Όπου Θεός δε βούλεται....

πηγή φωτογραφίας : http://ioanniscrete.blogspot.com/

Σε κάποιο κοινόβιο ετοιμάζονταν να τελέσουν τη θεία λειτουργία, και καθώς οι διάκονοι μπήκαν στο ιερό να φορέσουν τα άμφια τους βρήκαν ότι έλειπε ένα. Ερεύνησαν πολύ και επειδή δεν το βρήκαν, το ανέφεραν στον αββά. Αυτός τους λέει: «Ερευνήστε πάλι». Καθώς λοιπόν δεν βρέθηκε, ο αββάς θύμωσε για το άτοπο αυτό το πράγμα και λέει: «Ζούμε μαζί με ληστές. Μα το Θεό, δεν θα γίνει λειτουργία ούτε θα φάμε τίποτε μέχρι να βρεθεί ο ληστής.  

Την ώρα που ο αββάς μαζί με τους διακόνους πήγε να ερευνήσει στα κελιά των αδελφών και αυτοί περίμεναν στην εκκλησία, εκείνος που το έκλεψε λέει στο διπλανό του που ήταν ευλαβής: «Αλίμονο μου, τι με περιμένει τώρα». Του λέει εκείνος: «Γιατί;» Του αποκρίνεται: «Εγώ έκλεψα το άμφιο και βρίσκεται στο κελί μου κάτω από ένα σκεύος» Του λέει ο άλλος: «Μη στεναχωριέσαι καθόλου, μόνο πήγαινε και βάλε το στο κελλί μου». Πάει αυτός και βάζει το σκεύος το κελλί του αδελφού.  

Όταν έφθασαν ψάχνοντας ο αββάς και οι διάκονοι στο κελί με το σκεύος του αδελφού, άπλωσε το χέρι του ένα διάκος, τράβηξε το άμφιο και έβαλε τις φωνές: «Ο τάδε ο ευλαβής βρέθηκε κλέφτης».  

Πηγαίνουν αμέσως στην εκκλησία τον πιάνουν, του δίνουν πολλά χτυπήματα και σέρνοντας τον, τον πετούν έξω από το κοινόβιο. Εκείνος τους παρακαλούσε: «Αφήστε με να μετανοήσω και δεν θα το ξανακάνω». Αυτοί όμως τον έδιωξαν λέγοντας: «Δεν μπορούμε να έχουμε ένα κλέφτη ανάμεσά μας».  

Επιστρέφουν κατόπιν στην εκκλησία για την τέλεση της θείας λειτουργίας. Και όταν ο διάκονος πήγε να σύρει το παραπέτασμα, αυτό δεν προχωρούσε. Κοίταζαν προσεκτικά μήπως κάτι το εμποδίζει και δεν βρήκαν τίποτε. Τότε αββάς σκέφτηκε καλύτερα και λέει: «Μήπως επειδή διώξαμε τον αδερφό συνέβη αυτό; Πηγαίνετε να τον φέρετε και θα μάθουμε». Όταν ήρθε ο αδελφός, έσυραν το παραπέτασμα και αμέσως μετακινήθηκε.  

Να, αυτό είναι να θυσιάζει κανείς τον εαυτό του για χάρη του πλησίον. Αν δεν φτάσουμε σε αυτό το μέτρο, τουλάχιστον ας μην καταλαλούμε σε βάρος του πλησίον, μήτε να τον κατακρίνουμε, για να μην αποξενωθούμε από τη χαρά που πρόκειται να απολαύσουν οι άγιοι.

άγνωστες σελίδες του 

ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΥ

εκδοσεις

ΤΟ ΠΕΡΟΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ 

Όταν οι Πατέρες μου λένε κάτι που φαίνεται αντίθετο από τη γνώμη μου, με πολεμάει ο λογισμός να μην τους εμπιστευθώ. Αλλά πάντα σ’ αυτές τις περιπτώσεις λέω στο λογισμό μου «έτσι πρέπει να γίνει όπως λένε οι Πατέρες». Πώς το βλέπεις αυτό, είναι απόδειξη πίστεως η απιστίας;

834

Ερώτηση

Όταν οι Πατέρες μου λένε κάτι που φαίνεται αντίθετο από τη γνώμη μου, με πολεμάει ο λογισμός να μην τους εμπιστευθώ. Αλλά πάντα σ’ αυτές τις περιπτώσεις λέω στο λογισμό μου «έτσι πρέπει να γίνει όπως λένε οι Πατέρες». Πώς το βλέπεις αυτό, είναι απόδειξη πίστεως η απιστίας; 

Απόκριση Βαρσανουφίου.

Το να δίνεις μια τέτοια απάντηση στο λογισμό σου είναι απόδειξη εμπιστοσύνης και πίστεως. Άλλ’ όμως πάλεψε σκληρά, αν σου πουν οι Πατέρες σου «ότι το σκοτάδι είναι φως, και τότε ακόμη να συμφωνήσεις μαζί τους» διότι δεν μιλούν χωρίς το φωτισμό του Θεού. Χρειάζεται πολλή νίψει, διότι ο Θεός πολλές φορές μας φανερώνει το θέλημά Του και μας οδηγεί να κάνουμε κάτι που ταιριάζει σε μια περίσταση που αντιμετωπίζουμε, αλλά μετά από λίγο αλλάζουν τα πράγματα και αν δεν είναι κανείς πολύ πιστός, σκανδαλίζεται. Το ίδιο γίνεται και με την καθοδήγηση που μας κάνουν οι άγιοι. Και επειδή μερικοί δεν γνωρίζουν και δεν διακρίνουν τη δύναμη και την οικονομία του Θεού που λειτουργείται και διακονείται από τους αγίους, λένε: «Γιατί δεν μάς το είπαν οι άγιοι ότι θα αλλάξουν τα πράγματα, αλλά μάς μίλησαν με βάση τα σχετικά δεδομένα που παρουσίαζε τότε η συγκεκριμένη περίσταση»; Αν όμως ρωτήσει κανείς τους άγιους, μετά την αλλαγή των πραγμάτων, θα απαντήσουν άλλα, σύμφωνα και με το Διδάσκαλό τους, τον Κύριο και Θεό μας, που είπε ότι θα εξαποστείλει την οργή Του εναντίον του Αχαάβ. Αλλά, επειδή μετανόησε Ο Αχαάβ, απέσυρε και ο Θεός την οργή Του και είπε: «Δεν θα εξαποστείλω την οργή μου τις ήμερες της ζωής του Αχαάβ» (Γ' Βασ. 21, 29). 

Λοιπόν, μετά από μια τέτοια ενέργεια του Θεού, θα μπορούσαν οι ανόητοι και απερίσκεπτοι να ισχυρισθούν ότι και ο Θεός έχει περιορισμένη γνώση και είναι ασύνετος; Πλανώνται διότι δεν γνωρίζουν ότι τα κρίματα του Θεού είναι βαθιά, ανεξιχνίαστα και ακατάληπτα. Τα μυστήρια αυτά των κριμάτων του Θεού γίνονται πιστευτά από πιστούς και εξαγιασμένους ανθρώπους, διότι δεν μπορούν όλοι να τα εννοήσουν και να τα προσλάβουν. Πρέπει δε να ξέρεις, αδελφέ, ότι οι αληθινοί Πατέρες δεν θλίβονται όταν κάποιοι - όσοι δεν μπορούν να εννοήσουν τα μυστήρια του Θεού - τούς θεωρούν ψεύτες. Κάτι τέτοιο, αν δεν τους ωφελεί τους Πατέρες, πάντως ούτε τους βλάπτει, διότι δεν διανοούνται ότι μπορούν, αλλά και δεν θέλουν να πάρουν πάνω τους τη δόξα που ανήκει μόνο στο Θεό, όπως άλλωστε έκανε επί γης και ο Δεσπότης τους Ιησούς Χριστός.

Βαρσανουφίου και Ιωάννου 

κείμενα διακριτικά και ησυχαστικά 

(ερωταποκρίσεις) τόμος Γ΄, 

εκδόσεις “ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ”



Αν έχω αμφιβολία και προβληματίζομαι για ένα πράγμα, αν πρέπει να το κάνω η να μη το κάνω, πες μου πώς να το αντιμετωπίσω;

833

Ερώτηση

Αν έχω αμφιβολία και προβληματίζομαι για ένα πράγμα, αν πρέπει να το κάνω η να μη το κάνω, πες μου πώς να το αντιμετωπίσω;

Απόκριση Βαρσανουφίου.

Αν βρεθείς μέσα σε οποιαδήποτε δύσκολη περίσταση, προσευχήσου τρεις φορές στο Θεό γι’ αυτό, παρακαλώντας Τον να μη σε αφήσει να πλανηθείς. Και αν μετά την προσευχή έχεις τον ίδιο λογισμό αταλάντευτο, τότε κάνε αυτό που σου λέει ο λογισμός σου, διότι αυτός ο λογισμός προέρχεται από το Θεό και δεν είναι από τον εαυτό σου. Φυσικά, αυτό να το κάνεις, όταν δεν σου δίνεται η ευκαιρία να ρωτήσεις τους Πατέρες.

 Βαρσανουφίου και Ιωάννου 

κείμενα διακριτικά και ησυχαστικά 

(ερωταποκρίσεις) τόμος Γ΄, 

εκδόσεις “ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ”



Το βλέπεις σωστό να λέω στο θεοφιλέστατο Επίσκοπο μας κάτι πού θεωρώ ότι είναι για το συμφέρον του;

836

Ερώτηση

Κάποιος φιλόχριστος ρώτησε τον ίδιο Γέροντα: Το βλέπεις σωστό να λέω στο θεοφιλέστατο Επίσκοπο μας κάτι πού θεωρώ ότι είναι για το συμφέρον του; 

Απόκριση Ιωάννου. 

Έχε την καρδιά σου καθαρή ενώπιον του Θεού και δεν θα σε βλάψει ψυχικά κάτι τέτοιο. Το να έχεις όμως την καρδιά σου καθαρή σημαίνει να μη λες τίποτα εναντίον κανενός σαν να θέλεις να τον εκδικηθείς, αλλά να το λες γι’ αυτό καθαυτό το καλό. Αν το λες μ’ αυτό το πνεύμα, μην το θεωρήσεις καταλαλιά, διότι καθετί πού λέγεται για να διορθωθεί κάτι, δεν είναι καταλαλιά. Από την καταλαλιά δεν προέρχεται κανένα καλό, ενώ εδώ πρόκειται να προκύψει καλό, γι’ αυτό και δεν είναι καταλαλιά.

Βαρσανουφίου και Ιωάννου 

κείμενα διακριτικά και ησυχαστικά 

(ερωταποκρίσεις) τόμος Γ΄, 

εκδόσεις “ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ”



Όλες οι πρώιμες μαρτυρίες που διαθέτουμε μαρτυρούν πως η Σύναξη εθεωρείτο ανέκαθεν η πρώτη και βασική πράξη της Ευχαριστίας.

Όλες οι πρώιμες μαρτυρίες που διαθέτουμε μαρτυρούν πως η Σύναξη εθεωρείτο ανέκαθεν η πρώτη και βασική πράξη της Ευχαριστίας. Αυτό επιβεβαιώνεται και από την αρχαία λειτουργική ονομασία που αποδίδεται στο πρόσωπο που τελεί την Ευχαριστία: είναι ο προεστός που ως πρωταρχικό λειτούργημα έχει να προΐσταται της συνάξεως ως «προϊστάμενος» των αδελφών. Έτσι η Σύναξη είναι η πρώτη λειτουργική πράξη της ευχαριστίας η βάση και αφετηρία της. 

Στην πρώτη χριστιανική περίοδο αντίθετα απ’ ό,τι συνηθίζεται σήμερα, η σύναξη του λαού προηγείτο της εισόδου του λειτουργού. «και γαρ οικία κοινή πάντων», γράφει ο Αγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος,  «ἐστὶν ἡ ἐκκλησία, καὶ προλαβόντων ὑμῶν εἴσιμεν ἡμεῖς, τὸν ἐκείνων τύπον διατηροῦντες. Διὰ τοῦτο καὶ κοινῇ πᾶσι τὴν εἰρήνην ἐπιλέγομεν εἰσιόντες εὐθέως, κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον.». Αργότερα, όταν θα κάνουμε λόγο για τη «Μικρή Είσοδο», θα μιλήσουμε με περισσότερες λεπτομέρειες για τη θέση και το νόημα της εισόδου γενικά στην ευχαριστιακή τάξη. Λίγα λόγια, ωστόσο, θα ειπωθούν εδώ σχετικά με την επικρατούσα πρακτική, στην οποία ολόκληρη η αφετηρία της Λειτουργίας – είσοδος των λειτουργών, η ένδυση, η νίψει των χεριών και, τελικά, η προετοιμασία των Δώρων – έχει γίνει ¨ιδιωτική¨ υπόθεση, που αφορά μόνο τον κλήρο, και έχει απομονωθεί και μεταφερθεί σε μια ιδιαίτερη «ακολουθία της Προσκομιδής», με δική της απόλυση. 

Αν και αυτή η πρακτική έχει τυπικά νομιμοποιηθεί στα λειτουργικά μας βιβλία, πρέπει ωστόσο να εξεταστεί υπό το φως μιας άλλης πρακτικής, αρχαιότερης, που διατηρείται όμως έως σήμερα. Είναι η τέλεση της Ευχαριστίας από τον επίσκοπο. Όταν η λειτουργία τελείται από επίσκοπο, πρώτα συγκεντρώνεται ο λαός στην εκκλησία και βρίσκεται εκεί για να τον χαιρετήσει όταν αυτός εισέρχεται, η ένδυση του λαμβάνει χώρα στο μέσο της εκκλησίας, ο επίσκοπος δεν εισέρχεται στο ιερό μέχρι τη Μικρή Είσοδο, και τελικά, η Προσκομιδή επαναλαμβάνεται ακριβώς όπως παλιά, πριν από την προσφορά των Τιμίων Δώρων, δηλαδή στο σημείο που σήμερα ονομάζουμε Μεγάλη Είσοδο. 

Θα ήταν λάθος, όμως να υποθέσουμε πως όλα αυτά εμφανίστηκαν ως αποτέλεσμα απόδοσης μιας ειδικής ιεροπρέπεια στην επισκοπική ακολουθία, πράγμα που κάποιες φορές το ακούμε στις διαμαρτυρίες των υπερασπιστών μιας «πρωτοχριστιανικής απλότητας». Αντίθετα η επισκοπική ακολουθία, όχι σε όλες τις λεπτομέρειες βεβαίως αλλά ως όλο, πλειοδοτεί  στη διατήρηση του τύπου και του πνεύματος της πρώιμης ευχαριστιακή πράξης, επειδή στην πρώτη Εκκλησία ο επίσκοπος ήταν ακριβώς εαυτός που συνήθως προΐστατο της ευχαριστιακή «Σύναξη». Μόνο πολύ αργότερα, με τη σταδιακή μεταμόρφωση της τοπικής εκκλησιαστικής κοινότητας σε διοικητική περιφέρεια (Επισκοπή) που και αυτή διασπάστηκε σε πολλές ενορίες η θέση του ιερέα μετεβλήθη από αυτήν ενός έκτακτου λειτουργούν της Ευχαριστίας, ενός εκπροσώπου του Επισκόπου, σε αυτήν ενός κανονικού λειτουργού. Από την άποψη της λειτουργικής, η επισκοπική τάξη της εισόδου στη σύνταξη είναι ακριβώς αυτή που θα πρέπει να θεωρείται ως κανονική. Η ιερατική τάξη που εμφανίστηκε εξαιτίας των περιστάσεων ήταν πιθανόν πιο πρακτική και αναπόφευκτη, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να μειώσει τη σημασία της «Συνάξεως εν Εκκλησία» ως εν τοις πράγμασι αρχής, δηλαδή πρώτης βασικής πράξης της ευχαριστίας. 

H σχέση ανάμεσα στον ιερουργό  και στο λαού - ο συνεορτασμός τους -  εκφράζεται ακόμα καλύτερα στις ευχές της Ευχαριστίας, που όλες, δίχως εξαίρεση, δομούνται ως διάλογοι. Κάθε ευχή «επισφραγίζεται» από τη Σύναξη με μία από τις σημαντικότερες λέξεις της χριστιανικής Λατρείας, το «αμήν», συνδέοντας έτσι σε ένα οργανικό όλο το λειτουργό και το λαό του Θεού, του οποίο προΐσταται. ‘Όλες οι ευχές (με εξαίρεση την ευχή που λέγει ο ιερέας μυστικώς καθ’ όν  χρόνο ψάλλεται από το χορό ο  Χερουβικός Ύμνος και για την οποία θα μιλήσουμε στο κατάλληλο σημείο) αναπέμπονται εξ  ονόματός μας. Όλα τα συστατικά μέρη της ιερουργίας (ιεροτελεστίας) της Ευχαριστίας –η ανάγνωση του λόγου του Θεού, η Αναφορά, η Θ. Μετάληψη - αρχίζουν με την αμοιβαία εκχώρηση της ειρήνης: Ειρήνη πάσι… Και το πνεύματι σου» . Τελικά όλες αυτές οι ευχές περιέχουν  την «εν αλλήλοις»  δοξολογία, την «εν αλλήλοις» μετάνοια την «εν αλλήλοις» ευχαριστία την «εν αλλήλοις»  κοινωνία – «Ημάς δε πάντας, τους εκ του ενός Άρτου και του Ποτηρίου μετέχοντας, ενώσαις αλλήλοις εις ενός Πνεύματος Αγίου κοινωνίαν».

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ

Αλέξανδρος Σμέμαν 

σελ.24-26

Εκδόσεις 

Ακρίτας 

Κοιτάξτε τις γενιές που πέρασαν και στο­χαστείτε: Ποιος εμπιστεύτηκε τον Κύριο και ντροπιάστηκε; Ή ποιος επέμεινε σταθερά να Τον σέβεται κι εγκαταλείφθηκε; Ή ποιος τον αναζήτησε κι Εκείνος τον αγνόησε;

Σοφία Σειράχ Κεφ.2

 Ο σεβασμός στον Κύριο μέσα στις δοκιμασίες

Παιδί μου, αν στη δούλεψη θες να μπεις του Κυρίου, για δοκιμασίες φρόντισε να ετοιμαστείς.  

Όπλισε την καρδιά σου με κουράγιο και μην πορεύεσαι με βία στους δύσκολους καιρούς.  

Σ’ Εκείνον προσκολλήσου και μην τον αφήνεις, για να ’χεις τιμημένα υστερνά. 

Ό,τι κι αν σ’ εύρει δέξου το κι όταν θα ’ρθούν αναποδιές και χαμηλά σε ρί­ξουν, δείξε υπομονή. 

Γιατί το μάλαμα μες στη φωτιά ξελαγαρίζεται, κι οι εκλεκτοί μες στης ταπείνωσής τους το καμίνι. 

Στον Κύ­ριο εμπιστέψου και θα σου γίνει βοηθός ίσια πορεύου και σ’ εκείνον έλπιζε. 

Όσοι τον Κύριο σέβεστε, προσμένετε το έλεός του και μην παραστρατείτε, να μη σας βρει ο όλεθρος.  

Όσοι τον Κύριο σέβεστε, δώστε την πίστη σας σ’ αυτόν και δε θα χά­στε την ανταμοιβή σας.  

Όσοι τον Κύριο σέ­βεστε, ελπίστε στ’ αγαθά που σας προσμέ­νουν και στην αιώνια τη χαρά και στο έλεος. 

Κοιτάξτε τις γενιές που πέρασαν και στο­χαστείτε: Ποιος εμπιστεύτηκε τον Κύριο και ντροπιάστηκε; Ή ποιος επέμεινε σταθερά να Τον σέβεται κι εγκαταλείφθηκε; Ή ποιος τον αναζήτησε κι Εκείνος τον αγνόησε; 

Πράγ­ματι, συμπάθεια γεμάτος είν’ ο Κύριος κι ευ­σπλαχνία αμαρτίες συγχωρεί και στης δοκι­μασίας την ώρα σώζει.  

Αλίμονο στις άτολμες καρδιές και στα παραλυμένα χέρια και στον αμαρτωλό που δυο βαδίζει δρόμους. 

Αλίμονο σ’ εκείνον που παρέλυσε επειδή δεν πιστεύει· γι’ αυτό και καταφύγιο δεν θα ’βρεί.  

Αλίμονο σ’ εσάς που την υπομονή τη χάσατε και τι θα κάνετε όταν ο Κύριος έρθει;  

Όσοι τον Κύριο σέβονται, τα λόγια του δε θα τα παρα­τούν κι εκείνοι που τον αγαπούν, τις εντο­λές του θα τηρήσουν. 

Όσοι τον Κύριο σέ­βονται θα επιδιώξουν να του αρέσουν και θα χορτάσουν απ’ το νόμο του εκείνοι που τον αγαπούν.  

Όσοι τον Κύριο σέβονται, θα ετοιμάσουν τις καρδιές τους και μπρος Του θα ταπεινωθούν.  

Στα χέρια του Κυρίου θα πέσουμε κι όχι σε χέρια ανθρώπων γιατί είναι και το έλεός του σαν τη μεγαλοσύνη του.