ΚΥΡΙΑΚῌ ΔΩΔΕΚΑΤῌ
Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν
ιζ΄ 12 - 19
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στα πλαίσια της ερμηνείας που έγινε στο κήρυγμα της Κυριακής 21 Ιανουαρίου του 1996
Η ευαγγελική περικοπή που ακούσαμε πριν από λίγο περιέγραφε τη γνωστή διήγηση της θεραπείας των δέκα λεπρών, εκ των οποίων μόνο ένας επέστρεψε ευχαριστών. Πολύ συνοπτικά, πέρα από το θαύμα, η διήγηση έχει μερικές πολύ βαθιές και ουσιαστικές προσβάσεις οι οποίες αφορούνε τη θεραπευτική των δικών μας ισορροπιών, των πολυποίκιλων ισορροπιών. Να τις προσέξουμε: ο Χριστός την ώρα που τους βλέπει, τους προτείνει να πάνε στους ιερείς και εκείνοι πηγαίνοντας θεραπεύονται. Και ο ένας επιστρέφει, ευχαριστεί, δοξάζει τον Θεό και πέφτει «ἐπὶ πρόσωπον παρὰ τοὺς πόδας» του Ιησού.
Αυτά είναι τα σημεία που πρέπει να προσέξουμε. Κοιτάξτε τα επίπεδα της θεραπευτικής. Το πρώτο: γιατί ο Χριστός να τους στείλει στους ιερείς; Απάντηση πολύ ουσιαστική: τους αποκαθιστά, όχι απλώς πάνω στις προσωπικές τους ισορροπίες. Τους κάνει καλά, καλό είναι αυτό, αλλά είναι μισό αν δεν αποκαταστήσει τη σχέση τους με την κοινωνία και δη με έναν χώρο όπως είναι οι ιερείς, όπου θα βρουν πραγματικά τη ζωή. Επειδή εκεί στον ναό ιστορείται η ζωή, εκεί περιγράφεται η ζωή, εκεί περιγράφεται η όντως κοινωνία, πηγαίνοντας αυτοί στους ιερείς, εντάσσονται κοινωνικά· μπορεί και πριν να ζούσαν μέσα στην κοινωνία, αλλά τώρα η κοινωνικότητά τους γίνεται ουσιαστική και γίνεται αγιασμένη. Αυτή είναι μια πρώτη πρόταση για τη θεραπευτική: η ένταξη στην κοινωνία, αλλά με ουσιαστικές προϋποθέσεις, με αγιασμένες προϋποθέσεις. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε κοινωνικότητα - η αφηρημένη κοινωνικότητα - πολλές φορές, αντί να φέρει θεραπευτική πάνω μας, μπορεί να φέρει και τραγωδία, να φέρει και ιστορικό διχασμό. Να λοιπόν το πρώτο βήμα, αλλά ούτε αυτό είναι αρκετό. Αλλά είναι ουσιαστικό ως πρόσβαση στην οποιαδήποτε θεραπευτική των δικών μας τραυματισμένων ισορροπιών. Η ένταξη στην κοινότητα η ουσιαστική, η εν Χριστώ ένταξη στην κοινότητα, η αγιασμένη ένταξη στην κοινότητα. Γι' αυτό και τολμούμε να πούμε πως σε αυτόν τον χώρο που λέγεται Εκκλησία εκφράζεται η μοναδική κοινωνικότητα - αν εμείς μπορούμε να τη βρούμε και να τη ζήσουμε.
Η συνέχεια κρύβει δύο άλλες πτυχές. Αφού βρουν την κοινωνικότητά τους, τις σχέσεις με τους άλλους, πάνε να βρουν άλλα δύο πράγματα. Το πρώτο: να βρουν τον εαυτό τους. Αμέσως μετά την επιστροφή αυτού του ενός και μοναδικού, το Ευαγγέλιο λέει «ἰδὼν ὅτι ἰάθη», ότι καθαρίστηκε. Είδε! Αυτός μπόρεσε να δει τον εαυτό του. Οι άλλοι αυτό δεν το κάνουν. Μπορεί να περνούν μόνο από ένα πρώτο επίπεδο και στέκονται εκεί. Μετά έρχεται μια δυνατότητα να καταλάβεις αυτό που είσαι και να βρεις τον εαυτό σου. Αλλά αυτό το στοιχείο του να βρω τον εαυτό μου πάλι μόνο του δεν είναι αρκετό. Αν βρίσκεις τον εαυτό σου, χωρίς να έχεις την κοινωνικότητα, είναι μια χαμένη ιστορία. Ή αν βρίσκεις τον εαυτό σου, χωρίς να βρεις τον Θεό, είναι χαμένη ιστορία. Αν βρίσκεις την κοινωνία, χωρίς να βρεις τον εαυτό σου και τον Θεό, είναι πάλι μια χαμένη ιστορία.
Βλέπετε, τρία επίπεδα. Η κοινωνία, ο εαυτός μου και οι σχέση μου με τον Θεό. Εδώ βρίσκει πια τον εαυτό του, μέσα σε όλο αυτό το κλίμα της ανευρέσεως των χαμένων ισορροπιών με την κοινωνία και τον Θεό. Αυτό πάλι σημαίνει πως οποιοσδήποτε που πάει να βρει τον εαυτό του, και καλά κάνει να βρει τον εαυτό του - οι Πατέρες έχουν γράψει πάρα πολλά κείμενα που αναφέρονται στη στροφή προς τον εαυτό, για την γνώση του εαυτού· αυτό όμως οι Πατέρες όταν το γράφουν, δεν το γράφουν απλώς για να κάνουμε ένα κλείσιμο προς τον εαυτό μας και να μείνουμε κλεισμένοι στον εαυτό μας, σπάζοντας τους δεσμούς και με τον Θεό και με τους ανθρώπους - αλλά είναι και αυτό ουσιαστικό το επίπεδο: εντασσόμενοι στην κοινωνία, να μη χαθούμε σε μια μάζα κοινωνικότητας, να μην εκφραζόμεθα απλώς μαζικά, να έχουμε το πρόσωπό μας, αυτό σημαίνει «βρίσκω τον εαυτό μου»· και φυσικά θα βρω το πρόσωπό μου αν η κοινωνία που βρίσκω, ο Θεός που βρίσκω, ο εαυτός που βρίσκω είναι όλα εν Χριστώ. Και έτσι λοιπόν [αυτός που πάει να βρει τον εαυτό του] βλέπει ότι θεραπεύεται.
Καταλήγει στο επόμενο στάδιο που είναι η αίσθηση της σχέσης του με τον Θεό· «εὐχαριστῶν» και δοξολογών. Κοιτάξτε, εδώ πέρα είναι το πιο σπουδαίο. Αφού κάνει τα δύο πρώτα - την κοινωνικότητα, το ότι βρίσκει τον εαυτού ως έκφραση της κοινωνικότητας - ευχαριστεί τον Θεό. Το «ευχαριστώ» τι σημαίνει; Παίρνει, πήρε, μια χάρη, πήρε μια δωρεά, έγινε καλά αυτός. Κάτι του έδωσε ο Θεός, του έδωσε ένα δώρο. Οι άλλοι γιατί δεν γύρισαν; Δεν ξέρω, αλλά μπορεί να μην γύρισαν γιατί το θεωρούσαν δεδομένο. Γιατί αυτοί και μόνο αυτοί να είναι λεπροί ή μερικοί να είναι λεπροί, ενώ όλοι οι άλλοι να ζουν καλά; Ήταν «δικαίωμά τους» να γίνουν καλά. Και ο Θεός, έτσι θα σκέφτηκαν, αποκατέστησε την αδικία που έγινε πάνω τους. Και αυτή η σχέση είναι πραγματικά ανώμαλη. Γιατί ακριβώς όταν γίνεσαι καλά, δεν σκέφτεσαι πόσο «δικαίωμα» είχες να γίνεις καλά. Το ότι γίνεσαι καλά, το ότι κάτι γίνεται πάνω σου, είναι μια δωρεά. Και ας ήσουν ο πιο σιχαμένος, ας ήσουν ο τελευταίος. Και αν κάποιος αποκατέστησε την αδικία που σου έγινε, δεν μπορείς να πεις «εντάξει, αδικημένος ήμουνα και τώρα είμαι σε ισορροπία με τους άλλους». Λάθος σκέψη, η οποία καταστρέφει τον εαυτό μας και φυσικά δεν μας δίνει τη δυνατότητα να βρούμε τη σχέση μας με τον Θεό. Ό,τι γίνεται, και ας είμαστε αδικούμενοι, είναι ως δωρεά. Και όποιος ακριβώς δει ότι δεν είχε κανένα «δικαίωμα» πάνω στη γη - εδώ είναι το κρυμμένο μυστικό - δεν είχε «δικαίωμα», και όλα όσα γίνονται είναι δωρεά, τότε θεραπεύεται οριστικά. Και πια δεν αναμετριέται με τον Θεό για το πόσα του δίνει σε σχέση με τους άλλους, αλλά αναμετριέται με το τι ήταν και τι του δίνει ο Θεός· [σε αυτόν] που δεν ήξερε τίποτα, ήταν χαμένος στο σκοτάδι, και ο Θεός του δίνει αυτά.
