Μια φευγαλέα κίνηση η οποία σου επιτρέπει να δεις τους άλλους όπως Εκείνος...

 

ΚΥΡΙΑΚΗ 

ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΚΑΙ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΟΥ 

 Ματθ. θ´ 9-13

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία

του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής  16 Νοεμβρίου του 1997 ή του 2003

Τὸ ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - σε mp3 εδώ

Η ευαγγελική περικοπή που ακούσαμε ανεγνώσθη σήμερα για να τιμήσουμε τον εορτάζοντα Απόστολο και Ευαγγελιστή Ματθαίο. Γραμμένη από το χέρι του, η περικοπή είναι ένα ακόμη δείγμα εκρηκτικής λιτότητας και ταυτόχρονα ουσιαστικού περιεχομένου, που με λίγα λόγια περιγράφονται πολύ μεγάλα νοήματα και πολύ ουσιαστικές διεισδύσεις στις καταστάσεις της ζωής μας.

Να προσεγγίσω, όσο μπορεί κάποιος να προσεγγίσει, τη λιτότητα, γιατί πολλές φορές είναι πολύ δύσκολο γιατί έχουμε και μπλεγμένο μυαλό. 

Να προσέξω τις λέξεις οι οποίες καθοδηγούν τον αναγνώστη σε αυτά τα ουσιαστικά περιεκτικά και λιτά νοήματα. Λέει το κείμενο, ομιλώντας για τον Ιησού, λέει το όνομα Του «Ιησούς» - που είναι «ο Σωτήρ», το ξέρετε - λέει «παράγων», μια κίνηση μόνο του Χριστού, «παράγων». Προσέξτε: «παρά  άγω». Είναι μια φευγαλέα κίνηση, παρά άγω, ούτε καν «άγω», «παρά» «άγω». Και εκφράζει όλον τον Χριστό, ο οποίος απεκδύθη ό,τι ήταν, «εαυτόν εκένωσεν, μορφήν δούλου λαβών», που λέει το κείμενο και, όπως Τον έβλεπες, ήταν μια φευγαλέα κίνηση, δεν καθήλωνε κανένα. Και αυτό το έκανε γιατί ήταν Σωτήρ. Δεν προέβαλλε τίποτα από τον εαυτό Του, όλα τα «απεκδύθη», «εκένωσεν». Και γι’ αυτό μπορεί να δει: «είδεν» τον Ματθαίο.

Όταν απεκδυθείς, και πια αυτό που κάνεις είναι για τη ζωή του κόσμου, τότε και μόνο τότε, μπορείς να δεις όχι απλώς τα πράγματα και μόνο, αλλά να δεις τον άνθρωπο· γιατί γι’ αυτόν «εκένωσεν εαυτόν». Αυτό είναι ένα πρώτο, πολύ ουσιαστικό και κριτικό μήνυμα μέσα από το ευαγγέλιο αυτό το σημερινό που αφορά εμάς. Αυτή η απέκδυση, αν θέλουμε κάτι να κάνουμε για τη ζωή του κόσμου, να μπορούμε να «δούμε» τον άλλο, αλλά πρέπει να είμαστε έτσι «παράγοντες» - αυτή η φευγαλέα κίνηση, που «απεκδύθη» όλα τα εαυτού και ήταν Ιησούς ο Σωτήρ. 

Στην επόμενη πτυχή του κειμένου - πολύ μικρό το κείμενο εξάλλου - δίνει την περιγραφή του ίδιου του Ματθαίου. Προσέξτε, το κείμενο δεν λέει «ο τελώνης ο Ματθαίος». Λέει πρώτα πρώτα το όνομα του, το όνομα έχει σημασία. Δεν λέει ο τελώνης, λέει «καθήμενον επί το τελώνιον». Αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία, υπό την έννοια τού ότι,  χωρίς να ξέρουμε τι βαθιές διεργασίες έγιναν μέσα στην ψυχή του Ματθαίου, πρέπει να υπήρχε μια απέκδυση - πείτε την απογοήτευση από αυτό που ήταν· αυτό εξάλλου  αποδεικνύεται από το ότι με το που του λέει  ο Χριστός «ακολούθει μοι», τα άφησε όλα και έφυγε, με μια κίνηση! Ένας άνθρωπος που είχε εξουσία, είχε χρήματα, είχε δύναμη! Και είχε ένα άλλο όνομα, όχι ως Ματθαίος πια· ως καταπιεστής, κλέφτης, εξουσιαστής, πείτε το όπως θέλετε.  Ήταν λοιπόν όχι «ο τελώνης», ήταν «ο καθήμενος επί το τελώνιο». Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτή του η ελευθερία ήταν μια απολελυμένη ελευθερία. Δεν ήθελε μεν να είναι αυτό που είναι, αλλά και δεν ήξερε πού να είναι. Ξέρετε, καμιά φορά που βαριόμαστε τα πράγματα του κόσμου, μένουμε «καθήμενοι» εκεί που είμαστε, γιατί δεν έχουμε διεξόδους πού να πάμε. Και εδώ ο Χριστός είναι η διέξοδος. Απλώς ο καθήμενος επί το τελώνιο - ο  Ματθαίος όμως - που τον είδε ο Χριστός, που έχει ένα όνομα πια, έχει μια αναζήτηση (αυτό  σημαίνει όνομα), τα αφήνει όλα και φεύγει επί τόπου, γιατί κατά τα άλλα πώς θα εξηγήσουμε αυτό το ξαφνικό;

Και τα αφήνει όλα και φεύγει, χωρίς κουβέντα. Δηλώνει μια προετοιμασία ελευθερίας. Και βρίσκει τον Χριστό που είναι η ελευθερία. Και βρίσκει το όνομά του και χάνει την εξουσία του. Και αυτός απεκδύεται μια εξουσία, απεκδύθηκε εξουσία όπως ο Χριστός. Και γίνεται και αυτός πια μια απέκδυση, κενώνει εαυτόν, είναι Ματθαίος και ταυτόχρονα γίνεται και αυτός μια φευγαλέα παρουσία. Βλέπετε, δεν λέει τίποτε, δεν αναλύει τα πράγματα. 

Και στην τρίτη πτυχή του κειμένου, όπου ο Χριστός πηγαίνει πια με τον Ματθαίο - αυτές πια οι δυο φευγαλέες φιγούρες αυτής της περικοπής - στο χώρο που είναι όλοι οι τελώνες και οι αμαρτωλοί και οι Φαρισαίοι. Προσέξτε ότι οι Φαρισαίοι που ασκούν κριτική είναι «οι Φαρισαίοι» - έχουν αυτοί τίτλο, έχουν εξουσία, αλλά δεν έχουν όνομα. Δεν έχουν απεκδυθεί τις εξουσίες τους. Και γι’ αυτό ακριβώς κρίνουν και λένε πώς ο διδάσκαλος τρώει και πίνει μετά αμαρτωλών και τελωνών. Κρίνουν τα πάντα, αλλά δεν απεκδύθησαν τίποτε, γιατί δεν νοιάζονται για τον άλλον. Απλώς είναι εξουσία, έχουν όνομα και εκεί είναι χαμένοι. Και ο Χριστός δίνει την πραγματικά σπουδαία απάντηση: «έλεον θέλω και ου θυσίαν».  Αυτή η λέξη, «έλεον» πια, εκφράζει όλη αυτή τη συγκατάβαση, αυτή την αγαπητική κίνηση, αυτό το κοίταγμα, αυτό το «είδεν». Και «ου θυσία», σε αντιδιαστολή με τη θυσία της Παλαιάς Διαθήκης, που το «έλεον» είναι θυσία. Αυτή είναι η ουσιαστική θυσία! Αυτό το έλεος, αυτή η συγκατάβαση, αυτή η απέκδυση του τι είμαστε, αυτή η πορεία προς τον άλλον, αυτό το «είδεν» τον άλλον, αυτή η μοναδική κίνηση για τον άλλον είναι η θυσία! Και εκεί πια παίρνουμε πολύ βαθιά νοήματα για τη ζωή μας. Πόσες φορές ο τίτλος μας, η εξουσία μας, η δύναμή μας μάς αποδυναμώνει και δεν μας δίνει τη δυνατότητα να εκφραστούμε, να γίνουμε αυτές οι φευγαλέες κινήσεις και χαρακτηρίζεται μόνο η ζωή μας από αυτό που είμαστε και όχι από αυτό που είναι ο Θεός για μας. Και δεν μπορούμε μετά να δούμε τίποτε γύρω μας και φυσικά να δούμε τους ανθρώπους και δεν μπορούμε φυσικά να κάνουμε τίποτε για τους άλλους, παρά μόνο να τους διαλύουμε και να τους ταράσσουμε και να τους κομματιάζουμε και να τους εξαφανίζουμε. 

Και στο τέλος παραμένει ένα πράγμα: «αυτό το έλεον και ου θυσία»· που είναι η θυσία! Η φευγαλέα κίνηση, το κοίταγμα, η απέκδυση, το έλεος που είναι θυσία, είναι τα βαθιά μηνύματα που ξεκινούν από αυτό το ευαγγέλιο του Ματθαίου, του «καθημένου επί το τελώνιον» και που ακολούθησε τον Χριστό έτσι, με μια καταπληκτική ελευθερία. Και μας δίνει πραγματικά συντριπτικά μηνύματα για την καρδιά μας, που είναι συντετριμμένη από άλλα πράγματα, μέσα από δεκάδες εγωισμούς. Και εάν πιάσουμε αυτά τα πολύ βαθιά εκφραστικά μέσα του σημερινού ευαγγελίου, μπορεί κάτι ουσιαστικό να γίνει για τη ζωή μας. Και αν θα γίνει για τη ζωή μας, σημαίνει που θα γίνει και για τη ζωή των άλλων, γιατί θα μπορούμε να «δούμε» πια τους άλλους.

Φιλολογική επιμέλεια κειμένου

Ελένη Κονδύλη

※ 

Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα :  www.floga.gr