Γιατί, ἀφοῦ μὲ τὶς γυναῖκες παράγγειλε στοὺς μαθητὲς νὰ μεταβοῦν στὴ Γαλιλαία, ἐπειδὴ ἐκεῖ θὰ ἐμφανιζόταν σ' αὐτούς, ἐμφανίζεται στη Σιών; Καὶ γιατί ὁ Λουκᾶς λέγει, ὅτι ἦταν παρόντες οἱ ἕνδεκα , ἐπειδὴ ὁ Θωμᾶς ἀπουσίαζε;

 ᾿Απορία 56η. 

Γιατί, ἀφοῦ μὲ τὶς γυναῖκες παράγγειλε στοὺς μαθητὲς νὰ μεταβοῦν στὴ Γαλιλαία, ἐπειδὴ ἐκεῖ θὰ ἐμφανιζόταν σ' αὐτούς, ἐμφανίζεται στη Σιών;

Καὶ γιατί ὁ Λουκᾶς λέγει, ὅτι ἦταν παρόντες οἱ ἕνδεκα , ἐπειδὴ ὁ Θωμᾶς ἀπουσίαζε; 

Ἐξήγηση. 

Πρῶτα - πρῶτα, ἐπειδὴ οἱ ἀπόστολοι ἦταν φοβισμένοι καὶ δὲν τολμοῦσαν νὰ βγοῦν οὔτε ἔξω ἀπὸ τὴν Ἰερουσαλήμ, ἐξαιτίας τοῦ φόβου τῶν Ἰουδαίων, σωστὰ ἔπρεπε ὁ Κύριος νὰ ἐμφανισθεῖ στὴ Σιών, γιὰ νὰ διαλύσει τὸν φόβο τους, νὰ τοὺς δώσει τὴν εἰρήνη, καὶ νὰ ἐπιβεβαιώσει τὴν ἀνάσταση. 

Ὅμως τὴν παράδοση τοῦ ζωοποιοῦ βαπτίσματος, μαζὶ μὲ τὰ τελειότερα δόγματα θὰ τοὺς τὰ δώσει στη Γαλιλαία, ἀφοῦ ἀπομακρύνει τὸν φόβο τῆς ἰουδαϊκῆς θρασύτητας, ἐπειδὴ στὴ Γαλιλαία εἶχε δείξει τὸ μεγάλο φῶς σ αὐτοὺς ποὺ βρίσκονταν στὸ σκοτάδι, δηλαδὴ τὸ σωτήριο βάπτισμα, γι αὐτὸ καὶ προτρέποντάς τους ἔλεγε· «Μετανοεῖτε, γιατὶ ἔφθασε ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν». 

Τοὺς ἕνδεκα μαθητὲς ὁ Λουκᾶς τοὺς ἀναφέρει, ἐπειδή, ἂν καὶ εἶχε ἐκπέσει ὁ Ἰούδας καὶ ἀπουσίαζε ὁ Θωμᾶς, ἦταν ὁπωσδήποτε παρὼν ὁ Ματθίας, τὸν ὁποῖο ἐπέλεξαν μὲ κλῆρο στη θέση τοῦ Ἰούδα, ὥστε νὰ γίνει μάρτυρας τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ σ ὅλο τὸ διάστημα μέχρι τὴν ἀνάληψή του, ὅπως διηγεῖται ὁ Λουκᾶς”.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΗΣΥΧΙΟΥ

ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΠΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΣΑΦΗΣΕΩΝ

ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ

ΣΥΜΦΩΝΙΑ 

Γιατί ὁ Ἰωάννης λέγει, ὅτι τὸ βράδυ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἑβδομάδας ἐμφανίσθηκε ὁ Χριστὸς σ' ὅλους τοὺς μαθητές του ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Θωμᾶ, ἐνῶ ὁ Λουκᾶς λέγει, ὅτι ἐμφανίσθηκε μόνο στὸν Πέτρο, τότε ποὺ οἱ συνοδοὶ τοῦ Κλεώπα, τὸ βράδυ τῆς ἴδιας μέρας, γύρισαν στὴν Ἰερουσαλήμ, ἀφοῦ εἶδαν τὸν Κύριο στοὺς Ἐμμαοῦς;

 ᾿Απορία 57η. 

Γιατί ὁ Ἰωάννης λέγει, ὅτι τὸ βράδυ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἑβδομάδας ἐμφανίσθηκε ὁ Χριστὸς σ' ὅλους τοὺς μαθητές του ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Θωμᾶ, ἐνῶ ὁ Λουκᾶς λέγει, ὅτι ἐμφανίσθηκε μόνο στὸν Πέτρο, τότε ποὺ οἱ συνοδοὶ τοῦ Κλεώπα, τὸ βράδυ τῆς ἴδιας μέρας, γύρισαν στὴν Ἰερουσαλήμ, ἀφοῦ εἶδαν τὸν Κύριο στοὺς Ἐμμαοῦς; 

Ἐξήγηση. 

Πρῶτα, μετὰ τὶς γυναῖκες, ὁ Χριστὸς ἐμφανίσθηκε στὸν Πέτρο καὶ ὕστερα στοὺς ἀποστόλους, ἔτσι ὅπως ἐμφανίσθηκε, καθώς λέγει ὁ Παῦλος, «Εμφανίσθηκε στὸν Κηφᾶ, καὶ ἔπειτα στοὺς δώδεκα», χωρὶς νὰ ὑπολογίζει τὸν Θωμᾶ, ποὺ ἀπουσίαζε, ἀλλὰ τὸν Ματθία καὶ τὸν Ἰοῦστο. 

Ἐνῶ λοιπὸν οἱ συνοδοὶ τοῦ Κλεώπα βρίσκονταν στὸ δρό- μο πρὸς Ἐμμαοῦς, ὁ Χριστὸς ἐμφανίσθηκε στὸν Πέτρο. 

Μόλις γύρισαν ἀπὸ τοὺς Ἐμμαοῦς καὶ εἶπαν στοὺς ἀποστόλους, ὅτι ἐμφανίσθηκε σ' αὐτοὺς κατὰ τὸ κόψιμο τοῦ ψωμιοῦ, τότε ἐμφανίσθηκε σὲ ὅλους αὐτοὺς ὁ Χριστὸς στὴ Σιών, ὅπως μᾶς διηγεῖται ὁ Λουκᾶς”. 

Δὲν πρέπει ἄλλωστε νὰ ἀποροῦμε, ὅτι μέσα σὲ μιὰ μέρα πῆγαν ἀπὸ τὴν Ἰερουσαλήμ στοὺς Ἐμμαοῦς, καὶ ἀπὸ τοὺς Ἐμμαοῦς στὴν Ἰερουσαλήμ. 

Οὔτε ἄλλωστε εἶναι γραμμένο, ὅτι ἦταν νύχτα ὅταν ἔφθασαν στοὺς Ἐμμαοῦς, ἀλλ᾽ ὅτι πλησίαζε ἡ νύχτα, ὅτι ἔγειρε ἡ ἡμέρα, καὶ ἦταν πιθανῶς ὀγδόη ἢ ἐνάτη ὥρα. 

Γιατὶ ἀπὸ τὶς ἑφτὰ ὁ ἥλιος γέρνει πρὸς τὴ Δύση. 

Ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὸ ὅμως αὐτοὶ διήνυσαν τὸν δρόμο γεμᾶτοι χαρά, προκειμένου ν' ἀπαγγείλουν τὸ θαῦμα, φθάνοντας καὶ μέχρι τὴν προ- χωρημένη νύχτα. 

Γιατὶ τὸ μέρος τῆς νύχτας ποὺ παρατείνεται πολύ, συνηθίζουμε νὰ τὸ λέμε ὀψία. 

Καὶ ἐκεῖ μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους ἐμφανίσθηκε ὁ Κύριος καὶ σ' αὐτούς.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΗΣΥΧΙΟΥ

ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΠΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΣΑΦΗΣΕΩΝ

ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ

ΣΥΜΦΩΝΙΑ 

Ο όσιος Ιωαννίκιος του Ντέβιτς

26 Απριλίου

Ο όσιος Ιωαννίκιος του Ντέβιτς 

Από την παιδική του ηλικία ο όσιος Ιωαννίκιος αγαπούσε την ησυχία και την προσευχή και για τον λόγο αυτό εγκατέλειψε μία ημέρα την οικογενειακή κατοικία, που βρισκόταν στην περιοχή της Διοκλείας (Ζέτα, στο σημ. Μαυροβούνιο), και αναχώρησε για την ανατολική Σερβία. Φθάνοντας στον ποταμό Ίμπαρ βρήκε σπήλαιο στο οποίο είχε εγκαταβιώσει ο άγιος Πέτρος της Κόριτσκα [5 Ιουνίου], όπου έζησε με αυστηρή άσκηση. 

Σύντομα άρχισαν να προσέρχονται πολυάριθμοι μοναχοί και λαϊκοί, για να λάβουν συμβουλές ή να υποταγούν στην πνευματική του καθοδήγηση. Ο άγιος έκτισε ναό και κελλιά για τους νέους αυτούς μαθητές, αλλά λίγο αργότερα εγκατέλειψε την μονή για ν’ αποφύγει την δόξα των ανθρώπων και εγκαταστάθηκε βαθιά μέσα στο πυκνό δάσος του Ντέβιτς, στο Κοσσυφοπέδιο. Έζησε εκεί επί σειρά ετών σε πλήρη ησυχία, αντιμετωπίζοντας με θάρρος τις επιθέσεις των δαιμόνων που προσπαθούσαν να τον αποσπάσουν από την αδιάλειπτη προσευχή. 

Ο ηγεμόνας Γεώργιος Μπράνκοβιτς (1427-1456) άκουσε να μιλούν για τον άγιο και την εξουσία που είχε κατά των δαιμόνων και έστειλε στον Ιωαννίκιο την κόρη του που έπασχε από φρενοβλάβεια. Ο Ιωαννίκιος εξέβαλε το πονηρό πνεύμα και θεράπευσε την βασιλόπαιδα, οπότε σε ένδειξη ευγνωμοσύνης ο ηγεμόνας έκτισε στον τόπο εκείνο ναό αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου και μοναστήρι γνωστό σήμερα ως Μονή του Ντέβιτς. 

Ο όσιος Ιωαννίκιος αναπαύθηκε από τους αγώνες του σε πολύ προχωρημένη ηλικία, στις 2 Δεκεμβρίου 1430. Λίγο μετά την κοίμησή του, τα τίμια λείψανά του άρχισαν να επιτελούν θαυματουργικές ιάσεις, ιδίως σε ψυχασθενείς και δαιμονισμένους, τόσο σε Σέρβους όσο και Αλβανούς, που προσέρχονταν με πίστη στον τάφο του. Οι εχθροί του Θεού πολλές φορές επιχείρησαν, κατά την διάρκεια των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, να βλάψουν τον τάφο του αγίου, αλλά ο Θεός τους τιμώρησε αυστηρά. *

Στην Μονή Ντέβιτς εγκαταβίωσε επίσης τον 19ο αιώνα η μοναχή Ευφημία, την οποία ο σερβικός λαός τιμά με το όνομα Στόινα. 

 

* Κατά την διάρκεια της σύρραξης στο Κόσσοβο (2000-2001), ο τάφος του αγίου Ιωαννικίου βεβηλώθηκε από τους Αλβανούς Κοσσοβάρους και απειλήθηκε η ζωή των μοναζουσών. Τέλος, στις 18 Μαρτίου 2004, οι Αλβανοί έδιωξαν τις μοναχές και ανατίναξαν την μονή. 

   

※

«Νέος Συναξαριστής

της Ορθοδόξου Εκκλησίας»·

Τόμ. 8ος (Απρίλιος),

Εκδόσεις «Ίνδικτος»·

※

 

Ο όσιος Ρικχάριος της Πικαρδίας

26 Απριλίου 

Ο όσιος Ρικχάριος της Πικαρδίας 

Γόνος αρχοντικής οικογένειας της Πικαρδίας (βόρεια Γαλλία), ο νεαρός Ρικχάριος φιλοξένησε κάποτε δύο Ιρλανδούς ιεραπόστολους που τους είχαν κακομεταχειριστεί οι κάτοικοι της περιοχής αυτής γύρω από τις εκβολές του ποταμού Σομ, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό ήσαν ακόμη ειδωλολάτρες. Όλη την νύχτα άκουγε τα όσα έλεγαν οι δύο θεοφόροι άνδρες, τους εξομολογήθηκε τις αμαρτίες του και αποφάσισε τότε να αφιερώσει τον βίο του στο κήρυγμα του Ευαγγελίου. Απελευθέρωσε τους δούλους του και άρχισε να περιοδεύει ανά την χώρα, κηρύττοντας το Ευαγγέλιο της Σωτηρίας, διαμοιράζοντας σε ελεημοσύνες κάθε τι που του πρόσφεραν. 

Σκληραγωγούσε τον εαυτό του -η μόνη τροφή του ήταν λίγο κριθαρένιο ψωμί βρεγμένο στο νερό- αλλά αντιμετώπιζε όλους τους άλλους με μεγάλη ευσπλαχνία, ενώ ασθενείς και δεινοπαθούντες προσέτρεχαν στον Ρικχάριο για να βρουν ίαση σώματος και ψυχής. Περιόδευσε σε επαρχίες του βορρά και έφτασε μέχρι την Αγγλία, φέροντας στην πίστη του Χριστού μεγάλο αριθμό αμαρτωλών και ειδωλολατρών και απελευθέρωσε πολλούς αιχμαλώτους, χριστιανούς και ειδωλολάτρες. 

Καθώς πολλοί μαθητές ζητούσαν να υποταγούν στην πνευματική του καθοδήγηση, ο Ρικχάριος ίδρυσε κοντά στην γενέτειρά του, Κεντούλη, ναό και μονύδριο, όπου αρεσκόταν να αποσύρεται ο ίδιος. 

Μια ημέρα τον επισκέφθηκε ο βασιλέας Δαγοβέρτος (629-639). Ο όσιος τον ευλόγησε και με πραότητα τον νουθέτησε για το πώς πρέπει να εξασκεί την εξουσία του ένας χριστιανός ηγεμόνας: χωρίς να υπερηφανεύεται για την ισχύ του ή να ελπίζει στις κολακείες και τα παροδικά πλούτη, αλλά δοξάζοντας τον Θεό, τον μόνο Βασιλέα του ουρανού και της γης, έναντι του οποίου είναι υπόλογος για την διακυβέρνησή του. Ο βασιλέας άκουσε με σεβασμό τις νουθεσίες και έδειξε αργότερα μεγάλη εκτίμηση για τον άνθρωπο του Θεού. 

Όταν ο Ρικχάριος έφθασε σε μεγάλη ηλικία, θέλησε να αποσυρθεί σε απόλυτη ησυχία ώστε να προετοιμαστεί για την εκδημία του. Ο βασιλέας και οι άρχοντες τού τόπου του πρόσφεραν τοποθεσία κατάλληλη στο δάσος του Κρεσύ, όπου εγκαταστάθηκε ο όσιος με συνοδεία μόνο έναν μαθητή, ώστε να αφοσιωθεί πλήρως στην θεωρία των αγαθών που επαγγέλλονται στον ουρανό για τους άξιους δούλους του Θεού. 

Ο όσιος πολλαπλασίασε τους ασκητικούς αγώνες και απέκτησε μεγάλη εξουσία επάνω στην φύση και τα άγρια θηρία. Σύντομα όμως το ερημητήριό του έγινε γνωστό και άρχισαν να πηγαίνουν πτωχοί, ασθενείς, αλλά και οι ισχυροί του κόσμου. «Όλοι εκείνοι για τους οποίους προσευχόταν ο όσιος», γράφει ο βιογράφος του, «αμέσως διά της αγαθότητος του Χριστού αποκτούσαν ό,τι ζητούσαν». 

Όταν ο Ρικχάριος διαισθάνθηκε ότι πλησίαζε η στιγμή που θα τελείωνε ο επίγειος βίος του, είπε στον μαθητή του να φτιάξει ένα φέρετρο σ’ έναν κορμό δένδρου και, ολοκληρώνοντας την ύστατη δέησή του, είπε: «Είθε ο Σωτήρ του κόσμου να είναι εύσπλαγχνος έναντι εμού, και έχοντας υπάρξει η παρηγορία μου στην παρούσα ζωή, να καταστεί ανταμοιβή μου στην άλλη!» 

Ο όσιος Ρικχάριος εκοιμήθη εν ειρήνη στις 26 Απριλίου 645. Λίγο αργότερα, μαθητές του πήραν το τίμιο λείψανο, το οποίο ενταφίασαν στην Κεντούλη, όπου κατέστη πηγή θαυμάτων. Ανεγέρθηκε κατόπιν μεγάλος ναός για την μονή, η οποία ανεδείχθη σε μια από τις λαμπρότερες του Μεσαίωνα στην Δύση.

※

«Νέος Συναξαριστής

της Ορθοδόξου Εκκλησίας».

Τόμος 8ος, ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Εκδόσεις «Ίνδικτος»·

※

 

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑΣ - ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ

  

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ 

Η σωστή εκμάθηση της αγιογραφίας αρχίζει από την εκμάθηση του σχεδίου. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να εξασκηθεί ο μαθητής χρησιμοποιώντας μολύβι και γομολάστιχα, και σχεδιάζοντας γραμμικά τη μορφή και την κίνηση των αγίων, να αποκτήσει αρκετή ευχέρεια πάνω σ' αυτό. 

Όταν μια εικόνα είναι σχεδιασμένη σωστά (με τα διάφορα μέλη στη θέση τους), τότε και στο χρώμα να μην έχει μεγάλη επιτυχία, η εικόνα «στέκει» και δεν απωθεί το θεατή. Αν όμως είναι κακοσχεδιασμένη, τότε και άριστο χρωματισμό να έχει, είναι αποτυχημένη. Το να γίνει κανείς όσο πιο τέλειος μπορεί στο σχεδίασμα των προσώπων και των κινήσεων, είναι το κυριότερο μέλημα, η σπονδυλική στήλη της αγιογραφίας. Στην τέχνη - σε οποιαδήποτε μορφή τέχνης (ζωγραφική, γλυπτική, θέατρο, ποίηση κ.λ.) - ισχύει ο απαράβατος κανόνας: ο καλλιτέχνης θα κατακτήσει πρώτα τα εκφραστικά του μέσα και ύστερα θα ακολουθήσει η απόδοση της έκφρασης, το ιδιαίτερο προσωπικό στοιχείο, οι εμπνευσμένες συνθέσεις κ.λ. 

Και η εκμάθηση των αναμείξεων των χρωμάτων είναι παράλληλος αγώνας, που και αυτός - όπως και το σχέδιο - δεν τελειώνουν ποτέ. Μα το σχέδιο είναι εκείνο που καταξιώνει και το χρώμα και το βοηθάει να αναδείξει το κάλλος του. 

Ο έμπειρος τεχνίτης σχεδιάζει και με πινέλο χρησιμοποιώντας νερουλό (με πολύ αυγό) χρώμα. 

Μάλλον, η εκμάθηση της αγιογραφίας - μόνον της αγιογραφίας - μοιάζει με εκείνην του χτίστη που θέλει να μάθει να χτίσει έναν τοίχο με τούβλα. Αν μάθει να τοποθετεί σωστά περίπου είκοσι τούβλα, σιγά σιγά, ακολουθώντας την ίδια μέθοδο, μπορεί να στήσει όρθιο έναν τοίχο. Κάτι ανάλογο γίνεται με την εκμάθηση της αγιογραφίας. Στην αρχή πρέπει να εξασκηθούμε στο ξεχωριστό σχεδίασμα των μελών του προσώπου και στη συνέχεια νά τα συνθέσουμε σε πρόσωπο βάζοντας τα στην ακριβή τους θέση. Αφού μάθουμε το ακριβές σχήμα των μερών και τον τρόπο να τα τοποθετούμε στη θέση τους, συνθέτοντας έτσι ένα πρόσωπο, ύστερα θα μελετήσουμε τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ των προσώπων των ανδρών και των γυναικών, των γέρων και των νηπίων κ.ο.κ. 

Θεωρώ τη μέθοδο αυτή σωστή, γιατί η έκφραση της αγιογραφίας έχει μοναδικό και μόνιμο χαρακτήρα. Έχει μόνιμα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά και δεν επιδέχεται προσωπικές αυθαιρεσίες όσο εντυπωσιακές και αν είναι. Αυτό είναι διαπίστωση της αγιογραφίας της Ορθοδοξίας από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα και σε όλα τα μέρη που άνθισε. Υπάρχουν όμως και πολλά στοιχεία όπου η αγιογραφία απαιτεί την ελεύθερη προσωπική ερμηνεία. 

Υπάρχουν στην αγιογραφία μόνιμα στοιχεία και αναλλοίωτα. Χωρίς αυτά σπάει η συνέχεια της παράδοσης και η αθέτηση τους μαρτυρεί άγνοια και κούφια ματαιοδοξία. Υπάρχει επίσης το επεισοδιακό στοιχείο που από εποχή σε εποχή ποικίλλει και που απαιτείται από τον έμπειρο τεχνίτη να δώσει το προσωπικό του παρόν, όπως ο ιεροκήρυκας την ώρα που μιλάει από τον άμβωνα. 

Η έλλειψη προσωπικής ερμηνείας, δηλαδή η αθέτηση του επεισοδιακού στοιχείου, μαρτυρεί πάλι άγνοια και λανθασμένο ζήλο παράδοσης. Η έλλειψη αυτή έχει σαν αποτέλεσμα τη νέκρωση της παράδοσης. Η χρήση του επεισοδιακού στοιχείου έδωσε την ποικιλία της έκφρασης μέσα στην αγιογραφία στις διάφορες εποχές. 

Αρχίζουμε, λοιπόν, την εκμάθηση της αγιογραφίας από την πιστή αντιγραφή αξιόλογων πρωτοτύπων των μεγάλων αγιογράφων. Πρέπει να εφοδιαστούμε με πολλή υπομονή που θα μας βοηθήσει στην προσεκτική παρατήρηση του σχήματος που αντιγράφουμε. Ο αρχάριος δεν πρέπει να ξεχνάει τον κανόνα: Δέκα φορές θα παρατηρείς και μια φορά θα τραβάς μολυβιά. Πρώτα δηλαδή θα παρατηρήσουμε το γενικό σχήμα του ματιού. Θα δούμε π.χ. ότι είναι αμυγδα-λωτό. Θα παρατηρήσουμε το πλάτος της ίριδας συγκρίνοντας το με το πλάτος του βολβού του ματιού, θα παρατηρήσουμε την καμπυλότητα της γραμμής των βλεφάρων. Το μεγάλο εργαλείο και το μοναδικό που θα μας βοηθήσει στο σωστό σχεδίασμα και την πιστή αντιγραφή είναι η σύγκριση. Συγκρίνουμε τα διάφορα μέλη μεταξύ τους, συγκρίνουμε το ύψος του ενός με το πλάτος του άλλου, συγκρίνουμε καμπυλότητες, γωνίες, συγκρίνουμε όλες τις γραμμές, όλα τα μέλη - μικρά και μεγάλα - με άλλες γραμμές, με άλλα σχήματα της ίδιας εικόνας. Μάθε να συγκρίνεις αυτό που ζωγραφίζεις. Αν αντιγράφεις π.χ. ένα χέρι, να συγκρίνεις το μήκος του με το μήκος του άλλου χεριού. Σύγκρινε το μήκος της παλάμης με το μήκος του προσώπου. Σύγκρινε το μήκος των δακτύλων με το πλάτος του χεριού, ή αν θέλεις με το μήκος της μύτης, ή του αυτιού. Αν δεν συγκρίνεις αυτό που ζωγραφίζεις με τα άλλα μέλη της εικόνας, θα σου βγει δυσανάλογο. Η σύγκριση πρέπει να γίνει απαραίτητη συνήθεια. 

Πού αποσκοπούν όλα αυτά; Γιατί αντιγράφουμε πιστά παλαιά πρότυπα; Γιατί καταβάλλουμε πολύ κόπο και πνευματική ένταση για να μάθουμε να σχεδιάζουμε τις εικόνες; Δε θα ήταν καλύτερα να προβάλουμε μια διαφάνεια (σλάιτς) και να ξεσηκώσουμε έτοιμο το σχέδιο; Με τα μηχανικά μέσα που διαθέτουμε μπορούμε άνετα και χωρίς κόπο να έχουμε έτοιμο το σχέδιο οποιασδήποτε εικόνας. Γιατί λοιπόν να μάθουμε να σχεδιάζουμε, χωρίς νά βλέπουμε, μάτια, μύτες και πρόσωπα; Μήπως αυτό θα μας οδηγήσει σε προσωπικές αυθαιρεσίες, πράγμα που θα μας απομακρύνει απ' την παράδοση; 

Πολλά τέτοια ερωτήματα και άλλα παρόμοια μπορεί να διατυπώνει κανείς, όμως όλοι αυτοί οι φόβοι είναι αβάσιμοι. Αν δε μάθει κανείς να σχεδιάζει ένα μάτι, μια μύτη, ένα πρόσωπο απέξω, χωρίς πρότυπο, τότε και το έτοιμο σχέδιο δεν μπορεί να το ζωγραφίσει σωστά, Οι γραμμές του και οι πινελιές του θα είναι τρεμουλιαστές, διστακτικές και τα σχήματα που θα ζωγραφίζει θα είναι γεμάτα με ατέλειες και παραφωνίες. 

Το σχεδίασμα της εικόνας πρέπει να γίνεται με άνεση. Οι πινελιές πρέπει να τραβιούνται με σιγουριά και σταθερότητα. Πρέπει να έχουμε πάρει τον «αέρα» του σχεδίου και τότε μόνο μπορούμε να δώσουμε την κατάλληλη έκφραση και την κίνηση που αρμόζει. Πολλές φορές η εικόνα που αντιγράφουμε είναι θολή ή έχει φθορές (λείπει ένα μάτι π.χ.). Ο εξασκημένος τεχνίτης με σιγουριά και άνεση συμπληρώνει τις ελλείψεις του προτύπου. 

Η εκμάθηση του σχεδίου, λοιπόν, είναι απόλυτα απαραίτητη για τη συνέχιση της παράδοσης, για να έχουν οι εικόνες μας αρμονία και έκφραση και να μην είναι κακότεχνες και χωρίς «ψυχή». 

Μη χρησιμοποιείς χάρακες, υποδεκάμετρα και διαβήτες στην εκμάθηση του σχεδίου. Πρέπει να συνηθίσεις το μάτι, το νού και το χέρι να συνεργάζονται μέχρι να φτάσουν στον αυτοματισμό. Εξασκήσου να σημειώνεις τις αναλογίες και να κάνεις τις διάφορες συγκρίσεις χωρίς μηχανικά όργανα, ακόμη και αν κάνεις λάθη. Τα γεωμετρικά όργανα σε εμποδίζουν στην εκμάθηση. Μένεις αγύμναστος και ατροφικός πνευματικά. 

Αρχίζοντας π.χ. την αντιγραφή της κεφαλής ενός αγίου, άρχισε να τραβάς ελαφριές γραμμές προσπαθώντας νά σχεδιάσεις το γενικό σχήμα του κεφαλιού. Τράβηξε, χωρίς δισταγμό και χωρίς να σβήνεις, πολλές ελαφριές μολυβιές, τη μια πάνω στην άλλη, προσπαθώντας να αποτυπώσεις το γενικό σχήμα του κεφαλιού. Οι άτονες ελαφριές αυτές γραμμές λέγονται και είναι βοηθητικές γραμμές, γιατί μας βοηθούν να βρούμε την τελική γραμμή του σχεδίου. Την τελική αυτή γραμμή την τονίζουμε, τη σκουραίνουμε εκεί που πρέπει, δηλαδή στους πιο σκοτεινούς τόνους του προτύπου μας. 

Στο σχεδίασμα αρχίζουμε από τα γενικά σχήματα και σιγά σιγά φτάνουμε να σχεδιάσουμε τα μερικά, δηλαδή τις λεπτομέρειες. Πρώτα θα σχεδιάσεις το γενικό σχήμα του κεφαλιού. Ύστερα θα ξεχωρίσεις μέσα στο γενικό σχήμα τα μαλλιά και τα γένια. Στή συνέχεια θα τραβήξεις άξονες (γραμμές, σημάδια), για να εντοπίσεις τη θέση των ματιών, της μύτης, του στόματος, των αυτιών. Έπειτα σχεδιάζεις με ελαφριές γραμμές (βοηθητικές) ολόκληρο το πρόσωπο με όλες τις λεπτομέρειες. Έτσι βλέπεις τι έχεις κατορθώσει και εντοπίζεις τα λάθη. Τελικά σχεδιάζεις τα μέλη ένα ένα με όλες τις λεπτομέρειες, τονίζοντας τις σκούρες γραμμές του προσώπου. Αυτή είναι η σειρά του σχεδιασμού της κεφαλής ενός αγίου. Αφού εννοήσει κανείς τη μέθοδο που περιγράψαμε, μπορεί, προσπαθώντας ανάλογα, να σχεδιάσει έναν ολόσωμο άγιο και μια πολυπρόσωπη σύνθεση. 

Όταν σχεδιάσεις ένα κεφάλι, τότε με το μολύβι βάλε και τους τόνους της σκιάς. Σκούραινε δηλαδή την επιφάνεια των μαλλιών (αν είναι νέος) και των γενιών, και σκίασε με ελαφρύτερους τόνους τις σκιές κάτω απ' τα φρύδια, στις παρειές, δίπλα από τη μύτη κ.λ. Μην κάνεις όλες τις σκιές στον ίδιο τόνο. Υπάρχουν πέντε τόνοι σκιάς, άλλες πιο ανοιχτές και άλλες πιο σκούρες. Φρόντισε να επιτύχεις αυτή τη διαβάθμιση των τόνων της σκιάς. Θα σε βοηθήσει αργότερα στη σωστή απόχρωση της εικόνας. 

Όπως συγκρίνουμε τα διάφορα μέλη μεταξύ τους, έτσι συγκρίνουμε και τις σκιές τη μια με την άλλη. Η σύγκριση αυτή θα μας βοηθήσει να ζωγραφίσουμε την κάθε σκιά στον τόνο της. 

Το να χρησιμοποιούμε έτοιμα σχέδια από ξεσηκώματα ωραίων εικόνων και παραδοσιακό είναι και χρήσιμο. Οι παλαιοί τεχνίτες χρησιμοποιούσαν τέτοια έτοιμα σχέδια, τα λεγόμενα «ανθίβολα». Λοιπόν, το να έχει κανείς μηχάνημα προβολής εγχρώμων διαφανειών (σλάιτς) είναι το ίδιο σα να χρησιμοποιεί ανθίβολο. Μόνο που δεν πρέπει να σταματήσει να εξασκείται στην εκμάθηση του σχεδίου. Είναι άσκηση που δε θα τη σταματήσουμε ποτέ. Είναι το ορυχείο το οποίο δε θα σταματήσει ποτέ να προσφέρει στη σκαπάνη του χεριού μας πολύτιμους λίθους και μέταλλα.

 

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Ιωάννου - Χαριλάου Βράνου

Γιὰ ποιὸ λόγο οἱ Λουκᾶς καὶ ὁ Ἰωάννης γράφουν, ὅτι οἱ γυναῖκες ἀνήγγειλαν στοὺς ἀποστόλους τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, ὁ Μάρκος βεβαιώνει, ὅτι σιώπησαν καὶ δὲν εἶπαν τίποτε, ἐπειδὴ φοβήθη- καν, καὶ ὁ Ματθαῖος ἀντιπαρῆλθε μὲ σιωπὴ ὅσα εἰπώθηκαν ἀπὸ τὸν καθένα;

 ᾿Απορία 54η. 

Γιὰ ποιὸ λόγο οἱ Λουκᾶς καὶ ὁ Ἰωάννης γράφουν, ὅτι οἱ γυναῖκες ἀνήγγειλαν στοὺς ἀποστόλους τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, ὁ Μάρκος βεβαιώνει, ὅτι σιώπησαν καὶ δὲν εἶπαν τίποτε, ἐπειδὴ φοβήθηκαν, καὶ ὁ Ματθαῖος ἀντιπαρῆλθε μὲ σιωπὴ ὅσα εἰπώθηκαν ἀπὸ τὸν καθένα; 

Ἐξήγηση. 

Ἡ περίπτωση τοῦ Ματθαίου ἔχει ἕτοιμη τὴν ἐξήγηση. 

Γιατὶ δὲν εἶπε, ὅτι οἱ γυναῖκες ἀνήγγειλαν στοὺς μαθητὲς αὐτὰ ποὺ πῆραν ἐντολὴ νὰ ποῦν, ἀλλ᾽ ὅτι, ἐνῶ πήγαιναν νὰ τὰ ποῦν στοὺς μαθητές, ἦρθαν οἱ στρατιῶτες στὴν πόλη στοὺς ἀρχιερεῖς καὶ ἀνήγγειλαν τὸ θαῦμα ποὺ ἔγινε στὸ μνῆμα. 

Ὁ Λουκᾶς ὅμως καὶ ὁ Ἰωάννης, σύμφωνα μὲ τὸν προηγούμενο εὐαγγελιστή, γράφουν ὅτι οἱ γυναῖκες ἀνήγγειλαν στοὺς ἀποστόλους ἐκεῖνα ποὺ εἶδαν. 

Καὶ ὁ Μάρκος εὔλογα λέγει, ὅτι ἐκεῖνες ποὺ ἦρθαν στὸ μνῆμα τελευταῖες, ἐνῶ εἶχε ἀνατείλει ὁ ἥλιος, δὲν εἶπαν τίποτε ἀπὸ φόβο. 

Δηλαδὴ ἐξαιτίας αὐτοῦ δὲν εἶπαν τίποτε, ἢ πρέπει νὰ ὑποθέσουμε ὅτι μέχρι τὴν ἐμφάνιση τοῦ Κυρίου σ' αὐτὲς δὲν εἶπαν τίποτε.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΗΣΥΧΙΟΥ

ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΠΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΣΑΦΗΣΕΩΝ

ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ

ΣΥΜΦΩΝΙΑ