Σταματάει πια η αγωγή της «αναζητήσεως των χαμένων δικαιωμάτων». Και αν ακριβώς περάσεις από αυτή την αγωγή, τότε θα μπορείς και να ενταχθείς στην κοινωνία και να βρεις τον εαυτό σου και να βρεις τον Θεό. Αν η αγωγή είναι ακριβώς ότι «έχουμε δικαιώματα που δεν μας τα δίνουνε», πού να βρεις την κοινωνία, αφού διαμαρτύρεσαι, αφού διχάζεσαι; Πού να βρεις τον εαυτό σου και να σταθείς στον εαυτό σου, αφού νιώθεις ταραγμένος και αδικούμενος; Και πού να βρεις τον Θεό, αφού πιστεύεις που Αυτός είναι η αιτία της αδικίας; Και τότε γίνεσαι πραγματικά σχιζοφρενής και γίνεσαι τρελός και δεν μπορείς σε τίποτα να σταθείς πάνω στη ζωή, γιατί ακριβώς όλη η ισορροπία σου παίχτηκε στο «τι δικαιώματα σου πήραν και δεν σου έδωσαν». Και αυτός [ο λεπρός] ευχαριστεί τον Θεό και τον δοξολογεί και βρίσκει το πρόσωπό του. Βλέπετε τι λέει το κείμενο: «έπεσεν με το πρόσωπον αυτού παρὰ τοὺς πόδας αυτού». Αλλά είχε πρόσωπον για να πέσει παρά τους πόδας Του. Αν δεν είχε πρόσωπο, θα ήτανε δούλος, θα ήταν ένας υποκριτής, θα ήταν ένας πραγματικά ο απρόσωπος αδικούμενος, θα ήταν η μάζα των αδικουμένων, που δεν μπορεί να φωνάξει ή διαμαρτύρεται κρυφά.
Δεκάδες πτυχές ανακαλύπτονται μέσα από αυτό το κείμενο, που αφορούν, όπως είπα στην αρχή, την ανεύρεση της χαμένης ισορροπίας που έχουμε μέσα μας και της θεραπευτικής της που περνάει από αυτά τα τρία στάδια. Και προσέξτε, να το θυμηθούμε: Η θεραπεία είναι ολοκληρωτική [μόνο] αν περάσει και από τα τρία τα στάδια. Η αποσπασματική θεραπεία οιονεί, δηλαδή περίπου, θεραπεύει αλλά μας επιστρέφει πάλι σε μια χειρότερη κατάσταση, όπου είμασταν πίσω. Αν λοιπόν θέλετε πραγματικά να βρείτε ισορροπίες που φαίνονται χαμένες στην κοινωνικότητά μας, στη σχέση με τον εαυτό μας και στη σχέση με τον Θεό, και το σχήμα αυτό να λειτουργήσετε! Ολοκληρωμένα να το λειτουργήσετε! Και προπάντων, τουλάχιστον σε αυτόν τον χώρο που λέγεται Εκκλησία, να σταματήσει η ισορροπία της «ανευρέσεως των χαμένων δικαιωμάτων».
※
Περισσότερες ομιλίες του πατρός Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα : www.floga.gr
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου