α΄ 1 - 8
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής 3 Ιανουαρίου του 1999Τὸ ηχητικό απόσπασμα από την ομιλία - σε mp3 εδώ
Όλοι γνωρίζουν, όσοι ασχολούνται έστω στοιχειωδώς με τα της Εκκλησίας και τα του Ευαγγελίου, πως η είσοδος του Χριστού μας στον κόσμο για το δημόσιο έργο Του ξεκινάει από αυτό το κήρυγμα μετανοίας, που προαναγγέλλει ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής. Αλλά δεν ξέρω κατά πόσον συνειδητοποιήσαμε πως αυτή η εισαγωγική περπατησιά του Χριστού μας πάνω στη γη έχει μέσα της αυτό το φόντο και το πλαίσιο της μετανοίας. Και μάλιστα το κείμενο το σημερινό μίλησε για βάπτισμα μετανοίας.Αν μπορούσαμε να προσδιορίσουμε τα πράγματα στον χώρο της βιβλικής θεολογίας, θα βλέπαμε πως στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχει οπωσδήποτε το στοιχείο της μετανοίας, μόνο που είναι πάντοτε αποσπασματικό. Υπάρχει δηλαδή μια πτώση, κάπου αλλάζεις, κάπου αποκαθαίρεσαι, εκτελείς μια τυπική διάταξη στο ναό, και μετά αποκαθίστασαι. Σε αυτό το καίριο σημείο, το κομβικό, όπου έρχεται ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, εκεί τα πράγματα γίνονται όντως μετάνοια, δηλαδή ακόμη και η λέξη καταξιώνεται. Η λέξη έχει μέσα της έναν κρυφό κώδικα και ένα κρυφό μυστικό. Η ίδια λέξη λέει μετά-νοια, ο «νους» πάει «μετά», παραπέρα. Είναι δηλαδή ένα άλλο κοίταγμα. Δεν είναι μια απλώς αλλαγή επιμέρους. Ο νους πάει παραπέρα και όταν ο νους πάει παραπέρα, όλα τα βλέπουμε με άλλο τρόπο. Βλέπετε, αν κοιτάζετε τώρα την εκκλησία από μια γωνιά οπτική θα τη βλέπετε αλλιώς. Από μια οπτική γωνιά από το αεροδρόμιο, θα τη δείτε αλλιώς. Είναι ένα ολοκληρωτικό αλλαγμένο κοίταγμα. Και θέλοντας το Ευαγγέλιο το σημερινό, που μας ετοιμάζει για την εορτή των Θεοφανείων, να προσδιορίσει βαθύτερα αυτό το αλλαγμένο κοίταγμα και την ουσία της μετανοίας, λέει πράγματα απλά αλλά τόσο καταπληκτικά βαθιά. Κοιτάξτε πώς ορίζει αυτό το άλλο κοίταγμα, την αλλαγή του νου ολόκληρη, το «μετά-νου», πάει ο «νους» «μετά», με τις απλές αδρές λέξεις που χαράσσει ο Ευαγγελιστής Μάρκος, μέσα από εκείνα τα οποία αποδίδονται στον Πρόδρομο.
Είναι πρώτα-πρώτα λέει μία φωνή, είναι μία ετοιμασία των οδών, των τρίβων, του Κυρίου και είναι άγγελος προ προσώπου. Τρία πράγματα λέει γι’ αυτόν. Είναι μία φωνή ολόκληρη. «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω», θαρρείς και ο Πρόδρομος δεν είχε τίποτα άλλο παρά να είναι φωνή! Εμείς θεωρούμε που φωνή μας είναι απλώς μία έκφραση της ζωής μας· και βιολογικά είναι μία έκφραση, δεν είμαστε ολόκληροι [μια]φωνή. Αλλά εδώ τον λέει «φωνή». Είναι όλος φωνή. Αν έλεγες «τι είναι ο Πρόδρομος;» είναι φωνή· και μάλιστα μία φωνή παράξενη, γιατί πρώτα-πρώτα φωνάζει κάπου όπου δεν υπάρχουν άνθρωποι να ακούσουνε, είναι «ἐν τῇ ἐρήμῳ», κι όμως αυτός φωνάζει, και είναι ολόκληρος φωνή. Αυτό είναι ένα πρώτο χαρακτηριστικό για να καταλάβουμε αυτό το βάθος της μετανοίας. Την ώρα που βλέπεις τα πράγματα αλλιώτικα γίνεσαι μία φωνή πέρα από το ότι σε καταλαβαίνουν ή όχι, σε «πιάνουν» διανοητικά ή όχι. Γιατί αυτή η φωνή έχει κάτι να πει, έχει κάτι να αφήσει, έχει κάτι να χαράξει, έστω και στους κυματισμούς των ηχητικών κυμάτων πάνω, κάτι να αλλάξει στην ισορροπία του κόσμου. Είναι μία φωνή· και είναι ολόκληρος φωνή. Δηλαδή αυτή η φωνή πρέπει να ακουστεί παντού και γι’ αυτό καλλιεργείται ως φωνή. Και το κείμενο αναγιγνώσκεται φυσικά σήμερα όχι απλώς για να κατανοήσουμε τα ιδιώματα του Ιωάννου αλλά και για να μπούμε στην προοπτική και στη δική του περπατησιά. Και ουσιαστικά μας φωνάζει και λέει να γίνουμε μια φωνή, αλλά ουσιαστικά μια φωνή μετανοίας που να αλλάξουμε τη φωνή που έχουμε. Να δούμε αλλιώς τη φωνή μας. Να δούμε αλλιώς την έκφραση της ζωής μας. Να δούμε αλλιώς γιατί μιλούμε, γιατί φωνάζουμε. Ακόμη και αλλιώς γιατί σιωπούμε. Γιατί η σιωπή μας μπορεί να είναι μία αρνητική καταστρεπτική φωνή. Ακόμη και η σιωπή είναι φωνή. Πώς θα γίνει η φωνή μας; Να δούμε αλλιώς λοιπόν τη φωνή μας. Τι έχουμε να αφήσουμε;
Και επειδή η δική μας η φωνή, μέσα απ’ τα κενά των δικών της διαστημάτων, δεν έχει να αφήσει τίποτε, γίνεται μια φωνή του Κυρίου γίνεται. Και ας είναι ο τόπος γύρω έρημος. Προσέξτε πολλές φορές την απελπισία μας, την καχεξία μας και τη δυσκολία μας όταν οι άλλοι δεν μας καταλαβαίνουν, όταν οι άλλοι δεν μας ακούν, όταν δεν καταλαβαίνουμε που υπάρχουν. Εδώ λέει το κείμενο «ξεπέρασέ τα όλα αυτά», και αν δεν σε ακούν και αν δεν σε καταλαβαίνουν, γίνε φωνή. Και κάτι μετά μπορεί να γίνει, γιατί τα υπόλοιπα τα κάνει ο Χριστός. Αυτό είναι πολύ σπουδαίο στοιχείο μετανοίας. Να ξεκινήσεις από εκεί την αλλαγή της ζωής σου. Να μην σε πειράζει αν δεν σε ακούν – αυτό δεν περιφρόνηση του άλλου. Να είσαι αληθινός και να είσαι μια φωνή. Γιατί αυτή η φωνή είναι όχι για να σε ακούσουν. Είναι μια φωνή που θα δεις τον κόσμο και θα δει ο κόσμος τα πράγματα αλλιώτικα.
Και μετά είναι αυτός ο δρόμος. Να «ποιεῖτε», λέει, «εὐθείας τὰς τρίβους αὐτοῦ». Να ανοίγετε δρόμο στον Χριστό. Θαρρείς και ο Χριστός δεν θα μπορούσε να ανοίξει δρόμους… Και μπορεί να ανοίξει χίλιους δρόμους! Κι όμως Εκείνος παίρνει την πρώτη ύλη από εμάς. Και περιμένει εμείς να ανοίξουμε δρόμους. Και εμείς είμαστε αδύνατοι, είμαστε χαμένοι, εμείς δεν έχουμε δυνάμεις, εμείς μπορούμε λίγα, λίγα μπορούμε να κάνουμε, λίγα μπορούμε να καταφέρουμε. Και Εκείνος λέει, ό,τι και να είστε, ναι, πείτε που είστε αποτυχημένοι, πείτε το όπως θέλετε, εσείς θα ανοίξετε δρόμους! Και εμείς λέμε, ξέρεις, μπορούμε ένα χιλιοστό τον χρόνο, ένα χιλιοστό τον αιώνα. Και λέει ένα χιλιοστό τον αιώνα! Αλλά πρέπει εσείς να ανοίξετε δρόμο! Και τότε ξυπνάς. Και λες, ναι, εγώ μπορώ ένα χιλιοστό τον αιώνα. Και μετά λες, μπας και μπορώ κάτι παραπάνω; Και ο Χριστός τα πάει παραπάν! Βλέπετε τι λέει ο κόσμος. Είμαστε λέει στην καινούρια χιλιετία παρά ένα. Τι σημαίνει αυτό; Να αναμετρηθούμε κατά πόσον μπορούμε, σε μια χιλιετία μέσα, να χαράξουμε ένα χιλιοστό δρόμο για τον Χριστό. Και Εκείνος, λέει, εγώ θα περιμένω εσάς. Και δεν θα κάνω τίποτε παρά μόνο με εσάς. Και εδώ ξυπνάει κάτι άλλο μέσα σου. Και λες, μπας και μπορώ κάτι παραπάνω; Να γίνω φωνή και να γίνω δρόμος για τον Χριστό σε αυτό το λίγο που μπορώ· δεν ζητάει τίποτε, παρά μόνο αυτό που μπορώ να κάνω.
Και τελικά εκείνο το στοιχείο, το πραγματικά κορυφαίο, ένα κρεσέντο σε αυτή την ιστορία είναι, που λέει, «τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου». Είναι, τον χαρακτηρίζει ως άγγελο. Ένας άνθρωπος σαν άγγελος· «αγγέλλει» δηλαδή. Όλη η ζωή του πια είναι ένα άγγελμα, ένα επάγγελμα, επάγγελμα ουσιαστικά που είναι δικό μας. Η ζωή μας είναι ένα άγγελμα πια. Είναι μια φωνή. Είναι ένας δρόμος που ανοίγει. Και αυτή είναι όλη η ζωή μας. Ό,τι και να κάνουμε δηλαδή, είσαι μοναχός, είσαι παντρεμένος, κάνεις αυτή τη δουλειά, την άλλη δουλειά, έχεις παιδιά, δεν έχεις παιδιά, είσαι αυτό, είσαι το άλλο, είσαι μόνο αυτό και τίποτα πέρα απ’ αυτό. Αν δεν είσαι αυτό και τίποτα πέρα απ’ αυτό, τότε δεν έχεις μετάνοια, τότε ο νους σου δεν πάει παραπέρα, τότε αφήνεις κάποια ποσοστά για αυτά και κάποια ποσοστά για την άλλη ζωή σου. Μα δεν υπάρχει άλλη ζωή, αλλά μόνο αυτή είναι η ζωή! Δεν μπορείς να λες εδώ είναι ο χώρος του Θεό και εδώ ο χώρος ο δικός μου, δεν κρίνεται με ποσοστά, είναι η ζωή και η ζωή δεν κομματιάζεται, δεν γίνεται ποσοστά, δεν γίνεται κλάσματα! Είναι ή δεν είναι! Και τότε έρχεται η μετάνοια πια, όχι πια σαν μια μίζερη κατάσταση που πιάνεις να παλεύεις με τις αδυναμίες σου και πώς θα τις ξεπεράσω και μπορώ ή δεν μπορώ. Αυτό είναι πολύ μίζερο – ο Θεός και αυτό το δέχεται γιατί τα δέχεται όλα – αλλά είναι πολύ μίζερο να λες θα το ξεπεράσω, δεν θα το ξεπεράσω· είναι φτωχό. Και να το ξέρεις: δεν θα το ξεπερνάς, θα σηκώνεσαι και θα πέφτεις. Και εδώ λέει μετάνοια, να πάει ο νου σου αλλιώτικα, να γίνει κάτι άλλο, να γίνεις δρόμος, να γίνεις φωνή, να γίνεις άγγελος του Κυρίου προ προσώπου Του, τίποτα άλλο!
Και εδώ ακριβώς μπορεί να προσδιοριστεί το οτιδήποτε έχει να δώσει ουσιαστικά στοιχεία στη μεταμόρφωση του κόσμου. Κοιτάξτε πόσες ευχές δώσαμε αυτές τις μέρες γιατί άλλαξε ο χρόνος. Πρέπει όλες οι ευχές να είχανε χαριτωμένο περιεχόμενο και να είχανε και ευγενή περιεχόμενο, για χαρά, αγάπη, ειρήνη, υγεία και όλα αυτά… Και να ήταν την ίδια ώρα ένα χαμένο στοιχείο, ένα φύρδην μίγδην, μια αποτυχία να ήταν οι ευχές μας, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, αν δεν είχανε μέσα αυτό το στοιχείο το προσδιοριστικό, ο «νους» να πάει «μετά», τι σημαίνει αγάπη, τι σημαίνει ειρήνη, τι σημαίνει υγεία, τι σημαίνει φιλία, τι σημαίνει να περνάμε καλά; Όλα είναι όμορφα. Αλλά αν δεν βάλεις αυτό το στοιχείο, ο «νους» να τα δει «μετά», από κάπου αλλού, τότε όλα καταστράφηκαν! Και του χρόνου τα ίδια θα λέμε και δεν θα γίνεται τίποτε! Και έρχεται πια η γιορτή των Θεοφανείων. Και πριν από Αυτόν έρχεται ο Πρόδρομος, πριν από τον Χριστό, και ανοίγει τον δρόμο. Και εμείς είμαστε «προδρομικά» στοιχεία για τη ζωή του κόσμου, όπως και να το θέλουμε έτσι ή αλλιώς, είμαστε προδρομικά στοιχεία.
Γι’ αυτό λοιπόν η Εκκλησία μας, τάσσοντας αυτήν την Κυριακή ως «Κυριακή προ των Φώτων», διαβάζει αυτό το κείμενο, για να συνταράξει και πάλι τα βαθέα της υπάρξεώς μας, για μια πολύ βαθιά αναδρομή: των δεδομένων του κόσμου, της ζωής μας, των παιδιών μας! Δηλαδή όλοι λέμε «κάτι πρέπει να γίνει» και όμως αυτό το κάτι που πρέπει να γίνει το αφήνουμε κάπου αλλού, το αφήνουμε στις προσδοκίες και στα ευχολόγια! Και δεν γινόμαστε τέτοια «προδρομικά», δυναμικά στοιχεία – πέρα από την έρημο που έχουμε γύρω μας, πέρα από το πόσοι μας ακούνε ή δεν μας ακούνε! Ευχή λοιπόν να γίνουμε «προδρομικά» στοιχεία και να είναι οι φωνές μας, έστω «εν την ερήμω»! Και ξέρετε, πίσω απ’ όλα και απ’ τις ερήμους, επειδή κρύβεται ο Θεός μας, στο τέλος αυτή η φωνή δεν θα είναι φωνή ερήμου αλλά είναι μέσα στην έρημο και φαίνεται. Ευχή λοιπόν, για την περίοδο που έρχεται των Θεοφανείων και την χρονιά που άρχισε, να αντέξουμε να γίνουμε προδρομικά στοιχεία, σ’ έρημους τόπους και σ’ έρημες περιοχές.
※
Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα : www.floga.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου