμπόριο, τά κάναμε συναλλαγή καί ζοῦμε συναλλακτικά· κι αὐτή εἶναι ἡ κρίση. 

Ἄρα, ἡ λύση μιᾶς κρίσεως ἔρχεται ἀπό μέσα μας, καί ἡ λύση μιᾶς κρίσεως κι ἄς φαίνεται ὁ λόγος μου ἀφελής, ἔρχεται ἀπό τή δική μας στάση ἐμπρός στή ζωή. Καί κρίση νά μήν ὑπῆρχε οἰκονομική καί κρίση νά ὑπάρχει οἰκονομική, ἐμεῖς ἤδη κρινόμαστε ἀπό αὐτό τό θολωμένο μυαλό πού ὅλα τά ἀντιμετωπίζει μέ ἕναν τρόπο ἐμπορικό καί συναλλακτικό· καί τό εὐαγγελικό λοιπόν τό κείμενο ὅλα τά σπάζει καί λέει στό τέλος ὁ Χριστός τοῦ κειμένου: «ὁ Θεός, ὁ πατήρ μου εἶναι χρηστός ἐπί ἀχαρίστους καί πονηρούς» ἀγαπάει τούς πάντες· σπάζει τήν ἐμπορικότητα τοῦ «μ’ ἀγαπᾶς δέ μ’ ἀγαπᾶς», «σ’ ἀγαπῶ δέ σ’ ἀγαπῶ», κι αὐτό εἶναι τό κριτήριο μας. 

Ἔτσι λοιπόν, ἄν ἀκοῦτε ὅτι ἔρχονται κρίσεις πολυποίκιλες, σέ πολυποίκιλα ἐπίπεδα, πρῶτα νά ἀνακρίνετε, ὅπως λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος, τόν ἑαυτό σας· πόσο μετέχετε σ’ αὐτή τήν κρίση δημιουργώντας τήν κρίση καί μετέχοντας σ’ αὐτή τήν κρίση καί δημιουργώντας τήν κρίση, τό πρῶτο πού ἔχουμε νά κάνουμε εἶναι νά ποῦμε: «τί μποροῦμε νά κάνουμε ἐμεῖς γιά νά λύσουμε τήν κρίση». Δέν μποροῦμε νά σταθοῦμε ὡς ἀφανεῖς ἥρωες μιᾶς τραγωδίας πού παίζεται κι ἁπλῶς νά μεμψιμοιροῦμε. Κάτι πρέπει νά κάνουμε ἐμεῖς παρεμβαίνοντας στή ζωή μας· κι ἄν παρέμβουμε στή ζωή μας, καί τό θέμα τό πνευματικό τῆς ἀγάπης ἤ τό κοινωνικό τοῦ «ἀγαθοποιεῖν» τό σπάσουμε ἀπό τόν κώδικα τοῦ ἐμπορίου καί τῆς συναλλαγῆς, τότε κάτι μπορεῖ νά γίνει. Ποῦ μπορεῖ νά μπεῖ αὐτό τό ἄκουσμα; Παντοῦ καί πουθενά. Μά ὁ Θεός εἶναι πανταχοῦ παρών· εἶναι πέρα ἀπό τό παντοῦ καί τό πουθενά. Ἐμεῖς κάνουμε αὐτό πού κάνουμε καί παρεμβαίνουμε στή ζωή ἐμεῖς, μέσα ἀπό αὐτό πού μποροῦμε μέ τή χάρη τοῦ Θεοῦ. Τά ἄλλα εἶναι ἁπλῶς φληναφήματα ταραχοποιῶν ἀνθρώπων πού ταράζουν τό νοῦ τοῦ λαοῦ τους. Ὁ λαός λοιπόν, πρέπει νά παρέμβει μ’ ἕνα δικό του μοναδικό τρόπο καί νά σπάσει τούς κώδικες καί τίς κλεῖδες τοῦ ἐγωισμοῦ καί τῆς συναλλαγῆς, οἱ ὁποῖοι κατατρύχουν κάθε μέρα τή ζωή καί τήν ἰσορροπία του. Καί τότε πραγματικά, ὅπως ἔγινε πολλές φορές μέσα στή ζωή τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς ἱστορίας της, πολλά μποροῦν νά γίνουν. 

Ἔτσι λοιπόν, «ὁ Πατήρ μου εἶναι χρηστός ἐπί ἀχαρίστους καί πονηρούς»· μποροῦμε τό ἴδιο νά κάνουμε; Ὄχι ἁπλῶς γιά λόγους τοῦ νά γίνουμε καλοί χριστιανοί, ἀλλά γιά κάτι βαθύτερο. Γιά νά παρέμβουμε καί νά βάλουμε τό χέρι μας στόν τύπο τῶν ἥλων, στήν κρίση τοῦ κόσμου τήν ὁποιαδήποτε κοινωνική ἤ οἰκονομική, ὅπως κι ἄν λέγεται.

 

※ 

Περισσότερες ομιλίες 

του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου 

είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr  

 

ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ

ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία

τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου,

ἐπάνω στό χωρίο τοῦ κατά Λουκᾶν Εὐαγγελίου, κεφάλαιο 6ο, στίχοι 31 ἕως 36, στά πλαίσια τῆς ἑρμηνείας πού ἔγινε στό κήρυγμα τῆς Κυριακῆς 05-10-2014.

Πολύ ἁπλή φαίνεται στήν κατανόησή της μέ τό πρῶτο ἄκουσμα, ἡ περικοπή πού ἀκούσαμε πρίν ἀπό λίγο μέσα ἀπό τά λόγια τοῦ Χριστοῦ μας. Καί φαίνεται ἁπλή βέβαια καί κατανοητή ἀπ᾿ τό πρῶτο ἄκουσμα καί παρ᾿ ὅλα ταῦτα καταλαβαίνουμε, μέσα ἀπό τίς προτάσεις πού ἀκούγονται ἀπό τό στόμα τοῦ Χριστοῦ, ὅτι καταλύεται ἕνα ὁλόκληρο δαιμονικό σύστημα συναλλαγῶν στό ὁποῖο στηρίζεται, σέ ἀνθρώπινα καί διεθνῆ ἐπίπεδα, ὅλη μας ἡ κοινωνία. 

Οἱ φράσεις τοῦ Χριστοῦ εἶναι αὐτονόητες στό πρῶτο τους ἄκουσμα, χριστιανικά τουλάχιστον. «Μήν ἀγαπᾶτε μόνο αὐτούς πού σᾶς ἀγαπᾶνε», «μήν ἀγαθοποιεῖτε μόνο αὐτούς πού σᾶς κάνουν καλά» καί «μή δανείζετε σ᾿ αὐτούς πού περιμένετε νά πάρετε πίσω αὐτά πού δανείσατε». Φαίνεται ἕνα χριστιανικό Εὐαγγέλιο πολύ ὄμορφο καί εἶναι ἔτσι καί πράγματι καταλύει τό σύστημα τῶν συναλλαγῶν πού ἔχουμε, εἰδικά στίς ἀνθρώπινες σχέσεις, σ᾿ ἀγαπῶ, μ᾿ ἀγαπᾶς, δέν μ᾿ ἀγαπᾶς, σοῦ δίνω, δέν μοῦ δίνεις, σοῦ δίνω, ἀλλά καταλύεται καί κάτι βαθύτερο. Τό κείμενο δέν τελειώνει ἐκεῖ τόν λόγο τοῦ Χριστοῦ μας, πού ἀκούσαμε πρίν ἀπό λίγο, δίνει τή θεραπευτική αὐτῶν τῶν πράξεων. Ἔ, θά πεῖτε ναί, θά γίνουμε καλοί ἄνθρωποι. Πεῖτε το ἔτσι, ἀλλά εἶναι κάτι βαθύτερο. 

Τό κείμενο πάει παρακάτω καί ἀφοῦ ὁρίζει αὐτές τίς τρεῖς δομές, μήν ἀγαπᾶτε μόνο αὐτούς πού σᾶς ἀγαπᾶνε, μήν κάνετε αὐτό καί αὐτό, μήν κάνετε ἀνταλλαγή στά πάντα, πάει σέ μιά βαθιά θεραπευτική. Καί ἐκεῖ κρίνεται τό κείμενο γιά τή ζωή μας, γιατί αὐτό πού κάνεις τό κάνεις ἁπλῶς γιά νά γίνεις καλός ἄνθρωπος, νά κάνεις καλό, νά φανεῖς εὐσεβής στήν κοινωνία; Εἶναι κάτι βαθύτερο. Εἶναι προτάσεις, θά τίς πῶ τώρα τρεῖς προτάσεις βαθιά θεραπευτικές, οἱ ὁποῖες λειτουργοῦν πάνω μας. Καί εἶναι μάλιστα τρεῖς λέξεις. 

Ἀκοῦστε τήν πρώτη λέξη, τοῦ κειμένου ἡ λέξη. Λέει, «μηδέν ἀπελπίζοντες». Προσέξτε τή λέξη «ἀπελπίζοντες»· ἐμεῖς τή λέξη ἀπελπισία, τήν ἔχουμε ὡς κάτι κακό, ἀπελπισία. Καί πράγματι, εἶναι δαιμονικό νά ἀπελπιζόμαστε. Ἀλλά ἐδῶ τή λέξη ἀπελπισία τή βάζει ἀλλιώτικα. Ἀπελπίζομαι σημαίνει, ὅταν κάνετε κάτι, μήν ἐλπίζετε κάτι νά σᾶς κάνουν. Ἄρα ὑπάρχει καί μιά ἀσκητική καί εὐλογημένη ἀπελπισία. Ὅταν δέν περιμένουμε κάτι νά πάρουμε, ἔτσι τό λέει στά Ἑλληνικά ἡ λέξη, λέγεται μιά ἄλλη ἀπελπισία. Ἐπειδή ὅμως δέν ἔχουμε αὐτή τήν εὐλογημένη ἀπελπισία, περιμένουμε πάντοτε κάτι, ἀπελπιζόμαστε δαιμονικά καί τότε ἀρρωσταίνουμε. Βλέπετε εἶναι μιά λέξη πού ἀλλάζει τό ἦθος της. Καί μάλιστα στήν πατερική ἑρμηνευτική ἀλλά καί στά Ἑλληνικά. «Μηδέν ἀπελπίζεσθαι». Μήν περιμένετε, μήν ἔχετε ἐλπίδα νά πάρετε κάτι ἀπ᾿ αὐτά πού κάνετε. Καί αὐτή εἶναι ἡ ἀσκητική, θά τό λέω ἔτσι, ἀπελπισία καί ἄς ἀντέξετε τή λέξη. Ἀλλά ἐμεῖς δυστυχῶς ἔχουμε κολλήσει στήν ἄλλη, τή δαιμονική ἀπελπισία, ἡ ὁποία ἀκριβῶς, κουραζόμαστε ἐπειδή δέν μᾶς ἀγαπᾶνε, δέν μᾶς κάνουν αὐτά πού [τούς] κάναμε. Αὐτή εἶναι ἡ πρώτη λέξη, ἡ θεραπευτική καί μόνο πού τό κάνεις καί δέν ἐλπίζεις τίποτε καί φυσικά τότε ἐλπίζεις στόν Θεό καί ὅλα εἶναι στά χέρια Του, ἀρχίζεις καί θεραπεύεσαι. Αὐτό εἶναι τό πρῶτο στοιχεῖο.

Τό δεύτερο στοιχεῖο, λέει ὁ Χριστός ὅτι ἀπ᾿ αὐτά πού θά κάνετε, θά πάρετε μισθό. Καί κάποιος μπορεῖ νά γελάσει καί νά πεῖ, τόση ὥρα μᾶς μιλᾶς καί μᾶς λές, μήν περιμένετε τίποτε, νά τώρα θά περιμένετε μισθό. Ἀπ᾿ ὅ,τι φαίνεται δέν καταλάβαμε τή λέξη μισθός ὅπως ἑρμηνεύεται ἀπό τά πατερικά κείμενα καί ὅπως ὁρίζεται καί ἀπό τή γλώσσα τήν ἑλληνική. Νά δώσω ἕνα παράδειγμα, προσέξτε: ὅταν σ᾿ ἕναν ἄνεργο δώσω δουλειά, τοῦ δίνω μισθό, τοῦ δίνω νόημα ζωῆς. Μισθός, λοιπόν, σημαίνει στά κείμενα τά πατερικά καί στή γλώσσα τήν ἑλληνική, τή βρῆκα εἰδικά στήν περίοδο τήν ἑλληνιστική, ἡ λέξη μισθός νά ὁρίζεται ὡς εὕρεση τρόπου ζωῆς καί ὁρισμοῦ ζωῆς. Μισθόν θά λάβετε καί μάλιστα «ἐν τῷ οὐρανῷ». Θά βρεῖτε τρόπο ζωῆς πού ἀπό τώρα θά ζεῖτε σάν στόν οὐρανό. Εἶναι μιά οὐράνια διαβίωση, αὐτός εἶναι ὁ μισθός. Βρίσκω τρόπο καί σχῆμα καί σκοπό ζωῆς, αὐτός εἶναι ὁ μισθός. Μακάρι νά βροῦμε, λοιπόν, τόν μισθό μας. Δέν εἶναι ἄλλες ἀνταλλαγές, οἱ ὁποῖες περιμένουμε ἔστω ἀπ᾿ τόν Θεό. Ἐμεῖς δέν περιμένουμε τίποτε, περιμένουμε τήν ἀγάπη Του. Καί δέν περιμένουμε κανένα μισθό καί ὅμως αὐτό πού κάνουμε καί μόνο εἶναι θεραπευτικό, γιατί μᾶς δίνει νόημα ζωῆς, γιατί ζοῦμε, γιατί ἀγαπᾶμε τόν Θεό καί ἀγαπᾶμε τούς ἄλλους.

Καί δέν σταματάει τό κείμενο, πέρα ἀπό τήν ἀνατροπή τῆς λέξεως «ἀπελπισία», τήν ἀνατροπή τῆς λέξεως «μισθός», ὑπάρχει καί μιά βαθύτερη λέξη, πού λέει νά εἶστε «οἰκτίρμονες». Ἔ, θά τό πεῖτε νά εἶστε φιλεύσπλαχνοι. Προσέξτε τόν ὁρισμό τῆς ἑλληνικῆς ἀναλύσεως τῆς λέξης οἰκτίρμων. Οἰκτίρμων, οἰκ-τίρω, τείρω, τείρομαι σημαίνει εἶμαι τραυματισμένος, οἰκ-τίρω, οἶκος, οἰκεῖο, οἰκογενής, εἶμαι οἰκεῖος μέ τόν τραυματισμένο, εἶμαι οἰκεῖος μέ τόν ἀπελπισμένο, μέ τόν κουρασμένο, μέ τόν τραυματισμένο. Αὐτό λοιπόν πού κάνεις, εἶναι μιά βαθιά ἀλλαγή πάνω σου, ἀφοῦ βρίσκεις τρόπο ζωῆς καί δέν εἶσαι ἀπελπισμένος, κατά τά μέτρα τά δαιμονικά, πέρα ἀπ᾿ ὅλα αὐτά, θεραπεύεις βαθιά τόν ἑαυτό σου γιατί θεραπεύεις καί τούς ἄλλους. Οἰκτίρμων σημαίνει εἶμαι οἰκεῖος μέ αὐτούς πού ἔχουν τραυματιστεῖ.

Καί τό κείμενο πιά ἀποκτᾶ ἕνα ἄλλο ἦθος, πολύ βαθιά ἀσκητικό. Εἶναι πολύ ἀνοικτό, πολύ φωταγωγικό κείμενο, τό ὁποῖο μᾶς βάζει νά σκεφτοῦμε τή ζωή μας, τήν καθημερινότητά μας. Ἐπειδή ἡ ζωή μας κρίνεται στήν καθημερινότητα, στή σχέση μέ τούς ἄλλους καί μέ τά ἀνταλλακτικά μεγέθη, οἱ τρεῖς προτάσεις τοῦ Χριστοῦ, ἄν βροῦν καί τόν ὁρισμό μέσα ἀπό τήν ἑρμηνευτική τῶν τριῶν λέξεων, τῆς ἀπελπισίας, τῆς λέξεως τοῦ οἰκτίρμονος πού εἴπαμε καί τῆς λέξεως τοῦ μισθοῦ, ἀποκτοῦν ἄλλη σημασία πάνω μας. Καί ἄν ἀκολουθήσουμε αὐτόν τόν δρόμο, πού εἶναι ἁπλός, εἶναι δρόμος καθημερινός, δέν εἶναι ἄλλες ἀσκητικές προτάσεις πολύ σκληρές καί δύσκολες, τότε πραγματικά, ξεπερνᾶμε τόν φραγμό καί τό φράγμα τῆς καθημερινῆς ἀρρώστιας τῆς ἀπελπισίας, ξεπερνᾶμε τό νά περιμένουμε κάτι, παρά μόνο τό ὅτι κερδίζουμε καί γινόμαστε πολίτες τῆς Βασιλείας τῶν Οὐρανῶν, ἀκριβῶς παίρνουμε μισθό, βρίσκουμε στόχο ζωῆς. Καί πέρα ἀπ᾿ αὐτά, αὐτονόητα πιά, χωρίς νά κάνουν κάτι οἱ ἄλλοι, εἴμαστε οἰκτίρμονες γιατί αὐτό τό κάναμε καί ἀποτέλεσμα εἶναι τό ὅτι ἔχουμε οἰκειότητα μέ τούς πληγωμένους.

Πόσο μεγάλο πράγμα, πόσο θά ἄλλαζε ὁ κόσμος πραγματικά, ἄν αὐτό τό σύντομο κείμενο πού ἀκούσαμε πρίν ἀπό λίγο, καθόριζε τά μεγέθη τῆς ζωῆς μας. Πόσο θά ἄλλαζε ἡ ζωή μας ἄν, καθημερινά, αὐτά τά βάζαμε σάν στόχαστρο ζωῆς. Ὄχι σάν μία φιλοσοφία ζωῆς ἁπλῶς, [ἀλλά] σάν ὁρισμό πρακτικῆς ζωῆς. Τότε πραγματικά αὐτό τό κείμενο πού ἀκούσατε, δέν θά εἶναι μόνο ἐπωφελές γιά σᾶς, θά εἶναι παραγωγικό, οὐσιαστικό καί θά ἀλλάξει τά δεδομένα καί τίς δομές τῆς ζωῆς σας.

※ 

Περισσότερες ομιλίες 

του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου 

είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr